T.C.
İSTANBUL
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/289 Esas
KARAR NO:2024/280
DAVA:İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
DAVA TARİHİ:26/04/2023
KARAR TARİHİ:26/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil, pompa ve hidrofor alanında iş yapan başarılı bir şirket olduğu, İstanbul içi ve dışında iş yaptığı bir çok şirketten iş aldığı, iş yaptığı şirketlerden aldığı işler karşılığı alına çeklerin kargo yoluyla müvekkili şirkete teslim edildiği, İş yaptığı şirket tarafından ...'ya teslim edilerek müvekkile ulaştırıldığı, iş yaptığı firma tarafından müvekkile gönderilmek üzere ...'ya testim edilmiş ise de, ...'a ait tırda meydana gelen hırsızlık olayı neticesinde söz konusu çek çalındığı, meydana gelen hırsızlık olayı ... A.Ş'nin ... Bölge Müdürlüğü tarafından tanzim edilen 04.10.2022 tarihli tutanak ile sabit olduğu hırsızlık olayı neticesinde zayi olan çek : ... Bankası ... Şubesi'ne ait ... seri nolu ... keşideci 30.01.2023 keşide tarihli keşide yeri ... olan 165.000 TL bedelli çek olduğu, çekin zayi olması üzerine ... ATM ... E Sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığı, davada, çekin ödemeden men kararı verildiği, Ticaret Sicil gazetesinde birer hafta arayla 3 kez ilan edildiği, ... ATM yargılama devam ederken, dosya içerisine davalı ... tarafından müdahale dilekçesi sunduğu ve dava konusu çekin ciro yoluyla kendisine geçtiğini ve meşru hamil olduğunu ifade ettiği, ... ATM tarafından verilen ara karar gereği istirdat davacı açılması kararı verildiği, işbu karar üzerine huzurdaki davanın ikame edildiği, ancak dava konusu çek müvekkil elinden rızası dışında çıkmış olup davalı dava konusu çeki kötü niyetle iktisap ettiği, dava konusu çek hakkında müvekkilin hak sahibi olduğu ve dolayısıyla da işbu davayı açmaktaki haklılık hususunda açıklamalarda bulunma gereği doğduğu, işbu çek, ...tarafından ... ... ...Ltd Şti'ne ciro edildiği, ... Yapı tarafından da müvekkile teslim edilmek üzere kargoya verildiği, zira ciranta konumunda olan ... Yapı ile müvekkil şirket arasında ticari ilişki bulunduğu, dava konusu çek Dava dışı ... YAPI tarafından ticari ilişki sebebiyle müvekkile gönderilmek üzere kargoya teslim edilmiş ise de yaşanan hırsızlık olayı sonucunda çek çalınmış ve meşru hamil olmayan kötü niyetli kişilerin eline geçtiği, rıza dışında ciden çıkan çek TTK.792 maddesi gereğince iadesi gerektiği, dava konusu çekin çalınmasından sonra ciro silsilesinde yer alan şahıs, şirketlerle ve keza davalı ile ... Yapı arasında ise her hangi bir ticari ilişki bulunmadığı, bu sebeple ciro silsilesinde yer alan Şahıs/şirketlerle ... yapı arasında ticari ve hukuki bağlantı mevcut olmayıp, dava konusu çekin İstirdadı ile müvekkile iade edilmesi talep edildiğini belirterek, dava konusu Halkbank/SİRT Şubesi'ne ait ... seri nolu ... tarafından keşide edilen 30.01.2023 keşide tarihli keşide yeri ... olan 165.000 TL bedelli bir adet çekin davalıdan istirdadına ve müvekkile iadesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde çekin ... Yapı tarafından cirolanarak davacı şirkete gönderilmek üzere kargoya verildiği, kargoda ise kaybolduğu belirtildiği, yani dava dilekçesindeki ifadelerden dava konusu çekin davacıya hiç ulaşmadığı anlaşıldığı, TTK.647 maddesinde : “ Emre yazılı senetlerin devri ciro ve teslim yoluyla geçer” hükmü 647/1 fıkrasında ise : “ mülkiyet veya sınırlı bir ayni hak kurulması amacıyla kıymetli evrakın devri için her halde senet üzerindeki zilyetliğin devri şarttır.” Hükmü yer aldığı, yani emre yazılı senetlerde devir işlemi ciro ve zilyetliğin devri yoluyla gerçekleştiği, dava konusu çek davacı şirketin eline hiç geçmediğinden çekte yetkili hamil olmadığı, bu nedenle de davacı çekin istirdadımı isteyemeyeceği, BAM Kararları da aynı yönde olduğu, (Ek.! İstanbul BAM 13 HD 2022/819 E, 2022/685 K. Sayılı ilamı - Ek.2.... BAM 11 HD. 2022/1833 E , 2022/1256 K sayılı ilamı.) olayda da çekin zilyetliği davacıya geçmediğinden, davacının yetkili hamil sıfatı bulunmadığı, bu nedenle çekin istirdadını isteyebilmesinin mümkün olmadığı, TTK.m.792 çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin çeki iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olması halinde çeki geri vermekle yükümlü olduğunu hükme bağladığı, Kötü niyetin veya ağır kusurun bulunması gereken zaman ise çekin bankaya ibraz anı değil çekin iktisap anı olduğu, davacı bu maddeye göre müvekkilin kötü niyetli olduğunu yani iktisap anında çekin çalıntı olduğunu bile bile bu çeki iktisap ettiğini somut delillerle ispat etmesi gerektiği, Yargıtay ve BAM kararları da bu yönde olduğu, (V.Z7 HD. 2016/4868 E. 2017/539 K sayılı ilamı, İstanbul BAM.12HD 2018/2374 E, 2020/466 K Sayılı ilamı.) davacının çek iptal davası açması ve ödeme yasağı kararı alması çekin icra takibine konu edilmesine engel teşkil etmeyeceği gibi müvekkilin kötü niyetli olduğunu da göstermeyeceği, TTK.790 maddesi; meşru hamilin teselsül eden cirolardan anlaşılacağının belirtildiği, dava konusu çek ciro silsitesinde bir kopukluk bulunmadığına göre müvekkilin TTK.790 maddesine göre yetkili ve meşru hamil olduğu ve iyi niyetli olduğunu belirterek, davanın reddine, davacının % 20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Davanın; çek istirdatı talebinden ibaret olduğu anlaşılmıştır.
Davacı vekili davada; ... Servisi Anonim Şirketi ... Bölge Müdürlüğü tarafından tanzim edilen 04/10/2022 tarihli tutanak, dava konusu çekin görüntüsü, Müvekkil Şirket ile dava dışı ... Yapı arasındaki faturalar ile tüm belge ve kayıtlar, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyası, Polis Tutanakları, Tanık, Yemin, Bilirkişi, Keşif ve diğer sair delillere dayanmıştır.
... İcra Müdürlüğü... E Sayılı Takip Dosyası incelendiinde; takip alacaklısı ... tarafından takip borçluları ..., ... Gıda Turizm İnşaat Sanayi Tic Ltd. Şti, ... Yapı İnşaat Malzemeleri Doğalgaz Taahhüt Tic. Ltd Şti aleyhine İstanbul 02.02.2023 tarihinde Kambiyo takibine girişildiğin, 165.000.00 TL Asıl alacak, 16.500.00 TL Çek tazminatı, 97,19 TL Faiz, 495.00 TL Komisyon olmak üzere toplam 182.092.19TL'nin tahsilinin talep edildiği, anlaşılmıştır.
Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi heyeti 27.02.2024 tarihli raporunda özetle; ... İcra Md ... E Syılı Kambiyo takibine konu edilen ... Bankası A.Ş / ... Şubesinin 30.01 2023 keşide tarihli ... seri nolu 165.000.00 TL bedelli çekin, keşideci ... tarafından Ticari İlişki gereğince dava dışı ... ... emrine düzenlendiği, ...tarafından ciro edilerek ... ... Ltd Şti'ne ciro edildiği, ... Yapı İnşaat ve İnşaat Malz. Ltd Şti Tarafıdan da ciro edildiği, ... Yapı Ltd Şti sonrası cirantalar ile Son hamil durumundaki Davalı ... arasınki ticari veya ticari olmayan ilişkiler hususunda her hangi bir tespit yapılamadığı, dava konusu çekin Dava dışı ... YAPI Ltd Şti tarafından ciro edilerek davacı şirkete ticari ilişki kapsamında gönderilmek üzere Kargoya teslim edildiği, çekin kargoda hırsızlık nedeniyle kaybolması nedeniyle, Takipte Davacı şirketin Takip borçluları arasında bulunmadığı, çekin kargoda hiesızlma yoluyla kaybolduğunun anlaşılması üzerine : ....ATM ... E Sayılı dosyasından zayi ve ödemeden men kararı talepli dava açıldığı, mahkemece çek için ödeme yasağı kararı verildiği, akabinde de çekte son hamil olan ... tarafından ... İcra Md... E Sayılı Kambiyo takibi yapıldığı, davacı Çekte son hamil ve diğer Cirantalar hakkında İstanbul C. Başsavcılığına Şikayette bulunulduğu ve 2023/28861 Soruşturma dosyası üzerinden şüphetiler hakkında hırsızlık ve dolandırıcılık, resmi belgede sahtescilik yaptıklarına ilişkin şikayette bulunulduğu, somut olay bakımından da tek başına bir kambiyo senedinin ibrazının alacağın ispalını yetmeyeceği, söz konusu kambiyo senedinden kaynaklı alacağın doğumuna yol açan alt hukuki ilişkinin de kambiyo senedinin hamili tarafından ispatının gerekli olduğu, kaldı ki kamhiyo senedinin ticari hayatın içinde bir ödeme vasıtası olduğu da dikkate alındığında, senedin hamili konumundaki kimsenin verdiği hangi mal veya hizmetin karşılığı olarak senediinde bulundurduğu da ortaya konması gerektiği, “Davacı şirket ile dava dışı ... ... ...Ltd Şti arasında Ticari ilişki olduğu, Taraflar arasındaki ticari ilişkinin 2022 yalı öncesinden süre geldiği, Davacının incelenen 2022 vılı ticari defter ve muavin kayıtlarına göre Davacı tarafından dava dışı ... Yapı...Ltd Şti'ne yapılan mal satışları ve Dava dışı şirketten yapılan tahsilatların (ağırlıklı olarak tahsilatlar ileri tarihli çeklerle yapıldığı) Dava dışı şirketin Davacı şirket nezdinde oluşturulan 120 Alıcılar ana hesap altındaki Cari hesap üzerinden kayıt ve izlendiği, buna karşılık, Davacı ile dava dışı ... Yapı Ltd Şti arasındaki ticari ilişki dışında çekteki diğer cirantalarla davacı arasında her hangi bir ticari ilişkinin varlığına dair davacı kayıtlarında ticari ilişki olmadığı gibi Çekteki diğer cirantaların da birbirleri ile olan ve çekin nasıl elde edildiğine dair de her hangi bir somut belge dosya kapsamında bulunmadığı dosyadan anlaşılmıştır” şeklinde ifadelere yer verilmiş olduğu görüldüğü, dolayısıyla sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden davalının vermis olduğu hangi mal veya hizmet dolayısıyla senedi elinde bulundurmuş olduğunun bu aşamada ispat edilememiş olduğu, gerek kargo şirketi nezdinde tutulan tutanak gerekse kambiyo senedinden doğan alacağın altı hukuki ilişki ile beraber davalı tarafından ispat edilememiş olması karşısında davalı gerçek bir ve maddi hukuktan doğan alacağından bu aşamada söz edilemeyeceği hususu tespit ve rapor edilmiştir.
Dosyaya getirtilen yanlara ait tüm deliller, getirtilen icra dosyası, tarafların defter ve belgeleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ve tüm dosya kapsamından anlaşıldığı üzere ... İcra Md ... E Syılı Kambiyo takibine konu edilen ... Bankası A.Ş / ... Şubesinin 30.01 2023 keşide tarihli ... seri nolu 165.000.00 TL bedelli çekin, keşideci ... tarafından Ticari İlişki gereğince dava dışı ... ... emrine düzenlendiği, ...tarafından ciro edilerek ... ... Ltd Şti'ne ciro edildiği, ... Yapı İnşaat ve İnşaat Malz. Ltd Şti Tarafıdan da ciro edildiği, ... Yapı Ltd Şti sonrası cirantalar ile Son hamil durumundaki Davalı ... arasındaki ticari veya ticari olmayan ilişkiler hususunda her hangi bir tespit yapılamadığı,
Dava konusu çekin Dava dışı ... Yapı Ltd Şti tarafından ciro edilerek davacı şirkete ticari ilişki kapsamında gönderilmek üzere Kargoya teslim edildiği, çekin kargoda hırsızlık nedeniyle kaybolması nedeniyle, Takipte Davacı şirketin Takip borçluları arasında bulunmadığı,
Çekin kargoda hırsızlama yoluyla kaybolduğunun anlaşılması üzerine ....ATM ... E Sayılı dosyasından zayi ve ödemeden men kararı talepli dava açıldığı, mahkemece çek için ödeme yasağı kararı verildiği,
Akabinde de çekte son hamil olan ... tarafından ... İcra Md... E Sayılı Kambiyo takibi yapıldığı,
Davacı Çekte son hamil ve diğer Cirantalar hakkında ...C. Başsavcılığına Şikayette bulunulduğu ve 2023/28861 Soruşturma dosyası üzerinden şüphetiler hakkında hırsızlık ve dolandırıcılık, resmi belgede sahtescilik yaptıklarına ilişkin şikayette bulunulduğu,
Somut olay bakımından da tek başına bir kambiyo senedinin ibrazının alacağın ispalını yetmeyeceği, söz konusu kambiyo senedinden kaynaklı alacağın doğumuna yol açan alt hukuki ilişkinin de kambiyo senedinin hamili tarafından ispatının gerekli olduğu, kaldı ki kamhiyo senedinin ticari hayatın içinde bir ödeme vasıtası olduğu da dikkate alındığında, senedin hamili konumundaki kimsenin verdiği hangi mal veya hizmetin karşılığı olarak senediinde bulundurduğu da ortaya konması gerektiği, “Davacı şirket ile dava dışı ... ... ...Ltd Şti arasında Ticari ilişki olduğu, taraflar arasındaki ticari ilişkinin 2022 yalı öncesinden süre geldiği, davacının incelenen 2022 vılı ticari defter ve muavin kayıtlarına göre davacı tarafından dava dışı ... Yapı...Ltd Şti'ne yapılan mal satışları ve dava dışı şirketten yapılan tahsilatların (ağırlıklı olarak tahsilatlar ileri tarihli çeklerle yapıldığı) Dava dışı şirketin Davacı şirket nezdinde oluşturulan 120 Alıcılar ana hesap altındaki Cari hesap üzerinden kayıt ve izlendiği, buna karşılık, Davacı ile dava dışı ... Yapı Ltd Şti arasındaki ticari ilişki dışında çekteki diğer cirantalarla davacı arasında her hangi bir ticari ilişkinin varlığına dair davacı kayıtlarında ticari ilişki olmadığı gibi çekteki diğer cirantaların da birbirleri ile olan ve çekin nasıl elde edildiğine dair de her hangi bir somut belge dosya kapsamında bulunmadığı dosyadan anlaşılmıştır” şeklinde ifadelere yer verilmiş olduğu görüldüğü, dolayısıyla sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden davalının vermis olduğu hangi mal veya hizmet dolayısıyla senedi elinde bulundurmuş olduğunun bu aşamada ispat edilememiş olduğu, gerek kargo şirketi nezdinde tutulan tutanak gerekse kambiyo senedinden doğan alacağın altı hukuki ilişki ile beraber davalı tarafından ispat edilememiş olması karşısında davalı gerçek bir ve maddi hukuktan doğan alacağından bu aşamada söz edilemeyeceği (Davacının... CBS ... soruşturma sayılı dosyasında şikayetçi olduğu ve soruşturmanın devam ettiği, İstanbul Hukuk Mahkemeleri ve Tevzi Bürosuna yazılan müzekkerelerden de anlaşılacağı üzere davalı hakkında birden fazla dosyanın mevcut olduğu) hususunun tespit ve rapor edildiği denetlemeye ve hükme elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davacının davasının KABULÜ İLE;
-Halkbankası ... şubesine ait ... seri nolu, 30/01/2023 keşide tarihli, 165.000,00-TL çekin davalıdan istirdatı ile davacıya verilmesine,
2-Harçlar Yasası uyarınca alınması gerekli 11.271,15 -TL harçtan peşin alınan 2.817,79 -TL, mahsubu ile bakiye 8.453,36 -TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan 179,90- TL başvurma harcı, 2.817,79 -TL peşin harç, 25,60-TL vekalet harcı olmak üzere toplam 3.023,29-TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 80,00 - TL davetiye gideri. 7.000,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 7.080,00-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-)Davacı duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 26.400,00-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-)Karar kesinleştiğinde davacının gider avansından artan bakiyesinin talep halinde iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize verilecek bir dilekçe ile veya başka bir yer Mahkemesi aracılığı ile gönderilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.26/04/2024
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır