T.C.
İSTANBUL
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/18 Esas
KARAR NO : 2025/179
DAVA : İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ : 05/01/2024
KARAR TARİHİ : 05/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ/
İDDİA:
Davacı vekilinin Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesinde özetle; davacı, sigortalısı ....'yı ("Sigortalı"), ...-8 numaralı, 13.01.2022 düzenleme tarihli Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi ile taşınan emtianın nakliyesi esnasında maruz kalabileceği hasar, zarar ve ziyana karşı teminat altına aldığını, Türkiye'de yerleşik dava dışı ... ... San. A.Ş. unvanlı satıcı firma tarafından dava dışı sigortalı .... unvanlı firmanın Tacikistan'da bulunan şubesine 28.12.2021 tarihli ve ... numaralı mal faturası tahtında toplam 3.123,00 kg brüt ağırılığındaki "çelik kapı, alüminyum pencere, garaj kapısı" cinsi emtia satıldığını, satılan emtianın; 28.12.2021 tarihli ve ... no'lu CMR belgesi tahtında Türkiye'den Tacikistan'a nakliyesi 1 no'lu davalı ... Şirketi ("...") sorumluluğu ve organizasyonluğunda, 2 no'lu davalı ... Ticaret Limited Şirketi'nin ("... Lojistik") sorumluluğunda fiiilen ... tarafından parsiyel taşıma şeklinde gerçekleştirildiğini, emtia yüklü araç; 27.01.2022 tarihinde Tacikistan'daki alıcı mahalline vardığı esnada yapılan kontrollerde emtia paletlerinin taşıma sürecinde kırıldığı, emtianın boyasının çıktığı ve metal gövdelerinin ezilmiş olduğu tespit edildiğini, meydana gelen hasara istinaden CMR belgesi üzerine hasar notu düşüldüğünü, yapılan ekspertiz incelemesi neticesinde meydana gelen hasar bedeli toplam 9.647,92 USD olarak tespit edildiğini, davacı sigorta şirketi tarafından hasar nedeniyle sigortalıya 17.10.2022 tarihinde aynı tutarda ödeme gerçekleştirildiğini, davacı bu ödemeye istinaden 6102 sayılı TTK md. 1472 uyarınca sigortalının haklarına halef olmuş ve hem "kanuni" hem de "akdi" halef sıfatını hazanmıştır. Davalılar dava konusu emtia taşıması bakımından "taşıyıcı" sıfatını haiz olduğunu, .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı dosyasına davalılar / borçlular tarafından yapılan haksız itirazların iptali ile takibin devamını; haksız itirazları ile takibin durmasına sebebiyet veren davalılar aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesini; tüm davalılar bakımından yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
SAVUNMA:
Davalı ...San. ve Tic. A.Ş. Vekilinin Mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşıma Türkiye’den Tacikistan’a kara yoluyla yapıldığını, eşyanın teslimini müteakip 7 gün içinde alıcı veya gönderen tarafından yükte hasar bulunduğu davalıya bildirilmediğini, dava esası bakımından tümüyle haksız ve yersiz olduğunu, ambalaj, yükleme, istif ve sabitleme gönderen tarafından yapılmış, tahliye ise varış yerinde alıcı tarafından yapıldığını, iddia edilen hasarlar paketleme, yükleme, istif ve sabitlemenin yetersizliğinden kaynaklandığını, davalının kontrol yükümlülüğüne aykırı bir davranışı olmadığını, iddia edilen hasar ile davalının fiilleri arasında uygun illiyet bağı olmadığını, davalının kusurlu herhangi bir davranışı olmadığını, iddia edilen hasar miktarı doğru olmadığını, davacının dayandığı ekspertiz raporu eşyanın tesliminden 8 ay sonra İstanbul’da masa başında düzenlendiğini, davacının ibraz ettiği ekspertiz raporu yurt dışındaki eşya görülmeden, İstanbul’da masa başında, taşıyanın gıyabında düzenlendiğini, davacı, alıcıya lütuf ödemesi yaptığını, lütuf ödemesini davalıdan talep edemeyeceğini, davacının yabancı para cinsinden talepte bulunma hakkı olmadığını inkâr tazminatı talebi de yasaya uygun olmadığını, davanın ... A.Ş. ne ihbarını, delillerimizin toplanmasını, haksız davanın reddini, davacının kötüniyet tazminatına mahkumiyetini, masraflar ve vekâlet ücretinin davacı yana yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
1-Bilirkişi Raporu ve bilirkişi ek raporu.
Bilirkişiler tarafından düzenlenen 09/09/2024 tarihli raporda özetle; dava konusu emtiaların ambalajlama, yükleme ve sabitleme işlemlerinin gönderici tarafından yapıldığı, ancak yapılan bu işlemlerin yükün muhteviyatı dikkate alındığında yetersiz kaldığı, bu işlemler için de herhangi bir lashing hizmetinin alınmadığının anlaşıldığı, hasarın oluşmasında dava dışı gönderici ... ... San. A.Ş'nin kusurlu olduğu, CMR Konvansiyonu'nun 17. Madde, 4. Fıkra, b bendi uyarınca, emtianın yetersiz ambalajlanması ve lashing hizmetinin de alınmamasından dolayı davalı taşıyıcılara kusur atfedilemediği, Dava konusu olayın ve bu nedenle oluşan zararların ...-8/0 no.lu Emtia Nakliyat Sigorta Poliçesi teminatı kapsamında olmadığı, sigorta poliçesi teminatı kapsamında olmayan bir rizikonun gerçekleşmesi nedeniyle sigortalıya yapılan ödemelerin “ex gratia” ya da “lütuf /hatır olarak nitelendirildiği, bu türden tazminat ödemelerinin sigorta şirketi tarafından üçüncü kişilere rücu edilemeyeceği, Dava konusu zararın oluşumunda kusurları tespit edilmemesi nedeniyle, davalılara karşı davacı ... Sigorta AŞ'nin rücu hakkının koşullarının da oluşmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Bilirkişiler tarafından düzenlenen 02/02/2025 tarihli ek raporda özetle; Parsiyel taşımadaki diğer iki göndericiye ait ürünlerde herhangi bir hasarın oluşmamasının taşıyıcının taşıma sırasında yol, güzergah ve iklim koşullarına uygun taşımayı gerçekleştirdiği yönünde kanıt oluşturduğu, emtiaların ambalajlama, istifleme, yükleme işlemelerinin gönderici tarafından yapıldığı, taşıyıcının gözetim ve aydınlatma yükümlülüğünün, istifleme ve/veya yüklemenin taşımayı gerçekleştiren taşıtın manevra kabiliyetini, dengesini veya herhangi bir teknik aksamını olumsuz etkileyip bu sebeple taşıtın manevrasının, dengesinin veya teknik aksamının bozulması sebebiyle eşyanın hasara uğraması olasılığının tespiti şeklinde olduğu, bu sebeple hasarın oluşumunda taşıcının gözetim ve aydınlatma yükümlüğü yönünden kusurunun olmadığı; Kök rapordaki diğer tespit ve değerlendirmelerimizde bir değişiklik olmadığı; sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Mahkememize açılan iş bu dava İcra ve İflas Kanununun 67. maddesine dayalı itirazın iptali davasıdır.
Türk Ticaret Kanunu 1472. maddesinde"Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder. Sorumlulara karşı bir dava veya takip başlatılmışsa, sigortacı, mahkemenin veya diğer tarafın onayı gerekmeksizin, halefiyet kuralı uyarınca, sigortalısına yaptığı ödemeyi ispat ederek, dava veya takibi kaldığı yerden devam ettirebilir.
(2) Sigortalı, birinci fıkraya göre sigortacıya geçen haklarını ihlal edici şekilde davranırsa, sigortacıya karşı sorumlu olur. Sigortacı zararı kısmen tazmin etmişse, sigortalı kalan kısımdan dolayı sorumlulara karşı sahip olduğu başvurma hakkını korur." hükmüne yer vermiştir.
Uyuşmazlık; davacı sigorta şirketinin 3. Kişi sigortalısına ait nakliye sigortası ile sigortalanan emtianın davalılar tarafından yapılan taşıma sırasında hasarlanıp hasarlanmadığı hasarlanmış ise kusurun hangi tarafta bulunduğu ve eşyada meydana gelen hasarın miktarı ile davacı sigorta şirketinin sigortalısına yapmış olduğu hasar bedelinin gerçek hasar ile örtüşüp örtüşmediği, hatır ödemesi niteliğinde fazla ödeme bulunup bulunmadığı, hasarın süresi içerisinde davalı taşıyıcı şirketlere ihbar yapılıp yapılmadığı, yükleme ve boşaltmanın hangi tarafın yükümlülüğünde olduğu noktalarında toplandığı görülmüştür.
Tarafların bildirdiği ve davada ileri sürülen vakaların ispatı için delil olarak gösterilen, nakliye emtiya sigorta poliçesinin, hasar tespit tutanağının, ekspertiz raporunun , üçüncü kişi şirkete yapılan ödeme makbuzlarının, taşınan eşyaya ilişkin konşimento evrakının ve Hasar dosyasının dosyaya sunulduğu ve icra dosyasının celp edildiği görüldü
Davalı taşıyıcı ı ... Şirketi ("...") ile taşıtan üçüncü kişi arasında kurulan kara taşımacılığı sözleşmesi kapsamında, davalı tarafların yapılan taşıma sırasında üçüncü kişiye ait emtiyanın hasar görüp görmediği, eşya hasarlanmış ise kusurun ve dağılımının nasıl gerçekleştiği ile taraflar arasındaki taşımacılığın niteliği kapsamında geçerli olan CMR sözleşmesi kapsamında, davalı taşıyıcı şirketlerin sorumluğunun doğup doğmadığı ve davacı sigorta şirketinin üçüncü kişiye ödediği hasar bedelini davalılara rucü edip edemeyeceği, edebilecek ise talep edebileceği tazminat tutarının tespiti için dosya taşımacılık uzman ile sigorta konusunda uzman bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, bilirkişi heyetinin dosyaya sunduğu raporun denetime el verişli ve hüküm kurmaya yeterli olduğu görülmüştür.
Tüm dosya kapsamı ve yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda somut olay incelendiğinde; Sigorta rücu davaları kanunundan doğan halefiyetten kaynaklanmakta olup uyuşmazlığın esasını oluşturan hukuki sebeplere bağlı olduğu hükümlere tabidir. Somut olaydaki uyuşmazlık taşımacılık sözleşmesinden kaynaklanan sözleşme uyuşmazlığı olup, davalıların sorumlulukların esası sözleşme sorumluluğuna dayanmaktadır. Mahkemece dosyaya celp edilen hasar dosyasından davalı taşıyıcı şirket ile üçüncü kişi taşıtan arasında Tacikistan ülkesine ticari emtiya taşınması konusunda sözleşme kurulduğu, taşıma sırasında eşyanın bir kısmının zarar gördüğü ve hasarlı emtianın davacı sigorta şirketi tarafından emtia nakliyesi sigortası ile sigortalandığı, davacı sigorta şirketi tarafından üçüncü kişi şirkete doğan zararın ödemesinin yapıldığı uyuşmazlık dışıdır. Taraflar arasındaki uyuşmazlığın esasını davalı taşıyıcıı ... Şirketi ("...") ile alt taşıyıcı şirketin yapmış olduğu taşıma nedeni ile hasarlanan emtiadan dolayı CMR sözleşmesi ve TTK kapsamında sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, sorumluluğu bulunuyor ise sorumlu olduğu tutarın ne kadar olduğu noktasındadır. Somut olayda, davalı taşıyıcı malı teslim alırken her hangi bir hasar kaydı koymadığı ve CMR 30/1 kapsamındaki karine gereğince malı hasarsız teslim aldığı anlaşılmaktadır. Gerek CMR 17/4-b fıkrası gerekse TTK 862 maddesindeki" Eşyanın niteliği, kararlaştırılan taşıma dikkate alındığında, ambalaj
yapılmasını gerektiriyorsa, gönderen, eşyayı zıya ve hasardan koruyacak ve taşıyıcıya zarar
vermeyecek şekilde ambalajlamak zorundadır. Ayrıca gönderen, eşyanın sözleşme
hükümlerine uygun şekilde işleme tabi tutulabilmesi için işaretlenmesi gerekiyorsa, bu
işaretleri de koymakla yükümlüdür.
" hüküm kapsamında, ambalajlama ve istifleme sorumluluğunun gönderen ait oldğu bu hali ile ambalajdan kaynaklanan hasarlardan taşıyıcının sorumlu tutulamayacağı hüküm altına alınmıştır. Dosyadaki eksper ve bilirkişi raporlarına göre, göndericinin çelik kapıları karton ve üzerinde streç tabaka
ile paletlerin üstüne yerleştirdiği, ürünlerin ağırlığına göre paletlerin kalınlığının yetersiz kaldığı, kapıların arasına kaymayı ve sürtünme hasarlarını önleyecek kauçuk, köpük, tahta gibi bir malzemenin
konulmadığı, plastik şeritlerle kapıların bağlandığı, sonrasında spanzetlerle araç içerisine sabitlendiği,
ancak ürün muhteviyatı ve uluslararası karayolu taşıma mesafesi (4500 km) dikkate alındığında
gönderici tarafından yapılan ambalajlama, istifleme ve araç içine sabitleme işlemlerinin hasarın
oluşmasının önlenmesinde yetersiz kaldığı değerlendirilmiştir.
Diğer taraftan davacı sigorta şirketinin yapacağı ödemelere ilişkin olarak Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları
5 . Madde kapsamında göre ambalaj kifayetsizliğinden ileri
gelen ziya ve hasarların klozda bulunsa dahi sigorta kapsamında ödenmeyeceği düzenlenmiştir. Davacı vekilin taşıma usulünün parsiyel taşımacılığı ile gerçekleştiğini, davalı taşımacılık şirketinin aydınlatma görevinin yükün taşıtın dengesini manevra kabiliyetine teknik aksamını etkileyip etkilemediğine ilişkin olup hasarın bu sebeplerle doğmadığı, hasarın tamamen ambalajlamadan kaynaklanığı, yukarıdaki açıklamalarda da belirtildiği üzere ambalajlama ve istifleme sorumluluğunun davacının sigortalısı olan gönderici firmada bulunduğu davalı taşıyıcı şirketlerin kusurunun bulunmadığı, diğer taraftan davacı sigorta şirketinin Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları
5 . Madde kapsamında göre hasar bedelini ödemeden kaçınması gerekirken üçüncü kişi sigortalısına ödeme yaptığı ilgili ödemenin hatır ödemesi kapsamında kaldığı ve hatır ödemesini davalı taşıyıcılara rücu hakkı bulunmadığından davanın, şartları oluşmadığından Kötü Niyet Tazminatı Talebinin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesinde Ayrıntıları ile Açıklandığı Üzere;
1-Davanın REDDİNE
2-Şartları oluşmadığından Kötü Niyet Tazminatı Talebinin reddine
3-615,40-TL karar harcının peşin alınan 3.998,25-TL den düşümü ile kalan 3.382,85-TL nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Tarafların zorunlu arabuluculuk sürecinde anlaşmamaları nedeniyle 6325 sayılı Kanunun 18/A-13-14 maddesi uyarınca zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.200,00-TL'nin davacıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına,
5-Davalı taraflar kendisini dava ve duruşmalarda vekili ile temsil ettirdiği anlaşılmakla AAÜT gereğince 45.884,58-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Tarafların gider avansından artan bakiyesinin karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
Dair, davacı ve davalı ... vekilinin yüzüne karşı HMK'nın 345. maddesi gereğince gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı. 05/03/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır