T.C.
İSTANBUL
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/832 Esas
KARAR NO: 2024/565
DAVA: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ: 18/12/2023
KARAR TARİHİ: 16/09/2024
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket nezdinde emtia sigortası ile sigortalı bulunan dava dışı sigortalı ... Ltd. Şti. tarafından ... adlı firmadan 02/09/2022 tarih ve ... numaralı faturalarda belirtilen 29 adet, net: 570,00 KG "yapı kimyasalı" cinsi emtia satın alındığını, konu emtia 6/09/2022 tarihinde ... plaka numaralı araca yüklenerek davalı sorumluluğunda Fransa'dan Türkiye'ye sevk edildiğini, 09/09/2022 tarihinde ... Gümrük Müdürlüğüne ulaşan emtianın antrepoya tahsileyi sırasında yapılan kontrollerinde 1 adet kovada hasar olduğunun tespit edildiğini, bu durumun antrepo yetkilileri ve araç sürücüsünün de imzasının bulunduğu tutanak tanzim edildiğini, emtiada meydana gelen hasara istinaden müvekkili şirket tarafından 13/10/2022 tarihinde 614,35 Euro ödeme yapıldığını, meydana gelen zarar miktarı ve kusur/rücu durumunun ekspertiz raporu ile tespit edildiğini, müvekkili şirket tarafından ödenen tazminat bedelinin kusuru sebebiyle sorumlu olan davalı taraftan TTK. M. 1481 kapsamında rücuen tazmin etme zorunlulu doğduğunu, taraflar arasındaki alacağın likit olduğunu, icra inkar tazminatı talep ettiklerini, alacağa ticari faiz uygulanmasını talep ettiklerini, zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını, bu nedenlerle davanın kabulünü, davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı aleyhine bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
Davalı vekilinin Mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; emtianın ... adlı firma tarafından bir palet üzerine istiflendiğini ve etrafından naylon ambalajla sarılarak sabitlenmiş bir şekilde müvekkili şirkete taşıması için teslim edildiğini, yani emtianın palete yüklenmesinin ve ambalajlama işlemlerinin müvekkili şirket tarafından yapılmadığını, 09/09/2022 tarihinde ... Gümrük Müdürlüğüne ulaşan emtianın antrepoya tahliyesi sırasında yapılan kontrollerinde 1 adet kovada hasar tespit edildiğini ve antrepo yetkilileri ve araç sürücüsü tarafından tutanak tanzim edildiğini, davacının sunmuş olduğu 30/09/2022 tarihli, ... rapor numaralı ekspertiz raporunda da talep ve tespit detayları başlığının altında "söz konusu kovanın tabanından çivi ya da benzeri bir şey ile delinerek hasar gördüğü anlaşılarak tespit edilmiştir." şeklinde bir tespit mevcut olduğunu, dava konusu hasarlı kovanın tabanının bir çivi ya da benzeri bir şey ile delinerek hasar gördüğünün sabit olduğunu, dava konusu kovanın delinmesinin müvekkili şirketin taşıma esnasındaki bir kusurundan değil emtianın palete yüklenirken palet üzerindeki çivinin batması yani palete yükleme işlemini yapan şirketin kusurundan kaynaklandığını, müvekkili şirketin taşıma esnasındaki bir kusurundan kaynaklanmadığını, kovanın taşıma sırasında aldığı herhangi bir hasar bulunmadığını, bu nedenle müvekkili şirkete yüklenebilecek herhangi bir kusur bulunmadığını, ... adlı firmanın emtiayı paletli bir şekilde taraflarına teslim ettiğine ilişkin çeki listesi, mail yazışmaları ve firmanın 08/01/2024 tarihli yazısı mevcut olduğunu, icra takibinde talep edilen faiz oranının fahiş bir faiz oranı olduğunu, davacının bu durumu bile bile kötü niyetli bir şekilde müvekkili şirket hakkında icra takibine geçildiğini, bu nedenlerle davanın reddini, davacı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa bırakılmasına karar verilmesini arz ve talep etmiştir.
DELİLLER:
1-... İcra Müdürlüğü'nün 2023/... Esas sayılı dosyası,
2-27/12/2021 tarihli Nakliyat Emtia Sigortası Abonman Sözleşmesi,
3-Bilirkişi raporu,
4-... Gümrük Müdürlüğüne yazılan müzekkere cevabı,
5-Taraf vekillerinin beyanları ve dilekçeler,
İcra takip dosyasının incelenmesinde, davacının .... İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı takip dosyasında 614,35-Euro rücuen tazminat alacağı, 24,24-Euro işlemiş faiz olmak üzere toplam 638,59-Euro takip yapıldığı, ödeme emrinin 19/07/2023 tarihinde tebliğ edildiği, borçlunun da süresi içerisinde 21/07/2023 tarihinde borca itiraz ettiği, borca itirazla birlikte takibin durduğu, dava İİK'nın 67. maddesi düzenlenen bir yıllık hakdüşürücü süre içinde açıldığı görülmüştür.
Taşıma ve Sigorta Uzmanı bilirkişinin 08/06/2024 tarihli raporunda özetle; taraflar arasındaki uyuşmazlığın; taşıma sürecinde dava dışı sigortalısına ait emtianın hasar görmesi nedeniyle davacı şirket tarafından poliçe kapsamında ödenen tazminatın, sigortalısına halef olarak ve rücuen davalı taşıyıcı şirketten talep edilip edilemeyeceği ve edilebilecekse rücu miktarının tespiti ile faiz türü ve miktarının ne olduğundan ibaret olduğunun değerlendirildiği; somut olayda davacı sigorta şirketinin, geçerli ve yürürlükte olan bir poliçe ile güvence altına alınan nakliye hasarı riskinin gerçekleşmesi sonucu oluşan sigortalısının zararını, yürürlükte ve geçerli bir poliçe hükümleri kapsamında 614,35 EURO ödeyerek tazmin ettiği ve TTK m.1472 gereği işbu davayı açmaya hak kazandığının değerlendirildiği; davalı taşıyıcı ... şirketinin somut taşıma işin akdi taşıyıcı olduğundan dolayı işbu davanın kendisine karşı yöneltilebileceği, asıl sorumluluğun dava dışı fiili taşıyıcı üzerinde olduğu, fiili taşıyıcı tarafından taşıma süreci sonunda CMR taşıma senedine şerh edilen bir palette 1 kova emtia hasarı gözetilerek antrepo tesliminde CMR taşıma süreci sonunda hasarlı olduğu, dava dışı satıcı EX-W teslim şekli ile malı sattığı için taşıma sürecinde fayda ve riskin sigortalıya ait olduğu, dolaysı ile sigortalanan menfaatin sigortalıya ait olduğu ve faturasına göre malın maliki sıfatı ile hareket ettiği, taşıyıcının hazırlamış olduğu belgelerden ya da beyanlarından hasardan haberdar olduğunun anlaşılması halinde kendisine CMR m.30 hükmüne uygun süresi içinde bir ihbar yapılmasa bile davanın davalı taşıyıcıya yöneltilebileceğinin değerlendirildiği; gerçek zararın 558,50 EURO hesaplandığı, eksper raporuna itibar edilmesi halinde davalının azami bu miktardan sorumlu tutulabileceği, somut olayda davalının ve dava dışı fiili taşıyıcının CMR m.23 hükümlerine göre sınırlı sorumlu olacağı, aksine davalının ağır kusurunun sabit olmadığı; bu çerçevede davalının azami sorumlu olabileceği tutarın 208,25 SDR karşılığı 273,46 EURO miktarında olabileceği, davacı alacaklı yanca icra takibinde işlemiş faiz talebinin CMR m.27 ile uyumlu olmadığı, takip tarihinden itibaren yıllık %5 faiz ile talepte bulunabileceği, dava konusu alacağın kusur, sorumluluk, zarar ve tazminat konularında yargılamayı gerektirdiği, buna göre sair taleplerin yüce mahkemenin takdir ve değerlendirmesine tabi olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır denilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, emtia sigorta poliçesinden dolayı yapılan ödemenin rucüen tazmini için başlatılan takipte itirazın iptali istemine ilişkindir.
Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konularında 6102 sayılı TTK hükümleri esas alınacaktır. TTK.'nun 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortalısına tazminat ödemesi ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır. Ayrıca sigortacı ödeme tarihinden itibaren faiz talep edebilecektir.
...-1 poliçe numaralı Nakliyat Emtia Sigortası Abonman Sözleşmesi ile sigortalı dava dışı ... Limited Şirketi'ne ait emtiaların sigortalandığı, Fransa'dan karayolu ile ülkeye girdiği, CMR taşıma senedine göre fiili taşıyıcısı dava dışı ... -, akdi taşıyıcısı davalı ... Ticaret Limited Şirketi sorumluluğunda ticari amaçlı olarak dava konusu emtiaların 06/09/2022 tarihinde ... plakalı araca yüklendiği, emtia taşınırken 09/09/2022 tarihinde ... Gümrük Müdürlüğüne ulaşan emtianın tahliyesi sırasında hasarlı olduğu görüldüğü ve hasar tutanağı tutulduğu, 30/09/2022 tarihli ekspertiz raporunda 614,35-Euro hasar oluştuğu belirtildiği, iş bu hasar nedeniyle 03/10/2022 işlem tarihli Hasar Tazminat Makbuzu ve İbraname ile dava dışı sigortalıya 614,35-Euro ödeme yapıldığı anlaşılmıştır.
Taşıma senedinin ispat gücünü tayin eden TTK 858 maddesi "İki tarafça imzalanan taşıma senedi, taşıma sözleşmesinin yapıldığına, içeriğine ve eşyanın taşıyıcı tarafından teslim alındığına kanıt oluşturur.
(2) İki tarafça imzalanan taşıma senedi, eşyanın ve ambalajının, eşyanın taşıyıcı tarafından teslim alındığı sırada, dış görünüşü bakımından iyi durumda bulunduğuna ve taşınan paketlerin sayısının, işaretleri ile numaralarının, taşıma senedinde yer alan kayıtlara uygun olduğuna karinedir; meğerki, taşıyıcı taşıma senedine haklı bir sebeple çekince koymuş olsun. Çekince, taşıyıcının, kayıtların doğruluğunu denetleyecek, uygun araçlara sahip olmadığı sebebine de dayandırılabilir.
(3) Eşyanın net olmayan ağırlığı veya başka şekilde beyan edilen miktarı ya da taşınacak paketlerin içeriği, taşıyıcı tarafından denetlenmiş ve denetlemenin sonucu her iki tarafça imzalanan taşıma senedine yazılmışsa, bu yazı, ağırlığın, miktarın ve içeriğin, taşıma senedinde yer alan kayıtlara uygun olduğuna karinedir.
(4) Taşıyıcı, gönderen istemde bulunmuşsa ve buna uygun araçları varsa, eşyanın ağırlığını, miktarını veya içeriğini denetlemekle yükümlüdür. Bu hâlde, taşıyıcı denetleme ile ilgili giderleri ister." şeklindedir.
TTK 863/1 maddesi "Sözleşmeden, durumun gereğinden veya ticari teamülden aksi anlaşılmadıkça; gönderen, eşyayı, taşıma güvenliğine uygun biçimde araca koyarak, istifleyerek, bağlayarak, sabitleyerek yüklemek ve aynı şekilde boşaltmak zorundadır. Taşıyıcı, ayrıca yüklemenin işletme güvenliğine uygun olmasını sağlamakla yükümlüdür. " şeklindedir.
6102 sayılı TTK’nın 875. maddesi uyarınca taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur.
Ülkemizin de taraf olduğu CMR taşıma konvansiyonu;
Madde 3: "Bu Sözleşmenin uygulanması bakımından taşımacı, çalıştırdığı kişilerin ve taşımanın yapılması için hizmetlerinden yararlandığı diğer kimselerin görevleri sırasında hareket ve ihmallerinden sanki bu hareket ve ihmalleri kendisi yapmış gibi sorumlu olacaktır." şeklindedir.
Madde 17: "1. Taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur.
2. Eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de, istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlenmesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmiş ise, taşımacı sorumlu tutulamaz.
3. Taşımacı taşımayı yapmak için kullandığı kusurlu taşıtları, bu taşıtı kiraladığı kişinin veya
vekilinin yahut çalışanlarının hata ve veya ihmallerinden dolayı sorumludur." şeklindedir.
Madde 23: "1. Bu Sözleşmenin hükümleri gereğince bir taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğundan, bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanır" şeklindedir.
Madde 34: "Tek bir mukaveleyle düzenlenen taşıma, karayolu taşımacıları tarafından ortaklaşa yapıldığında, tüm taşımanın yapılmasından her biri sorumludur. Ikinci taşımacı ile onu takip eden taşımacılar, malları ve sevk mektubunu kabul etmiş olmaları dolayısıyla ve sevk mektubundaki koşullar altında anlaşmaya katılmış olurlar." şeklindedir.
Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde,
Dava dışı sigortalı yükünün uluslararası karayolu ile taşındığı, taşımada davalının akdi taşıyıcı olduğu, yükün zarar görmesi üzerine davacı sigortacı tarafından dava dışı sigortalıya ödeme yapıldığı, ödemenin rücuen tahsilinin davalıdan ilamsız takip ile istendiği, olaya uygulanacak hukukun CMR konvansiyonu olduğu, yükün teslim alındığı ana dair bir hasar iddiasının bulunmadığı, CMR senedinin de hasarsız teslimata dair karine içerdiği, hasarın taşıma sürecindeki istifleme aşamasında taşıma paletinden meydana geldiği, taşıma sürecindeki hasar sorumluluğunun da davalı akdi taşıyıcıda olduğu, CMR 34 md. kapsamında dava dışı fiili taşıyıcının eylemlerinden akdi taşıyıcı olan davalının aynen sorumlu olduğu, dolayısıyla taşıyıcı davalının meydana gelen zarardan sorumluluğu bulunduğu anlaşılmıştır. Taşıma sırasında meydana gelen zararın eksper raporu ile belirlenmesi üzerine sigortalının tatmin edildiği, ancak davalının taşımadaki sorumluluğunun ağır kusur veya pervasızca davranışından kaynaklanmadığı, bu nedenle sınırlı sorumluluğu kapsamında zararın belirlenmesi gerektiğine işaret eden bilirkişi raporu hükme esas alınmıştır. Ödeme tarihindeki SDR'nin Dolar karşılığı ile Euro bazlı sigorta poliçesi ve Euro/Dolar paritesinden belirlenen sınırlı sorumluluk miktarına göre davacının 273,46 Euro talep edebileceği anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.
İcra inkar tazminatı yönünden; davacının alacağının, sorumluluğunun varlığı ve miktarının belirlenmesinin yargılamayı gerektirdiği alacak tutarının likit olmadığı gözetilerek İİK'nın 67/2. maddesi uyarınca davalının icra inkar tazminatından sorumlu tutulmasına yasal olanak bulunmadığından inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
Kötü Niyet Tazminatı yönünden; Kötüniyet tazminatı İİK 67/2 maddesinde düzenlenmiştir. İİK’nın 67. maddesinin 2. fıkrası uyarınca alacaklının kötü niyet tazminatına mahkûm edilebilmesi için takibin haksız ve kötü niyetle yapılmış olması gerekir. Alacaklının icra takibini kötü niyetli olarak yaptığı hususu, borçlu tarafından kanıtlanmalıdır. Bu yönde tespit veya ispat bulunmadığından yasal şartları oluşmayan kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
Kabul edilen miktarın dava tarihindeki efektif satış 31,7690-TL karşılığı olan dava değeri 8.687,55-TL üzerinden yargılama giderleri belirlenmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda ayrıntılı açıklandığı üzere;
1-Davanın Kısmen Kabulü ile davacı tarafından davalı aleyhine başlatılan ... İcra Müdürlüğünün 2023/... Esas sayılı takip dosyasına davalı tarafından yöneltilen itirazın kısmen iptaline, takibin 273,46 Euro asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren, takipte talep edilen kamu bankalarınca Euro mevduatı için uygulanan azami faiz oranını aşmamak kaydıyla, yıllık %5 oranında faiz uygulanmasına, fazlaya dair istemin Reddine,
2-Alacak niteliği itibari ile likit ve belirlenebilir olmadığından davacının icra inkar tazminatı talebinin Reddine,
3-Yasal şartları oluşmadığından davalının kötüniyet tazminatı talebinin Reddine,
4-Karar tarihi itibari ile alınması gereken 593,45-TL harçtan, peşin alınan 269,85-TL harç mahsup edilerek kalan 323,60-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
5-Davacı tarafça yatırılan 269,85-TL peşin harç ve 269,85-TL başvuru harcı olmak üzere toplam 539,70-TL harç bedelinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
6-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 8.687,55-TL (kabul miktarı nazara alınarak) vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
7-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 8.687,55-TL (red miktarı ve davacı yararına hükmedilen miktar nazara alınarak) vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
8-Davacı tarafından yapılan tebligat, müzekkere, bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 3.693,25-TL yargılama gideri kabul durumuna (%42,82) göre takdiren oranlayarak 1.581,54-TL'lik kısmının davalıdan tahsiliyle davacıya verilmesine; arda kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
9-6325 sayılı Kanunun 18/A-13 maddesi uyarınca Hazine tarafından karşılanan zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.120,00-TL'nin Kabul-red oranına (%42,82 kabul) göre 1.336,00-TL'nin davalıdan, 1.784,00-TL'nin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına,
10-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgilisine iadesine,
Dair kabul ve reddedilen miktarlar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.16/09/2024
Katip ... Hakim ...
e-imza e-imza