T.C.
İSTANBUL
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/800 Esas
KARAR NO:2025/591
DAVA:Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:30/12/2024
KARAR TARİHİ:30/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ... plakalı aracını 21.08.2022-29.09.2022 tarihleri arasında dava dışı ...’ye kiraladığını, bu süre içinde 06.09.2022 tarihinde aracın dava dışı ... tarafından kullanıldığı esnada maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazaya karışan diğer araç sürücüsü ...’ün yaralanması üzerine davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından tedavi giderlerinin karşılandığını, ancak kazada müvekkil aracının olay yerini terk ettiği gerekçesiyle sigorta şirketinin yaptığı ödemeleri rücuen tahsil etmek amacıyla .... İcra Dairesi’nin ... E. sayılı dosyasıyla takip başlattığını, müvekkilinin itiraz süresini kaçırdığı için ihtirazi kayıtla ödeme yaptığını, oysa olay yerini terk etmenin tek başına rücu sebebi olamayacağını, sigorta şirketinin bu durumu ancak sürücünün alkollü, ehliyetsiz, kasti hareketli ya da yaralının durumunu ağırlaştıran bir fiil işlemesi hâlinde ileri sürebileceğini, müvekkil aracını kullanan kişinin ifadesinde korktuğu için olay yerinden ayrıldığını, sonrasında polisi arayarak teslim olduğunu ve yaralının durumunun kötüleşmesine sebebiyet vermediğini beyan ettiğini, bu nedenle somut olayda rücu koşullarının oluşmadığını, ayrıca müvekkilinin kazanın meydana geldiği tarihte aracı ...’ye kiralamış olması nedeniyle artık “işleten” sıfatının bulunmadığını, bu durumda sigorta şirketinin yanlış kişiye yöneldiğini, 2918 sayılı KTK m.3 ve 85 uyarınca araç kiracısının fiilî hâkimiyet ve ekonomik yarar esasına göre işleten sayılacağını, Yargıtay kararlarının da bu yönde olduğunu, kazada ehliyetsizlik veya alkol gibi bir unsur bulunmadığını, sigorta şirketinin yaptığı ödemenin de fahiş olduğunu, dosyada alınacak bilirkişi incelemesiyle zararın gerçek tutarının tespit edilmesi gerektiğini, ayrıca aynı kazaya ilişkin olarak .... İcra Dairesi’nin 2024/... E. ve ... İcra Dairesi’nin 2024/... E. sayılı dosyalarında da takip başlatıldığını, bu nedenle icra dosyalarındaki ödemelerin ve taleplerin mükerrer olduğunu, davanın ilgililere ihbar edilmesi gerektiğini belirterek, müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine, .... İcra Dairesi’nin ... E. sayılı dosyasına ihtirazi kayıtla yapılan ödemenin istirdadına, ... ve ...’ya davanın ihbarına ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından .... İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyasında başlatılan icra takibine konu ödemenin istirdadının talep edildiğini, ancak bu alacağın müvekkili ... Sigorta A.Ş. tarafından sigortalı araç sürücüsünün olay yerini terk etmesi nedeniyle genel şartlara aykırılık teşkil eden bir trafik kazasına istinaden üçüncü kişilere yapılan tazminat ödemesinden kaynaklandığını, dolayısıyla müvekkilinin sigortalıya karşı rücu hakkı bulunduğunu, öncelikle bu davada görevli mahkemenin Tüketici Mahkemesi olduğunu, davanın görev yönünden usulden reddi gerektiğini, ayrıca davacının istirdat talebinin zamanaşımına uğradığını, davacının hasar bedelini 06.09.2022 tarihinde meydana gelen kaza sonrası ödemek zorunda kaldığını, bu kazada 323.458,73 TL tazminat ödemesi yapıldığını, ekspertiz raporu ve ödeme belgelerinin dosyaya sunulduğunu, sigortalı sürücünün olay yerini terk etmesi sebebiyle Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4(f) maddesi uyarınca müvekkilinin sigortalısına rücu hakkının doğduğunu, söz konusu maddenin açık şekilde olay yerini terk etme hâlinde sigortacının rücu edebileceğini düzenlediğini, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi’nin 2016/12099 E., 2019/8006 K. ve 4. Hukuk Dairesi’nin 2023/11866 E., 2023/12935 K. sayılı kararlarında da bu hususun açıkça hükme bağlandığını, buna göre sigortalı sürücünün olay yerini yalnızca sağlık veya güvenlik nedeniyle terk ettiğini ispatlaması hâlinde sorumluluktan kurtulabileceğini, ancak davacının bu yönde herhangi bir geçerli sebep sunmadığını, bu nedenle müvekkilinin rücu hakkının doğduğunu, sigorta poliçesi, ekspertiz raporu, ödeme dekontları, hasar dosyası ve icra dosyasının bu durumu açıkça ortaya koyduğunu, hasar dosya numarasının ...-T olduğunu, 323.458,73 TL tutarındaki ödemenin davalı müvekkil tarafından hak sahiplerine yapıldığını, bu miktarın rücuen davacıdan tahsil edilmesinin hukuken mümkün olduğunu belirterek, davanın öncelikle görev yönünden, esasen ise haksız ve kötü niyetli açıldığı gerekçesiyle reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:
Dava; .... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasına ödenen bedel hakkında borçlu olunmadığının tespiti ve ödenen bedelin istirdadına ilişkin menfi tespit/istirdat davasıdır.
Davacı dava dilekçesinde özetle ; ... plakalı aracını 21.08.2022-29.09.2022 tarihleri arasında dava dışı ... 'ye kiraya verdiği , kira süresi içerisinde olmakla, 06.09.2022 tarihinde söz konusu araç dava dışı ... kullanımında iken maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, kazaya karışan ... plakalı diğer aracın sürücüsü dava dışı ... kaza sebebiyle yaralandığı ve tedavi gördüğü , masraflar davacının aracının ZMMS poliçesi kapsamında davalı sigorta şirketince karşılandığı , meydana gelen kazada davacı aracı, olay yerini terk etmesi sebebiyle kusurlu kabul edildiği , davalı tarafça ödenen tedavi masrafları davacıya rücu edilmek üzere .... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyası ile takibe koyulduğu , davacının icra dairesinden gelen ödeme emrine karşı itiraz süresini kaçırması sebebiyle dosya borcuna itiraz edemediği, telafisi güç zararların önüne geçebilmek için dosya borcunu ihtirazi kayıtlı olarak ödediği , meydana gelen trafik kazasında olay yerini terk tek başına rücu sebebi olamayacağından, davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile ödenen bedelin istirdatı istemiyle mahkememize iş bu davanın açıldığı anlaşılmakla ;
Otomotiv alanında uzman makine mühendisi ve sigorta hukuku alanında uzman bilirkişi heyeti tarafından hazırlanan 23.05.2025 tarihli raporda; Davaya konu 06/09/2022 kaza tarihli; ... plaka nolu, ... şasi nolu, 2016 model, ... marka, ... model, beyaz renkli, yolcu nakli-hususi otomobil cinsi araç (sahibi: ...; trafik sigorta: ... sigorta) sürücü --: kaza yeri terk; maddi hasar meydana geldiği, dava konusu kazada gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek kazaya sebebiyet verdiği; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Madde 52 a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak zorundadırlar hususunu ihlal ettiği, aynı kanunun Madde 56 a) Şerit izleme : 1. Sürücülerin; geçme, dönme, duraklama, durma ve park etme gibi haller dışında şerit değiştirmeleri veya iki şeridi birden kullanmaları yasak olduğu; aynı kanunun madde 81 c) Kazaya karışan kişiler tarafından istendiği takdirde kimliğini, adresini, sürücü ve tescil belgesi ile sigorta poliçe tarih ve numarasını bildirmek ve göstermek, d) Kazayı; yetkili ve görevli memurlara bildirmek, bunlar gelinceye kadar veya bunların iznini almadan kaza yerinden ayrılmamak zorunda olduğu ve aynı kanunun madde 84 Araç sürücüleri trafik kazalarında; g) Şeride tecavüz etme, hallerinde asli kusurlu sayılırlar hususu göz önünde bulundurulduğunda; %100 asli kusurlu olduğu; ... plaka nolu, 2005 model, ... marka araç (sahibi: ...; trafik sigorta: ... sigorta) sürücü ...: dava konusu kazada kazayı meydana getirmesinde atfı kabil bir kusuru olmadığı; Dava konusu 06.09.2022 tarih saat 07.45’te gerçekleşen yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasında davalıya sigortalı ... plakalı aracın olay yerini terk eden sürücüsü dava dışı ...’nın kaza esnasında yüksek sesli bağırmalar gelince korktuğunu, can güvenliği düşünerek olay yerinden ayrıldığını, 112’yi arayarak ambulans talep ettiğini, kazadan yaklaşık dört saat sonra polis merkezine giderek kolluk kuvvetlerine kazayı bildirdiğini, sürücüye polis merkezinde saat 11.50’de alkol testi yapıldığı ve alkol sonucunun 0,00 promil olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, davacıya ait ... plakalı araç sürücüsü dava dışı ...’nın olay yeri terk sebebinin “can güvenliği nedeniyle uzaklaşma” zorunlu hal sebebine dayandığı kanaatine varıldığı, Dava konusu olayda, ZMSS genel şartları B.4/f bendi kapsamında düzenlenen sigorta şirketinin sigortalısına rücu şartlarının oluşmadığı anlaşılmakta olup, Davalı ... Sigorta A.Ş. (... Sigorta A.Ş.) tarafından sigortalısı ... plakalı araç maliki Davacı ...’e rücu talebinde bulunamayacağı, davacının taleplerinin yerinde olduğu görüş ve kanaatine varılmıştır.
Taraflar arası uyuşmazlığın davacının aracının kaza anında olay yerini terk etmesi durumunun genel şartlara aykırılık sağlayıp sağlamadığı , sigorta şirketinin sigortalısından rücu konusu edip edemeyeceği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.
Tarafların iddia ve savunmaları , toplanan deliller , aldırılan bilirkişi raporu , icra dosyası ve tüm dosya kapsamında yapılan değerlendirmeler sonucunda ; mahkememizce aldırılan dosya kapsamına uygun bilirkişi raporunda davacıya ait aracın sürücüsünün dava konusu kazada gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek kazaya sebebiyet verdiği; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu, Madde 52 a) Kavşaklara yaklaşırken, dönemeçlere girerken, tepe üstlerine yaklaşırken, dönemeçli yollarda ilerlerken, yaya geçitlerine, hemzemin geçitlere, tünellere, dar köprü ve menfezlere yaklaşırken, yapım ve onarım alanlarına girerken, hızlarını azaltmak zorundadırlar hususunu ihlal ettiği, aynı kanunun Madde 56 a) Şerit izleme : 1. Sürücülerin; geçme, dönme, duraklama, durma ve park etme gibi haller dışında şerit değiştirmeleri veya iki şeridi birden kullanmaları yasak olduğu; aynı kanunun madde 81 c) Kazaya karışan kişiler tarafından istendiği takdirde kimliğini, adresini, sürücü ve tescil belgesi ile sigorta poliçe tarih ve numarasını bildirmek ve göstermek, d) Kazayı; yetkili ve görevli memurlara bildirmek, bunlar gelinceye kadar veya bunların iznini almadan kaza yerinden ayrılmamak zorunda olduğu ve aynı kanunun madde 84 Araç sürücüleri trafik kazalarında; g) Şeride tecavüz etme, hallerinde asli kusurlu sayılırlar hususu göz önünde bulundurulduğunda; %100 asli kusurlu olduğu; ... plaka nolu, 2005 model, ... marka araç (sahibi: ...; trafik sigorta: ... sigorta) sürücü ...: dava konusu kazada kazayı meydana getirmesinde atfı kabil bir kusuru olmadığı tespit edildiği;
Davalı ... Sigorta A.Ş. (... Sigorta A.Ş.) tarafından davacı ...'e ait ... plakalı araca başlama tarihi 21.03.2022 bitiş tarihi 21.03.2023 olan ... nolu “Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigorta Poliçesi'nin (ZMSS/Trafik) 21.03.2022 tarihinde düzenlendiği, 06.09.2022 tarihinde meydana gelen yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasının poliçe vade tarihleri içerisinde olduğu, poliçede Şahıs Başına Sakatlanma ve Ölüm teminat limitinin 500.000,00 TL, Şahıs Başına Tedavi Giderleri teminat limitinin 500.000,00 TL olduğu ,
06.09.2022 tarihinde meydana gelen yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasında Davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından ZMSS/Trafik poliçesi düzenlenen ... plakalı aracın kaza yeri terk sürücüsü dava dışı ...'nın kazanın oluşumunda %100 asli kusurlu olması nedeniyle, aracın ZMSS/Trafik sigortacısı Davalı ... Sigorta A.Ş.'nin söz konusu kazada dava dışı ...'ün malul kalması nedeniyle oluşan tazminat taleplerini kaza tarihi itibariyle geçerli zorunlu sigorta teminat limitleri dahilinde ve sigortalısının kusuru oranında karşılamak durumunda olduğu , davalı ... Sigorta A.Ş. (... Sigorta A.Ş.) tarafından ... plakalı aracın ZMSS Trafik Poliçesini düzenleyen sigortacı olarak, 06.09.2022 tarihinde meydana gelen yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası sonucunda dava dışı ...'ün malul kalması nedeniyle 22.10.2024 tarihinde poliçe limiti dahilinde 323.458,73TL tazminat ödemesinin yapıldığı , davalı ... Sigorta A.Ş. (... Sigorta A.Ş.) tarafından 06.09.2022 tarihli trafık kazasında yaralanan dava dışı ... için ödenen maluliyet tazminatını, sigortalısı davacı ...'e ait ... plakalı araç sürücüsü ...'nın olay yerini terk etmesi nedeniyle Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları B.4. maddesine dayanarak davalı sigorta şirketi tarafından davacı sigortalısından rücu talebinde bulunduğu; söz konusu rücu talebi ilgili davalı tarafından davacı ... aleyhine .... İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyası ile icra takibinde bulunduğu , 323.458,73TL rücuen tazminat alacağı, 2.764,91TL işlemiş faiz olmak üzere 326.223,64TL toplam alacak tutarı üzerinden 05.11.2024 tarihinde icra takibi başlatıldığı, davacı ...'in icra dairesinden gelen ödeme emrine karşı itiraz süresini kaçırması nedeniyle dosya borcuna itiraz edemediği ve dosya borcunu her türlü menfi tespit istirdat ve itiraz hakları saklı kalmak kaydıyla ihtirazi kayıtlı olarak 19.11.2024 tarihinde 411.900-TL ödediği ,
Sigorta hukukunda asıl olan, sigorta poliçesi kapsamında kalan rizikonun gerçekleşmesi halinde zararın sigortacı tarafından karşılanmasıdır. Ancak bazı durumlara ilişkin kanuna veya poliçe genel şartlarına hükümler konularak, zarar teminat dışına çıkarılabilmektedir. ZMMS genel şartlarının B.4 maddesinde de teminat harici olan hususlar düzenlenmiş olup, bunlardan bir tanesi de kazadan sonra olay yerinin terk edilmesidir. Bedeni hasara neden olan bir trafik kazası sonucu sigortalı araç sürücüsü olay yerini terk etmişse olay yerini terk sebebinin tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu bir hal sebebine dayanması gerekmektedir.
06.09.2022 tarih, saat 07.45'te gerçekleşen yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasında; sigortalı araç sürücüsü dava dışı ...'nın kaza sonrası aynı gün Cumhuriyet Polis Merkezine giderek olayı kolluk kuvvetlerine bildirdiği , ifadesinde sürücüsü dava dışı ...'nın kaza esnasında yüksek sesli bağırmalar gelince korktuğunu, can güvenliği düşünerek olay yerinden ayrıldığını, 112'yi arayarak ambulans talep ettiğini, kazadan yaklaşık dört saat sonra polis merkezine giderek kolluk kuvvetlerine kazayı bildirdiğini, sürücüye polis merkezinde saat 11.50'de alkol testi yapıldığı ve alkol sonucunun 0,00 promil olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, davacıya ait ... plakalı araç sürücüsü dava dışı ...'nın olay yeri terk sebebinin “can güvenliği nedeniyle uzaklaşma” zorunlu hal sebebine dayandığı kanaatine varıldığı hükme dayanak raporla tespit edilmiş olmakla ; dava konusu olayda, ZMSS genel şartları B.4/f bendi kapsamında düzenlenen sigorta şirketinin sigortalısına rücu şartlarının oluşmadığı anlaşılmakta olup, Davalı ... Sigorta A.Ş. tarafından sigortalısı ... plakalı araç maliki davacı ...'e rücu talebinde bulunamayacağı ,davacının taleplerinin yerinde olduğu anlaşılmakla ; açılan davanın kabulüne ; .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine , bedelin ödenmiş olması nedeniyle 411.900,00-TL'nin davalıdan istirdadı ile davacıya verilmesine dair aşağıdaki hüküm kurma yoluna gidilmiştir.
HÜKÜM:
Davanın KABULÜNE;
1-a-.... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine , bedelin ödenmiş olması nedeniyle 411.900,00-TL'nin davalıdan istirdadı ile davacıya verilmesine,
2-)Harçlar yasası uyarınca alınması gereken 28.136,89-TL nispi karar ve ilam harcından başlangıçta peşin alınan 7.034,23-TL harcın mahsubu ile bakiye 21.102,66-TL harcın ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 26.maddesine göre; Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan arabuluculuk ücretinin davada haksız çıkan taraftan karşılanması gerektiğinden 3.600,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-)Davacının yaptığı 427,60-TL başvuru harcı, 7.034,23-TL peşin harç, 60,80-TL vekalet harcı, 15.671,50-TL bilirkişi ücreti ile davetiye masrafı olmak üzere toplam 23.194,13-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-)Davacı duruşmalarda kendisini bir vekil ile temsil ettiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 65.785,00-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-)Davacının gider avansından artan bakiyesinin karar kesinleştiğinde re'sen davacıya/vekiline iadesine,
Dair davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının / vekilinin yokluğunda; gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize verilecek bir dilekçe ile veya başka bir yer Mahkemesi aracılığı ile gönderilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30/09/2025
Katip ...
(E-imzalı)
Hakim ...
(E-imzalı)