T.C.
İSTANBUL
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/511 Esas
KARAR NO: 2024/136
DAVALI: HASIMSIZ
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ: 31/07/2023
KARAR TARİHİ: 11/03/2024
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin merkez adresi; ... Mahallesi ... Sk. No: .../İSTANBUL olduğunu, zayi belgesi talep ettikleri belgelerin, ... Mahallesi ... Caddesi No: ... /Hatay Şubesinde ise de TTK md.82/7 gereğince şirketin ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesi olarak mahkememizin yetkili olduğunu, müvekkili şirketin İskenderun/Hatay Şubesinde şuan için tespiti yapılabilen 2017-2022 yıllarıına ait alış faturaları ve irsaliyelerinin de içinde bulunduğu muhasebe evrakları ülkemizde meydana gelen 6 Şubat 2023 tarihli büyük deprem nedeniyle enkaz altında kalarak zayi olduğunu, bu nedenle dava konusu muhasebe evraklarının zayi olduğuna dair tespit yapılarak zayi belgesinin verilmesi gerektiğini, TTK'da tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgelerin zayi olduğunu öğrendiği tarihten itibaren otuz günlük hak düşürücü süre içerisinde dava açılmasının öngörüldüğü, müvekkili şirket tarafından zayi olan belgeler 6.2.2023 tarihinde zayi olmuş olsa da OHAL ilan edilen deprem bölgesinde enkazın yeni kaldırılabilmesi sebebiyle müvekkili şirket tarafından dava açıldığı tarih itibariyle henüz tespit yapılabilmiş ve şimdilik yalnızca 2017-2022 yıllarına ait alış faturaları ve irsaliyelerinde bulunduğu muhasebe evrakları enkaz altında kalarak zıaya uğradığının tespit edilebildiği, müvekkili şirket ticari defterleri muhafaza altında tutmak adına gerekli her türlü özen ve ihtimamı göstermesine karşın ticari defterler deprem sebebiyle zayi olduğunu, bu durumun olağanüstü ve beklenmeyen bir hal ihtiva etmekte olup, müvekkili şirketin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkili şirketten herhangi bir adli veya idari kurumca belge ibrazı talep edilmediğini, tüm bu açıklanan nedenlerle müvekkili şirketin şimdilik tespiti yapılabilen muhasebe evraklarının zayi olmasının, müvekkili şirketin iradesi ve sorumluluğu dışında gerçekleştiği hususu izahtan vareste olduğunu, tüm bu açıklanan nedenlerle müvekkili şirkete ait başkaca ticari defter ve belgelerin zayi olduğunun anlaşılması halinde dava açma hakkı saklı tutmak kaydıyla şimdilik; ... Mahallesi ... Caddesi No: ... /Hatay adresinde yer alan ... Anonim Şirketi ... Şubesi nezdinde bulunan 2017-2022 yıllarına ait alış faturaları ve irsaliyelerin de bulunduğu muhasebe evraklarının zayi olduğunun tespiti ile zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkememizce vergi dairesi kayıtları, ticaret sicil kayıtları, ve valilik kayıtları celp edilerek dosya kapsamına alınmıştır.
Mali Müşavir bilirkişinin 20/02/2024 tarihli raporunda özetle; 2017/2022 yılları arasındaki alış faturaları ile irsaliyelerin (başkaca muhasebe evrakının açıklanması halinde onlar da değerlendirilerek) TTK 82/7. Maddesi kapsamındaki belgelerden olup olmadığı yönünden değerlendirme 2017/2022 yılları arasındaki alış faturaları ile irsaliyelerin TTK 82/7. maddesi kapsamındaki belgelerden olduğu değerlendirmiştir.
Saklanması zorunlu evraklardan olup olmadığı, yönünden değerlendirme
Davacı şirketin TTK ve Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu göre işyeri defter, kayıt ve belgelerini ilgili olduğu yılı takip eden yıl başından başlamak üzere on yıl süreyle, vergi usul kanuna göre 5 yıl saklanması ve talep edilmesi halinde ibraz edilmesi zorunludur. Aksi halde davacı şirket cezai yaptırımlar ile karşılaşması veya hak kaybına uğrayacağı açıktır. Bu nedenle de davacı şirketin zayi belgesi talep etmesi zorunluluk olduğu değerlendirilmektedir
Zayi halinde zayi belgesi ile tespiti gereken belgelerden olup olmadığı, yönünden değerlendirme
2017/2022 yılları arasındaki alış faturaları ile irsaliyelerin zayii halinde zayi belgesi ile tespiti gereken belgelerden olduğu değerlendirilmektedir.
Dosyaya celp edilen belgeler gibi bildirilen merciden elde edilip edilemeyeceği yönünden değerlendirme
2017/2022 yılları arasındaki alış faturaları ile irsaliyelerin dosyaya celp edilen belgeler gibi bildirilen merciden elde edilemeyeceği değerlendirilmektedir.
Bilirkişi raporunun değerlendirilmesi ve takdiri münhasıran Sayın Mahkeme'nizin yetkisinde olmak üzere, işbu görüş ve tespitlerin sunulduğu bildirilmiştir.
Talep somuştlaştırma dilekçesi: Davacı vekilince 08/12/2023 tarihli somutlaştırma dilekçesi sunulduğu görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, çekişmesiz yargıya konu şirket talebinin deprem nedeniyle zayi olduğu iddia edilen 2017-2022 yılları arasındaki ... Şubesi alış faturaları ve irsaliyelerin bulunduğu muhasebe kayıtlarının iptali ile zayi belgesi istemine ilişkindir.
TTK'nın 82/7. maddesinde "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. " hükmü düzenlenmiştir.
TTK 82/1. maddesinde ise "Her tacir;
a)Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini,
b)Alınan ticari mektupları,
c)Gönderilen ticari mektupların suretlerini,
d)64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür. " denilerek saklamakla yükümlü olunan defter ve belgeler sayılmıştır.
Tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde; 06 Şubat 2023 tarihinde merkez üstü Kahramanmaraş ili Pazarcık ilçesi olan büyük bir depremin meydana geldiği, yaşanan bu deprem felaketi neticesinde bir çok ilin etkilendiği ve yıkımların olduğu, yaşanan bu deprem neticesinde davacı şirketin ... Mahallesi ... Caddesi No: ... /HATAY adresinde mukim ... /HATAY Şubesi'nin tamamen yıkıldığı, Mahkememizce Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'na yazılan müzekkereye cevap verildiği, yapılan hasar tespit sorgulamaları neticesinde şubenin "yıkık" olarak göründüğü anlaşılmakla, davacı vekilinin dava dilekçesi, somutlaştırma dilekçesi ve Mahkememizin 11/03/2024 tarihli beyanları doğrultusunda, TTK 82/7. maddesi göz önüne alınarak davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere;
1-Davanın Kabulü ile, Davacının ... Mahallesi, ... Caddesi, No: ... /Hatay adresinde bulunan şubesinde nezdinde 06/02/2023 deprem tarihinden evvel ticari faaliyetinin yürütümü sırasında düzenlenen 2019-2021 yılları arasındaki alış faturaları ve irsaliyelerinin bulunduğu 08/12/2023 tarihli Ekli listedeki muhasebe belgelerinin ZAYİ OLDUĞUNUN TESPİTİNE,
2-08/12/2023 tarihli Ekli listenin kararın eki sayılmasına,
3-Alınması gereken 427,60-TL harçtan 269,85-TL peşin harcın düşümü ile eksik kalan 157,75-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
4-Davacı vekilince yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı tarafça yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgilisine iadesine,
Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere verilen karar alenen okunup usulen anlatıl okunup usulen anlatıldı.11/03/2024
Katip ... Hakim ...
e-imza e-imza