T.C.
İSTANBUL
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/228 Esas
KARAR NO:2024/283
DAVA:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:18/01/2023
KARAR TARİHİ:26/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil ... Gıda San Tic Ltd Şti “... Mah. ... Cd. ... Yapı No. 1 ... adresinde faaliyet gösterdiği, müvekkilin yukarıda belirtilen adresindeki Genel Merkez Ofisinde 24.10.2022 tarihinde faili meçhul kişi/kişiterce gerçekleştirilen hırsızlık ile ofiste bulunan kasası spiralle kesilerek içindeki altın ve değerli eşyalar ile müvekkilin müşterilerinden alınan ve cirosu bulunan/bulunmayan çekler ile müvekkile ait boş çek koçanlarının çalındığı, akabinde ... İlçe Emniyet Müdürlüğüne şikayette bulunulduğu, soruşturma araştırmanın devam ettiği, müvekkil ... Ltd Şti adına ... C. Başsavcılığına 24.10.2022 tarihinde şikayette bulunulduğu ... ve 2023/1419 Soruşturma dosyaları üzerinden şikayette bulunulduğu, ayrıca çeklerle ilgili olarak ... ATM ... E Sayılı dosyasından çek zayi ve İptal davası açıldığı, dosyadan ödemeden men kararı verildiği, müvekkil ... Ltd Şti'nin bayileri tarafından keşide edilen ve lehtarı müvekkil ... Ltd Şti olan çekler ... Kaşesi yaptırılarak sahte imzalar atılarak aynı ciro silsilesi ile kötü niyetli olduğu ve bile bile borçlu zararına hareket ettiği her açıdan sabit olan tabela şirketi ve meçhul kişilerce ciro edilmek suretiyle kötü niyetli hamiller tarafından aynı vekil aracılığı ile (...) takibe konulduğu ve akabinde müvekkillerin mallarına haciz konulduğu, müvekkillerin ticari itibarı ve kredibilitesi büyük zararlar gördüğü, menfi tespite konu edilen çekler ve icra takiplerine dilekçe kapsamında yer verildiği, huzurdaki davaya konu çeklerin bedelleri keşideciler tarafından gerçek hamil ve maddi hukuk anlamında gerçek alacaklı olan ... San Tic Ltd Şti'ne ödendiği, yine ... Ltd Şti'nin kendinden sonra ciranta görünen şirket ile hiçbir şekilde ticari ilişkisi borcu olmayıp, çek üzerindeki imza ve kaşenin de sahte olduğu, dolayısıyla takibe konu çekin hamilleri meşru hamil olmayıp, ağır kusurlu, hatta açıkça kötü niyetli olduğu, zira, müvekkil şirket kasasından çalınan keşidecileri farklı olan çeke aynı cirolar atılmak suretiyle bu hamiller tarafından takibe konulduğu, salt bu husus dahi BM tarafından kötü niyetin yeterli olarak kabul ettiği, (İstanbul BAM 12 HD. 2018/1227 E, 2020/32 K. 12.03.2020 tarihli ilamı ) takibe konu çekler müvekkil ... Ltd Şti kasasından çalındığı ve kambiyo senetlerinin mücerretliğinden faydalanılarak tabela şirketlerine ve organize şekilde hareket eden diğer kişilere ciro ettirilmiş ve neticeten tamamen kötü niyetli gayrimeşru hamilter tarafından “Aynı avukat aracılığı ile” takibe konulduğu, keşideciler yönünden bedelsizlik defini, hemde imza itirazının kötü niyetli hamillere karşı sürülebileceği hususunda her hangi bir şüphe olmadığı, diğer yandan, alacaklı görünen .../in takibe koyduğu çekleri bankaya ibraz eden son hamil ..., ... CBS ... Soruşturma nolu dosyasından dolandırıcılık suçlarından dolayı tutuklama istemiyle Hakimliğe sevk edildiği, ... 3 SCM ... Sorgu nolu dosyasından tutuklanmalarına karar verildiği, işbu dava tarihi itibariyle tutuklu halde oldukları, müvekkil ... Ltd Şti'nin sahte cirosundan sonra ciro Silsilesinde adı görünen müvekkil şirket ile hiçbir ticari ilişkisi bulunmayan paravan şirket olan ... Tekstil San Ve Dış Ticaret Ltd Şti'nin olay tarihi 24.10.2022 tarihinden çok kısa bir süre önce 13.10.2022 tarihinde tüm payların Murmankikabıdze isimli Gürcistan uyruklu meçhul şahsa devredildiği, davalıların açıkça ve son derece kötü niyetli olduğu ve organize olarak hareket ettiği ve bu işi meslek haline getirdiği şüpheye mahal bırakmayacak şekilde açık ve net olduğunu belirterek, öncelikle İİK.72/3 maddesi kapsamında tedbir alınan, deliller kısmında dökümü verilen değişik İş dosyalarının dosya arasına alınmasına ve diğer tüm delillerin celbine, davanın kabulüne, ... İcra Md. ... E Sayılı dosyasından takibe konulan ... Bankası A.Ş/... Şubesi 17.12.2022 tarih 328383 seri nolu 80.000 TI. Bedelli çeke ilişkin Müvekkiller ... İnş. Tur. Elekt. San Tic Ltd Şti ve ... San Tic (td Şti'nin ayrı ayrı borçlu olmadığının tespitine, ve mezkur icra takibinin davacılar yönünden iptaline, davalılar aleyhine % 20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, davalılar aleyhine ayrıca % 10 Para cezasına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... Açısından Cevaplar : Davacı dava konusu çekte keşideci olarak imzasının bulunduğu ve çekteki imzasına itirazı bulunmadığı, çekteki imzası ve çekteki borç ilişkisini kabul ettiği, bu nedenle çekin keşidecisi olan davacının, dava konusu çekten ötürü müvekkile karşı sorumlu olduğu, çekteki imzanın lehtar olan ... Ltd Şti'nin yetkilisine ait olmadığı iddia edilmiş ise de, çekte lehtar imzasının sahte olması TTK.677 maddesinde belirtilen imzaların istiklali prensibi gereği keşideciyi sorumluluktan kurtaran bir sebep olmadığı, yargıtayın yerleşik kararlarının da bu yönde olduğu, dava dilekçesinde ileri sürülen başka bir husus ise, çek bedelinin çekin lehtarı olan ... Gida Ltd Şti'ne ödendiği yönünde olduğu, çek keşidecisinin ödeme yapmış olması (bedelsizlik) şahsi bir defi olup TTK:687 Maddesi uyarınca bile bile davacının zararına hareket ettiği ispatlanmadıkça iyi niyetli hamil oln müvekkile karşı ileri sürülebilmesinin mümkün olmadığı, kaldı ki, davacının çek iptal kararı almayan ... Ltd Şti'ne ödeme yapması TTK.646 maddesine göre onu borçtan kurtarmayacağı gibi basiretli bir tacirin göstermesi gereken özene de aykırı bir davranış olduğu, çekin lehtar şirket elindeyken kaybolmuş olması ve bu şirketin çekin iptali için dava açması, davaya taraf olmayan iyi niyetli müvekkili bağlamadığı gibi davacıyı borçtan kurtaran bir sebep de olmadığı, çekte ödeme yasağı bulunması çekin icra takibine konu edilmesine engel teşkil etmeyeceği gibi müvekkilin kötü niyetli olduğunu da göstermeyeceği, TTK.790 maddesinde meşru hamilin teselsül eden cirolardan anlaşılacağının belirtildiği, Ciro silsilesinin muntazam bir şekilde birbirini takip edip etmediği incelenirken dış görüşü incelemenin yeterli olup, cirantalardan birinin imzasının sahte olması veya temsilci sıfatıyla senedi imzalayan şahsın imza yetkisinden yoksun olması ciro zincirini etkilemediği, çekin ciro silsilesinde bir kopukluk bulunmadığına göre müvekkil TTK 790 maddesine göre yetkili ve meşru hamil olduğu, çekin ciro yoluyla geçmesi nedeniyle müvekkilin çekin kayıp/çalıntı olup, olmadığı hususunda bir bilgisinin olmadığı, müvekkil çekte ödeme yasağı bulunduğunu çekin bankaya ibraz edilmesinden sonra öğrendiği, bu nedenle iyi niyetli olduğu, davacının paylaştığı emsal BAM kararlarının somut olayla hiçbir ilgisinin bulunmadığı, zira karar çek istirdadı ile ilgili karar olduğu, kararda, basiretli davranmakta yükümlü olan tacirin, basiretli davranmaması nedeniyle ağır kusurlu olduğuna karar verdiği, Ağır Kusurun önemi Menfi Tespit Davalarında değil, TTK.792 göre çek istirdadı davalarında ortaya çıktığı, oysa huzurdaki dava TTK 792'e göre değil, İİK.73 göre açılan Menfi tespit davası olduğu, kaldı ki müvekkil tacir olmadığından basiretli davranma yükümlülüğünde bulunmadığı, TTK.687 şahsi defilerin hamile karşı ileri sürülebilmesi (Hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemekle birlikte) kötü niyetli veya ağır kusurlu olma şartına değil: “ Bile bile borçlunun zararına hareket etme “ şartına bağladığı, dosyada ise bile bile borçlunun zararına hareket etmeyi, müvekkilin kötü niyetli olduğuna dair somut bir delil dahi bulunmadığı, bu nedenle şahsi definin müvekkile karşı ileri sürülebilmesinin mümkün olmadığı, çekin keşidecisi olan davacı, dava konusu çekten ötürü müvekkile karşı sorumlu olduğu,
... Açısından Cevaplar : Davacı şirketin Kayıtlı bulunduğu Ticaret Sicil Müdürlüğüne müzekkere yazılarak davacı şirketi temsile başka kişilerin de yetkili kılınıp kılınmadığının sorulmasını, ve başka kimselerin de temsile yetkili kılınmış olması halinde o kişilerin de imza örneklerinin alınması talep edildiği, davacının menfi tespit talebinde haklı olabilmesi için çekteki imzayı benimsememiş veya imzaya icazet vermemiş olması gerektiği, davacı taraf takibe konu çekte lehtar, ... Tekstil ise davacıdan sonraki ciranta olduğu, dava konusu çekin davacı tarafından ... Tekstil Şirketine verilip verilmediğinin ortaya çıkması için her iki şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelenmesi talep edildiği, bir an için çekteki imzanın davacı şirket yetkililerine ait olmadığı varsayımında dahi müvekkil aleyhine tazminata mahkum edilmesine yasal olanak bulunmadığı, İİK.72/5 maddesinde : “Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. ilamın kesinleşmesi üzerine münderacıtına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan İcra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluya Menfi Tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa talebi üzerine borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz” hükmünün yer aldığı, yani müvekkilin tazminata mahkum edilebilmesi için icra takibinin haksız ve kötü niyetli olması gerektiği, dava konusu çek incelendiğinde çekin müvekkile ciro yoluyla geçtiği ve davacı ile müvekkil arasında başka cirantalar bulunduğu, müvekkil çeki davacıdan almadığından çekteki imzasının davacıya ait olup olmadığını bilecek durumda olmadığı, bu nedenle iyi niyetli olduğu, yapılacak inceleme neticesinde çekteki imzanın davacı şirket yetkililerine ait olmadığı tespit edilse dahi müvekkilin tazmınatla sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını belirterek, davanın reddine, davacıların % 20 den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmelerine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Davanın; ....İcra Dairesinin ... esas sayılı davası nedeniyle davacıların davalıya borçlu olmadığının tespiti istemli menfi tespit davası olduğu anlaşılmıştır.
Davacı vekili davada icra takip dosyaları ve her türlü delile dayanmıştır.
.... İcra Müdürlüğü ... E Sayılı Takip Dosyası incelendiğinde; Takip Alacaklısı ...tarafından takip borçluları ... İnşaat TurizmElekt, Kırtasiye San. Tic Ltd., ... Sanayi Ticaret Ltd. Şti., ...ve Dış Ticaret Ltd ti, ..., aleyhine 25.12.2022 tarihinde Kambiyo takibine girişildiği, 80.000.00 TL Asıl alacak, 8.000.00 TL Çek tazminatı ,310.68 TL işlemiş faiz, 240.00 TL Komisyon olmak üzere toplam 88.550.68 TL yönünden tahsili talep edilmiştir.
Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi heyeti 02/03/2024 tarihli raporunda özetle; ....İcra Md ... E.Sayılı Kambiyo takibine konu edilen ... Bankası A.Ş/... Şubesi nezdindeki hesap üzerine ... Ltd Şti tarafından davacı ... Gıda San ve Tic Ltd Şti emrine düzenlenen 17.12.2022 keşide tarihli ... seri nolu 80.000.00 TL bedelli çekin Keşideci ... Ltd Şti tarafından Ticari ilişki gereğince Davacı ... Ltd Şti emrine Ticari borcuna mahsuben düzenleyerek davacı şirkete 06.10.2022 tarihinde teslim ettiği, Davacı şirket ise, söz konusu çeki teslim alması akabinde İşyerinde 24.10.2022 tarihinde metdana gelen hırsızlık olayı ile işyerindeki KASANIN Spiralle parçalanıp açılması ile kasadaki diğer çek ve kıymetli evraklar, diğer kasa mevcutlarının hırsızlama/çalıntı yolu ile dava konusu çekinde çalındığını, ... İlçe Emniyet Müdürlüğüne Şikayette bulunulduğu, inceleme ve soruşturmanın devam ettiği, akabinde de ... C. Başsavcılığına şikayette bulunulduğu ... Soruşturma dosyası ile failler hakkında şikayette bulunularak, kamu adına dava açılması talep edildiği, çekin işyerinden hırsızlama/ yoluyla çalınması akabinde Davacı ... San Tic Ltd Şti tarafından .... ATM ... E Sayılı dosyasından ödemeden men ve çek iptal davası açıldığı, mahkemece çek için ödeme yasağı kararı verildiği ve ilgili bankaya da müzekkere yazılarak ödeme yasağının bildirildiği, dava konusu Çekin, Son Ciranta olarak görüne ... tarafından 17.12.2022 tarihinde çekin ibraz edildiği ve ....ATM ... E Sayılı dosyasından verilen ödemeden men kararı geeğince her hangi bir işlem yapılmadığı, akabinde de çekte son hamil olan ...'dan önceki ciranta ...tarafından ... İcra Md ... E Sayılı dosyasından kambiyo takibi başlatıldığı, takip yapan alacaklı/davalının alacağın hangi hukuki ilişki sebebi ile, hangi miktar ölçüsünde doğduğu ile bu alacağın doğumuna yol açan hukuki ilişki ya da işlemin HMK m.200 gereğince kesin delille ispatının lazım geldiği, bu aşamada böylesi bir ispat faaliyetinin davalı tarafindan yerine getirilemediği, dosya kapsamı incelendiğinde, davalı ...hakkında İstanbul Adliyelerinde benzer ntelikte bir çok dava açıldığı ve CBS şikayetlerin olduğuna ilişkin somut belgelerin de dosya kapsamında olduğu, çekte Takip alacaklısı olarak görülen ciranta durumundaki davalı ...'nın dava konusu çekin elde edilmesinde iyi niyetli hamil olduğuna ilişkin kanaat oluşmadığı, davacı şirket ile çekte ciro imzaları bulunan ...ve Dı Ticaret Ltd Şti ve diğer cirantalarla her hangi bir ticari ilişkinin bulunmadığı davacı ... Ltd Şti kayıtlarından anlaşıldığı, çek bir ödeme vasıtası olduğuna göre söz konusu cironun davacı tarafından hangi alt maddi hukuk ilişkisi dolayısıyla yapılmış olduğunun dava dışı ... tarafından ispatının lazım geldiği, sahte ciro söz konusu ise bunun mutlak defi meydana getireceği ve bu hususun bütün imza sahiplerine karşı dermeyan edilebileceği, bu halde ...'den sonra gelen ciro zincirinin tamamının kopmuş olacağı, başka bir ifadeyle davacıların kendisinden sonra şeklen imza sahibi olarak gözüken gerçek kişi ya da tüzel kişilere karşı herhangi bir sorumluluğundan söz edilemeyeceği hususu tespit ve rapor edilmiştir.
Dosyaya getirtilen yanlara ait tüm deliller, getirtilen icra dosyası, tarafların defter ve belgeleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ve tüm dosya kapsamından anlaşıldığı üzere; taraflar arasındaki hukuki ihtilafın davalı yanın, 25/12/2022 tarihinde davalı borçlu aleyhine 88.550,68-TL alacağa ilişkin ... icra dairesinin ... esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatması karşısında, davacı yanın işbu menfi tespit davasının açıldığı,
....İcra Md ... E.Sayılı Kambiyo takibine konu edilen ... Bankası A.Ş/... Şubesi nezdindeki hesap üzerine ... Ltd Şti tarafından davacı ... Gıda San ve Tic Ltd Şti emrine düzenlenen 17.12.2022 keşide tarihli ... seri nolu 80.000.00 TL bedelli çekin Keşideci ... Ltd Şti tarafından Ticari ilişki gereğince Davacı ... Ltd Şti emrine Ticari borcuna mahsuben düzenleyerek davacı şirkete 06.10.2022 tarihinde teslim ettiği,
Davacı şirket ise, söz konusu çeki teslim alması akabinde İşyerinde 24.10.2022 tarihinde meydana gelen hırsızlık olayı ile işyerindeki kasanın Spiralle parçalanıp açılması ile kasadaki diğer çek ve kıymetli evraklar, diğer kasa mevcutlarının hırsızlama/çalıntı yolu ile dava konusu çekinde çalındığını,
... İlçe Emniyet Müdürlüğüne Şikayette bulunulduğu, inceleme ve soruşturmanın devam ettiği, akabinde de ... C. Başsavcılığına şikayette bulunulduğu ... Soruşturma dosyası ile failler hakkında şikayette bulunularak, kamu adına dava açılması talep edildiği,
Çekin işyerinden hırsızlama/ yoluyla çalınması akabinde Davacı ... San Tic Ltd Şti tarafından .... ATM ... E Sayılı dosyasından ödemeden men ve çek iptal davası açıldığı, mahkemece çek için ödeme yasağı kararı verildiği ve ilgili bankaya da müzekkere yazılarak ödeme yasağının bildirildiği,
Dava konusu Çekin, Son Ciranta olarak görüne ... tarafından 17.12.2022 tarihinde çekin ibraz edildiği ve ....ATM ... E Sayılı dosyasından verilen ödemeden men kararı geeğince her hangi bir işlem yapılmadığı, akabinde de çekte son hamil olan ...'dan önceki ciranta ...tarafından ... İcra Md ... E Sayılı dosyasından kambiyo takibi başlatıldığı,
Takip yapan alacaklı/davalının alacağın hangi hukuki ilişki sebebi ile, hangi miktar ölçüsünde doğduğu ile bu alacağın doğumuna yol açan hukuki ilişki ya da işlemin HMK m.200 gereğince kesin delille ispatının lazım geldiği, bu aşamada böylesi bir ispat faaliyetinin davalı tarafindan yerine getirilemediği,
Dosya kapsamı incelendiğinde, davalı ...hakkında İstanbul Adliyelerinde benzer ntelikte bir çok dava açıldığı ve CBS şikayetlerin olduğuna ilişkin somut belgelerin de dosya kapsamında olduğu, çekte takip alacaklısı olarak görülen ciranta durumundaki davalı ...'nın dava konusu çekin elde edilmesinde iyi niyetli hamil olduğuna ilişkin kanaat oluşmadığı, davacı şirket ile çekte ciro imzaları bulunan ...ve Dış Ticaret Ltd Şti ve diğer cirantalarla her hangi bir ticari ilişkinin bulunmadığı davacı ... Ltd Şti kayıtlarından anlaşıldığı, çek bir ödeme vasıtası olduğuna göre söz konusu cironun davacı tarafından hangi alt maddi hukuk ilişkisi dolayısıyla yapılmış olduğunun dava dışı ... tarafından ispatının lazım geldiği, sahte ciro söz konusu ise bunun mutlak defi meydana getireceği ve bu hususun bütün imza sahiplerine karşı dermeyan edilebileceği, bu halde ...'den sonra gelen ciro zincirinin tamamının kopmuş olacağı, başka bir ifadeyle davacıların kendisinden sonra şeklen imza sahibi olarak gözüken gerçek kişi ya da tüzel kişilere karşı herhangi bir sorumluluğundan söz edilemeyeceği (Davacının ... CBS ... soruşturma sayılı dosyasında şikayetçi olduğu ve soruşturmanın devam ettiği, İstanbul Hukuk Mahkemeleri ve Tevzi Bürosuna yazılan müzekkerelerden de anlaşılacağı üzere davalı hakkında birden fazla dosyanın mevcut olduğu) hususunun tespit ve rapor edildiği denetlemeye ve hükme elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davacının davasının KABULÜ İLE;
-.... İcra dairesinin ... takip sayılı dosyasında 17/12/2022 keşide tarihli, ... seri nolu, 80.000,00-TL çek yönünden davacıların davalıya BORÇLU OLUNMADIĞININ TESPİTİNE,
2-Harçlar Yasası uyarınca alınması gerekli 5.464,80-TL harçtan peşin alınan 1.707,75- TL, mahsubu ile bakiye 3.757,05 - TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan 179,90 - TL başvurma harcı, 1.707,75 -TL peşin harç, 25,60-TL vekalet harcı olmak üzere toplam 1.913,25 -TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-)Davacı tarafından yapılan 120,00-TL davetiye/posta gideri, 7.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 7.120,00-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-)Davacı duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-)Karar kesinleştiğinde davacının gider avansından artan bakiyesinin talep halinde iadesine,
Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize verilecek bir dilekçe ile veya başka bir yer Mahkemesi aracılığı ile gönderilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 26/04/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır