T.C.
İSTANBUL
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/842 Esas
KARAR NO: 2024/45
DAVA: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 21/06/2016
KARAR TARİHİ: 22/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; davalının 20/08/2007 tarihinde satış destek elemanı olarak çalışmaya başladığını ve 31/12/2008 tarihinde ekonomik kriz nedeniyle işine son verilmişse de, davalıya duyulan güven sebebi ile 02/02/2009 tarihinde satış müdürü olarak yeniden işe alındığını, 02/02/2009 tarihinde Rekabet Yasağı Taahhütnamesi imzalandığını, 22/02/2016 tarihinde istifa dilekçesi ile müvekkili şirketten kendi isteğiyle ayrıldığını, işten ayrılmasından kısa bir süre sonra Rekabet Yasağı Taahhütnamesi ihlal edilerek ... A.Ş'de çalışmaya başladığını, bu firmanın müvekkili şirket ile kablo imalatı sektöründe lider konumda iki rakip işletme olduğunu, davalının rekabet yasağını ihlal etmesi müvekkili şirket menfaatlerini önemli derecede ihlal edebilecek nitelikte olduğunu beyanla fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile davanın kabulü ile 02/02/2009 tarihinde imzalanan Rekabet Yasağı Taahhütnamesinin davalı tarafından ihlal edildiğinin tespiti ile taahhüt edilen son brüt ücretin 12 katı tutarında olan 79.200,00-TL cezai şartın dava tarihine kadar işlemiş ve dava tarihinden itibaren işleyecek reeskont avans faizinin davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekilinin Mahkememize vermiş olduğu cevap dilekçesinde özetle; Rekabet Yasağı Taahhütnamesinin süresinin sona erdiğini ayrıca bu yasağın Marmara Bölgesi ile sınırlandırıldığını, yasağın yasal sınırlarının aşılmadığını, müvekkilinin yetki kapsamı üzerinden yanlış bilgi verildiğini, Rekabet Yasağı kavramının çok geniş olduğunu, müvekkilinin çalışma hayatını hakkaniyete aykırı bir şekilde kısıtladığını, tek taraflı cezai şartın geçersiz olduğunu, cezai şartın fahiş olduğunu beyanla davanın reddine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine talep etmiştir.
Dava: rekabet yasağı sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart istemine ilişkindir.
Mahkememizin 2016/... Esas 2019/... Karar sayılı dosyası ile davanın reddine dair karar verilmiş olup ... BAM ... Hukuk Dairesinin 2019/... Esas 2022/... Karar sayılı kararı ile kaldırılarak Mahkememizin yukarıda belirtilen esasına kaydedilmiştir.
... BAM 14. Hukuk Dairesinin 2019/ ... Esas 2022/... Karar sayılı kararının kaldırma gerekçesinde "...somut olayda, TBK'nın 420. maddesinin uygulanma yeri bulunmadığı ortada olup mahkemece, taraflar arasındaki hizmet akdinin, davalının istifa etmesi suretiyle son bulduğu 22.02.2016 tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın rekabet yasağını düzenleyen 444 ve devamı hükümlerine göre inceleme yapılıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde, hatalı değerlendirme ile karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuştur.
Sona ermenin sonuçları bakımından somut olayda uygulanması gereken 6098 sayılı TBK'nın 444 ilâ 447. Maddelerinde rekabet yasağı düzenlenmiştir. Anılan 444.maddenin 2. Fıkrası uyarınca, rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir. Aynı Kanun'un 445/1. maddesi hükmü uyarınca, rekabet yasağı kaydının işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremeyeceği hüküm altına alınmıştır. Bununla birlikte Kanun'un 445/2. maddesinde ise hâkime, sözleşmede yer alan aşırı nitelikte rekabet yasağını kapsam ve süre yönünden sınırlayabilme yetkisi verilmiştir.
Bu durumda mahkemece, yukarıda yer verilen kanuni düzenlemeler nazara alınarak, dosyanın, konusunda uzman, elektrik elektronik mühendisi, rekabet yasağı uzmanı ve mali müşavirden oluşan bilirkişi heyetine tevdii ile alınacak bilirkişi raporu ve tarafların diğer delilleri, iddia ve savunmaları bir bütün halinde değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde, eksik incelemeyle karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olmuş ve kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.
Kabule göre de mahkemece hem davalının imzaladığı taahhütnamedeki cezai şart koşulunun TBK'nın 420. maddesi uyarınca geçersiz olduğu belirtilip ardından cezai şart koşulu geçerli gibi kabul edilip rekabet yasağına aykırılığın da bulunmadığı veya ispatlanamadığı anlamında tespitlere yer verilerek gerekçede çelişki yaratılması da usule aykırı olmuştur.
Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, işin esası incelenmeksizin ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine..." şeklinde karar verilmiştir.
Kaldırma üzerine Mahkememizce yeniden oturum günü tayin edilmiş, taraflara tebliğ edilmiş, tayin edilen gün, kaldırma ilamı yönünde yeniden rapor alınmıştır.
Kaldırma sonrası Mahkememizce Bölge Adliye Mahkemesi ilamı doğrultusunda alınan mali, elektrik mühendisi ve rekabet uzmanı bilirkişi heyetinin 21.12.2023 tarihli 15 sayfadan ibaret raporunda özetle; "Elektrik İmalatı Yönünden Yapılan Değerlendirmede; Dünya fabrikaları olarak nitelendirilen her iki firmanın satışlarını artırmada kişilerin etkisinin düşük olduğu, bu nedenle davalının rekabet yasağını ihlal ederek ... A.Ş. firması aleyhine, ... A.Ş. lehine avantaj sağlamasının mümkün olmadığı, davalının, davacı şirketin menfaatlerini ihlal edil. iddiasının dayanaktan yoksun olduğu, çünkü satışlarında düşme olduğuna ilişkin hiçbir somut istatistiki bulgu ve belge ibraz edilemediği, Rekabet Yasağı Taahhütnamesinin davalının ekonomik geleceğini tehlikeye düşürecek sınırlamalar içerdiği, Rekabet Yasağı Taahhütnamesinde yer alan cezai şartın orantısız ve abartılı olduğu, netice olarak, davalı ...'un, davacı ... ve Ticaret A.Ş.'nin menfaatlerini ihlal etmediği,
Rekabet Yasağı Sözleşmesi Yönünden Yapılan Değerlendirmede; Rekabet yasağı sözleşmesinin geçerli olabilmesi için işverenin korunmaya değer bir menfaatinin bulunması gerektiği, somut olayda davalı gerçek kişi, kendisinin ticari bir sırra vakıf olmadığını belirttiği, davalının ticari sırlara vakıf bir çalışan olup olmadığı yönündeki nihai takdirin Mahkemede olduğu, Mahkemece davalının ticari sırlara vakıf olmadığı sonucuna varıldığı durumda rekabet yasağı sözleşmesinin bu itibarla geçersiz olacağı, Sayın Mahkemenin aksi kanaatte olması durumunda ise rekabet yasağı sözleşmesinin geçerli olduğu sonucuna varılacağı ve bu halde rekabet yasağı sözleşmesinin sınırları itibariyle değerlendirme yapılması gerekeceği,
Geçerli rekabet yasağı sözleşmesine somut olayda 6098 sayılı TBK hükümlerinin uygulanması gerektiği, öğretideki işler ve Yargıtay kararları uyarınca rekabet yasağı sözleşmelerinde öngörülen tek taraflı cezai şartın geçerli olduğu, somut olaydaki rekabet yasağı sözleşmesi zamansal sınırlama yönünde incelendiğinde, TBK'da öngörülen 2 yıllık azami sürenin getirilmiş olması itibariyle zaman bakımından kanuni düzenlemede öngörülen sınırlar içinde kalındığı, konu bakımından yapılan sınırlandırmada, davacı şirket iştiğal konusunun ve esasında ilgili sektörün sınır olarak belirlendiği, yer bakımından sınırlandırmada ise ... Bölgesi ile sözleşmede yazılı I1 adet şirketin belirlendiği, bu sınırlandırmanın, sektörün yapısı, davalının sektörde çalışabileceği işletme sayısı gibi etkenler göz önüne alındığında, Anayasa ile güvence altına alınan çalışma özgürlüğünün sınırlarını aşar nitelikte olup olmayacağının takdirinin Mahkemede olduğu" belirtilmiştir.
Sulh ve İbra Protokolü; taraf vekillerinin ortak e-imzalı 15.01.2024 tarihli sulh ve ibra protokolü ile karşılıklı olarak sulh olduklarını, her iki tarafın da herhangi bir vekalet ücreti istemeyeceği, kendi paylarına düşen damga vergisini ödeyecekleri ve davanın sulh yoluyla bitirilmesinde her iki tarafın da iş bu davadan kaynaklanan haklarından feragat ettiklerini, davacının protokol tarihinden itibaren 5 gün içinde ödeyeceği 38.600,00-TL ile birbirlerini gayrikabili rücu ibra edeceklerini beyan ettikleri görülmüştür.
Mahkememizin 22.01.2024 tarihli celsesinde davacı vekilinin sunulan sulh protokolünü tekrar ettiği, sulh nedeniyle tarafların birbirlerinden yargılama gideri talebi bulunmadığını beyan ettiği görülmüştür.
6100 sayılı HMK'nun 313.maddesi gereğince sulh görülmekte olan bir davada tarafların aralarındaki uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmek amacıyla mahkeme huzurunda yapmış oldukları bir sözleşme olduğu, aynı yasanın 313/4. maddesine göre sulhun şarta bağlı olarak da yapılabileceği düzenlenmiştir.
Yine 6100 sayılı HMK'nun 315/1.maddesi “Sulh, ilgili bulunduğu davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Mahkeme, taraflar sulhe göre karar verilmesini isterlerse, sulh sözleşmesine göre; sulhe göre karar verilmesini istemezlerse, karar verilmesine yer olmadığına karar verir.” şeklinde düzenlenmiştir.
HMK 331.maddesi uyarınca davanın konusuz kalması halinde hakim davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumlarına göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği belirtilmiştir.
Bilindiği üzere, 492 sayılı Harçlar Kanunu 22. maddesinde, davadan feragat ya da davayı kabul veya sulh, muhakemenin ilk celsesinde vuku bulursa karar ve ilam harcının üçte biri, daha sonra olursa üçte ikisi alınacaktır.
Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, Mahkememizce yargılamaya devam edildiği sırada, taraf vekilleri tarafından e-imzalı 15.01.2024 tarihli sulh ve ibra protokolü ile karşılıklı olarak sulh olduklarını ve dosyadan vekalet ücreti veya herhangi bir talepleri olmadığını beyan etmiş, tarafların vekaletnamelerinde bu yönde özel yetkilerinin bulunduğu görülmüş, davacı vekilince mahkememizin 22.01.2024 tarihli celsesinde de bu beyan yinelenmiştir.
Taraf vekillerinin vekaletnamelerindeki yetki durumu incelendiğinde sulh olmaya yetkili oldukları, davacı ve davalının vekalet ücreti ve yargılama gideri talebi olmadığı, taraflar arasında sulhun mahkememizin ilk celsesinden sonra gerçekleştiği, davanın niteliği itibariyle serbestçe tasarruf edilebilecek davalardan olup sulhe uygun olduğu saptanmıştır. Bu nedenlerle beyana dayalı olsa da ödemenin gerçekleştiği, protokole göre de ödeme tarihinin geçtiği görülmekle sulh nedeniyle davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere;
1-Sulh nedeniyle dava konusuz kaldığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına,
2-492 sayılı Yasanın 22. maddesine göre hesaplanan (maktu 427,60-TL harcın) 2/3 oranındaki 285,06-TL'nin peşin alınan 1.352,54-TL harçtan mahsubu ile bakiye 1.067,48-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı yana iadesine,
3-Taraflarca tarafından yapılan yargılama giderinin sarf eden taraf üzerinde bırakılmasına,
4-Talep edilmediğinden vekalet ücreti ve yargılama gideri takdir edilmesine yer olmadığına,
5-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen taraflara iadesine,
Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere karar verildi.22/01/2024
Katip ... Hakim ...
¸e-imzalıdır¸e-imzalıdır