T.C.
İSTANBUL
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2018/892 Esas
KARAR NO: 2021/334
DAVA: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 27/09/2018
KARAR TARİHİ: 12/04/2021
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İDDİA
Davacı vekilinin Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; trafik kazası tespit tutanağına göre, 01/06/2017 tarihinde meydana gelen trafik kazasında kazada müvekkilinin işleteni olduğu ... plakalı aracın ağır zarar gördüğünü, kazada müvekkilinin çalışanı ve aracı kullanan ... ’ın kusurunun olmadığını, davacı şirkete ait araçta 10.164,00 TL tadilat masrafı oluştuğunu, aracın 15 gün çalışmadığını ve kazanç kaybı oluştuğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, 3.188 TL iş kaybı alacağının, araçtaki değer kaybının yasal faizi ile birlikte tahsiline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
SAVUNMA
Davalılardan ... Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın müvekkili açısında husumet yokluğu nedeniyle reddi gerekeceğini, aracın 03/09/2012 tarih be ... numaralı uzun dönemli araç kiralama sözleşmesi ile 36 ay süre ile ... A.Ş.’ye (... A.Ş.’ye) kiraya verildiğini belirterek; davanın husumet yönünden reddine, davanın ... Sigorta A.Ş.’ye ihbarına, davanın reddi ile yargılama giderlerinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; kazaya sebebiyet verdiği iddia edilen ... plakalı aracın ... Sigorta A.Ş. tarafından zorunlu mali sigortasının yapıldığını, davanın ... Sigorta A.Ş.’ye ihbarını talep ettiklerini, müvekkili şirket çalışanı ... tarafından işletilen ... plakalı aracın dava konusu kazada kusuru bulunmadığını belirterek; davanın ... Sigorta A.Ş.’ye ihbarına, davanın reddi ile yargılama giderlerinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Diğer davalılar davaya cevap vermeyerek HMK 128 uyarınca tüm iddiaları inkar etmiş sayılmıştır.
İhbar Olunan ... Sigorta A.Ş. vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla sorumluluğunun poliçe limiti ile sınırlı olduğunu, değer kaybı taleplerinin hesaplanmasında genel şart hükümlerinin esas alınması gerektiğini, kazanç kaybının dolaylı zararlardan olup poliçe teminatı kapsamı dışında olduğunu, davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER
1-Trafik Tescil kayıtları
2-... Kargo ve ... Otomotiv cevabi yazıları ve faturalar
3-Bilirkişi raporu
4-Taraf vekillerinin beyan ve dilekçeleri
DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ GEREKÇE
Dava, tarafların araçlarının karıştığı trafik kazası sonucunda davacının aracında meydana gelen değer kaybı ve iş kaybı bedelinin davalıların aracının tam kusurlu olduğu iddiasıyla davalılardan tahsili istemine ilişkindir.
Araç değer kaybından, zarara sebebiyet veren aracın maliki-işleten sıfatıyla, araç sürücüsü-haksız fiil faili olarak, sigorta şirketi-trafik sigortası poliçesi nedeniyle, müştereken ve müteselsilen sorumlu olup, müteselsil sorumluluk ilkeleri uyarınca davacı tarafça, değer kaybı alacağın sorumluların tamamından talep edebilecektir.
2918 sayılı KTK.nun hükümlerine göre, trafik kaydı kesin olarak gösteren bir karine değilse de, onun kim olduğunu belirleyen güçlü bir kanıt niteliğindedir. Ancak, trafik kaydına rağmen işletenliğin 3. kişi üzerinde bulunmasını engelleyen bir yasa hükmü yoktur. Aynı yasanın 3. maddesinde, "İşleten: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alacı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı kanunun 85. maddesinde ise, "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen bilet ile işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar." hükmüne yer verilmiştir.
Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir. Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Gerek doktrinde, gerekse Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.
Somut olayda, tarihli kira sözleşmesinde kazaya neden olan ... plakalı araç 36 aylığına davalı tarafından diğer davalı ... Paz. A.Ş'ye kiralanmış olup bu sözleşmenin geçerli olduğunun kabulü halinde işleten sıfatının kiracıya geçtiğinin de kabulü gerekir. Bu durumda araç maliki olan davalı ... Tur. Tic. A. Ş.'nin 2918 sayılı KTK'nun 85. maddesi kapsamında işleten sıfatının kalmadığının anlaşılmasına göre; davalı hakkında açılan davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.
(Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2015/6829 Esas 2018/494 Karar sayılı emsal ilamı; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi 2017/1729 Esas 2019/3343 Karar sayılı emsal ilamı; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 2017/1932 Esas 2019/1167 Karar sayılı emsal ilamı)
Bu açıklamalar ışığında tarafların sunmuş oldukları tüm deliller dosya içerisine alınmış, tüm deliller toplandıktan sonra alanında uzman elektrik mühendisi bilirkişiden rapor alınmıştır.
... İl Emniyet Müdürlüğü'nün 10/10/2018 tarihli cevabi yazısında; ... plakalı aracın 15.11.2016-21.09.2017 tarihleri arasında ... Turizm Tic A.Ş.adına tescilli olduğunun bildirildiği görülmüştür.
... A.Ş.'nin 30/10/2020 tarihli cevabi yazısında; ... Ltd.Şti. tarafından Haziran 2017 içinde yaptığı tüm işleri için 2 adet fatura kesildiği, kesilen bu faturalar içinde ... plakalı aracın tam çalışması halinde Haziran 2017 hak ediş bedelinin 6.235,00-TL+KDV olduğu bildirilmiştir.
... Otomotiv San ve Tic Ltd Şti'nin 09/03/2020 tarihli cevabi yazısında; ... plakalı aracın serviste kalma süresinin 3 hafta olduğu bildirilmiş, 09/10/2018 tarihli cevabi yazısı ile de kesilen ... ve ... numaralı fatura ve hesap ekstresinin gönderildiği görülmüştür.
Makine Yüksek Mühendisi bilirkişinin 10/01/2021 tarihli 4 sayfadan ibaret raporunda özetle; Dosya kapsamına göre; trafik kazasına karışan, ... plakalı araç sürücüsü ..., sola hatalı manevra yaparak, şeridinde ilerlemekte olan diğer araca ilk geçiş hakkını vermemiş ve diğer araca çarparak maddi hasarlı trafik kazasına sebep olduğunu, bu nedenle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu 53. Maddesi’nde belirtilen sola dönüş kurallarına uymadığı için ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu 84. Maddesi’nde belirtilen sürücülere ait asli kusurlardan f bendinde belirtilen “Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma” kusurunu işlediği için olayda, ... plakalı araç sürücüsü ...’un kusuru olduğu, ... Plakalı Araç Sürücüsü ..., sevk ve idaresindeki aracı ile cadde üzerinde seyir halinde iken, kavşakların bulunduğu yol bölümünde manevra yapabilecek araçlar olabileceğini düşünerek aracının hızını yeterince azaltmadığı bu nedenle; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu 52. Maddesini ihlal ettiği için olayda, ... plakalı araç sürücüsü ...’nun kusuru olduğu, ... Plakalı Araç Sürücüsü ... ’ın aracını trafikte normal trafik kuralları çerçevesinde sevk ve idare ettiği, cadde üzerinde normal bir şekilde şeridinde ilerlemekte iken ... plakalı aracın, kendi aracına çarptığı göz önüne alındığında kusur ve ihmali tespit edilmediği, neticeten ... plakalı araç sürücüsü ...’un % 75 oranında kusuru olduğu, ... plakalı araç sürücüsü ...’nun % 25 oranında kusuru olduğu, ... plakalı araç sürücüsü ... ’ın kusurunun olmadığı, davaya konu poliçe 01/06/2015 tarihinde yürürlüğe giren Genel Şartlardan sonra ise yeni genel şartlara göre; trafik kazası sebebiyle ... plakalı aracın kaza anındaki kilometresinin yüksek olması sebebiyle, araçta kaza nedeniyle değer kaybı hesabında pozitif değer bulunmayacağı, araçta değer kaybı bulunmayacağı, dava konusu edilen ... plakalı araç 01/06/2017 tarihinde trafik kazasına karıştığı tamir süresinin servis kayıtlarından tespit edilemediği, aracın tamiri ile ilgili düzenlenen fatura tarihinin 20/06/2017 olduğu, aracın fatura tarihinde servisten çıktığı kabulünden hareket edilirse; aracın kaza tarihinden itibaren 20 gün süre ile kullanılamayacağı, araç sahibi veya işleteninin bu süre içinde araç mahrumiyeti yaşayacağı, yaklaşık olarak 3.500,00 TL araç mahrumiyeti bedelinin uygun olacağını belirtmiştir.
Feragatin incelenmesinde; Davacı asilin mahkememizin 18/11/2019 tarihli duruşmasında davanın değer kaybı yönündeki talebinden feragat ettiği beyanında bulunduğu görülmüştür.
Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde; tarafların malik ve sürücüsü oldukları araçların 01/06/2017 tarihinde kazaya karıştığı, davacının aracın da değer kaybı meydana geldiği, aracın serviste kaldığı dönem kazanç kaybının meydana geldiği iddiası ile eldeki davayı açtığı görmüştür.
Davalı ... ve ... araç sürücüleri olarak, ... ise uzun süreli araç kiracısı olarak yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere sorumlu olacaktır. Davalı ... Oto. ise uzun süreli araç kiralayan olması nedeniyle pasif husumeti bulunmamaktadır.
Mahkememizce tüm deliller toplanmış, dosya alınında uzman bilirkişiye tevdi edilmiştir. Hüküm kurmaya ve denetime elverişli, itirazı uğramayan bilirkişi raporu hükme esas alınmıştır.
Bilirkişi raporun da davacının aracının değer kaybı olmadığı tespit edilmiş ise de davacı asil tarafından 18/11/2019 tarihli duruşmada değer kaybı talebinden feragat ettiğini bildirmiştir.
Davacı taraf aracının ... Kargoya çalıştığını iddia etmiş, ... Kargo tarafından dava konusu aracın aylık kazancına ilişkin delillerini sunmuştur. Bu halde dava konusu ... plakalı aracın aylık kazancının 6.235,00-TL + KDV olduğu, bu halde 1 günlük kdv dahil 245,24-TL olduğu görülmüştür. Ancak davacı tarafından dava dilekçesinde 193,00-TL + KDV olduğunu bildirdiği (227,74-TL), davacının talebi ile bağlı olduğu, bilirkişi tarafından her ne kadar davacının 20 gün aracın kullanamayacağı tespit edilmiş ise de davacının dava dilekçesi ile 15 gün aracı kullanamadığını bildirdiği, talebi ile bağlı kalınacağı bu halde davacının toplam talep edebileceği 227,74-TL * 15 gün = 3.416,10-TL olduğu, davacının toplam dava değerinin 3.118,00-TL olduğu, mahkememizce son celse talep sonucunun açıklanmasının talep edildiği, davacı vekili tarafından değer kaybı talebinin 1,00-TL olduğunun bildirildiği, bu halde taleple bağlı kalınarak 3.187,00-TL araç mahrumiyet zararının davalıların kusurları oranında kabul edilerek, haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan tahsili ile davacıya verilmesi gerektiği kanaatiyle davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
... Oto. Turz. Tic. A.Ş. Vekalet ücreti yönünden; yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere davalı ...in uzun süreli araç kiralayan olarak pasif husumeti bulunmamaktadır. Ancak kaza tarihi itibariyle malik tarafından aracın başka bir şirkete uzun süreli olarak kiraya verildiği hususunun davacı tarafça bilinmesi mümkün değildir. Davacı tarafından davalı ... Oto. Başvurulduğu bildirilmiş ancak uzun süreli kira sözleşmesinin örneği sunulmadığı beyan edilmiştir. Bu halde davacı aracın kısa süreli mi uzun süreli mi kiralandığını bilemeyecektir. Aksi davalı .... Oto. Tarafından ispatlanması gerekmekle davacıya dava tarihinden önce sözleşmenin örneğinin sunulduğu ispatlanamamıştır. Bu halde davacı tarafından resmi kayıtlara göre dava açıldığından ve kiralama hususu bilinmediğinden davalı yönünden davanın reddi nedeniyle adı geçen davalı lehine vekalet ücreti takdir edilmemiştir.
(Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2016/9738 Esas 2017/6722 Karar, 2015/11658 Esas 2015/12308 Karar, sayılı emsal ilamları)
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere;
1-Davanın araç değer kaybı yönünden feragat nedeniyle REDDİNE
2-Davanın araç mahrumiyet zararı niteliğindeki maddi tazminat yönünden;
-Davalı .... A.Ş. yönünden davalının işleten sıfatı bulunmadığı anlaşılmakla pasif husumet yokluğundan REDDİNE,
-Diğer davalılar yönünden Davanın Kabulü ile; 3.187,00-TL araç mahrumiyet zararı niteliğindeki maddi tazminatın kaza tarihi olan 01/06/2017 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, (davalı ... yönünden %75 kusur oranı ile sınırlı kalmak, diğer davalılar ... ve ... A.Ş. Yönünden %25 kusur oranı ile sınırlı kalmak üzere)
3-Alınması gereken 217,70-TL harcın, peşin alınan 54,45-TL harçtan mahsubu ile bakiye 163,25-TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına,
4-Davacı tarafından yatırılan 35,90-TL başvurma harcının ve 54,45-TL peşin harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 1.005,00-TL yargılama giderinin davalılardan ..., ..., ... A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen olmak üzere alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalılardan ... Turizm Tic A.Ş. tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerilerine bırakılmasına,
7-Davalılardan ... Tic A.Ş. lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına
8- Davalılardan ... A.Ş kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 1,00-TL (feragat edilen dava değeri esas alınarak) vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
9-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince dava değeri nazara alınarak 3.187,00-TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen davacıya ödenmesine,
10-Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının 6100 sayılı Yasanın 333.maddesi ile Yönetmeliğin 207.maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra hesap numarası bildirilmiş ise elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle; hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı kalan paradan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak yazı işleri müdürü tarafından iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı parasal miktar itibariyle kesin karar açıkca okunup usulen anlatıldı.12/04/2021
Katip ...Hakim ...
e-imza e-imza