T.C.
İSTANBUL
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/8 Esas
KARAR NO:2024/430
DAVA:İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ:08/12/2017
KARAR TARİHİ:07/06/2024
Mahkememize ....Asliye Hukuk Mahkemesinin 27/12/2018 tarih .... sayılı görevsizlik kararı ile dava dosyası mahkememize tevzi edilmekle; yapılan açık yargılaması sonucunda;
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine, davalının itiraz ettiğini, davalının itirazının haksız ve kötüniyetli olduğunu, davalı ... tarafından keşide edilen ... Şubesine ait; 05/11/2015 keşide tarihli 50.000,00 TL- 10/11/2015 keşide tarihli 50.000,00 TL- 15/11/2015 keşide tarihli 50.000,00 TL- 20/11/2015 keşide tarihli 50.000,00 TL- 25/11/2015 keşide tarihli 50.000,00 TL olmak üzere toplam 250.000,00 TL'lik çeklerin, davalının, dava dışı yakın akrabası olan ... ve ...'in yetkilisi bulunduğu ...Ltd. Şti tarafından ciro edilmek suretiyle müvekkiline intikal ettirildiğini, yakın akraba olan davalı ve davalının dava dışı akrabası olan ..., müvekkilinin hamili bulunduğu ve davalının keşidecisi bulunduğu çeklerin tahsilini geciktirmek ve aleyhlerine kambiyo takibi yapılmasını engellemek için, söz konusu çeklerin ...Ltd. Şti'nin zimmetinde iken zayi edildiği şeklinde gerçek dışı iddia ile ilk çekin ödeme günü 05/11/2015 tarihinde .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile çek iptali davasının açıldığını, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nce çekler hakkında ödemeden men kararı verildiğini, mahkemece verilen karar sebebiyle müvekkilinin çeklerinin vadesinde bankaya ibraz ederek tahsil etmesinin engellendiğini ve çek ibraz sürelerinin geçtikten sonra da ...Ltd. Şti tarafından davaya devam edilmediğini ve 07/03/2016 tarihinde davadan feragat edildiğini, davalı ve davalının dava dışı yakın akrabası olan ... tarafından çeklerin bankaya yasal sürelerde ibrazının engellenmesi, hakkın kötüye kullanılması suretiyle engellendiği gibi davalı ...'in, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı'na dava dışı diğer müvekkili ile ...ve dava dışı ... aleyhinde suç duyurusunda bulunduğunu, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı yetkisizlik kararı vererek soruşturma dosyası ... Cumhuriyet Başsavcılığına gönderildiğini, soruşturma neticesinde kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiğini, müvekkili tarafından dava konusu çeklerin tahsili için çek keşidecisinin, davalı ... ve çek cirantaları dava dışı ...'in ve ... Ltd. Şti'nin aleyhine alacağın tahsili için .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine sadece ... tarafından yetkisizlik itirazında bulunduğunu ve dosyanın ... İcra Müdürlüğü'ne gönderilmesinin talep edildiğini, diğer borçluların borca itiraz etmediklerini, her iki borçlunun da borca batık olduklarından alacağın bugüne dek tahsil edilemediğini belirterek, davalının, .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına yönelik haksız ve mesnetsiz itirazının iptali ile takibin devamına, icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davanın süresi içinde açılmadığını, davacı alacaklının İİK'nın 67. maddesi uyarınca 1 yıl süre içinde itirazın iptali davası açmadığı için davanın süre yönünden reddini talep ettiklerini, icra takibinin dayanağı olan çeklerin yasal süresi içinde muhatap bankaya ibra edilmediğini, ibra edilmemesi nedeni ile davacının müracaat hakkını kaybettiğini, takip dayanağı belge adi havale niteliğinde olacağından ve bu da bir borç ikrarını içermediğinden İİK'nın 68. maddesinde sayılan belgelerden de olmayacağından genel haciz yolu ile takip yapılamayacağını, davacı tarafın iş bu takip dayanağı belge ile bir ilgisinin olmadığını, dava açmada hukuki yararının olmadığını, kanunda öngörülen ibraz süreleri içerisinde, hamilin muhatap bankaya ibraz etmediği çeklerin, Yargıtay kararlarında ve doktrinde maddi hukuk açısından “adi havale” olarak nitelendirildiğini, çekin ibrazı için öngörülen sürelerin zamanaşımı değil, hak düşürücü süreler olduğunu belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; toplam 250.000,00 TL tutarındaki 5 adet çek nedeniyle davacı tarafından başlatılan .... İcra Dairesinin ... esas sayılı takip dosyasında davalının yaptığı itirazın iptalinin gerekip gerekmediği, icra inkar tazminatına hükmedilip hükmedilmeyeceği, davacının hukuki yararının bulunup bulunmadığı, ilamsız takibe konu çeklerin niteliği göz önüne alındığında davanın itirazın iptali davasından ibaret olduğu anlaşılmıştır.
Davacı vekili delil ve belgelerini ibraz etmişler, ....İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasına, ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2016/14211 Soruşturma sayılı dosyası, ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas Sayılı dosyası, ... şubesi kayıtları vs. delile dayanmıştır.
Davaya dayanak ....İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında; (....İcra Dairesi'nin ... Takip sayılı dosyasında 23/05/2016 tarihinde takip başlatıldığı, borçlu ...'in 26/05/2017 tarihi itibariyle yetki ve borcu itiraz ettiği, yetki itirazı sebebiyle dosyanın ....İcra Dairesi'nin ... takip sayılı dosyası ile yeni esas numarası alındığı) alacaklı ... tarafından, Borçlular ..., ... Taş. Tic. Ltd. Şti. ve ... Aleyhine; 250.000,00-TL Asıl alacak, 13.664,38-TL İşlemiş faiz, 25.000,00-TL Tazminat ve 750,00-TL Komisyon olmak üzere toplam 289.414,38-TL alacağının tahsili için 10/08/2017 tarihinde ilamsız genel haciz yoluyla takibe girişildiği, 18/08/2017 tarihinde tebligatın yapıldığı, borçlu ...'in 18/08/2017 havale tarihli dilekçe ile borca ve tüm ferilerine itiraz ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce deliller toplanmış ve yapılan yargılama sonunda 14/02/2020 tarih ... no ile "Davanın Reddine" karar verilmiş, verilen hükme karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44.Hukuk Dairesinin 30/11/2023 tarih 2020/1954 Esas 2023/1505 Karar nolu ilamı ile "...Dava icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. ....İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı (... icra dairesi 2019/... E.sayılı) dosyasında, davacı tarafından ilamsız icra takibinin yetkisiz ( ....İcra Dairesi 2016/....) icra dairesinde borçlular ..., ... Taş. Tic. Ltd. Şti. ve ... aleyhine, 250.000,00-TL Asıl alacak, 13.664,38-TL İşlemiş faiz, 25.000,00-TL Tazminat ve 750,00-TL Komisyon olmak üzere toplam 289.414,38-TL alacağının tahsili için 23/05/2016 tarihinde takip başlatıldığı, borçlulardan davalı ...'in 26.05.2016 tarihinde icra dairesinin yetkisine ve borca itiraz ettiği, alacaklı vekilinin yetki itirazı üzerine borçlu ... yönünden dosyanın tefriki ile yetkili icra dairesine gönderilmesini talep ettiği, bilahare yetkili icra dairesinde davalıya yeni bir ödeme emri tebliğ edildiğine ve 18/08/2017 tarihinde süresi içinde borca ve tüm ferilerine itiraz ettiğine göre , takibin durdurulduğu 18.08.2017 tarihinden itibaren davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içinde açıldığı anlaşılmıştır.
İcra takibine konu asıl alacağın dayanağını ... Şubesine ait 05/11/2015 keşide tarihli 50.000,00 TL- 10/11/2015 keşide tarihli 50.000,00 TL- 15/11/2015 keşide tarihli 50.000,00 TL- 20/11/2015 keşide tarihli 50.000,00 TL- 25/11/2015 keşide tarihli 50.000,00 TL olmak üzere toplam 250.000,00 TL'lik 5 adet çek olduğu, çeklerin davalı ... tarafından hamiline keşide edildiği, ilk cironun ...Ltd. Şti tarafından yapıldığı ardından ...'in ve davacının cirosu olduğu, bankaya ibraz edildiği, banka kaşesi üzerine ciromuz iptal edilmiştir kaşesi vurulduğu, karşılıksız işlemi yapılmadığı görülmektedir.
Dava konusu edilen çeklerin hamiline olarak düzenlendiği, keşidecisinin davalı ... olduğu, söz konusu çeklerin süresinde bankaya ibraz edilmedikleri, kambiyo vasfını yitiren çeklerde keşideci ve yetkili hamil arasında temel ilişki bulunmadığı ancak 6102 sayılı TTK 'nın 732. maddesi gereğince " Zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar." hükmü ve TTK 732/4. maddesine göre; "Hamilin keşideciye karşı sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak çekin zamanaşımı süresi dolduktan sonra (1) yıl içinde talep ve dava hakkı bulunmaktadır. İspat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir." hükmü çerçevesinde resen değerlendirme yapılması gerektiği, davalıya sebepsiz zenginleşmediğini ispat imkanı tanınarak, delillerinin değerlendirilmesi gerekirken, bu yönde inceleme ve değerlendirme yapılmadığından, eksik inceleme ile karar verildiğinden davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü gerektiği sonucuna varılmıştır. " gerekçesi ile karar kaldırılarak dosya mahkememize iade edilmiştir.
Dosyaya getirtilen yanlara ait tüm deliller, getirtilen icra dosyası, tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen rapor ve tüm dosya kapsamından anlaşıldığı üzere; taraflar arasındaki hukuki ihtilaf davacı yanın, 10/08/2017 tarihinde davalı borçlu ... aleyhine ....İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile; 289.414,38-TL tutarlı alacağı için icra takibi başlatması karşısında, davalı yanın takibe itiraz etmesi üzerine çıkmış bulunduğu,
İcra takibine konu asıl alacağın dayanağını ... Şubesine ait 05/11/2015 keşide tarihli 50.000,00 TL- 10/11/2015 keşide tarihli 50.000,00 TL- 15/11/2015 keşide tarihli 50.000,00 TL- 20/11/2015 keşide tarihli 50.000,00 TL- 25/11/2015 keşide tarihli 50.000,00 TL olmak üzere toplam 250.000,00 TL'lik 5 adet çek olduğu, çeklerin davalı ... tarafından hamiline keşide edildiği, ilk cironun ...Ltd. Şti tarafından yapıldığı ardından ...'in ve davacının cirosu olduğu, bankaya ibraz edildiği, banka kaşesi üzerine ciromuz iptal edilmiştir kaşesi vurulduğu, karşılıksız işlemi yapılmadığı,
Dava konusu edilen çeklerin hamiline olarak düzenlendiği, keşidecisinin davalı ... olduğu, söz konusu çeklerin süresinde bankaya ibraz edilmedikleri, kambiyo vasfını yitiren çeklerde keşideci ve yetkili hamil arasında temel ilişki bulunmadığı ancak 6102 sayılı TTK 'nın 732. maddesi gereğince " Zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolayısıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar." hükmü ve TTK 732/4. maddesine göre; "Hamilin keşideciye karşı sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak çekin zamanaşımı süresi dolduktan sonra (1) yıl içinde talep ve dava hakkı bulunmaktadır. İspat yükü, sebepsiz zenginleşmediğini iddia edene aittir." hükmü çerçevesinde resen değerlendirme yapılması gerektiği, davalıya sebepsiz zenginleşmediğini ispat imkanı tanındığı, davalı vekilinin 07/06/2024 tarihli duruşmada İstanbul CBS dosyasında davacı asilin ifadesindeki hususların gözönüne alınarak karar verilmesini talep ettiği, dosya kapsamında başka bir davalı tarafından sunulan delilin bulunmaması sebebiyle davalı tarafından ispat yükünü yerine getiremediği, (Alacağın Çek vasfını kaybetmiş olması ve adi havale niteliği halini alan alacak için Çek tazminat talebi ile çek komisyon talebinin yerinde olmayacağı, ancak ödeme tarihlerinden itibaren Takip tarihine kadar olan süre için 3095 sayılı yasanın 2/2 maddesi gereğince % 10.50 Faiz üzerinden işlemiş faiz talep edilebileceği buna göre, 250.000 TI. asıl alacak için 24.05.2016 takip tarihi itibariyle takip tutarının toplamda 263.736.30 TL olarak hesaplandığı) anlaşılmakla davacının davasının kısmen kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ İLE;
-Davalının .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasına yaptığı itirazın 250.000,00-TL asıl alacak, 13.736,30-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 263.736,30-TL üzerinden İPTALİNE, takibin 250.000,00-TL asıl alacak üzerinden takip talebindeki talep gibi DEVAMINA,
2-Alacak üzerinden %20 icra inkar tazminatı 52.747,26-TL' nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
-Fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Harçlar Yasası uyarınca alınması gerekli 18.015,83 -TL harçtan peşin alınan 3.495,41 - TL harcın mahsubu ile bakiye 14.520,42- TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan 31,40-TL başvurma harcı, 3.495,41-TL peşin harç, 4,60-TL vekalet harcı olmak üzere toplam 3.583,11- TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 295,78- TL tebligat ve tezkere gideri, 700,00-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 995,78- TL yargılama giderinden 907,43- TL sinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 41.560,45- TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davalı duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 17.900,00- TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
7-Karar kesinleştiğinde davacının / davalının gider avansından artan bakiyesinin talep halinde iadesine,
Dair Davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzünde; tarafların gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri dilekçe ile İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/06/2024
Katip ...
e-imzalıdır.
Hakim ...
e-imzalıdır.