T.C.
İSTANBUL
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/549 Esas
KARAR NO: 2024/264
DAVA: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 16/08/2022
KARAR TARİHİ: 24/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/
İDDİA:
Davacı vekilinin Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; Ticari ilişki içerisinde bulunduğu "... ...-..." unvanlı firmadan ticari ilişkisi nedeniyle doğan alacağına karşılık olarak kendisi adına düzenlenen ve müvekkili şirketin lehtarı (meşru hamili) bulunduğu, keşidecisi "... ...-... ..." olan ... Bankası ... Şubesi'ne ait, ödeme tarihi 30.05.2022 olan ... seri numaralı 33.400 TL (otuzüçbindörtyüz türk lirası) tutarlı çek tanzim edildiğini, keşideci ... ...-... ... unvanlı firma tarafından müvekkili şirket ile aralarındaki ticari ilişki çerçevesinde 25.11.2021 tarihli, 31.170,00 TL ve 25.11.2021 tarihli 2.520 TL tutarlı iki adet faturaya karşılık olarak tanzim olunan işbu çekin müvekkili şirket adına keşide edildiğini, keşidecisi ... ...-... ... unvanlı firma tarafından ...'den müvekkili şirketin "... Plaza, ..., No: .../İSTANBUL" adresine ulaştırılmak üzere 23.12.2021 tarihinde ... kargoya verildiğini, aylar geçmesine rağmen teslim edilmemesi üzerine .... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne 24.03.2022 tarihinde başvurulduğunu bahse konu çekin tahsilini önlemeye ilişkin ödeme yasağı konulmasına ve çekin iptaline karar verilmesinin talep edildiği mahkemesinde ödeme yasağı kararı alındığın ancak daha sonra vade tarihi olan 30.05.2022 tarihinde işbu çekin ... Faktoring Anonim Şirketi tarafından ... Şubesi'ne ibraz edildiğini fakat çekle ilgili ödeme yasağı kararı bulunduğundan bahisle çek tutarının ibraz edilen ... Faktoring Anonim Şirketi'ne ödenmediğini ve çekin arka yüzüne bu durumu tevsik eden kayıt konulduğunu, faktoring şirketlerinin etkin bir iç kontrol sistemi kurarak temlik alınan fatura veya benzeri belgelerin gerçekliğine ilişkin gerekli istihbarat ve araştırmayı yapmaksızın, gerçek ve tüzel kişilerin beyanlarına istinaden işlem yapmasının ağır kusurlu addedilmelerine sebep olduğunu, sıkı usuller ile çalışan faktoring şirketlerin, faturalandırılmış bir mal veya hizmete dayalı olarak bir kambiyo senedi temlik almaları durumunda da çekte bir ödeme yasağı olup olmadığına ilişkin hususu ve öncelikle ciro silsilesini kontrol etmemesi dahi ihmalkar davranıldığını, lehdarı oldukları ve iradeleri dışında ellerine geçmemiş olan ve meşru hamili oldukları çekin istirdadına karar verilmesini, ihtiyati tedbiren dava konusu çekin işleme konulmasının önlenmesine ve çek aslının davalı tarafça dosyaya ibraz edilerek kasada hıfzına karar verilmesini ve muhakeme masrafları ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmilini talep etmiştir.
SAVUNMA:
Davalı vekilinin Mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; davacı vekili her ne kadar çekin kargo firması elinde çalındığını iddia etmekte ise de bu hususu ispat edemediğini, bu husus, davacı vekilinin beyanı yahut henüz soruşturma aşamasında olan bir savcılık dosyası ile ispat edilemeyeceği, çünkü, ... Kargo Ve Kurye Gönderileri Hakkında Yönetmelik Madde 39/G hükmü uyarınca kıymetli evrakların/kambiyo senetlerinin kargo şirketleri vasıtasıyla taşınması mümkün olmadığı, işbu mevzuat hükmü uyarınca bahsi geçen kargo şirketi hiçbir surette davacıdan ya da dava dışı keşideciden bir kambiyo senedini taşımak için devralamayacağını, 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2 maddesine uygun hareket eden ve Yargıtay kararları ile TK 792 ve 687’nin açık metni gereğince davalı şirketin tamamen iyi niyetli olarak dava konusu çeklere sahip olması ve çeklerin yasal hamili olması sebebiyle davanın esastan reddini, tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
1-Bilirkişi Raporu.
Bilirkişi tarafından düzenlenen 11.01.2024 tarihli raporda özetle; davacının ibraz olunan e-defter beratlarının süresinde oluşturulduğu, davalının 2022 yılı ticari defterlerinin sahibi lehinde delil vasfına haiz olduğu, davacının ticari defter kayıtları içeriği 101.01.0001 portföydeki çekler hesabında, dava konusu çekin giriş kaydının olduğu, ancak çekin ciro ile devredildiğine dair kayıt olmadığı, dava konusu çekte davacıdan sonraki cirantalar ile davacı arasında ticari ilişki olduğuna dair davacının ticari defterlerinde kayıt olmadığı, dava dosyasına mübrez bilgi ve belgelere göre, davalı şirket, dava konusu çekin keşidecisi olan ... ... ... ... ile istihbarat iletişimine geçmiş olduğu ancak çekin lehdarı olan davacı şirket ile iletişime geçtiğine dair dosyaya sunulu bir veri olmadığı 6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 38/1 maddesi ile 02.02.2015 tarihli 29257 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4 ve 5. maddeleri bağlamında davalı faktöring şirketinin gerekli istihbarat çalışmalarını yaptığı, buna mukabil, davacı tarafça (dava dilekçesinde) keşideci ... ...-... ... unvanlı firma tarafından ...'den müvekkili şirketin "... Plaza, ... Çevre Yolu, No:33 .../İSTANBUL" adresine ulaştırılmak üzere 23.12.2021 tarihinde ... kargoya verildiğinin beyan edilmiş olmasına rağmen ve çeke ilişkin olarak aylar geçmesine rağmen çekin teslim edilmemesi üzerine .... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne 24.03 2022 tarihinde başvurulduğunun beyan edilmesi ve çekin ibraz tarihinden 10.06.2022 tarihinde çekle ilgili suç duyurusunda bulunulmuş olması nazara alındığında, davalının iyi niyetli yasal hamil olabileceği, yukarıda detaylıca gerekçelendirildiği üzere davacının ilk ciro bakımından sahtelik iddiasında bulunmasından ötürü ciro zincirindeki kopukluğun tespit edilmesi açısından ilk ciro işlemi çerçevesinde teknik imza analizinin yaptırılması gerektiği; imza ve kaşenin sahte olmadığının tespiti halinde ciro zincirindeki kopukluktan ötürü senedin davacıya iade edilmesi; aksi durumda ise senet hamilinin meşru hamil olabileceği; sahtelik iddiasının değerlendirilmesi açısından ise senedin kargoya verilmesi ile işbu dava tarihi arasındaki sürenin uzunluğu bakımından yine takdirin sayın mahkemeye ait olduğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkememize açılan iş bu dava istirdat davasıdır.
Uyuşmazlık; dava dışı ... ... (... ...) adlı firmanın keşide ederek kargoya verdiği çekin kargoda kaybolması nedeniyle, davacı şirketin yetkili hamil sıfatıyla .... ATM'nin 2022/... Esas sayılı dosyasından açmış olduğu çek zayi davası nedeniyle aldığı ödeme yasağı tedbiri uygulanan çeki davalıdan istirdat (geri alım) edip edemeyeceği, davalı factoring şirketinin kötü niyetli veya ağır kusurlu olup olmadığı iyi niyet çerçevesinde ve imzaların istiklali ilkesi kapsamında çeki geri verip vermeme yükümlüğünün bulunup bulunmadığı noktalarında toplandığı görülmüştür.
6102 sayılı TTK 790. maddesi uyarınca, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır. TTK 818/c maddesi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanacak TTK 677. maddesinde "imzaların istiklali" prensibi benimsenmiş olup, ciro imzalarından biri sahte bile olsa, bu durumdan düzgün ciro silsilesinde yer alan diğer imzaların geçerliliğini etkilemeyeceği ifade edilmiştir.
TTK’nın 792. maddesinde ise "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü bulunmaktadır.
Somut olayda, dava konusu çek, keşideciden alındıktan sonra rızası dışında kaybolduğunu bu nedenle ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/... Esas sayılı dosyasından Çek Zayi davası açtığını, diğer taraftan ... İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/... Esas 2024/... Karar Sayılı dosyası ile imzaya itiraz davası açıldığı ve davacı lehine sonuçlandığı ve ... CBS'nin 2022/... Soruşturma dosyasının devam ettiği görülmüştür.
Dava konusu çek incelendiğinde; 30.05.2022 keşide tarihli, 33.400,00TL bedelli çekin ... Bankası şubesine ait olduğu keşidecisinin ... ... — ... ... firması lehtarı ... San. Dış. Tic. Ltd. Şirketi olduğu lehtarın cirosu ile ikinci Ciranta ... ...' a geçtiği onunda Cirantası ile üçüncü ciranta ... ... Ltd. Şirketine geçtiği onunda cirosu ile dördüncü Ciranta olan davalı ... faktöring A.Ş'ye geçtiği son hamilin davalı faktoring şirketinin olduğu, çek hakkında .... Asliye Ticaret Mahkemesinin vermiş olduğu ödeme yasağı konulduğu görülmüştür.
Mahkeme kararları ve çek aslı getirttirilerek söz konusu çekin taraf defterlerinde bulunup bulunmadığı yönünde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, bilirkişi incelemesinde çekin davacı şirket kayıtlarında gözüktüğü ancak kendisinden sonraki cirantalara veya bir başka kişiye devredilmediği kayıtlarda hali hazırda davacı şirket uhdesinde gözüktüğü görülmüştür.
Çekin istirdatına karar verilebilmesi için, davacının yetkili hamil olduğunu, çekin rızası dışında elinden çıkığını ispat etmesi gerektiği gibi ayrıca çekin rızası dışında elinden çıktığını davalının bildiğini veya veya bilebilecek durumda olduğunu da ispat etmesi gerekmektedir. Dosyada ki bilgi ve belgelerden davalı faktoring şirketinin kredi kullandırdığı üçüncü kişi şirket olan ... ... Ltd. Şirketi ile faktoring sözleşmesi imzaladığı, çekin alt ilişkisini ispata yarayan üçüncü kişinin alacağını ispata yarayan faturayı faktoring şirketine sunduğu, faturaya dayalı çeke istinaden kullandırdığı krediyi, davalı faktoring şirketinin üçüncü kişi şirkete ödediği görülmüştür.
Zayi davasının görüldüğü mahkemece verilen ödeme yasağı kararı muhatap bankaya bildirilmişse de, çeke hamili faktoring şirketi açısından, mahkemece verilmiş olan ödeme yasağı kararı, çeki düzgün ciro silsilesi ile elinde bulunduran davalı hamil faktoring şirketinin , imzaların istiklali prensibi gereğince çeke dayalı müracaat hakkını kullanmasına ve yasal yollara başvurmasına da engel teşkil etmez. Davalı faktoring şirketinin , dava konusu çekin yetkili hamilinin davacı olduğunu ve rızası dışında elinden çıktığını, çeki ciro yolu ile teslim aldığı sırada bilmesi mümkün olmayıp,kurumsallaşmış kredi kurumu olması ve mevzuatı gereğince denetime tabi olması gözetildiğinde davalının iyi niyetli olmadığının davacı tarafından kanıtlamadığı gözetilerek davanın reddine karar verilmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur
HÜKÜM: Gerekçesinde Ayrıntıları ile Açıklandığı Üzere;
1-Davanın REDDİNE
2-427,60-TL karar harcının peşin alınan 570,39-TL den düşümü ile kalan 142,79-TL nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı taraf kendisini dava ve duruşmalarda vekili ile temsil ettirdiği anlaşılmakla AAÜT gereğince 17.900,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Tarafların gider avansından artan bakiyesinin karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.24/04/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır
*5070 Sayılı Kanun Gereğince Elektronik İmza İle İmzalanmıştır.*