T.C.
İSTANBUL
13. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:... Esas
KARAR NO:2024/175
DAVA:Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:29/05/2017
BİRLEŞEN ... 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ... E - ... K SAYILI DOSYASI
DAVA: İtirazın İptali
DAVA TARİHİ:16/01/2018
KARAR TARİHİ:07/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
ASIL DAVA:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde; Müvekkil Şirket ile davalı Şirket arasında imzalanan 17.05.2016 tarihli "Düzenleme Şeklinde Ön Sözleşme” davalı Şirket tarafından müvekkil Şirket aleyhine keşide edilen .... Noterliğinin 10.04.2017 tarih, ... yevmiye numaralı ihtarname ile Sözleşme 'ye aykırı olarak feshedildiği, müvekkili şirketin, T.C. Devleti ve AB uyum Yasası çerçevesinde, yaşam alanlarının içerisinde kalmış olan mevcut bacasız sanayi sitelerinin/kentsel dönüşüm kapsamında şehir dışına taşınmasına yönelik projeler hazırlayarak, söz konusu projelerin hayata geçirilmesini sağladığı, bu kapsamda, Müvekkili şirket ile davalı Şirket arasında 17.05.2016 tarihli Sözleşme imzalandığı, işbu Sözleşmede müvekkili Şirket "Yüklenici” konumunda olup davalı Şirket ise “Proje Sahibi” sıfatına haiz olduğu, anılan Sözleşmenin “Yüklenicinin Görev Sorumlulukları” başlıklı C maddesinin 1 no'lu bendi gereğince Müvekkili Şirketin; Sözleşmenin B maddesinde belirtilen arazinin Plan, Proje, Etüt Çalışması, 6305-4397-4562-3194-1163 sayılı yasa ve diğer yönetmelikler çerçevesinde, her bir işyerinin yol ve yeşil alan dışında net 150 m2 taban alanlı oto tamirhane işletme yeri olarak toplam 1.000 (bin) dükkân ve bir adet Teknik Meslek Lisesi ile Yönetim binası yapabilecek şekilde ve tüm alt yapı ve üst yapı projelerini ilgili kurum ve kuruluşlara onaylatıp imara açılmasını satışından önce tamamlayarak inşaat yapımına hazır hale gelirilmesini sağlayacağı; savalı Şirketin ise Sözleşmenin “Proje Sahibi Görev Sorumlulukları” başlıklı D maddesinin 2 no'lu bendi gereğince; Müvekkili Şirket tarafından yapılacak genel proje için 1/5000'lik ve 1/1000'lik proje, etüt çalışmaları için her türlü harç, vergi ve sair masrafları, alt yapı ve üst yapı giderlerini ve teknik şartnamede çıkacak olan ödeme planını ödeyeceğini kabul ettiği, bununla birlikte Müvekkil Şirket ile davalı Şirket arasında imzalanan sözleşmeye binaen sözleşme konusu gavrimenkullerin arsa sahipleri ile taraflar arasında da “Yüklenici” sıfatı ile ... 23. Noterliğinin 17.06. 2016 tarih, ... yevmiye numaralı doğrultusunda müvekkili şirket Sözleşme konusu proje ile ilgili imar planları için ekli olan tüm resmi görüşmeleri yaptığı ve akabinde imar planları 05.10.2016 tarihinde ...Belediyesi Başkanlığı tarafından onaylanmış, 16.02.2017 tarihi itibari ile de altyapı projeleri Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nca onaylanmış ve ilgili kurumlara dağıtımı yapıldığı, müvekkili Şirket projede gelinen durum neticesinde davalı Şirket ile yapmış olduğu Sözleşmeye bağlı olarak ve ödeme akdine güvenerek alt ve üst yapı çalışmalarına başlamış ve bu kapsamda alt ve üst yapıyı inşa edecek 3. kişilerle sözleşmeler imzalamış, bu sözleşmeler çerçevesinde avans ödemeleri yapmış ve taahhütlerde bulunduğu, ancak müvekkili şirket yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesine rağmen, davalı tarafın proje giderleri kapsamında ödeme planına sadık kalmayarak ödeme yapmayı durdurduğu, konuya ilişkin olarak müvekkili Şirket tarafından defalarca davalı Şirket yetkilisi arandığı ancak cevap alınamadığı, bu durum neticesinde proje sekteye uğradığından müvekkili şirketin davalı tarafa, ... 40. Noterliğinin 04.04.2017 tarih ... yevmiye numaralı ihtamamesini keşide ederek ödeme planında yer alan bakiye 13.816.400 TL tutarın ödenmesi ihtarında bulunmuştur. Buna karşılık davalı tarafından gönderilen .... Noterliğinin 10.04.2017 tarih, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile proje müellifine (... ... Ltd.Şti.) ödenmek üzere toplam 7.726.452,00 TL'nin müvekkili şirketin banka hesabına yatırıldığını, ancak müvekkili şirket tarafından müellife 2.934.979,00 TL'sinin aktarıldığı geriye kalan 4.791.473.00 TL'nin ise müellife aktarılmayarak müvekkili şirketin zimmetinde bulunduğuna dair asılsız iddiada bulunduğu ve Sözleşmenin feshedildiği bildirdiği, sözleşmede belirlenen hizmetlerin müellif tarafından yerine getirilmesi karşılığında, ...A.Ş. 8.500.000 TL miktarlı hizmet bedelini ödeme yükümlülüğü altına girdiği, bu bedelin 3.950.000 TL miktarını şu ana kadar Sözleşme'nin 8.1.1., 8.1.2., 8.1.3. Ve 8.1.4. maddelerine uygun müellif ... ... Ltd.Şti.'ne ödendiği, yapılmış olan işlemler karşılığında yapılan ödemelere ilişkin faturalar mevcut olup müvekkili Şirket'in fazladan uhdesinde bulunan herhangi bir bedel söz konusu olmadığı, dolayısıyla Sözleşme'nin feshine ilişkin beyanının haksız olduğu, taraflar arasında yapılan Sözleşmenin “E-DİĞER HÜKÜMLER” başlıklı 4. maddesinde sözleşmenin tek taraflı olarak feshedilemeyeceğinin belirtildiği, ancak davalı Şirketin hiçbir hukuki ve haklı dayanakları olmadan işbu sözleşmeyi feshettiği ve kanunun öngördüğü şekilde basiretli bir tacir olarak davranmadığı, bu nedenlerle; davanın kabulüne, sözleşmenin haksız feshi nedeniyle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 500.000 TL tutarındaki zararın dava tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile davalı taraftan alınarak müvekkili şirkete ödenmesine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde; Davacı ile müvekkili kooperatifin dava dilekçesinde de belirtildiği üzere 17.05.2016 tarihinde, "Düzenleme Şeklinde Ön Anlaşma" imzaladığı, bu anlaşmanın C maddesinde yüklenici davacının görev sorumlulukları, D maddesinde de müvekkil kooperatifin görev ve sorumlulukları belirtilerek işbu sözleşme taraflarca imza altına alındığı, işbu ön sözleşme ile birlikte aynı tarihte, davacı yan ile dava dışı (arsa sahipleri) Yakan Sayan ve ... arasında ... 23. Noterliğinin ... yevmiye no ve 17.05.2016 tarihli "Düzenleme Şeklinde Ön Sözleşme" imzalandığı, bu sözleşmelerin imzalanmasından sonra banka kayıtlarından da anlaşılacağı üzere müvekkili kooperatif tarafından dava dışı proje müellifi ... ... Ltd. Şti'ne aktarılmak ve ödenmek üzere davacı yana, taraflar arasında imzalanan ön sözleşme uyarınca 7.726.452 TL para aktarıldığı, .... Noterliğinin ... yevmiye no, 29.03.2017 tarihli ihtarnamesi ile dava dışı proje müellifi ... ... Ltd. Şti., keşideci sıfatı ile müvekkili kooperatif ile davacı şirkete ihtarname keşide etmesi ile müvekkili kooperatif, davacının usulsuz işlemler yaptığını, proje müellifi dava dışı şirketle hiç bir ortaklığının olmadığını, yine dava dışı şirkete ödenmesi gereken hak ediş bedellerinin önemli bir kısmını 4.291.473 TL aktarmayarak uhdesinde tuttuğunu öğrendiği, davacının 4.291,423 TL'yi ühdesinde tutması ve dava dışı müellif ... ... Müh. Müşavirlik Ltd. Şti.'ne aktarmaması sebebiyle, müellif imar çalışmalarını geçici bir süreliğine askıya aldığı ve imar çalışmalarında 8 ay gibi bir süre uzatılmasına neden olarak müvekkili kooperatifi zarara uğrattığı, 04.02.2017 tarihli, davacı şirket ile dava dışı ... ile imzalanan ... Kat Karşılığı Satış Vaadi Sözleşmesi; yine bila tarihli, davacı şirket ile dava dışı ... arasında imzalanan ... Kat Karşılığı Satış Vaadi Sözleşmesi imzalandığı, işbu sözleşmelerde davacı şirkete hiçbir yetki ve vekalet verilmediği halde müvekkili kooperatif ve yetkilileri adına imzalar atılarak işbu sözleşmelerin imzalandığı, ve bu sözleşmelerdeki arsaların proje alanının dışında olması sebebiyle, müvekkil kooperatifi zarara uğratarak, borç altına sokulduğu, müvekkili kooperatif, kendi adına yapılan işbu yetkisiz işlemlerden yukarıda sözü edilen sözleşmenin dava dışı taraflarınca, sözleşme ile yükümlenilen edimlerin yerine getirilmediği gerekçesi bu kişiler müvekkili kooperatife gelerek mağduriyetlerini bildirmelerini ve kooperatifi dolandırıcılık ile itham edilmesi ile haberdar olduğu, davacı şirketin aslen dolandırıcılık teşkil eden işbu eylemlerinin öğrenilmesi üzerine, taraflarınca dava dışı proje müellifi ... ... Ltd. Şti. ile irtibata geçildiği, İmar çalışmalarına kaldığı yerden devam etmesi ve imar harçlarının bundan böyle kendisine yapılacağı yönünde anlaşma sağlayarak projenin imar çalışmalarına başlanmasının sağlandığı, ... ... Müh. Müşavirlik Ltd. Şti ile yapılan görüşmeler sonrasında proje müellifinin hazırlamış olduğu "İmar Raporu Teslim Tutanağı" adı altında müvekkiline sunulan dosyanın, dosyayı hazırlayan proje müellifindeki asıl dosyasından farklı olduğu, bu farklılığın müvekkili yanıltmak kastı ile davacı şirket tarafından değiştirildiğinin anlaşıldığı, orijinal durumda hizmet bedeli tutarı toplamı 10.561.460 TL+ KDV iken davacı şirket tarafından yapılan değişiklik ile bu tutarın 14.118.908,86 TL yapıldığı, yine davacı yanın imar raporu dosyasının 139. sahifesinde proje hizmet bedelini müvekkiline 114.118.908,86 TL (KDV Dahil) olarak raporladığı, gerçek raporda ise bu tutarın aslında 155.781.535,00 TL olduğu, davacı yanın dolandırıcılık kastı ile hareket ederek müvekkili ... Yapı Kooperatifini zarara soktuğ, davacı yanın iyi niyet kaideleri ve basiretli tacir sıfatına yakışmayan işbu eylemleri nedeni ile de taraflar arasında akdedilen ön sözleşmenin devamında fayda kalmadığı açıkça anlaşılmış olduğundan işbu ön sözleşme .... Noterliğinden keşide edilen ... yevmiye no ve 10.04.2017 tarihli ihtarname ile feshedildiği, yine bu ihtarname ile davacı şirketin proje müellifinin şirkete ödemesi gereken ancak haksız olarak uhdesinde tuttuğu 4.791.473 TL.'nin müvekkil kooperatife iadesinin talep edildiği, müvekkili kooperatif tarafından, davacı tarafa gönderilen ... Nolu ihtamameden sonra, Davacı, Müvekkil Kooperatif adına müellif ... ... Müh. Ve Müşavirlik Ltd. Şti. ne 500.900 TL uhdesinde tuttuğu paradan ödeme yaptığı, davacının, müvekkili kooperatif için aktarmadığı ve uhdesinde tuttuğu borcun 4.291.473 TL olduğu, davacının davasına mesnet tutmaya çalıştığı 17.05.2016 tarihli, davacı yan ile akdedilen ön sözleşmenin feshedildiği, aynı zamanda davacı yanca yükümlenilen edimler iyi niyet kaideleri çerçevesinde yerine getirilmediğinden ötürü münfesih hale geldiği, Yine ... 23. Noterliğinin ... yevmiye no.lu ve 17.05.2016 tarihli ön sözleşme aynı gerekçelerle ve sözleşmenin 10.3 maddesi gereğince belirtilen sebeplerle sözleşmenin münfesih hale geldiği, davacı yan daha da ileri giderek haksız ve sebepsiz şekilde uhdesinde tuttuğu paraları iade etmek yerine müvekkili kooperatif hakkında ilamsız takip başlatarak müvekkilini mesnetsiz şekilde borçlandırma gayreti içine girdiği, üstelik işbu ilamsız takibin, müvekkili şirkete yapılan usulsüz tebligat ile kesinleştirilmeye çalışıldığı, buna ilişkin olarak da .... İcra Hukuk Mahkemesinin ... E. sayılı dosyası üzerinden dava Açıldığı, yine .... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası üzerinden başlatılan takibe de gerekli itirazların yapıldığı, bu nedenlerle, haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın reddine, giderler ile ücreti vekâletin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN DAVA;
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili alacağının tahsili için ... ... Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davalı borçlunun takibe yönelik haksız ve kötüniyetli itirazları nedeniyle takibin durduğunu, yapılan vaki itirazlarının iptali ile takibin devamına, davalı tarafından yapılan haksız ve kötüniyetli yapılan itiraz nedeniyle %20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkumiyetine, yargılama masrafları ile ücreti vekaletin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, safahatta 20/06/2019 tarihli celsede iş bu davanın İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sayılı dava dosyası ile birleştirilmesini talep etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı kooperatif, dava dilekçesinde Taşeron Firma ... ... ltd. Şti. (bundan sonra “Taşeron firma” olarak anılacaktır) tarafından keşide edilen ....Noterliği'nin ... yevmiye nolu 29.03.2017 tarihli ihtarnamesi ile Müvekkil Şirket'in alt taşeron ile hiçbir ortaklığının olmadığını, Müvekkil Şirket tarafından Taşeron Firmaya hak ediş ödemesi için gönderilen 4.291.473-TL aktarılmadığından bahisle ... ... Dairesi ... Esas sayılı takip dosyası ile icra takibine geçtiğini ve Müvekkil şirket tarafından yapılan itirazla söz konusu takibin durduğunu ve itirazın haksız olduğunu beyan ettiği, davacı Müvekkili Şirket ile davalı kooperatif 17.05.2016 tarihinde “Düzenleme Şeklinde Ön Anlaşma” imzaladığı, söz konusu sözleşme uyarınca Müvekkili Şirket “YÜKLENİCİ” olarak sözleşmede üstlendiği edim ve yükümlülükleri 21.700.000-TL bedel karşılığında alt taşeronlara yapma ve yaptırma görevini üstlendiği, ayrıca, Davacı Yüklenicinin sözleşmede üstlendiği imar planı, zemin etüdü, çevre ve Şehircilik vb... hizmetlerin ve İşlerin mahiyeti icabı birden fazla taşerona verme zorunluluğunu doğurduğu, sözleşmenin Eser Sözleşmesi olduğu, bu sözleşmelerde kural olarak, iş sahibi ile yüklenici arasında bağımlılık ilişkisi bulunmadığı, yüklenici, is sahibinden 3.Davacı Kooperatif, Davalı; Müvekkil Şirketi Yüklenici olarak bu hususta birçok kez yazılı olarak yetkilendirdiği, sözleşme konusu hizmetlerin yapılması, yaptırılmasına ilişkin 02.10.2015 tarihli ve davalı kooperatif imza ve kaşeli yetki yazısı, Sözleşme konusu hizmetlerin yapılması, yaptırılmasına ilişkin 02.10.2015 tarihli yetki yazısı, Sözleşme konusu hizmetlerin ... ... Ltd. Şti.'ye yaptırılmasına ilişkin 21.12.2016 tarihli ve davalı Kooperatif ile yetkili Yüklenici imza ve kaşeli yetki yazıları göstermektedir ki; davacı kooperatif yüklenici olarak Davalı Müvekkil Şirketi seçtiği, işlerin taşeronlara verilmesi için Yükleniciyi yetkilendirdiği, bunun sonucu Müvekkil firmanın iş ve yükümlülükleri yerine getirdiği/getirttiği ve ek-5, 7 ve 8 ekleri olan faturalarda yer alan hizmet bedellerini ihtirazi kayıtsız ödediğini; yani hizmetin taşeronlara yaptırılacağını bildiğini ve buna itirazının olmadığını açıkça ispatladığı, bunun yanında Davacının, Taşeron firmaya ödenmesi için müvekkil şirkete herhangi bir talimatı ve Sözleşmede de böyle bir hüküm bulunmadığı, doğal olarak, davacı kooperatif, müvekkili yüklenici şirket ile yaptığı sözleşme gereği davalıya, davalı da taşeron şirket ile yaptığı sözleşme uyarınca Alt-Taşeron; ... ... Ltd. Şti.” ne Ödemelerini yapması gerektiği, bu nedenlerle; itirazın iptali davasının reddine, haksız ve kötüniyetle açılan icra takibi sebebiyle kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
Davacı vekili delil ve belgelerini ibraz etmiş, davada; sözleşmeler, ihtarnameler ve her türlü yasal delile dayanmışlardır.
... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas - Karar sayılı ilamı ile dosya üzerinden birleştirme kararı verilerek dosya mahkememize gönderilmiş ve işbu dosyamız arasına alınmıştır.
Mahkememizce toplanan delillere, iddia ve savunmaya göre; bilirkişiler M. Uğur Üstün, Prof. Dr....ve ...'nin 11/03/2019 tarihli heyet raporunda özetle; "...Tüm inceleme, tespit ve değerlendimeler ile rapor içerisinde açıklanan nedenlerle;
İncelenen davacı şirkete ait 2015-2017 yılı ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süresinde yaptırılmış olduğu, bu anlamda ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu,
Davacı yanın kendi ticari defter kayıtları ve cari hesap durumuna nazaran, 29.05.2017 dava tarihi itibariyle davalı yana 7.486.452,00 TL borçlu göründüğü,
İncelenen davalı şirkete ait 2016-2017 yılı ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin yasal süresinde yaptırılmış olduğu, bu anlamda ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu,
Davalı yanın kendi ticari defter kayıtları ve cari hesap durumuna nazaran, 29.05.2017 dava tarihi itibariyle davacı yandan 7.786.151,21 TL alacaklı göründüğü,
Dava dışı şirket incelemeye gelmeyip, ticari defterlerini ibraz etmediğinden, dava dışı şirket ticari defterleri üzerinde inceleme yapılamadığı,
Davacı yanın dava dışı ... ... firmasına 2.997.021,00 TL ödeme yaptığı, davacı yanın, projenin yürütülebilmesi amacıyla yaptığını beyan ettiği ve tabloda yer verilen diğer harcamaların, sözleşme hükümleri çerçevesinde yapılıp yapılmadığının tespiti hususu, heyetimiz uzmanlık alanına girmediğinden herhangi bir değerlendirme yapılamadığı,
Davacı yanın replik dilekçesinde, sözleşme bedeli olan 21.700.000,00 TL üzerinden zararının hesaplanması gerektiğini ifade etmiş olmakla, söz konusu sözleşme çerçevesinde yüklenilen edimlerin maliyetinin bilinmesi mümkün olmadığından, ayrıca sektörel anlamda bu tip yüklenimlerin ifasında müteahhit firmaların giderlerden sonra ortalama %10 faaliyet kârı elde ettikleri kabul edildiğinden, davacı yanın haklı olduğunun değerlendirilmesi halinde, zararının 2.170.000,00 TL olabileceği, bu hususta takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğu,
1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar revizyonuna altlık olacak şekilde yersel yöntemlerle revize edilen Halihazır Haritaların ...Belediye Başkanlığı'nın 05.10.2016 tarih ve BN:... sayılı oluru ile onaylandığı, onaylananın imar planı değil, İmar Planı Revizyonuna esas, altlık olacak şekilde halihazır harita ve rapor onayı olduğu,
İmar Planma Esas Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporu, İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Teknik Elemanları tarafından yerinde ve büroda incelenerek uygun bulunmuş ve Müdürlük tarafından 10.02.2017 tarih ve ... sayı ile onaylandığı, onaylanan İmar Planına Esas Jeolojik-Jeoteknik Etüt Raporu'nun, altyapı projeleri olmayıp, yine imar planına altlık olacak şekilde yerleşime uygunluk için hazırlandığı
İmar planı çalışmalarının tamamlanmadığı, Uygulama imar planlarının henüz onaylanmadığı, Uygulama İmar Planları daha onaylanmadığından alt yapı ve üst yapı çalışmalarının henüz başlamadığı,
Sözleşmenin “E-Diğer Hükümler” başlıklı 4. maddesinde yer alan, sözleşmenin tek taraflı olarak feshedilemeyeceği düzenlemesinin, Kanunun amir hükümlerine aykırılık nedeniyle kesin hükümsüz olup, olayda uygulanmasına olanak bulunmadığı,
Davalı Kooperatifin aradaki 17.05.2016 tarihli sözleşmeyi 10.04.2017 tarihinde haklı olarak fesih ettiği ve bu feshe sebebiyet veren davacı yüklenicinin davalı Kooperatiften Yüksek huzurdaki davada herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacağı..." tespit ve rapor edilmiştir.
Bilirkişiler ...'ın hazırladığı 16/05/2022 tarihli heyet raporunda özetle; "...davacının kendi ticari defter kayıtları ve cari hesap durumuna göre; dava tarihi itibarı ile davalı kooperatife 7.486.452,00 TL borçlu göründüğü, davalı kooperatifin kendi ticari defter kayıtları ve cari hesap durumuna göre davacı yandan 7.786.151,21 TL alacaklı göründüğü; davacının dava dışı ... ... firmasına sadece 2.997.021,00 TL ödeme yaptığı; davasının projenin yürütülebilmesi amacıyla yaptığını beyan ettiği toplam 456.475,35 TL nin, dava konusu proje çalışması için mi yoksa başka şantiyeler için mi harcanıp harcanmadığı hususunda kesin bir kanaatin oluşmadığı; davacının yaptığı çalışmaların imar revizyonu olmadığı, davacı çalışmalarının bölge haritalama ve raporu ile jeolojik-jeoteknik zemin etüd raporlarının olduğu ve bunların imar planına altlık teşkil ettiği; 1/1000 lik uygulama imar planlarının henüz yapılıp onaylanmadığından, alt yapı ve üst yapı çalışmalarına da henüz başlanmadığı; mahkemece sözleşme feshinin haksız olduğu ve davacı yanın haklı olduğunun kabul edilmesi durumunda, davacının kar kaybının göreceli olarak 1.246.252,28 TL olabileceği; sözleşmenin "E-Diğer Hükümler" başlıklı 4. Maddesinde yer alan, sözleşmenin tek taraflı olarak feshedilemeyeceği düzenlemesinin, kanunun amir hükümlerine aykırılık nedeniyle mezkur davada uygulanmasının uygun olmayacağı; davalı kooperatifin taraflar arasında 17.05.2016 tarihinde imzalanan mezkur sözleşmeyi 10/04/2017 tarihinde haklı olarak fesih ettiği ve bu dudumda davacı yüklenicinin davalı kooperatiften herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacağına kanaat edildiği..." bildirilmiştir.
Bilirkişiler ...'ın 26/05/2023 tarihli heyet raporlarında özetle; "...ASIL DAVADA; Davacı şirketin itirazları ile hukuki mütalaanın incelendiği, konu ile açıklamaların yapıldığı kök rapordaki tespitlerden ayrılınmasını gerektiren bir hususun al uşmadığı görüşüne varıldığı,
BİRLEŞEN DAVADA: Heyetimiz Kesin hesap uzmanı Bilirkişi tarafından Birleşen Davada Davalı/karşı davacı kooperatifin karşı davadâki alacağı 4.279,130,21TL olarak hesaplandığı, Sözleşmenin “E-Diğer Hükümler” başlıklı 4. maddesinde yer alan, sözleşmenin tek taraflı olarak feshedilemeyeceği düzenlemesinin, Kanunun amir hükümlerine aykırılık nedeniyle mezkur davada uygulanmasının uygun olamayacağı, Birleşen davanın davacısı Kooperatif tarafından davalı şirkete ....Notertliğinden keşide ettiği 10.04.2017 tarihli ve ... yevmiye sayılı ihtarnamenin tebliğ şerhinin dosyaya sunulmadığı, Davacı Kooperatif tarafından ihtarnamede belirtilen talep konusunda davalı şirket hakkında ... ... Müdürlüğü ... esas dosyasında icra takibi yapıldığı, 4.291.473,00 TL talep edilmişse davalı/Karşı davacı kooperatifin alacağının 4.279.130.21 TL olarak hesaplandığı, Davacı/karşı: davalının ternerrüt tarihi bilin mediğinden faiz hesabı yapılamadığı, Ancak davalıların temerrüt tarihi belirlenemediğinden davacı kooperatifin takip talebinde faiz hesabında 25.04.2019 faiz başlangıç tarihini nereden aldığının bilinmediği, dağru hesabına yapılması bakımından davalı şirketin temerrüt tarihi belirlenmesi gerektiği, aksi halde faiz talebinin yerinde olmadığı..."
Bilirkişiler ...'ın 03/11/2023 tarihli raporunda özetle; "...Birleşen dosya açısından, Davacının ....Noterliğinden 10.04.2017 tarihinde keşide ettiği ihtarname aslı ve tebliğ şerhi dosyaya sunulması sonucu, Davalı şirketin 13.04.2017 tarihinde temerrüde düştüğünün hesaplandığı, Buna göre Sayın mahkemenin ara kararı gereğince yapılan hesaplamada,
A) Temerrüt tarihinde Birleşen davanın Davacı kooperatifin alacağının 4.291.473,00 TL asıl alacak ve 181.121.68 TL olmak üzere toplam alacağının 4.472.596,68 TL olarak hesaplandığı,
B)Buna karşılık davacı kooperatifin İcra takip talebinde faiz başlangıç tarihini 25.04.2017 olarak aldığı 25.04.2017-18.09.2017 tarihleri arasında TCMB avans faizi % 9,75 oranı üzerinden faiz hesapladığı ve talep ettiği, dolayısıyla ... ... Müdürlüğü ... esas dosyasındaki talebi olan 4.291.473,00 TL asıl alacak ve 167.367,45 TL olmak üzere toplam alacağının 4.458.840,45TL olarak doğru olduğu, taleple bağlılık ilkesi gereği bu tutarının kabulünün Sayın mahkemenin takdirinde olduğu, İcra İnkar Tazminatı talebinin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu..." tespit ve rapor edilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Asıl dava; yanlara arasında akdedilen 17.05.2016 tarihli Düzenleme Şeklinde Ön Anlaşma başlıklı sözleşmenin davalı yanca haksız olarak feshedildiği iddiasıyla olumlu zararların tahsili talebine; bileşen dava ise; sözleşme kapsamında davalı tarafından yapılması gerektiği halde davacı tarafından yapılan harcamaların tahsili için girişilen icra takibine vaki itirazı iptaline ilişkindir.
Asıl davada davacı yan; sözeşme ile dava konusu taşınmazda plan, proje, etüt çalışması ve tüm alt yapı ve üst yapı projelerini ilgili kurum ve kuruluşlara onaylatıp imara açılmasını satışından önce tamamlayarak inşaat yapımına hazır hale getirilmesini üstlendiklerini, ancak davalı yanın haksız olarak sözleşmeyi feshettiğini iddia ederek müspet zararları için 500.000,00 TL tutarında kısmi alacak davası açmış, davalı yan ise; kendileri tarafından dava dışı proje müellifi ... ... Ltd. Şti'ne aktarılmak ve ödenmek üzere davacı yana, taraflar arasında imzalanan ön sözleşme uyarınca 7.726.452 TL para aktarıldığını, dava dışı şirkete ödenmesi gereken hak ediş bedellerinin önemli bir kısmı olan 4.291.473 TL aktarmayarak uhdesinde tuttuğunu, bu tutarın dava dışı müellif ... ... Müh. Müşavirlik Ltd. Şti.'ne aktarmaması sebebiyle, müellif imar çalışmalarını geçici bir süreliğine askıya aldığını ve imar çalışmalarında 8 ay gibi bir süre uzatılmasına neden olarak davalı kooperatifi zarara uğrattığını, davacının usulsüz işlemler yaptığını, sözleşmenin bu nedenle fehedildiğini savunmuştur.
Birleşen davada davacı yan; davalı şirketin taşeron firmaya hak ediş ödemesi için gönderilen 4.291.473-TL aktarılmadığından bahisle bu tutarın tahsili için icra takibi başlattıklarını, itiraz üzerine eldeki davayı açtıklarını beyan etmiş, davalı yan ise davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
Taraflar arasında 17.05.2016 tarihinde “... İlçesi, 1. Bölge Bucağı ... Mahallesi, ... mevkii, Pafta 66 ADA 7, Parsel 4356 da kayıtlı, yine ... İlçesi, 1. Bölge Bucağı ... Mahallesi, ... mevkii, Pafta 66 ADA O, Parsel 4376 da kayıtlı bulunan toplam 253.600 m2 arazilerin düzenleme şeklinde kat karşılığı ön anlaşmaları yapılmış olup, genel proje alanı olan 1.997.927,12 m2 alandan ibaret arazinin, 1/5.000'lik ve 1/1,000'lik harita ve proje etüt çalışmalarının tamamlanarak imara açılıp (1000 adet-bin adet) 150 m2 oturumlu ye 50 m2 asma katlı ticari işyerinin tüm altyapısıyla birlikte yüklenici tarafından proje sahibine teslim edilmesini kapsayan “Düzenleme Şeklinde Ön Anlaşma” sözleşmesinin akdedildiği, sözleşmesinin E “diğer hükümler” başlıklı 4. maddesinin “yüklenici” ve “proje sahibi”nin tek taraflı olarak sözleşmeyi feshedemeyeceklerinin kararlaştırıldığı hususlarında çekişme bulunmamaktadır.
Çekişme konularının, taraflar arasındaki sözleşmenin hukuki niteliği, sözleşmenin taraflara tek taraflı fesih hakkı tanıyıp tanımadığı, sözleşmenin haksız feshedilmiş olup olmadığı, davacı/birleşen davalı şirketin davalıdan tazminini isteyebileceği zarar bedeli bulunup bulunmadığı ve davacı/birleşen davalının icra takibine konu asıl alacak olan 4.291.473,00-TL’yi ferileriyle birlikte iade etmesi gerekip gerekmediği noktalarında toplandığı anlaşılmaktadır.
Taraflar arasında akdedilen 17.05.2016 tarihli sözleşme tam iki taraflı ve karşılıklı taahhütleri içeren bir sözleşmedir. İşbu sözleşmede davacı şirket "Yüklenici”, davalı Kooperatif ise “Proje Sahibi” olarak adlandırılmış ise de; sözleşmenin bir vekalet sözleşmesi olduğu, davacının vekil, davalı proje sahibinin ise vekalet veren olduğu, sözleşmenin 4. Maddesinde tek taraflı olarak feshedilemeyeceği kararlaştırılmış ise da, gerek ...m.512/c bendindeki; "Vekâlet veren ve vekil, her zaman sözleşmeyi tek taraflı olarak sona erdirebilir” hükmüne göre vekâlet sözleşmesinin sona ermesi sonucunun doğması için, vekâlet verenin veya vekilin bu konudaki irade beyanı yeterli olmakta, giğer arafın buna rıza göstermesine ihtiyaç bulunmadığı anlaşılmaktadır. Öte yandan haklı feshi engelleyen böyle bir hükmün ...m.115 anlamında bir sorumsuzluk anlaşması olduğu ve bu maddenin ilk fıkrasına göre borçlunun ağır kusurundan sorumlu olmayacağına ilişkin önceden yapılan anlaşmaların kesin olarak hükümsüz olduğu, somut olayda bu düzenlemenin bir sorumsuzluk anlaşması mahiyetinde olmakla ...m.115/1 gereğince kesin olarak hükümsüz olduğu sonucuna varılmıştır.
.... Noterliğinin 10.04.2017 tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile davalı yanın davacı yana, taraflar arasındaki ön anlaşmanın ihlali sebebiyle 17.05.2016 tarihli ön anlaşmayı sona erdirdiğini, feshettiğini, proje müellifine ödenmek üzere davacıya ödenen fakat davacı tarafından müellife ödenmeyen ve davacı zimmetindeki 4.791.473,00 TL'nin ihtamamenin tebliğinden itibaren 24 saat içinde taraflarına iadesini, aksi takdirde fazlaya ilişkin hakları ile yasalardan doğan tüm talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydıyla yasal yollara başvurulacağının, kooperatife ve kooperatifin projesine ait isim, unvan, logo, resim görsel ve benzerlerinin hiçbir şekilde kullanılmamasını, kooperatifin uğradığı/uğrayacağı zarar-ziyan tazmin haklarım saklı tuttuğunu ihtaren ve ihbaren bildirdiği görülmektedir.
Mahkememizce hükme elverişli bulunan 16/05/2022 tarihli ikinci bilirkişi heyeti kök raporuna göre;
Taraflar arasında imzalanan “Düzenleme Şeklinde Ön Anlaşmada yüklenicinin sorumlulukları;
- Sözleşmenin C-1 maddesinde gösterildiği teknik özelliklerde tüm alt yapı ve üstyapı projelerini ilgili kurum ve kuruluşlara onaylatıp, imara açılmasını satıştan önce tamamlayarak inşaat yapımına hazır hale getirmek,
-İş bu sözleşme imzalandıktan sonra ilk üç ay içinde gerekli olan üst planı ve 1/5000'lik ve 1/1000'lik uygulama ima planları için gerekli olan tüm resmi olumlu görüşleri proje sahibine ibraz etmek (C-2),
-Gayrimenkul sahipleri ile yapılan anlaşma tarihinden itibaren 6 ay sonunda 1/5000'lik ve 1/1000'lik uygulama imar planı ve resmi görüş onaylarını yerine getirmekle yükümlüdür (C-3),
-Sözleşmenin 3. Maddesinde ise "yüklenici işbu sözleşmenin C1 ve C2 maddelerindeki görev ve sorumluluklarını süresi dahilinde yerine getirmediği takdirde kooperatifin bu işlemler için ödemiş olduğu tüm masrafları kooperatife öder" hükmü gereğince bu ödemenin yapılmasından ibaret olduğu anlaşılmaktadır.
Bilirkişi raporundaki teknik inceleme ve değerlendirmelere göre 1/1000'lik uygulama imar planlarının henüz onaylanmadığı, dolayısı ile alt yapı ve üst yapı çalışmalarının henüz başlamadığı, davacının sözleşme hükümlerine aykırı hareket ettiği, davalı kooperatifin bu işlemlere için ödemiş olduğu masrafların iadesini talep edebileceği, yine bu bağlamda davacı vekilinin İş Görme Sözleşmesinden doğan borcunu tam olarak ifa etmediği, bu nedenle sözleşmenin vekalet veren kooperatifçe sona erdirildiği, davalı kooperatifin sözleşmeyi 10/04/2017 tarihinde haklı olarak fesih ettiği ve bu durumda davacı yüklenicinin davalı kooperatiften herhangi bir tazminat talebinde bulunamayacağı anlaşılmaktadır.
Yine mahkememizce hükme elverişli olduğu değerlendirilen 03/11/2023 tarihli bilirkişi ek raporuna göre; birleşen dava bakımından yapılan değerlendirmede; temerrüt tarihinde birleşen davada davacı kooperatifin alacağının 4.291.473,00 TL asıl alacak ve 181.121.68 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 4.472.596,68 TL olarak hesaplandığı, buna karşılık davacı kooperatifin icra takip talebinde faiz başlangıç tarihini 25.04.2017 olarak aldığı 25.04.2017-18.09.2017 tarihleri arasında TCMB avans faizi % 9,75 oranı üzerinden faiz hesapladığı ve talep ettiği, dolayısıyla ... ... Müdürlüğü ... esas dosyasındaki talebi olan 4.291.473,00 TL asıl alacak ve 167.367,45 TL olmak üzere toplam alacağının 4.458.840,45 TL.nin hesaplanan tutardan daha düşük olarak doğru olduğu görülmüştür.
Mahkememizce yapılan yargılama, toplanan taraf delilleri, hükme elverişli bulunan bilirkişi kök ve ek raporları ile yukarıda değinilen hukuksal durum ve somut olayın birlikte de3ğerlendirilmesi sonucunda; taraflar arasında akdedilen sözleşmenin iki tarafa da karşılıklı olarak edim yükleyen bir sözleşme olduğu, sözleşmede davacı şirketin yüklenici davalı kooperatifin ise proje sahibi olarak adlandırıldığı ancak sözleşmenin içeriğinin yorumlanmasında sözleşmenin bir vekalet sözleşmesi olduğu sonucuna varıldığı, sözleşmenin vekalet veren davalı kooperatifçe tek taraflı olarak feshedildiği, sözleşmede yer alan tek taraflı fesih yasağının TBK md.115 ve md.512 hükümlerine aykırı olması nedeniyle kesin olarak hükümsüz olduğu, davalının tek taraflı fesih hakkına sahip olduğu, bilirkişi raporundaki teknik tespit ve değerlendirmelere göre davalının fesihte haklı olduğu, bu nedenle asıl davada davacı yanın feshin sonuçlarına dayalı olarak tazminat talebinde bulunamayacağı anlaşıldığından asıl davanın reddine,
Birleşen dava yönünden yapılan değerlendirmede ise; tarafların ticari defter ve kayıtlarından da anlaşılacağı üzere, davacı kooperatifin alacağının 4.291.473,00 TL asıl alacak 181.121,68 TL işlemiş faiz olmak üzere toplan alacağının 4.472.596,68 TL olarak hesaplandığı, ancak davacı yanın takip talebindeki talebin bundan daha düşük bir rakama tekabül etmesi nedeniyle taleple bağlılık ilkesi gereğince bu miktar esas alınmak suretiyle birleşen ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı davasının kabulüne, davalının ... ... Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptali ile takip talebindeki koşullar ile takibin aynen devamına, likit olduğu kabul edilen takibe konu asıl alacak tutarı üzerinden hesaplanacak %20 oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmakla;
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-)Asıl davanın REDDİNE,
-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 427,60-TL harcın peşin alınan 8.538,75-TL harçtan mahsubu ile bakiye 8.111,15 -TL harcın davacıya iadesine,
-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
-Davalı tarafından yapılan 1.000,00 -TL bilirkişi ücreti, 298,10 -TL davetiye/tezkere gideri olmak üzere toplam 1.298,10 -TL nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
-Kendini vekille temsil ettiren davalı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 17.900,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
2-)Birleşen ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas sayılı davasının KABULÜNE,
Davalının ... ... Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptali ile, takip talebindeki koşullar ile takibin aynen devamına,
Takibe konu asıl alacak tutarı üzerinden hesaplanacak %20 oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
-Karar tarihi itibariyle alınması gereken 304.583,39-TL harçtan peşin alınan 8.538,75-TL harcın mahsubu ile bakiye 296.044,64-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
-Davacı tarafından yapılan 35,90 -TL başvurma harcı, 53.851,65-TL peşin harç, 5,20 -TL vekalet harcı olmak üzere toplam 53.892,75 -TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
-Kendini vekille temsil ettiren davacı lehine karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 335.176,81-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
-Yatırılan avanstan artan kısmın karar kesinleştiğinde yatırana/ vekiline iadesine,
Davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı tarafların gerekçeli kararı tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verecekleri bir dilekçe ile veya başka bir mahkeme aracılığı ile mahkememize gönderecekleri dilekçe ile HMK 341. madde uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yoluna başvurma hakları hatırlatılmak suretiyle oybirliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 07/03/2024
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır