T.C.
İSTANBUL
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/83 Esas
KARAR NO: 2024/59
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 08/02/2022
KARAR TARİHİ: 05/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; Davalı taraf, 31.08.2006 tarihli 20.000TL bedelli, 30.09.2006 tarihli 25.000TL bedelli, 31.10.2006 tarihli 25.000TL bedeli çekleri müvekkili şirket aleyhine kambiyo takibi başlattığını, müvekkili şirketin, davalı alacaklıya karşı borcu olmadığını, müvekkilin borcu olmadığının tespiti istemiyle dava şartı arabulucuk yoluna başvurulduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını, takibe dayanak kambiyo senetlerinin üzerindeki imza müvekkili şirketin yetkilisine ait olmadığını, davalı alacaklı, söz konusu icra dosyasından fotokopi evraklarla usulsüz bir şekilde dosyayı yenileyerek aynı gün borçlular ile alakası olmayan 3. kişinin mahallinde haciz yapmış olduğunu, davalı alacaklının alacak iddiası zamanaşımına uğradığını, bu nedenle de müvekkili şirketin borcu olmadığını, alacak iddiasının zamanaşımına uğradığını bilmesine rağmen müvekkili şirketin üzerinden icra tehdidi oluşturmak amacıyla takip ikame ettiğini, tüm bu açıklanan nedenerle davalıya karşı borçlu olmadıklarının tespiti ile davanın kabulünü, .... İcra Müdürlüğünün 2020/... Esas ve .... İcra Müdürlüğü'nün 2020/... Esas numaralı takip dosyalarından kaynaklı müvekkili şirketin herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitini, davalının takibe konu alacak miktarının %100 oranında kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekilinin Mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; işbu davanın kötü niyetle açıldığını, hakkın kötüye kullanımı niteliğinde olduğunu, haksız ve hakkaniyete aykırı kazanç elde etme amacı güttüğünü, davalı tarafından nitelikli dolandırıcılık, resmi makamlara gerçeğe aykırı beyan ve sair suçları oluşturabilecek fiillerin işlenmesinde mahkemenizin alet edilmeye çalışıldığını, davalı tarafın iddiaları ve menfi tespit talebi özetle imza itirazına ve zamanaşımına dayanmakta olduğunu, temel ilişkinin ve imzaların ikrar, kabul ve kesin delillerle sabit olduğunu, temel ilişkiye dayanan borcun zamanaşımının dolmadığını, zamanaşımına dayalı olarak menfi tespit davası açılamayacağını, ayrıca davalının TMK 2, HMK 29 dürüstlük kuralına ve çelişkili davranış yasağına aykırı işlem ve fiillerinden menfaat elde etmesinin hukuk sistemimizde mümkün olmadığını, davanın usulden/dava şartı yokluğundan reddini, davacı vekilinin vekaletnamesinin geçerliliği bulunmadığından vekil kaydının dosyadan silinmesini, aksi kanaatte dosyanızın ... ATM 2022/... Esas 07.02.2022 tarihi dava ile birleştirilmesini, HMK 166, davacının .... İcra Müd. 21/... Esastemel ilişkiye dayalı ilamsız takip hakkında ve .... İcra Müd. 2020/... Esas kambiyo takibi hakkında ayrı ayrı menfi tespit talebinde bulunması nedeniyle Harçlar Kanunu 30. madde, 32. madde ve HMK 150 uyarınca öncelikle harcın tamamlattırılmasını, akabinde 20/... esas sayılı kambiyo takibi hakkında zaten zamanaşımına dayalı olarak takibin geri bırakılması karar verildiğinden; HMK 167 ve usul ekonomisi ilkesi (HMK 30) gereği yargılamanın uzamaması için dosyanın tefrik edilmesini müteakip HMK 114 uyarınca hukuki yarar dava şartı olduğundan doğrudan reddini,
tüm iddia ve taleplerinin kabulünü, davacının tüm iddia ve taleplerinin ve davanın reddini, davacının %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet, icra inkar ve İİK uyarınca tazminata hükmedilmesini, HMK 329, AAÜT 23, AAÜT 3, İİK tazminat hükümleri ve HMK 231 uyarınca davacıya kötü niyetli ve haksız dava açması nedeniyle yaptırım uygulanmasını, işbu maddeler uyarınca aleyhine tazminata ve disiplin para cezasına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin karşı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce dava konusu icra dosyalarının UYAP üzerinden celp edilerek dosya kapsamına alınmıştır.
İcra takip dosyasının incelenmesinde, davacının .... İcra Dairesinin 2021/... Esas sayılı takip dosyasında çeklerden kaynaklanan 20.000,00-TL asıl alacak, 47.615,61-TL işlemiş faiz, 25.000,00-TL asıl alacak 59.005,80-TL işlemiş faiz, 25.000,00-TL asıl alacak 58.474,98-TL işlemiş faiz, 3.500,00-TL çek tazminatı, 8.186,50-TL çek tazminat işlemiş faizi olmak üzere toplam 246.782,59-TL takip yapıldığı, ödeme emrinin davalı ... Şirketine 23/03/2021 tarihinde tebliğ edildiği, borçlunun da süresi içerisinde 25/03/2021 tarihinde borca itiraz ettiği görülmüştür.
İcra takip dosyasının incelenmesinde, davacının .... İcra Dairesinin 2020/... Esas sayılı takip dosyasında çeklerden kaynaklanan 70.000,00-TL asıl alacak, 150,67-TL işlemiş faiz, 3.500,00-TL çek tazminatı, 210,00-TL komisyon 73.860,67-TL takip yapıldığı görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, taraflar arasındaki kambiyo senetlerine dayalı davacı aleyhine başlatılan ilamsız ve kambiyo senetlerine mahsus icra takibinde borçsuzluğun tespiti ile davacının senetlerdeki imzanın kendisine ait olmadığı gerekçesiyle menfi tespit istemine ilişkindir.
Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır.
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu (İİK)'nun “Menfi tespit ve istirdat davaları” başlıklı 72. maddesi: “Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.” düzenlemesini içermektedir.
Anılan maddeden anlaşıldığı üzere borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir ve takip konusu alacağın borçlusu olmadığının tespiti isteyebilir.
Borçlu, belirtilen şekilde takipten önce veya sonra alacaklıya karşı bir menfi tespit davası açar; bu davayı kazanırsa, hakkındaki icra takibi iptal edilir ve borcu ödemekten kurtulur. Somut uyuşmazlıkta davacı .... İcra Müdürlüğünün 2020/... numaralı ve .... İcra Müdürlüğünün 2021/... numaralı icra takiplerinden sonra davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini istemiştir.
Davacı tarafça dava açılırken .... İcra Müdürlüğü dosyası yönünden harç yatırılmadığı anlaşılmakla eksik harç davalıya ikmal ettirilmiştir.
.... İcra Hukuk Mahkemesi' nin 2020/... Esas sayılı dosyasının gerekçeli kararı ve kesinleşme şerhi getirilmiştir.
.... Asliye Ceza Mahkemesinin 2012/... E. sayılı( Kapatılan ... Asliye Ceza Mahkemesi' nin 2011/... Esas) ceza dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.
... Asliye Hukuk Mahkemesi' nin 2006/... Esas, 2009/... Karar sayılı gerekçeli kararı Uyap sistemi üzerinden celp edilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2006 ... E. sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır. Davacı şirketin iflas erteleme talebinin kabul edilmesi üzerine en son ek karar ile yeniden süre verilmemiş ve davacı şirketin 13/10/2022 tarihinde iflasına karar verilmiş, karar 23/05/2023 tarihinde kesinleşmiştir. Dolayısıyla Mahkememiz dosyasında dava tarihi itibariyle verilen bir iflas kararı bulunmadığından davacının dava tarihindeki ehliyeti ve vekalet ilişkisi tam ve geçerli olup sonradan iflas idaresine geçen davayı takip ehliyeti nedeniyle davanın takip ehliyeti yönünden usulden reddini gerektirir bir durum bulunmamaktadır.
Davacı tarafça önce ... İcra Müdürlüğünün 2020/... numaralı( yenileme öncesi 2006/... numaralı) dosyası ile kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile davalı hakkında takibe geçildiği, bu dosya hakkında .... İcra Hukuk Mahkemesi'nce icranını geri bırakılması kararı verilmesi sonrası davacı tarafça aynı çekler ile ilgili bu defa .... İcra Müdürlüğünün 2021/... numaralı dosyası ile ilamsız takibe başvurulduğu sabittir. Bir diğer deyişle davacı aleyhine aynı çekler nedeniyle önce kambiyo takibi sonrasında ise ilamsız takip yapılmıştır.
.... İcra Müdürlüğü dosyasının incelenmesinde davacı şirket temsilcisi ve borçlu ... Doğru daha önce .... İHM'nin 02.11.2010 tarih, 2010/... E., 2010/... K., sayılı kararı ile icranın geri bırakılması yönünde karar alınmıştır. Aynı yönde karar davacı tarafından ....İHM 2020/17E., 2020/475K. sayılı dosyasından alınmış ve istinaf tarafından davacı şirket ile ilgili tüm iflasa dayalı tedbirlerin 27/02/2019 tarihinde kaldırılmasıyla zamanaşımını kesen sebeplerin ortadan kalktığından bahisle icranın geri bırakılmasına dair karar için esastan red karar verilmiştir.
Buna göre icranın geriye bırakılması kararının halen geçerliliğini sürdürdüğü, bu kararın kesinleşmesi ile birlikte takip gereğince dosya kapsamındaki hacizlerin zaten kalkacağı, nitekim davalı yanca da icranın geri bırakılması kararından sonra da iş bu dosyada alacağın tahsiline yönelik herhangi bir işlem yapılmadığı, İİK 33/a 2. fıkra-son cümlesi gereği 7 gün içinde alacaklı tarafından genel Mahkemelerde dava açılmadığı, aksine kambiyo vasfını kaybeden yazılı delil başlangıcı niteliğindeki senet nedeniyle ilamsız takip başlatıldığı hususları birlikte değerlendirildiğinde davacının anılan icra müdürlüğü dosyası hakkında dava açmasında hukuki yararı bulunmadığından bu talep yönünden hukuki yarar yokluğundan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacının bir diğer istemi .... İcra Müdürlüğünün az yukarıda numarası belirtilen dosyası hakkında borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi istemine ilişkindir.
Davacı, bu dosyada öncelikli olarak imza inkarında bulunmuş ise de davalı iddiası gibi kapatılan ... Asliye Ceza Mahkemesinin 2012/... E., (... Asliye Ceza Mahkemesinin 2011/... E.,) sayılı dosyasının incelenmesinde davacı şirket temsilcisi ve keşideci 07.04.2011 tarihli celsesinde takip konusu çekler üzerindeki keşideci imzasının kendisine ait olduğunu açıkça ikrar etmiştir. Davacının mahkeme huzurundaki beyanı mahkeme içi ikrar olmakla kesin delillerdendir. Buna göre davacının imza inkarına mahkememizce itibar edilmemiş, imza incelemesi yapılmasına da gerek görülmemiştir. Bundan sonra davacının alacağının zamanaşımına uğradığı, bu nedenle borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi isteminin incelenmesine geçilmiştir.
.... İcra Hukuk Mahkemesinin 03.12.2022 tarih, 2020/... E., 2020/... K., sayılı ilamında anılan icra müdürlüğü dosyasının işlemden kaldırıldığı, 28.10.2015 ile 09.01.2020 tarihi arasında zamanaşımının gerçekleştiği, çeklerin 03.02.2012 tarihinden önceye ait olduğu, buna göre 6 aylık zamanaşımı süresinin dolduğu hüküm altına alınmış, anılan kararın taraflarca istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi denetiminden geçerek kesinleştiği görülmüştür. Zamaşımına uğrayan çekin ilamsız takibe konu edilmesi mümkün olmakla birlikte davacı şirket ile davalı arasında temel ilişki bulunmamaktadır. Dava konusu çeklerle ilgili ... Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen ve davacımız ile keşideci ... Doğru tarafından ikame edilen dosyada hileli sponsorluk sözleşmesi kapsamında çeklerin düzenlendiğinden bahisle menfi tespit ve istirdat davası açılmış, lehdar davalı ... Acil tarafından davaya kabul beyanı verilmesi üzerine dava kabul edilmiştir. Dolayısıyla temel ilişki dosyamız davalısı ile değil dava dışı lehdar arasındadır. Dosyamız davacısı ise sponsorluk sözleşmesinin tarafıdır. Davalı yanca da bunun aksi iddia ve ispat olunabilmiş değildir. Davalı, davacının dava dışı 3. kişiler ile olan sözleşme ilişkilerinden bahsederek davacının borcunun sabit olduğunu iddia etmiş ise de bu taraflar arasında temel ilişki bulunduğunu ve olaya 10 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanması gerektiğini göstermemektedir. Eş söyleyişle taraflar arasında temel ilişki bulunmadığından somut olaya 10 yıllık zamanaşımı süresinin uygulanması olanaklı değildir. Davalı tarafça yapılması gereken alacağın zamanaşımına uğradığı tarihten itibaren 1 yıl içinde TTK m. 732 uyarınca keşideciye karşı sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak icra takibi başlatılması yahut dava açılmasıdır. Davacı şirket ise keşideci konumunda değildir. Bunun yanında 27/02/2019 tarihinden itibaren takip kapsamında işleyecek zamanaşımı süresine rağmen ... İcra Müdürlüğünün 2021/... numaralı dosyasında takip 22/03/2021 tarihinde başlatılmıştır.
Açıklanan nedenlerle .... İcra Müdürlüğünün 2021/... numaralı ilamsız takip dosyası yönünden davanın kabulü ile zamanaşımı nedeni ile davacının bu takipte davalıya borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir. Taraflarca karşılıklı olarak tazminat talep edilmiş ise de davacı ve davalının kötü niyeti sabit olmadığından her iki tarafın talebinin ayrı ayrı reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
Yargılama Gideri ve Vekalet Ücreti yönünden; 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunun 18/A-10 maddesi uyarınca, taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması sebebiyle arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi durumunda toplantıya katılmayan taraf, son tutanakta belirtilir ve bu taraf davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile yargılama giderinin tamamından sorumlu tutulur. Ayrıca bu taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilmez. Aynı yasanın arabuluculuk ücreti 18/A-10 fıkrası uyarınca anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Somut olayda davalı arabuluculuk toplantısına katılmadığı arabuluculuk son tutanağı ile sabit olmakla yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulmuş, yargılama gideri takip dosyası yönünden menfi tespit istemini konu alan takip çıkışı karşılığı kabul edilen dava değeri 246.782,89 TL üzerinden belirlenmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere;
1-Davacının davasının;
a-.... İcra Müdürlüğünün 2020/... E. sayılı takip dosyası yönünden hukuki yarar yokluğundan Reddine,
b-.... İcra Müdürlüğünün 2021/... E. sayılı takip dosyası yönünden ise Kabulüne; zaman aşımı nedeni ile davacının bu takip nedeni ile ve takibe konu edilen ... ... Şubesindeki ... numaralı hesap sahibi keşidecisi ... , lehtarı ... olan, 31/08/2006 keşide tarihli, ... seri numaralı, 20.000,00 TL bedelli, 30/09/2006 keşide tarihli, 37900 seri numaralı, 25.000,00 TL bedelli, 31/10/2006 keşide tarihli, 37901 seri numaralı, 25.000,00 TL bedelli çeklerden dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine,
2-Davacı kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
3-Davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
4-Alınması gereken 16.857,74-TL karar ve ilam harcından 5.478,10-TL peşin ve tamamlama harcının düşümü ile eksik kalan 11.379,64-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
5-Davacı tarafından yatırılan 80,70-TL başvuru harcı, 4.214,44-TL peşin harç, 1.263,66-TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 5.558,80-TL harç bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan tebligat, müzekkere olmak üzere toplam 313,50-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince kabul edilen miktar üzerinden 39.017,43-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-6325 sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca Hazine tarafından karşılanan zorunlu arabuluculuk gideri 1.560,00-TL'nin davalıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına,
9-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgilisine iadesine,
10-Karar kesinleştiğinde imza incelemesine esas olmak üzere celp edilen belge asıllarının ilgisine göre iadesine,
Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere verilen karar alenen okunup usulen anlatıldı.05/02/2024
Katip ... Hakim ...
e-imza e-imza