T.C.
İSTANBUL
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2025/880 Esas
KARAR NO:2026/58
DAVA:Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi)
DAVA TARİHİ:25/11/2025
KARAR TARİHİ:06/02/2026
Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirketin 2024 faaliyet yılı olağan genel kurul toplantısında ileri sürülen özel denetim talebinin reddi dolayısı ile Mahkemeye müracaat etmek gerektiğini belirterek dilekçelerinde ileri sürülen somut ve belirli hususları açıklığa kavuşturmak ve bu suretle pay sahipliğinden doğan hakkın şirket menfaatine ve etkin kullanımı temin etmek üzere davalı şirkete özel denetçi atanmasına dair karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:
Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 439. maddesi kapsamında özel denetçi atanması istemine ilişkindir. TTK'nın 439/1. maddesi uyarınca talebin genel kurulda reddedilmesi halinde dava şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde açılır. Bu yetki kuralı kesin yetki niteliğindedir. Ticaret sicil kayıtları ve dosya kapsamından, davalı şirket merkezinin ... ilçesinde bulunduğu anlaşılmaktadır.
Dava, ... 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla açılmış, anılan mahkemece, ... Adliyesinde kurulmuş bir asliye ticaret mahkemesi olmadığı ve asliye ticaret mahkemelerine ilişkin daha önce alınan yargı çevresi kararlarının aksine bir karar alınmadığı gerekçesiyle, 02/12/2025 tarih ve ... sayılı kararı ile dosyanın İstanbul Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne tevzi edilmek üzere İstanbul Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosu'na gönderilmesine ve esasın gönderme kararı ile kapatılmasına karar verilmiştir. Dosya bu gönderme kararı üzerine mahkememize tevzi edilmiştir.
HMK'nın 23. maddesi, görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerine dosyanın gönderildiği mahkemenin de kendisini görevsiz veya yetkisiz görmesi halinde uygulanacak prosedürü düzenlemektedir. Karşı görevsizlik/yetkisizlik müessesesinin işletilebilmesi için, gönderen mahkemenin usulüne uygun bir görevsizlik veya yetkisizlik kararı vermiş olması ve kararın kesinleşmiş olması ön koşuldur. Somut olayda usulüne uygun bir görevsizlik veya yetkisizlik kararı bulunmadığından, mahkememizce verilecek kararın HMK m. 23 kapsamında bir karşı yetkisizlik kararı olarak nitelendirilmesi mümkün değildir.
... 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 02/12/2025 tarihli kararı incelendiğinde; hüküm fıkrasında açık bir "görevsizlik" veya "yetkisizlik" ibaresinin bulunmadığı, HMK'nın 114/1-c ve 115. maddeleri kapsamında usulüne uygun bir dava şartı yokluğu kararı verilmediği, HMK'nın 20. maddesinde düzenlenen kesinleşme ve iki haftalık başvuru sürecinin işletilmediği, kanun yolu bildirimi yapılmadığı, bu itibarla ... 5. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin kararı, 6100 sayılı HMK'nın sistematik yapısı içinde usulüne uygun bir görevsizlik veya yetkisizlik kararı niteliği taşımadığı anlaşılmıştır.
Davanın Niteliği ve Yetki Kuralı
Benzer bir davada.... Asyile Ticaret Mahkemesinin ... sayılı ilamında;
"Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 06/08/2025 tarihli ve 1081 sayılı kararı ile ... Adli Yargı İlk Derece Mahkemelerinin yargı çevresinin ..., ..., ... ve ... ilçelerinin mülki sınırları olarak değiştirilmesine ve bu kararın 01/09/2025 tarihi itibarıyla uygulanmasına karar verilmiştir.
Bu karar ile birlikte ... ilçesi, 01/09/2025 tarihi itibarıyla ... Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresine dahil edilmiş ve İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi dışına çıkmıştır.
Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 07/07/2021 tarihli ve 608 sayılı kararında İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresi şu şekilde belirlenmiştir:
"İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresinin İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi..."
Bu belirlemenin dikkatli bir şekilde incelenmesi gerekmektedir. Karar, İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesinin yetki alanını belirli ilçelerin isimlerini sayarak değil, "İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi" ifadesi ile tanımlamıştır. Bu tercih bilinçli bir düzenleme tekniğidir ve dinamik bir referans niteliği taşımaktadır.
Nitekim aynı kararda diğer ticaret mahkemeleri için de benzer yöntem izlenmiştir: ... Asliye Ticaret Mahkemesi için "... ve ... Ağır Ceza Mahkemeleri yargı çevresi", ... Asliye Ticaret Mahkemesi için "... Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi" denilmiştir. Bu sistematik tercih, asliye ticaret mahkemesi yargı çevresinin ağır ceza mahkemesi yargı çevresine bağlı olarak belirlenmesinin amaçlandığını açıkça ortaya koymaktadır.
Bu dinamik referans yapısının doğal sonucu şudur: Ağır ceza mahkemesi yargı çevresi değiştiğinde, ona bağlı olarak belirlenen asliye ticaret mahkemesi yargı çevresi de mantıksal zorunluluk olarak değişecektir. Zira referans verilen unsur değişmiş, ancak referansın kendisi (608 sayılı karar) aynen muhafaza edilmiştir.
1081 sayılı karar ile ... ilçesi İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi dışına çıktığından, bu ilçe artık 608 sayılı karardaki formül gereği İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresi dışında kalmaktadır.
Bu değerlendirmeyi destekleyen önemli bir emsal, ... Ağır Ceza Merkezi kurulduğunda yaşanan süreçtir.
..., ... ve ... ilçelerinin ... Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresine dahil edilmesi ile birlikte bu ilçeler de ... Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi dışına çıkmıştır. Bu durumda Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu, 03/11/2021 tarihli ve 742 sayılı kararı ile şu düzenlemeyi yapmıştır:
"..., ... ve ... ilçeleri bakımından; asliye ticaret, iş, tüketici, fikri ve sınai haklar mahkemeleri ile infaz hâkimliğine ilişkin daha önce alınan yargı çevresi kararlarının uygulanmasının devamına"
Bu kararın varlığı son derece önemli bir anlam taşımaktadır. Şayet ağır ceza mahkemesi yargı çevresi değişikliğinin, asliye ticaret mahkemesi yargı çevresini otomatik olarak etkilemediği kabul edilseydi, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun ... için ayrıca ve açıkça "devam" kararı almasına hiçbir gerek bulunmayacaktı. Kurulun böyle bir karar alma ihtiyacı duyması, ağır ceza mahkemesi yargı çevresi değişikliğinin asliye ticaret mahkemesi yargı çevresini de değiştireceğini bizzat kabul ettiğini göstermektedir.
..., ..., ... ve ... ilçeleri için ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunca böyle bir "devam" kararı alınmamıştır. ... örneğinde açıkça ortaya konan mantık çerçevesinde, "devam" kararı bulunmayan hallerde 608 sayılı kararın dinamik formülünün aynen uygulanması gerekmektedir.
Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğinin 16/12/2025 tarihli ve .../... sayılı görüş yazısında; ... Adliyesi yargı çevresine ilişkin Genel Kurulun yeni bir kararının bulunmadığı, anılan mahkemeler yönünden yeni bir yargı çevresi kararı alınıncaya kadar daha önce alınan yargı çevresi kararının uygulanması gerektiği belirtilmiştir.
Bu görüşün isabetli şekilde yorumlanması gerekmektedir. "Daha önce alınan yargı çevresi kararı" ifadesi, 608 sayılı kararı işaret etmektedir. Ancak 608 sayılı karar, yukarıda açıklandığı üzere, İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresini "İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi" olarak belirlemiştir.
608 sayılı kararın kendisinde herhangi bir değişiklik yapılmamış olması doğrudur. Ancak bu kararın referans verdiği unsur olan İstanbul Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi, 1081 sayılı karar ile değişmiştir. 608 sayılı kararın uygulanması, kararın formülünün uygulanması anlamına gelmektedir. Bu formül uygulandığında ise ... ilçesinin İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresi dışında kaldığı sonucuna ulaşılmaktadır." tespitlerine yer verilmiştir.
Sonuç
Mahkememizce yapılan değerlendirme sonucunda.... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... sayılı kararında varılan aynı hukuki sonuca ulaşılmış olup, 1081 sayılı karar ile ... ilçesi ... Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresine dahil edildiği, ... Adliyesinde müstakil bir asliye ticaret mahkemesi bulunmadığından, 5235 sayılı Kanun'un 5/3. maddesi gereğince bu ilçedeki ticari davalara ... Asliye Hukuk Mahkemesi (asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla) bakması gerektiği, somut olaydaki kesin yetki kuralı gereği davalı şirket merkezinin bulunduğu ... ilçesinin, İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesinin yargı çevresi dışında kalması nedeniyle mahkememizin davaya bakmaya yetkili olmadığı anlaşılmakla mahkememizin yetkisizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-)Davanın YETKİSİZLİK SEBEBİYLE USULDEN REDDİNE,
2-)HMK 20.maddesi gereğince karar kesinleştiğinde ve talep halinde dosyanın yetkili ... 5. Asliye Hukuk Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
3-)H.M.K.'nun 20. maddesi uyarınca taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise bu tarihten itibaren, süresi içerisinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize başvurarak dosyanın görevli ve yetkili Mahkemesine gönderilmesini talep ettikleri takdirde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesine, süresi içerisinde talep olmaması halinde dosyanın Mahkememizce re'sen ele alınarak davanın açılmamış sayılacağı hususunda karar verileceğinin ihtarına,
4-6100 sayılı HMK 331/2 madde ve bendi uyarınca yargılama giderlerinin yetkili ve görevli mahkemece değerlendirilmesine,
Dair, dosya üzerinden, tarafların yokluğunda; taraflara gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize verilecek bir dilekçe ile veya başka bir yer Mahkemesi aracılığı ile gönderilecek bir dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/02/2026
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır