T.C.
İSTANBUL
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/284 Esas
KARAR NO:2024/296
DAVA:Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:25/04/2023
KARAR TARİHİ:03/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 1000 m2 kapalı alanda kalifiye personelleri ile günlük börek ve tatlı mamül işleme tesislerine sahip olduğu, 2019 yılında Franchise verme kararı alarak ilk franchise mağazasını 2019 aralık ayında açtığı, Müvekkil ile ... ... İnş. San Ltd Şti arasında 16.08.2022 tarihinden 18.08.2029 tarihine kadar devam edecek şekilde Franchıse Sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin sona erme tarihi olarak her ne kadar 18.08.2029 tarihi belirlenmiş ise de Davalı tarafça keşide edilen 10.02.2023 tarih ... yevmiyeli ve 06.03.2023 tarih ... yevmiyeli ihtarnameler ile Sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiği, Davalı, Müvekkil aleyhine keşide ettiği İhtarnamelerde feshe gerekçe olarak, “müşterilerden ürünlerin kalitesi ve lezzeti hakkında alınan şifahi şikayetler ile gelen ürünlerde sipariş edilenden farklı olması ve bunun zorla kabul ettirilmesi, “ gösterildiği, Ancak davalı yanca Sözleşmenin feshini gerektirir her hangi somut bir delil veya tespit sunulmamış olup, tek yanlı ve keyfi olarak FRANCHİSE Sözleşmesini feshettiği, söz konusu iddiaların asılsız ve mesnetsiz olduğu, Müvekkil Franchıse işletmeleri içerisinde satışa sunulacak olan baklava ve börek ile diğer unlu mamul ürünlerini bizzat kendisi üretmekte veya tedarik ederek 50'yi aşkın işletmeye verdiği, Davalının ihtarnamede belirttiği gibi ürün kalitesi veya lezzet konusunda kötüleşme olsaydı benzer şikayetlerin diğer franchise işletmelerden de gelmesi gerekirdi, Davalı dışında, bir başka işletmeden benzer nitelikte şikayet alınmadığı, Taraflar arasında imzalanan Sözleşmenin 6.19 Maddesi uyarınca Franchıse sistemi nedeniyle elde ettiği müşteri bilgi ve geri dönüşleri Franchıse verene iletme yükümlülüğü altında olduğu, Bu yönde şikayet ve müşteri geri dönüşleri olmadığı, Ayrıca, Müşteri memnuniyetini temin amacıyla ... ... 'nin yönettiği, Davalı işlerinden çağrı merkezine her hangi bir şikayet ve müşteri memnuniyetsizliğine ilişkin şikayet alınmadığı, Müvekkil tarafından Sözleşmenin 6.15 maddesinden doğam Denetim hakkı kapsamında FRANCHİSE Alan işletmeler düzenli aralıklarla gizli müşteri uygulamaları ile denetlendiği, Davalı işyerinde ... ... A.Ş tarafından hazırlanan 03.04.2023 tarihli inceleme raporunda: “..Börek, poğaça, açma, simit ürün gruplarında marka standardı dışında sözleşmeye uygun olmayan ürünlerin satışa sunulduğu, sözleşmeye aykırı olarak KIR PİDESİ isimli ürünün teşhir ve satışı yapıldığı, işletme içi konsept farklılığı yaratılarak masa, Sandalye ve sair düzeneklerde marka standardı dışında sözleşmeye uygun olmayan kullanımların yapıldığı.” tespiti yapıldığı, Sözleşmenin 5.1.10 maddesi uyarınca Franchıse alan, işletme içerisinde satışa sunulacak olan Baklava, börek ile ... BÖREK sistemi içerisinde yer alan her türlü ürünleri FRANCHİSE Verenden temin etmemesi veya kendisinin üretmesi veya her hangi bir üreticiden temin etmesi halinde FRANCHİSE VERENE ELİ'de belirtilen Cezai ŞART ödenmesini gerektirdiği, Taraflar arasındaki sözleşmenin 5.4.7 maddesi uyarınca Franchıse alan İşletme, İşletmesinin görünüşleri, iç ve dış mimarisi Franchıse verenin yazılı ön onayı olmadan kesinlikle değiştirmeyeceği ve yine Franchıse Verenin Marka ve imajına Uygun olarak tefriz ve teçhiz edeceği, Sözleşmenin 5.5 maddesi uyarınca Franchıse alan Sözleşmede yer alan her hangi bir yükümlülüğe aykırı davranması veya faaliyet göstermesi halinde Cezai Şart Ödemeyi Kabul ve taahhüt ettiği, Cezai şart 6098 Sayılı Kanunun 179 maddesinde düzenlendiği, Sözleşmenin davalı tarafından haksız feshedilmesi nedeniyle meydana gelen maddi ve Manevi, Menfi ve müspet zararların tazmini hususunda dava hakkının saklı tutulduğu, taraflar arasındaki Cari Olan Sözleşmenin haksız ve tek yanlı olarak sona erdirilmesi nedeniyle Sözleşmede kararlaştırılan teknik hususlara riayet etmeyen davalının Sözleşme ile kararlaştırılan Cezai şart bedelini ödemesi gerektiği, sözleşmenin CEZAİ ŞART HAL ve MİKTARLARI başlıklı Ekinde açıkça : “..Ürünü Francıse verenden temin etmeme” isimli madde uyarınca Davalı Franchıse alanın 75.000 TL tutarında CEZA bedelini müvekkile ödemesi gerekirken davalının bu edimden kaçınmasının haksızlık olduğu, Franchıse sözleşmesinden doğan Cezai Şart bedelinin tahsili için İstanbul Arabuluculuk Bürosuna (... Sayılı) başvurulduğu, Anacak anlaşma sağlanamadığı belirtilerek, davalının haksız ve tek yanlı olarak Franchıse Sözleşmesini sona erdiğinden Sözleşmeye aykırı eylemleri nedeniyle Sözleşmeden doğan 75.000 TL'lık Cezai şart bedelinin fesih tarihinden itibaren işleyecek en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi talep ve dava edilmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar asında 16.08.2022 tarihinde her iki tarafa da borç yükleyen FRAMCHISE SÖZLEŞMESİ imzalandığı, Sözleşme feshedilmeden önce müvekkil tarafından tamamen iyi niyetli olarak Davacı, Firma ... Noterliğinin 10.02.2023 tarih ... yevmiyeli İhtarnamesi ile Franchise sözleşmesine konu ürünlerin ayıpsız olarak teslim edilmesi hususunda ihtar edildiği, ancak ihtara rağmen davacı, müvekkile ayıplı ürünler göndermeye devam ettiği, sonrasında Müvekkil tarafından keşide edilen ... Noterliğinin 06.03.2023 tarih ... yevmiyeli ihtarnamesi ile Franchise sözleşmesi haklı nedenle feshedildiği, haklı fesih sebeplerinin davacının defaten müvekkiline bozuk ve yanlış ürünler gönderdiğinin kolaylıkla tespit edileceği, bu konuşmaların bazılarında davacının da bu eksiklikleri doğrudan yada tevilli olarak ikrar ettiği, davacının bu yazışmalara sahtelik itirazında bulunması durumunda WATSHAPP “tan log kayıtlarının celbi ile istenebileceği, Müvekkil, davacı tarafından temin edilen ürünlerin bozuk ve kalitesiz olması sebebiyle yaklaşık 6 ay müşterilerinden ciddi şikayetler almış ve bu durumlar davacı yana yazılı ve sözlü olarak farklı zamanlarda iletildiği, Mahkemenin de takdir edeceği üzere davacının müvekkile temin ettiği ürünler sebebiyle müvekkil müşterilerine karşı istemediği zor durumlara kaldığı, itibar kaybı yaşadığı, bu hususta müvekkil gerekli bilgileri temin ettiğinde bozuk ürünlerle muhatap olmuş müşterileri tanık olarak da dinletilebileceği, Franchise sözleşmesi hukukumuzda yer alan tipik bir sözleşme olmayıp teknik bir sözleşme olduğu, tarafların karşılıklı iyi niyeti ve güvene dayalı olduğu, Ancak, Davacı müvekkil cari hesap bakiyeli çalışmalarına rağmen davacı tarafından müvekkile karşı keşide edilen ... Noterliğinin 28.02.2023 tarih ... yevmiyeli ihtarnamesi ile adeta tehdit eder gibi Müvekkilden bakiye alacağını talep edilmiş ve bununla beraber müvekkilin sözleşmeye aykırılıkları hakkında muhtelif zamanlarda tutanak tuttuğunu ileri sürdüğü, yine davacının Müvekkilin Franchıse Sözleşmesini haklı nedenle tek taraflı olarak feshetmesinden sonra kendince haksız bir alacak oluşturmak maksadıyla müvekkilin işletmesine adeta ajan gönderip “GİZLİ MÜŞTERİ RAPORU” adı altında müvekkilin rızası olmaksızın almış olduğu fotoğraflar da davacının tutumunu ispatlar nitelikte olduğu, ...435 maddesi uyarınca: “.Taraflardan her bir haklı sebeplerle sözleşmeyi derhal feshedebilir. Sözleşmeyi fesheden taraf fesih sebebini yazılı olarak bildirmek zorundadır. Sözleşmeyi fesheden taraftan dürüstlük kurallarına göre hizmet ilişkisini sürdürmesi beklenemeyen bütün durum ve koşullar haklı sebep sayılır.” Müvekkil ilgili metindeki “yazılı bildirim” şartını yerine getirmekle kalmamış yasal bir zorunluluğu bulunmamasına rağmen davacıyı sadece iyi niyetle yükümlülüklerini hakkıyla ifa etmeye davet etmiş , ancak davacı müvekkile karşı tutumunu değiştirmediğinden Müvekkil haklı olarak sözleşmeyi feshettiği, müvekkilin davacı ile olan ilişkisini sürdürülmesinin beklenemeyeceği, davacının iddia ettiği 03.04.2023 tarihli Gizli müşteri Raporu haklı nedenle Sözleşmenin hukuka aykırı olarak hazırlandığını, davacı haksız kazanç sağlama amacıyla müvekkilin işletmesine gizli müşteri adı altında bir şahıs göndermiş ve yine kendisince Sözleşme yürürlükteymiş gibi müvekkilin adeta hatasını tespit etmeye çalıştığı, bu hususta ... ... A.Ş isimli dava dışı şirkete ve davacıya karşı KVKK ve TCK'dan kaynaklanan haklar saklı tutulduğu, davacının fesih sonrasında Müvekkilin 16.08.2022 tarihli Franchıse Sözleşmesini haklı nedenle feshetmesi nedeniyle davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Davanın; taraflar arasında 16/08/2022 tarihinde Françhise sözleşmesinin bağıtlandığı davalı yanın haksız olarak sözleşmenin sona erdirildiği iddiasına dayalı olarak açılan cezai şart bedeli tanzimi talebinden ibaret olduğu anlaşılmıştır.
Davacı vekili davada;...Anadolu Arabuluculuk Bürosunun ... sayılı dosyası, Franchise sözleşmesi, müvekkil şirketin ticari defter ve sair ticari kayıtları, denetim raporları ve fotoğrafları, denetim tutanakları, teslim evrakları, çağrı merkezi kayıtları, tanık, keşif, vergi dairesi kayıtları, yemin ve ikamesi mümkün her türlü yasal delile dayanmıştır.
Davalı tanığı ... 09/02/2024 tarihli celsedeki beyanında;"Pendik' te ikamet etmekteyim, Pendik belediyesinde mart ayında emekli oldum, sabah işe giderken ... merkezde ... ... den kahvaltımı orda yapardım, son zamanlarda ... ... böreklerin kalitesini bozmuştu, bu durumu yetkililere bildirdim, ancak düzeltmediler, arkadaşlarım ve çevredekilerde böreklerin bozulduğu konusunda şikayet halindeydiler börekler zaman zaman pişmemiş halde geliyordu. Hatta ismini bilmediğim bir kişi yediği börekten dolayı zehirlenmiş olduğunu duydum, sürekli ürünlerin kalitesi bozulması sebebiyle ... BÖREKÇİLİĞİN internet sitesindeki telefonla şikayette bulundum, telefonla tekrar dönüş yapıldı. Çalışanların değiştiğini, ilettiler daha sonradan şikayetçi olmamdan dolayı davacı şirket yetkilisi beni arayarak tanık olmam konusunda bana teklifte bulundu bende garsonlardan şikayetçi olmadığımı ancak ürünlerin kalitesiz olduğundan dolayı şikayetçi olduğumu söyledim" şeklinde beyanda bulunmuştur.
Davalı tanığı ... 09/02/2024 tarihli celsedeki beyanında;" ... de ... isimli otelin ortaklarından biriyim, davacı şirketin, sahip olduğum otelin karşısında yerleri mevcuttur, zaman zaman davacı firmanın salonunda kahvaltı yapmaya gidiyordum, böreklerin tadı güzel olmadığı gibi bayat şekilde getiriyorlardı, bu durumu çalışanlara söyledim ürünün kalitesi olmaması sebebiyle bir daha gitmedim, tanıklık ücreti talebim yoktur bildiklerim bundan ibarettir" şeklinde beyanda bulunmuştur.
Davacı tanığı ... adına usulüne uygun tebligatın yapıldığı, zorla getire müzekkeresinin tanzim edildiği, zorla getirme müzekkerelerine bila ikmal cevap verildiği anlaşılmakla gelinen aşama da göz önüne alındığında davacı tanığının dinlenmesinden vazgeçildiği anlaşılmıştır.
Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi heyeti 01/11/2023 tarihli raporlarında özetle; Davacı tarafından temin edilen ürünlerde zamanla bir takım kalite bozukluklarının olduğu ve işbu ürün kalite, eksikliklerin olduğu, işbu eksiklik ve hataların taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı olarak ayıplı ürün olarak nitelendirilebileceği, taraflar arasındaki whatsapp yazışmalarında ürünlerdeki bozuklukların davacı tarafında kabulünde olduğu, bu yönüyle ürünlerdeki ayıbın davacı tarafından da ikrar edilmiş olduğu sonucuna varılabileceği, ayıpların giderilmesi hususunda davalı tarafından davacının yazılı olarak uyarıldığı, ayıpların giderilmemesi üzerine taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından haklı olarak Fesih Edildiği kanaati oluştuğu hususu tespit ve rapor edilmiştir.
Taraflar arasındaki İhtilafın 16.08.2022 tarihli Franchıse Sözleşmesinin bağıtlandığı, davalı tarafından ....Noterliğinin 06.03.2023 tarih ... yevmiye nolu İhtarname ile tek taraflı olarak Fesih edilmesi akabinde, Davacı Sözleşmenin davalı tarafından haksız olarak feshedildiğini iddia ederek, 75.000.00 TL bedelli Cezai Şartın ödenmesi talebiyle huzurdaki işbu davanın açıldığı,
Taraf beyanlarında, Franchise Sözleşmesi kapsamında, davacı tarafından davalının işletmesinde satışı yapılan Baklava, börek ve unlu Mamüllerin, Davacı şirketin mağaza Konseptine uygun olarak müşterilere sunulmasının kararlaştırıldığı,
Davalı ve davacı şirket yetkilileri arasında ... nolu GSM hattı ile ... nolu GSM hattı arasındaki Whatshpp yazışmalarında, davacı şirket tarafından davalıya gönderilen bir kısım unlu mamüllerin (Börek, kol böreği, adana kıymalı, su böreği ve Poğaça gibi) ayıplı ve mayalandırma ile ilgili sorunlar olduğu,
Davalı tarafından davacıya Sözleşmenin fesih ihtarından önce keşide edilen ....Noterliğinin 10.02.2023 tarih ... yevmiye nolu İhtarname ile ürünlerin ayıplı yada istenilen kalite niteliklerine uygun olmadığını, Sözleşmenin 7 maddesinde yer alan Franchıse Veren'in yükümlüklerini tama ve eksiksiz olarak yerine getirilmesi aksi halde Sözleşmenin haklı nedenle TBK 435 maddesi uyarınca Sözleşmenin Fesih edileceği ihtar edildiği,
Davacı yan tarafından keşide edilen cevabi nitelikteki ....Noterliğinin 28.02.2023 tarih ... yevmiye nolu İhtarname ile : Davalının iddialarının kabul edilmediğini, taraflar arasında imzalanan Franchıse Sözleşmesi hükümleri arasında "ürün niteliklerinin belirtilmemiş ve ayıplı ifa yahut eksik ifa halleri sayılmadığı, Keza sözleşmenin Feshinin düzenlendiği 9.maddesinde de Franchıse alana ayıplı ifa veya eksik ifa halinde sözleşmenin feshi hakkı tanınmadığı, Ürünlerin kalitesi Sözleşmenin feshine haklı neden teşkil etmediği, muhatap haklı nedenle sözleşmenin feshini sağlayacağı her hangi bir dayanak bulunmayıp yapılan ihtarın kesinlikle kabul edilmediği,” şeklinde beyanların bulunduğu karşı ihtarname keşide edildiği,
Davalı, tarafından keşide edilen ....Noterliğinin 06.03.2023 tarih ... yevmiye nolu İhtarname ile Franchıse Sözleşemesinin 7 Maddesi gereğince Franchıse Veren'in yükümlülükleri başlıklı madde gereğince, davacının yükümlülüklerinin yerine getirilmediği ve aykırılıkların devam ettiği, davacının keşide ettiği 28.02.2023 tarihli cevap ihtarında bozuk, kalitesiz ve noksan ürünlerin fesih sebebi olarak sözleşmede yer almadığı beyanı ile ikrar edildiği belirtilerek Taraflar arasındaki Sözleşmenin TBK 435 maddesi uyarınca haklı nedenle fesih edildiği ihtar edildiği,
Sözleşmenin Davalı tarafından 06.03.2023 tarih ... yevmiyeli İhtarname ile Fesih İhtarından sonra, dava dışı “... ...A.Ş”- ...imzalı İşyeri denetleme raporu ile Davalının işyerinde yapılan denetlemede davalı işyerinde davacının sağladığı ürünlerin yanı sıra “Kır Pidesi “nin de standda yer aldığı rapor edildiği,
Taraflar arasında imzalanan 16.08.2022 tarihli FRanchıse Sözleşmesine uygun olarak Davacı tarafından davalının işletmesine sevk edilen Baklava, börek ve muhtelif unlu mamüller şeklinde belirlenen ürünlerinle ilgili olarak Baklava Börek dışında Genel bir tanımlama ile unlu mamüller olarak bir tanımlama yapıldığı, Her ne kadar ürün nitelik, kalite ve diğer özellikleri hususlarında bir tanımlama yapılmamış olsa da, unlu mamül olarak genel ad altında üretilen ve börek olarak adlandırılan ürün cinsinde bile birçok çeşit bulunduğu ( Su böreği, Kol börek, Kıymalı, peynirli, patatesli, ıspanaklı gibi çeşitleri bulunduğu),
Davacı tarafından temin edilen ürünlerde zamanla bir takım kalite bozukluklarının olduğu ve işbu ürün kalite, eksikliklerin olduğu, işbu eksiklik ve hataların taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı olarak ayıplı ürün olarak nitelendirilebileceği, Ayıpların giderilmesi hususunda davalı tarafından davacının yazılı olarak uyarıldığı, ayıpların giderilmemesi üzerine taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından haklı olarak Fesih Edildiği kanaati oluştuğu,
Sözleşmenin Davalı tarafından 06.03.2023 tarihinde Feshinin davacıya ihtar edilmesinden sonra, dava dışı ... ...A.Ş-...imzalı işyeri denetleme raporunda yer alan davacın üretim konseptinde yer almadığı belirtilen kır pidesi satışına ilişkin yapılan tespitin, davalının Sözleşmeye aykırılık olarak değerlendirilmesinin anlamlı olmayacağı, Taraflar arasında İmzalanan 16.08.2022 tarihli Franchıse Sözleşmesinin yukarıda açıklananlar çerçevesinde davalı tarafından haklı olarak fesih edildiği kanaatine varıldığı,
Davacı tarafından temin edilen ürünlerde zamanla bir takım kalite bozukluklarının olduğu ve işbu ürün kalite, eksikliklerin olduğu, işbu eksiklik ve hataların taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı olarak ayıplı ürün olarak nitelendirilebileceği, taraflar arasındaki whatsapp yazışmalarında ürünlerdeki bozuklukların davacı tarafında kabulünde olduğu, bu yönüyle ürünlerdeki ayıbın davacı tarafından da ikrar edilmiş olduğu sonucuna varılabileceği, ayıpların giderilmesi hususunda davalı tarafından davacının yazılı olarak uyarıldığı, ayıpların giderilmemesi üzerine taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından haklı olarak Fesih Edildiği kanaati oluştuğu (duruşmada dinlenen tanıkların da beyanı göz önüne alındığında) hususlarının tespit ve rapor edildiği denetlemeye ve hükme elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda davacının davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davacının davasının REDDİNE,
2-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 427,60-TL harcının peşin alınan 1.280,82-TL harçtan mahsubu ile fazla 853,22-TL harcın hüküm kesinleştiğinde davacıya iadesine,
6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 26.maddesine göre; Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Kendini vekille temsil ettiren davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 17.900,00 -TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Yatırılan avanstan artan kısmın karar kesinleştiğinde yatırana/ vekiline iadesine,
Dair, Davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize verilecek bir dilekçe ile veya başka bir yer Mahkemesi aracılığı ile gönderilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 03/05/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır.