T.C.
İSTANBUL
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/881 Esas
KARAR NO : 2024/683
DAVA : Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 29/12/2022
KARAR TARİHİ : 21/10/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı arasında Akaryakıt Alımına ilişkin 01.06.2017 tarihinde 3 yıl süreli ... Sözleşmesi akdedildiğini, iş bu sözleşmenin 01.06.2020 ve 01.06.2022 tarihinden itibaren 2'er yıl geçerli olmak üzere otomatik olarak uzadığını, müvekkili şirket tarafından iş bu sözleşme gereğince davalıya 19 adet fuel-o-pass+standart kark teslim edilerek akaryakıt kullanımının aktif hale getirildiğini, davalının akdedilen sözleşmeye aykırı olacak şekilde yükümlülüğünü ihlal ettiğini, davalının sözleşme hükümleri çerçevesinde yakıt alımını herhangi bir haklı sebep olmaksızın ve müvekkili şirkete herhangi bir bildirim yapmaksızın kestiğini ve iş bu idaresi ile zımnen sözleşmeyi sonlandırarak yakıt alım ihtiyacını farklı bir dağıtım şirketi üzerinden karşılama yoluna gittiğini, bu nedenlerle müvekkili şirket tarafından .... Noterliğinin 06.09.2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin 18. Maddesinde düzenlenen cezai şart bedelinin ödenmesinin ve davalının elinde bulunan cihazların 15 gün içerisinde iade edilmesinin talep edildiğini, davalının tebellüğ ettiği ihtarnameye rağmen cihazları iade etmediğini, iade edilmeyen cihazlar sebebiyle müvekkili şirket tarafından cihazlar ile ilgili sözleşmenin 4. maddesinde düzenlenen cezai şart bedelinin de ödenmesi ile ilgili .... Noterliğinden 27.09.2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamenin de keşide edilmesine rağmen davalı tarafından ödeme yapılmadığını, arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak başvurunun olumsuz sonuçlandığını, davalının müvekkili şirkete usulüne uygun bir biçimde fesih ihbarı yapmadığını, bu nedenlerle davanın kabulü ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış olup, davalı davaya cevap vermeyerek HMK 128 uyarınca tüm iddiaları inkar etmiş sayılmıştır.
DELİLLER:
1-01/06/2017 tarihli ... Sözleşmesi,
2-.... Noterliğinin 06/09/2022 tarihli ve ... yevmiye sayılı ile 27/09/2022 tarihli ve ... yevmiye sayılı ihtarnameleri,
3-... Vergi Dairesi Müdürlüğüne ve ... A.Ş.'ne yazılan müzekkere cevapları,
4-Bilirkişi Raporu ve Bilirkişi Ek Raporu,
5-Tarafların beyan ve dilekçeleri,
Mali Müşavir, Akaryakıt Uzmanı ve Nitelikli Hesaplama Uzmanı bilirkişilerin 05/01/2024 tarihli raporunda özetle; taraflar arasında 01.06.2017 tarihinde, ... Müşteri Sözleşmesi akdedildiği, sözleşmenin 3 nolu maddesi hükmüne göre, sözleşme 3 yıl süreli olarak akdedilmiş olup, sürenin dolmasından 30 gün önce sözleşmenin yenilenmeyeceği yazılı olarak bildirilmediği takdirde, sözleşme aynı koşullar ile 2 yıllık süreler için kendiliğinden uzayacağı, sözleşmenin 3 yıllık süresi 01.06.2020 tarihinde dolmuş olup, sözleşme önce 01.06.2022 tarihine kadar, sonra da 01.06.2024 tarihine kadar, 2 yıllık süreler için uzadığı, sözleşmenin son olarak, 01.06.2022 ila 01.06.2024 tarihleri arasındaki 2 yıllık dönem için uzadığı, sözleşmenin 2 yıllık dönem için uzamasından sonra, davacı, davalıya 06.09.2022 tarihli ihtarname keşide ettiği ve bu ihtarnameyle; davalının 3 ay boyunca akaryakıt alımı yapmamak suretiyle sözleşmeyi zımnen feshettiği, davacının sözleşmenin 18 nolu maddesine istinaden Cezai Şart alacağına hak kazandığı, iddia etmek suretiyle, 101.414,42 TL bedelli Cezai Şart alacağı tutarını içeren faturayı gönderdiğini ve fatura bedelinin 3 gün içinde ödenmesini, ayrıca davalının elinde bulunan Cihaz ve/veya Kartların (Ekipmanlarn) 15 gün içinde iade edilmesini talep ettiği, sözleşmenin 18 nolu maddesinde yer alan hükmün yorumundan çıkan anlama göre; sözleşme süresi içinde davalı/müşteri 3 ay boyunca davacı/satıcıdan akaryakıt satın almadığı ve sözleşmenin feshine sebebiyet verdiği takdirde, davalı/müşteri, taşıt başına 200 USD + KDV tutarında ve davalıya sağlanmış olan iskonto bedellerinin toplamı tutarında Cezai Şartı davacı/satıcıya ödeme yükümlülüğü altına gireceği, davacının 2021 yılı defter incelemesi neticesinde; tarafların arasındaki ticari ilişkinin 2021 yılından önce başladığı, 2021 yılı ilk kaydının 2020 yılından gelen 258,19 TL borç bakiyesi olduğu, davacı şirketin 2021 yılında davalı adına 202.748,37 TL toplam tutarında fatura düzenlendiği, bu faturaların ticari defterlere kayıt edildiği, davalı şirket tarafından muhtelif bankalar aracılığı ile 202.000,00 TL davacıya ödeme yapıldığı, 31.12.2021 tarihi itibariyle davacının davalıdan 490,18 TL alacaklı olarak gözüküp bakiye tutarını 2022 yılına devrettiği görüldüğü, davacının 2022 yılı defter incelemesi neticesinde; davacı ticari defterlerinde 2022 yılı ilk kaydının 2021 yılından gelen 490,18 TL alacak bakiyesi olduğu, davacı şirketin 2022 yılında davalı adına 209.807,51 TL toplam tutarında fatura düzenlendiği, bu faturaların ticari defterlere kayıt edildiği, davalı şirket tarafından muhtelif bankalar aracılığı ile 91.378,92 TL davacıya ödeme yapıldığı, davacı tarafından davalıya 02.09.2022 tarih ve ... seri numaralı 101.414,42 TL bedelli ve 27.09.2022 tarih ve ... 17.505,27 TL tutarlı 2 adet cezai şart faturası kesildiği, 31.12.2022 tarihi itibariyle davacının davalıdan 118.918,77 TL alacaklı olarak gözüküp bakiye tutarını 2023 yılına devrettiği görüldüğü, davacı tarafın ticari defterlerine göre dava tarihi 29.12.2022 tarihi itibariyle davacının davalıdan 118.918,77 TL alacaklı olduğu ve bu alacağın tamamının Cezai Şart Faturalarından kaynaklandığı tespit edildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin, birinci uzayan 2 yıllık döneminin sonu olan 01.06.2022 tarihinden 30 gün önce taraflardan herhangi biri tarafından feshedilmediği, dolayısıyla da sözleşmenin 01.06.2022 tarihinde itibaren 2 yıllık bir dönem için 01.06.2014 tarihine kadar geçerli olmak üzere (01.06.2022 – 01.06.2024 dönemi için) uzadığı anlaşıldığı, dosya içeriğinde, sözleşmenin 01.06.2022 tarihinden itibaren uzamasından sonraki 3 aylık süre içinde davalının davacıdan akaryakıt satın aldığını, dolayısıyla da akdi ilişkiye uymaya devam ettiği gösteren bir delile rastlanmadığı, bu durum karşısında, davacının iddiası gibi, sözleşmenin 01.06.2022 tarihinden itibaren uzamasından sonraki 3 aylık süre içinde davalının davacıdan akaryakıt satın almadığı, 3 aylık süre için akaryakıt almayı kestiği, bu şekilde hareket emekle akdi ilişkiyi Zımnen sonlandırdığı, bu sebeple de davacıya, sözleşmenin 18 nolu maddesi hükmü uyarınca Cezai Şart ödeme yükümlülüğü altına girdiği kanaatine varıldığı, sözleşmenin 18 nolu maddesinde yer alan hükmün yorumundan çıkan anlama göre; sözleşme süresi içinde davalı 3 ay boyunca davacıdan akaryakıt satın almadığı ve sözleşmenin feshine sebebiyet verdiği takdirde, takdirde, daval, taşıt başına 200 USD + KDV tutarında ve davalıya sağlanmış olan iskonto bedellerinin toplamı tutarında Cezai Şartı davacıya ödeme yükümlülüğü altına gireceği, bu hüküm uyarınca davalı/müşterinin, taşıt başına 200 USD + KDV tutarında ve davalıya sağlanmış olan iskonto bedellerinin toplamı tutarında, yani her iki tutarın toplamı miktarında Cezai Şartı davacı/satıcıya ödeme yükümlülüğü altına girmiş olduğu, davacının, 02.09.2022 tarihli ve 101.414,42 TL bedelli Cezai Şart faturasını düzenlemiş olduğu görüldüğü ancak bu faturada yazılı olan Cezai Şart tutarının nasıl hesaplandığı hususu dava dosyası içerindeki belgelerden anlaşılamadığı, dolayısıyla da, davacının ne miktarda Cezai Şart alacağına hak kazandığı hususu, raporumuzun Mali ve Teknik Kısımlarında hesaplanamadığı, davacı bu Cezai Şart alacağını tutarını nasıl hesapladığını detaylı olarak açıkladığı ve bu hesaplamada esas alınmış olan Taşıt Tutarını ve davalıya sağlanmış olan İskonto Tutarını gösteren delilleri (belgeleri) dosyaya sunduğu takdirde, kurulumuzda görevli Mali ve/veya Teknik bilirkişi tarafından davacının talebe hak kazanmış olduğu Cezai Şart tutarının hesaplanmasının mümkün olabileceğini, sözleşmenin 14 nolu maddesinde yer alan hükme göre; taraflar arasındaki sözleşmenin sona ermesini ya da feshini takiben, davalı/müşteri, davacı/satıcının ariyeten vermiş olduğu ekipmanları 15 gün içinden aynen iade edeceği, sözleşmenin 4 nolu maddesi hükmünün yorumundan çıkan anlama göre; ...’in çalışması amacıyla davalı/müşteri araçlarına takılan her Ekipman davacı/satıcının mülkiyetindedir ve davalı/müşteriye ariyeten verildiği, sözleşmenin sona ermesi halinde, bu ekipmanları eksiksiz ve çalışır vaziyette davacı/satıcıya iade edileceği, bu şekilde iade edilmemeleri halinde, davaıcı/satıcıya iade edilmeyen TKÜ’nün maliyeti beher TKÜ başına 200 USD + KDV, FUEL-O-PASS ve/veya STANDART KAR başına 50 USD + KDV olarak davalı/müşteriye cezai şart bedeli olarak fatura edileceği, davacı, davalıya 06.09.2022 tarihli ihtarname keşide ettiği ve bu ihtarnameyle; davalının elinde bulunan Cihaz ve/veya Kartların 15 gün içinde iade edilmesini talep ettiği fakat bu ihtarnameye rağmen davalının, elinde bulunan ekipmanları (Cihaz ve/veya Kartları) iade etmediği anlaşıldığı, zira iade ettiğini ispata yönelik delil sunmadığı, Bunan üzerine davacı, davalıya 27.09.2022 tarihli İhtarname keşide etmiş ve bu ihtarnameyle; davalının ekipmanları iade etmemesi sebebiyle hak kazandığı Cezai Şartı içeren 17.505,27 TL tutarlı fatura bedelinin ödenmesini talep ettiği, davalının, sözleşmenin 01.06.2022 tarihinden itibaren 2 yıllık bir dönem için uzamasından sonra, davalının 3 ay boyunca davacıdan akaryakıt satın almadığı ve bu suretle sözleşmeyi, haksız olarak zımnen feshettiği, sözleşmeyi haksız olarak Zımnen fesheden davalının, ariyet olarak kendisine verilmiş olan ekipmanları davacıya iade etmediği için, sözleşmenin 4 nolu maddesi hükmünde düzenlenmiş olan Cezai Şartı davacıya ödeme yükümlülüğü altına girmiş olduğu, davacının 02.09.2022 tarihli ve 17.505,27 TL bedelli Cezai Şart faturasını düzenlemiş olduğu görüldüğü ancak bu faturada yazılı olan Cezai Şart tutarının nasıl hesaplandığı hususu dava dosyası içerindeki belgelerden anlaşılamadığı, dolayısıyla da davacının ne miktarda Cezai Şart alacağına hak kazandığı hususu, raporumuzun Mali ve Teknik Kısımlarında hesaplanamadığı, davacı bu Cezai Şart alacağı tutarını nasıl hesapladığını detaylı olarak açıkladığı ve bu hesaplamada esas alınmış olan Ekipmanları ve Miktarlarını gösteren delilleri dosyaya sunduğu takdirde, Mali ve/veya Teknik bilirkişi tarafından davacının talebe hak kazanmış olduğu Cezai Şart tutarının hesaplanması mümkün olabileceği, davacı dava dilekçesinde, söz konusu Cezai Şart alacaklarının, 27.09.2022 tarihinde itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte tahsilini talep ettiği, davacının iş bu Cezai Şart alacaklarının ödenmesi hususunda davalının (borçlunun) temerrüde düşmesi için, davacının davalıya, TBK.md.117/f.1 uyarınca Temerrüt İhtarnamesi keşide etmesi gerektiği kanaatine varıldığı, sözleşmenin 18 nolu maddesi hükmüne dayanan Cezai Şartı tutarının ödenmesi talebini içeren davacı ihtarnamesinin davalıya 12.09.2022 tarihinde tebliğ edilmiş olduğu anlaşılmadığı, davacının bu ihtarnamesinde davalıya 3 günlük ödeme süresi vermiş olduğu görüldüğü, bu durum karşısında söz konusu Cezai Şart tutarının ödenmesi hususunda davalının 15.09.2022 tarihi itibariyle temerrüde düştüğü, dolayısıyla da Cezai Şart alacağının bu tarihten itibaren işleyecek Ticari Faizi ile birlikte ödenmesi gerektiği, sözleşmenin 4 nolu maddesi hükmüne dayanan Cezai Şartı tutarının ödenmesi talebini içeren davacı ihtarnamesinin davalıya 03.10.2022 tarihinde tebliğ edilmiş olduğu anlaşılmadığı, davacının bu ihtarnamesinde davalıya 3 günlük ödeme süresi vermiş olduğu görüldüğü, bu durum karşısında, söz konusu Cezai Şart tutarının ödenmesi hususunda davalının 06.10.2022 tarihi itibariyle temerrüde düştüğü, dolayısıyla da Cezai Şart alacağının bu tarihten itibaren işleyecek Ticari Faizi ile birlikte ödenmesi gerektiği kanaatine varıldığı hususu bildirilmiştir.
Mali Müşavir, Akaryakıt Uzmanı ve Nitelikli Hesaplama Uzmanı bilirkişilerin 27/08/2024 tarihli raporunda özetle; sözleşmenin 18. maddesi gereği hesaplanan toplam cezai şart bedelinin 58.242,88-TL + 32.251,00-TL = 90.493,88-TL olduğu, sözleşmenin 4. maddesi gereği hesaplanan cezai şart bedelinin 17.528,36-TL olduğu, 16 araç için toplam cezai şart bedelinin 90.493,88-TL + 17.528,36-TL = 108.022,24-TL hesaplanması gerektiği, sözleşmenin 01.06.2022 tarihinden itibaren uzamasından sonraki 3 aylık süre içinde (yani 01.06.2022 – 01.09.2022 tarihleri arasındaki 3 aylık süre içinde) davalının davacıdan akaryakıt satın almadığı, 02.09.2022 fatura tarihindeki TC Merkez Bankası Döviz Alış Kuru TL karşılığının 1 Usd = 18.2009 TL olduğu, 27.09.2022 Fatura tarihindeki TC Merkez Bankası Döviz Alış Kuru TL karşılığının 1 Usd = 18.4509 TL olduğu, kur bilgisi https://www.tcmb.gov.tr/kurlar/kurlar_tr.html adresinden alındığı görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, akaryakıt sözleşmesi kapsamında alım taahhüdüne aykırılıktan ve davalıya teslim edilen araç gerecin verilen süreye rağmen iade edilmemesinden doğan cezai şarta ilişkin iki ayrı bedelin tahsili talebi istemine ilişkindir.
Taraflar arasında 01.06.2017 tarihinde, ... Müşteri Sözleşmesi akdedilmiştir. Sözleşmenin 3 nolu maddesi hükmüne göre, sözleşme süresi 3 yıl süreli olup, sürenin dolmasından 30 gün önce sözleşmenin yenilenmeyeceği yazılı olarak bildirilmediği takdirde, aynı koşullar ile 2 yıllık süre için kendiliğinden uzayacağı kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin 3 yıllık süresi 01.06.2020 tarihinde dolmuş olup, önce 01.06.2022 tarihine kadar, sonra da 01.06.2024 tarihine kadar uzadığı, son olarak, 01.06.2022 ila 01.06.2024 tarihleri arasındaki 2 yıllık dönem için uzadığı, davacının tanzim ettiği 06.09.2022 tarihli ihtarnameyle 3 ay boyunca akaryakıt alımı yapmamak suretiyle sözleşmenin zımnen feshedildiğini billdirdiği ve buna dayalı olarak sözleşmenin 18 nolu maddesine istinaden araç başına 200 dolar ile iskonto bedeli kadar Cezai Şart alacağı ile sözleşmenin 4 nolu maddesi uyarınca taşıt ekipmanının iade edilmemesi halinde kart başına 50 dolar cezai şart alacağına hak kazandığı ileri sürülmüştür.
Taraflar arasındaki son satış faturası 30/03/2022 tarihlidir. Dava dışı Petrol ofisinin 05/03/2024 tarihli cevabi yazısına göre verilen son akaryakıt 28/03/2022 tarihlidir. Dolayısıyla davalının sözleşme uzama dönemindeki 3 aylık süre içerisinde hiç alım yapmadığı sabittir. Davalının bu yönden herhangi bir savunması veya defisi bulunmamaktadır. Dolayısıyla 18. madde uyarınca sözleşmeden yarar beklemeyen davacının fesihte haklı olduğu kanaatine varılmıştır. Davalının defter ibrazında bulunmadığı ve HMK 222/3 maddesi uyarınca davacı lehine delil vasfı bulunan defterlerin hükme esas alınabileceği, alım satım hususunun davacı defterlerinden takip edildiği, anılan madde düzenlemesindeki cezai şartın "sözleşmeden bağımsız olarak" ifadesinin ifaya ekli cezai şartın ihtirazi kaydı olarak yorumlanması gerektiği, faturaların da sıhhatine yönelik itiraz veya aksi tespit bulunmadığından bu davacı defter kayıtlarına göre hesap yapılmasında bir aykırılık görülmemiştir. İncelenen defterlerden yapılan satış kapsamında doğan iskonto ve araç başına olan 200 dolarlık cezai şart bedelinin toplam karşılığı bilirkişi tarafından 90.493,88 TL olarak belirlenmiştir. Bunun yanında 4 nolu madde gereği araç başına teslim edilen ekipmanın iade edilmediği ve bunun karşılığının 50 dolar olarak belirlendiği, rapor ile hesap edilen 17.528,36 TL bedelin yerinde olduğu, ancak davacı talebinin 17.505,27 TL olduğu anlaşılmıştır. Netice olarak 18 ve 4 nolu madde kapsamında doğan davacı alacağının 107.999,15 TL olarak tespiti gerektiğine kanaat edilmiştir. İki ayrı kalemden doğan cezai şart alacağının farklı gerekçeler ve sözleşmesel sorumluluktan doğduğu, mükerrerlik arz etmediği, sözleşme serbestisi sınırlarının tacirler için daha geniş yorumlanması gerektiği, hesaplanan cezai şart bedellerinin davalının ekonomik mahvına neden olacak düzeyde olmadığı, bu yönüyle tenkis gerektirmediği anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Hükmedilen 18 nolu maddeden doğan alacak için 12/09/2022 tarihinde tebliğ edilen 02/09/2022 tarihli ihtarnamenin davalıya tanıdığı 3 günlük süreye göre 15/09/2022 tarihnde temerrüt oluşsa da talebin 27/09/2022 tarihine ilişkin olduğu anlaşılmış ve taleple bağlı kalınmış; 4 nolu madde yönünden ise çıkarılan 27/09/2022 tarihli ihtarnamenin 03/10/2022 tebliğ ve davalıya tanıdığı 3 günlük süreye göre 06/10/2022 temerrüt tarihleri belirlenmiş ve bu tarihlere göre hükmedilen bedellere avans faizi işletilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere;
1-Davanın Kısmen Kabulü ile, davacının davalıdan talep edebileceği cezai şart miktarının 107.999,15 TL olduğunun tespiti ile bu miktarın 90.493,88 TL'lik kısmına 27/09/2022 tarihinden; bakiye 17.505,27 TL'lik kısmına 06/10/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya dair talebin Reddine,
2-Karar tarihi itibari ile alınması gereken 7.377,42-TL harçtan, peşin alınan 2.030,86-TL harç mahsup edilerek kalan 5.346,56-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafça yatırılan 2.030,86-TL peşin harç ve 80,70-TL başvuru harcı olmak üzere toplam 2.111,56-TL harç bedelinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 30.000,00-TL (kabul miktarı nazara alınarak) vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
5-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 10.920,54-TL (red miktarı nazara alınarak) vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan tebligat, müzekkere, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 9.222,00-TL yargılama gideri kabul durumuna göre takdiren oranlayarak (%90,81 kabul) 8.375,13-TL'lik kısmının davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine; arda kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
7-6325 sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca Hazine tarafından karşılanan zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.120,00-TL'nin Kabul-red oranına (%90,81 kabul) göre 2.833,49-TL'sinin davalıdan, 286,51-TL'sinin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına,
8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgilisine iadesine,
Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere verilen karar alenen okunup usulen anlatıldı.21/10/2024
Katip ... Hakim ...
e-imzalıdır e-imzalıdır