T.C.
İSTANBUL
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/563 Esas
KARAR NO: 2024/198
DAVA: Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 24/08/2022
KARAR TARİHİ: 01/04/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; davalı ... Belediye Başkanlığı’nın hizmet kusuru neticesinde 20/06/2022 tarihinde meydana gelen trafik kazası nedeniyle müvekkilinin sahibi olduğu ... plakalı sayılı aracının kusursuzluğunun tespiti ile kaza nedeniyle müvekkiline ait ... plaka sayılı araçta meydana gelen hasar tamir bedeli ile araçta meydana gelen değer kaybından doğan zarar olmak üzere, müvekkilinin uğradığı zararlarların tespiti ile davacı müvekkilinin ... ... için; sonradan arttırmak üzere, şimdilik 10.000,00-TL maddi zararın davalılardan tazminine karar verilmesini, davalı belediye aracının olayda %100 kusurlu olduğunun tespitine karar verilmesini, yargılama safhasında tespit edilecek miktara artırım, talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı HMK m. 107 hükmü mucibince şimdilik; müvekkili aracında meydana gelen hasar tamir bedeli ve araçta meydana gelen değer kaybı sebebiyle şimdilik 10.000TL maddi tazminata hükmedilmesini, müvekkilinin olay nedeniyle yaşamış olduğu elem ve ızdırap nedeniyle 10.000-TL manevi tazminata hükmedilmesini, tüm tazminat talepleri bakımından müvekkilinin aracının ticari araç olması ticari amaçla kullanılması nedeniyle olay tarihi 20.06.2022 tarihinden itibaren ticari avans faizinin işletilmesini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... Anonim Şirketi vekilinin Mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; müvekkili sigorta şirketi otomasyon kayıtlarında yapılan başvuru eksik evrak durumunda olduğunu, 2016 yılı Resmi Gazete'de yayınlanan husus gereğince dava, tahkim yoluna başvuru yapılmadan önce sigorta şirketlerine başvuru zorunluluğu getirildiğini, yapılacak başvuruların da tam ve eksiksiz başvuru olması da gerektiğini, manevi taleplerin de teminat dışı olduğunu, dava konusu edilen olay nedeni ile istenilecek faiz türü yasal olup dava tarihinden itibaren istenilmesi de gerektiğini, KDV alacağı devlet alacağı olup şahıs veya tüzel kişilere ait bir alacak olmadığını, kazanç kaybına dair talepler teminat dışı olduğunu, ayrıca, müvekkili sigorta şirketi uhdesinde düzenlenen poliçe de davacı yan açısından düzenlenen ikame araç klozu da bulunmadığını, tüm bu açıklanan nedenlerle haksız ve mesnetsiz olarak açılmış davanın reddine karar verilmesi ile yargılama giderleri, masraf ve ücreti vekaletin davacı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Belediye Başkanlığı vekilinin Mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; Davacının, belediyelerine ait araca arkadan çarptığını, davacı asli kusurlu olduğunu, dava konusu olayda kusurun belediyelerine ait olmayıp davacıya ait olduğunu, davalı sigorta ile aralarında sigorta poliçesi bulunduğunu, poliçedeki limitler dahilinde sigorta şirketinin sorumluluğu bulunduğunu, kişilik hakkına hukuka aykırı tecavüz sonucu meydana gelen acı, elem ve ızdıraba maruz kalan kişi bu durumun giderilmesi için manevi tazminat talebinde bulunabileceğini, dava konusu olayda böyle bir durum söz konusu olmadığını, manevi tazminat talebinde bulunulması şartları yerinde olmadığından manevi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı, somut olayda idarenin hizmet kusuru olduğunu iddia ettiğini, dava konusu kazanın gerçekleştiği yer ana arter olduğunu, ana arterlerin, ... Belediye Başkanlığının yetki ve sorumluluk alanında olduğunu, bu bakımdan idarelerine sorumluluk yüklenemeyeceğini, davacının, maddi tazminat taleplerinin hangi zarar kalemlerinden ve ne kadar olduğunu açık olarak belirtmek ve somutlaştırması gerektiğini, davacı, zararını somut olarak ispatlayamadığından maddi tazminat talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini, tüm bu açıklanan nedenlerle davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce poliçe ve hasar dosyası, araç tramer kayıtları, ... SHM dosyası celp edilerek dosya kapsamına alınmıştır.
Trafik bilirkişinin 24/04/2023 tarihli raporunda özetle; Kusur Durumu Değerlendirilmesi Neticesinde; A-... plakalı minibüs Sürücü ... ...'ın maddi hasar ile neticelenen olayda kusursuz olduğu, B-... plakalı temizlik araç sürücü ... ...'in maddi hasar ile neticelenen dava konusu trafik kazasında kusursuz olduğu, C-Davalı ... Belediye Başkanlığına ait bulunan yol temizliği amacı ile kullanılan ... plakalı temizlik aracının olay mahallinde yağ hortumunun patlamasının teknik bir arıza mahiyetinde olan bir husus olduğu, teknik arızanın sorumluluğunun işletene ait olduğundan dolayı ... plakalı minibüste meydana gelen maddi hasarlı trafik kazasında %100 (yüzde yüz) oranında sorumlu olduğu, 2-Maddi Hasar İncelenmesi Neticesinde; Davacı “... ...'ın maliki bulunduğu 128.347KM bulunan “2017 MODEL ... ... ... ... ” ticari minibüs ile 20/06/2022 tarihinde maddi hasarlı trafik kazasına karıştığı, davacı taraf hasar gören aracının Kasko poliçesi kapsamında özel servise onarımını yaptırdığı, servis onarım faturası doğrultusunda araçta toplam 72.572,81-TL hasar tespit edilmiştir. Tespit edilen hasar miktarı piyasa şartları ile uyumlu ve kadri maruf olduğu, 3-Değer Kaybı Yönünden İncelenme Neticesinde; Davacı ... ...'ın maliki bulunduğu ... plakalı 128.347.KM bulunan 2017 model “... ... ... ... ” ticari minibüs ile 20/06/2022 tarihinde maddi hasar ile neticelenen trafik kazasına karıştığı, davaya konu olan aracın kazaya karışmadan önceki ikinci el rayiç değerinin 500.000TL olduğu, maddi hasarlı trafik kazası nucunda aracın ikince el rayiç değerinin 460.000-TL olduğu bu cihetle araçta 40.000-TL değer kaybının bulunduğu kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Makina Mühendisi/Sigorta Eksperi bilirkişinin 17/11/2023 tarihli raporunda özetle; Yüce Mahkemenizin tayini ile, Dosya muhteviyatı belgelere göre, yukarıda ayrıntılı şekilde izah edildiği şekilde, ... plakalı aracın, 20.06.2022 tarihinde meydana gelen hasarı tetkik edildiğinde, Hasar miktarının, hasar tarihi itibarıyla 70.048,53 TL olduğu ve Dava dışı ... Sigorta A.Ş. tarafından Kasko Poliçesi teminatından tazmin edildiği, Değer kaybı zararının 40.000,00TL olduğu, Kasko teminatında olmadığı için bilirkişi raporu ile hadisede kusurlu olarak bulunan Davalı ... Belediye Başkanlığı”nın sorumluluğunda olduğu, taraf vekillerinin rapora karşı itirazları tetkik edildiğinde, Davacı vekilinin, dosyada mübrez bilirkişi raporundaki değer kaybı miktarına yönelik olup yaptığım değerlendirmede, yukarıda açıkça izah edildiği şekilde bilirkişi raporunda tespit edilen değer kaybı değerinin uygun olduğu, kök rapordan celp edilen belgelerin irdelendiğinde, mükerrer ödemenin bulunmadığı, kasko sigortası kapsamında tutulan hasar dosyası ile tespitlerin uyumlu olduğu, kasko sigortası poliçe limitlerinin aşılmadığı, garame hesabı gerekmediği, Davalı ... A.Ş. tarafından düzenlenen süpürge aracının trafik sigortasındaki limitin, oluşan hasarın rücu edilmesi ile aşıldığı kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Bedel artırım dilekçesi; Davacı vekili bilirkişi raporu doğrultusunda talebini ıslah ettiği, ıslah dilekçesinin davalılara usulüne uygun olarak tebliğe çıkarıldığı görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, davacının aracı ile davalı sigortacının sorumluluğu bulunduğu aracın karıştığı trafik kazası sonucunda davacının aracında meydana geldiği iddia edilen hasar bedeli ve değer kaybına dayalı zararın sigortalı aracının ve davalı Belediye'nin karayolunun kazaya elvermeyecek temizlilikte tutulmamasına ve yıkama aracının işleteni olmasına ilişkin hizmet kusuru nedeniyle tam kusurlu olduğu iddiasıyla davalılardan tahsili talebi ile davalı belediyeden hizmet kusuruna dayalı manevi tazminat istemine ilişkindir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde, “işletenlerin, bu kanunun 85/1. maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”, aynı Yasa'nın 85/1. maddesinde, “bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yararlanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, araç işletenin bu zarardan sorumlu olacağı”, aynı Yasa'nın 85/son maddesinde ise, “işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur” hükümlerine yer verilmiştir.
Sigorta şirketi kazaya karışan sigortalı aracın trafik sigortacısı (ZMSS) sıfatıyla, bu aracın sebebiyet verdiği trafik kazası sonucunda oluşan zarardan, kendisine sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında sorumlu olacaktır.
Zarara sebebiyet veren aracın maliki-işleten sıfatıyla, araç sürücüsü-haksız fiil faili olarak, sigorta şirketi-trafik sigortası poliçesi nedeniyle müştereken ve müteselsilen sorumlu olup, müteselsil sorumluluk ilkeleri uyarınca zarar gören tarafça sorumluların tamamından talep edebilecektir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin yerleşmiş içtihatlarında değer kaybının belirlenmesinde aracın kaza tarihindeki hasar görmemiş 2. el piyasa değeri ile kazadan sonra onarılmış haldeki 2. el piyasa değeri arasındaki fark dikkate alınmaktadır. Bu durumda mahkemece aracın tramer kayıtları ve varsa önceki hasarlarına ilişkin hasar dosyaları istendikten sonra aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, davacı tarafın iddiaları, davalıların savunmaları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek aracın kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeri ile kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybı zararının belirlenmesi gerekmektedir.
Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, Uyuşmazlığın 20/06/2022 tarihli trafik kazası nedeni ile davacının aracında gerçekleşen değer kaybı, hasar bedeli ve manevi tazminat istemlerinden kaynaklandığı görülmekle Mahkememizce tüm deliller toplanmış, alanında uzman bilirkişilerden raporlar alınmış, trafik (kusur) bilirkişiden aldırılan rapor ile, ... plakalı minibüs Sürücü ... ...'ın maddi hasar ile neticelenen olayda kusursuz olduğu, ... plakalı temizlik araç sürücü ... ...'in maddi hasar ile neticelenen dava konusu trafik kazasında kusursuz olduğu, Davalı ... Belediye Başkanlığına ait bulunan yol temizliği amacı ile kullanılan ... plakalı temizlik aracının %100 oranında kusurlu olduğu, Davacı “... ...'ın maliki bulunduğu 128.347KM bulunan “2017 MODEL ... ... ” ticari minibüsün 72.572,81-TL toplam hasarın tespit edildiği, tespit edilen hasar miktarı piyasa şartları ile uyumlu ve kadri maruf olduğu, davacı ... ...'ın maliki bulunduğu ... plakalı 128.347.KM bulunan 2017 model “... ... ... ... ” ticari minibüsün dava konusu aracın kazaya karışmadan önceki ikinci el rayiç değerinin 500.000TL olduğu, maddi hasarlı trafik kazası sonucunda aracın ikince el rayiç değerinin 460.000-TL olduğu bu cihetle araçta 40.000-TL değer kaybının bulunduğu kanaatine varıldığının tespit edildiği, makina mühendisi/sigorta eksperi bilirkişiden aldırılan bilirkişi raporu ile, ... plakalı aracın, 20.06.2022 tarihinde meydana gelen hasarı tetkik edildiğinde, hasar miktarının, hasar tarihi itibarıyla 70.048,53TL olduğu ve dava dışı ... Sigorta A.Ş. tarafından kasko poliçesi teminatından tazmin edildiği, değer kaybı zararının 40.000,00TL olduğu, kasko teminatında olmadığı için bilirkişi raporu ile hadisede kusurlu olarak bulunan davalı ... Belediye Başkanlığı”nın sorumluluğunda olduğunun tespit edildiği, bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya ve denetime elverişli olduğu anlaşılmıştır.
20/06/2022 günü saat 07.15 sıralarında sürücü ... ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı minibüs ile ... istikametinden, Kasımpaşa istikametine doğru seyri sırasında olay mahalli viraja geldiğinde, önünde aynı istikamette doğru seyrini sürdüren davalı ... Belediyesi Başkanlığına ait sürücü ... ... idaresindeki ... plakalı temizlik aracının yağ hortumu patlaması nedeni ile yola dökülen yağ nedeni ile direksiyon hakimiyetini kaybetmesi sonucu temizlik aracına arkadan çarptığı, çarpma sonucu ... plakalı minibüste maddi hasar ile neticelenen dava konusu trafik kazasının meydana geldiği sabittir.
Hortumu patlayan temizlik aracının yolu kayganlaştırdığı, herhangi bir tedbir alınmadan arkadan gelen davacı aracının kontrolünün kaybedilerek zarar görmesine neden olduğu, bu aracın belediye hizmetlerinde kullanılmak üzere uzun süreli olacak şekilde 01/10/2019-30/09/2022 tarihleri arasında kiralandığı, hizmet alım sözleşmesi ile temizlik işine özgülendiği, araç 20/01/2022 tarihinde ... A.Ş.'den dava dışı ... A.Ş. tarafından satın alma yoluyla alındığı, malikleri değişse de sigorta akdinin güncellenerek devam ettiği, uzun süreli kiralamadan dolayı davalı Belediye'nin işleten sıfatı nedeniyle pasif husumetinin bulunduğu anlaşılmıştır.
Dava konusu olayda sürücülerin kusurunun bulunmadığı tespit edilmiş ise de olayın trafik kazası niteliğinin irdelenmesinden ziyade davacı zararının, aracın bakımında ve yola dayalı tedbir alınmasındaki eksiklikten doğduğu, sevk ve idareye dayalı sürücü kusuru bulunmasa da davalı sürücüsünün karayolunda aracı ile oluşturduğu tehlikenin zarara sebebiyet verdiği, davalı ... Belediye Başkanlığına ait temizlik aracının yağ hortumunun patlamasında sorumluluğunun işleten Belediye'ye ait bulunduğu, temizlik aracının gerekli bakım ve onarımının zamanında yapılmadığı, yola dökülen yağın yolun kayganlaşması nedeni ile arkadan gelen sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesine ve temizlik aracına arkadan çarpmasına neden olduğu, işletenin sigortalı vasfı olmasa da aracın karayolundaki diğer araçlara zarar vermesi bakımından sigortacının sorumlu olduğu, salt aracın sevkine dayalı kusur izafe edilemese de idaresinden ve karayolunun güvensiz hale gelmesinden sigortacının sorumluluğunun bulunduğu anlaşılmıştır.
Davacı her ne kadar hasar bedeli talebinde bulunmuş ise de hasarın dava dışı kasko şirketi ... tarafından giderildiği, bakiye bir zarar iddiası bulunmamakla beraber davalı ZMMS tarafından kısmen ödeme yapıldığı da gözetildiğinde alınan ibra belgesi ve bakiye zararın dayanaksız olması nedeniyle bu talebin reddine karar vermek gerekmiştir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihatları doğrultusunda aracın kazadan önceki rayiç değeri ile kaza sonrası rayiç değeri arasındaki farka göre hesaplanan 40.000,00-TL bedelin yerinde olduğu, meydana gelen değer kaybında davalının tam kusurlu olduğu, sigorta şirketi yönünden temerrüdün 21/07/2022 tarihinde doğduğu, davalı ... Belediye Başkanlığı yönünden temerrüdün 20/06/2022 kaza tarihinde doğduğu, kazaya karışan minibüs ve iş makinesinin ticari vasfı nedeniyle avans faizine hükmedilmesi gerektiği anlaşılmakla davalıların bu bedelden sorumlu oldukları anlaşılmıştır.
Dava dışı ... adlı kasko sigortacısı tarafından kazalı davacının halefiyetine dayalı olarak davalı TR sigorta şirketinden alınan 35.410,44 TL'lik ödeme ve 50.000,00 TL'lik poliçe limiti gözetildiğinde bakiye teminat limitinin 14.589,56 TL olduğu ancak davacının 9.900,00 TL talep ettiği, halefiyet esasına dayalı ödemede her iki ihtimalde de zarar görene (davacıya) ödeme yapıldığının kabulü gerekmekle dava dışı Sompo ile davacı arasında garame hesabı gerekmediği anlaşılmakla taleple bağlı kalınarak davalı sigorta aleyhine 06/07/2022 tarihli başvurusu sonucu oluşan temerrüdüne göre karar vermek gerekmiştir.
Davalı belediye başkanlığına karşı manevi tazminat talep edilmiş ise de zararın mal varlığı değerinde oluştuğu, kişilik haklarına veya vücut bütünlüğüne dayalı bir zarar iddiasının bulunmadığı anlaşılmakla bu talebin reddine karar vermek gerekmiş, davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere;
1-Davanın Kısmen Kabulü ile,
a-40.000,00 TL araç değer kaybı bedelinin (davalı sigorta şirketi yönünden 14.589,56 TL'lik bakiye teminat limiti kapsamındaki 9.900,00 TL'lik taleple bağlı olmak kaydıyla) davalı Belediye yönünden 20/06/2022 kaza tarihinden; davalı sigorta şirketi yönünden ise 21/07/2022 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
b-Davacının araç hasar bedeli talebinin Reddine,
c-Davacının davalı ... Belediyesine karşı ikame ettiği manevi tazminat talebinin Reddine,
2-Karar tarihi itibari ile alınması gereken 2.732,40-TL karar ve ilam harcından 341,55-TL peşin harç, 514,04-TL ıslah harcı toplamı 855,59-TL harcın düşümü ile eksik kalan 1.876,81-TL harcın davalılardan (davalı sigorta şirketi 676,26 TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla) müştereken ve müteselsilen tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 80,70-TL başvuru harcı, 341,55-TL peşin harç, 514,04-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 936,29-TL harç bedelinin davalılardan (davalı sigorta şirketi 231,73 TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla) müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4-a)Manevi tazminat talebi yönünden; Davalı ... Belediye Başkanlığı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 10.000,00-TL (red miktarı nazara alınarak) vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı ... Belediye Başkanlığı'na verilmesine,
b)Maddi tazminat talebi yönünden; Davalı ... Belediye Başkanlığı ve ... Şirketi kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 100,00-TL (red miktarı nazara alınarak) vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalılara verilmesine,
c)Maddi tazminat talebi yönünden;Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 17.900,00-TL (kabul miktarı nazara alınarak) vekalet ücretinin davalılardan (davalı sigorta şirketi 9.900,00 TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla) müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan tebligat, müzekkere, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 3.244,25-TL yargılama giderinin davanın kabul durumuna (%80) göre 2.595,40-TL'lik kısmının davalılardan (davalı sigorta şirketi 642,36 TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla) müştereken ve müteselsilen tahsiliyle davacıya verilmesine; arda kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
6-6325 sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca Hazine tarafından karşılanan zorunlu arabuluculuk gideri 1.600,00-TL'nin davanın kabul durumuna (%80) göre 1.280,00-TL'sinin davalılardan (davalı sigorta şirketi 316,80 TL'sinden sorumlu olmak kaydıyla) müştereken ve müteselsilen; 320,00-TL'sinin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına,
7-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgilisine iadesine,
Dair gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde ... Mahkemesinden istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.01/04/2024
Katip ... Hakim ...
e-imza e-imza