T.C.
İSTANBUL
14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/316 Esas
KARAR NO : 2024/709
DAVA : Menfi Tespit (Alım Satım)
DAVA TARİHİ : 10/05/2024
KARAR TARİHİ : 25/10/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu dava dilekçesini özetle; Müvekkili şirket, inşaat, yol yapımı, sağlık, yemek hizmeti gibi alanlarda faaliyet yürüten bir şirket olduğunu, birçok şirketle irtibatlı olup mal alımı yaptığını, ödemelerini düzenli olarak yerine getirdiğini, davacı şirketin ticari faaliyeti gereği inşaat ve yol yapım işlerini ifa etmek maksadıyla faaliyetinde kullanacağı akaryakıtı temin için davalı şirket ile anlaştığını, davalı şirket ile akaryakıt temini konusunda ticari faaliyetleri düzenli bir şekilde devam ettiğini ve teslim edilen akaryakıt bedelleri davalı şirketin hesabına ödendiğini, bazen de şirkete kesilen ve karşılığı bulunan çeklerle ödeme yapıldığını, ancak 2023 yılı içerisinde müvekkilinin sipariş ettiği akaryakıta karşılık davalı şirkete çek kesilmişse de davalı şirket kötü niyetli davranarak sipariş edilen akaryakıtı teslim etmediği, bedelsiz kalmış çeki haksız ve kötü niyetli bir şekilde icra takibine konu ettiğini, takibe konu çekin verilme nedeni yakıt alımı olduğunu, yakıtın yüklendiği tanker müvekkiline ait şantiyeye teslim edilmesi gerekirken hiçbir suretle teslim edilmediğini, bu hususta Sayın Mahkemece, dolum tesislerinde tutulan, dolum raporları, irsaliyeler ve teslim fişleri celp edilip incelenmesi halinde yakıt tankerlerinin müvekkiline teslim edilmediği anlaşılacağını, kapsamda; ... seri nolu, 19.12.2023 tarihli 1.500.000,00-TL miktarlı çek bedelsiz olmasına, çek düzenlenmesine dayanak olan akaryakıt teslimatı gerçekleşmemesine rağmen davalı, söz konusu çeki takibe dayanak göstermek suretiyle .... İcra Dairesinin 2024/... esas sayılı dosyasıyla 1.667.681,35-TL tutarlı icra takibi başlatıldığını, Davacı müvekkilinin hesap hareketleri, ticari defter ve belgeleri, akaryakıt faturaları, dolum raporları, e-irsaliyeler ile davalıya ait hesap hareketleri incelendiğinde davacı müvekkilime teslim edilen akaryakıta ilişkin bütün ödemelerin gerçekleştiği anlaşılacağını, izah edildiği üzere 2023 yılı içerisinde davalı tarafın sipariş edilen akaryakıtı teslim etmediği, akaryakıt teslimatı için keşide edilen ve ancak bedelsiz kalmış çeki icra takibine konu ettiği anlaşıldığını, açıklanan nedenlerle; fazlaya dair talep hakkımız ile Kısmi-fazlaya dair menfi tespit talebimiz saklı kalmak üzere, ....İcra Müdürlüğü’nün 2024/... esas sayılı takip dosyasına konu borcun şimdilik 100.000,00-TL tutarı nedeniyle borçlu olmadığımızın tespitine, Müvekkil ... Ltd. Şti.’nin davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine, tensiple birlikte davalı tarafa müzekkere yazılarak; yapılan ticarete ilişkin faturaların, teslim fişlerinin, sevk irsaliyelerinin, dolum raporlarının, tanker plaka ve bilgilerini sunmasının istenmesine, yargılama sırasında borcun müvekkilden tahsil edilmesi durumunda davaya istirdat davası olarak devamına ve tahsil edilen paranın yasal faizi ile birlikte müvekkile iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini vekaleten arz ve talep etmiştir.
Davalı vekilinin Mahkemeye sunmuş olduğu cevap dilekçesini özetle; dava eksik harçla açıldığını, davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiğini, huzurdaki davanın ... Asliye Ticaret Mahkemesi 2024 / ... E. - ... E. - ... E. Sayılı dava dosyasında birleştirilmeleri gerektiğini, müvekkili ... Ltd. Şti. ekte sunulan "finansal aracılık sözleşmesi" ve "şirket - müşteri yakıtkart sözleşmesi"nde görüleceği üzere ... A.ş.'nin (... ) finansal aracı satış bayisi olduğunu ve bu sıfatla davacı şirket müvekkili şirketten yakıt satın alındığını, davacı şirket yakıtlarını total istasyonlarından teslim aldığını, davacı şirket hakkında başka şirketler tarafından onlarca icra takibi başlatıldığını, ... şirketi, müvekkilinin grup/kardeş şirketi olan ... A.ş. ünvanlı şirkete keşide ettiği çeki de ödemediğini, Sayın Mahkemeniz tarafından verilen kesin süreye rağmen eksik harç ikmal edilmediği için davanın açılmamış sayılmasına, davanın dilekçemizde yazılı araç sahiplerine ihbar edilmesine, huzurdaki davanın ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024 / 147 - 148 - 151 E. Sayılı dava dosyalarıyla birleştirmesine, haksız ve mesnetsiz davanın esastan reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa tahmiline karar verilmesi vekaleten arz ve talep etmiştir.
Mahkememizin tensip zaptının 7 nolu ara kararı ile eksik harcın ikmalinin davacıya ihtar edildiği, eksik harç ikmalinin yapılmadığı ve 08/07/2024 tarihli ara kararda HMK 150 ve HMK 30 uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmiştir.
Harçlar Kanunu 30.maddesi hükmü gereğince muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409 uncu (HMK 150) maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır.
6100 sayılı HMK'nın 109/1 maddesinde, “Talep konusunun niteliği itibariyle bölünebilir olduğu durumlarda sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir”.
02/07/1964 kabul tarihli 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 16. maddesinin 3. fıkrası “Değer tayini mümkün olan hallerde dava dilekçelerinde değer gösterilmesi mecburidir. Gösterilmemişse davacıya tespit ettirilir. Tespitten kaçınma halinde dava dilekçesi muameleye konmaz”. şeklindedir.
02/07/1964 kabul tarihli 492 sayılı Harçlar Kanunu’nun 16. maddesi 4. fıkrası: “Noksan tespit edilen değerler hakkında 30. madde hükmü uygulanır.”
Hukukumuzda kısmi dava ve belirsiz alacak davası açılması mümkündür. (HMK m.107 ve 109, 176 vd.). Kısmi davanın veya belirsiz alacak davası açılmasının mümkün olması, hiç kimsenin kendi lehine olan davayı (yani tam dava) açmaya zorlanamayacağı kuralına (HMK m.24) da uygundur. Borçlar Hukuku bakımından da, alacaklının alacağının bir kısmını istemesine (dava etmesine) bir engel bulunmamaktadır. (TBK m.84). Ancak, alacaklının böyle bir kısmi dava açmada korunmaya değer (meşru) bir hukuki yararının bulunması gerekmektedir.
Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 28.05.2018 tarih, 2017/1648 Esas, 2018/2994 Karar sayılı kararında belirtildiği şekilde menfi tespit davasının kısmi dava olarak açılması mümkün değildir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 10.10.2019 tarih, 2017/13-688 Esas, 2019/1054 Karar sayılı kararı ve aynı gün 2017/13-687 Esas, 2019/1053 Karar sayılı kararında “kısmi davaya ilişkin olarak davadaki asıl talebin kesinleşen takip miktarı üzerinden borçsuzluğun tespitine yönelik olduğu davanın açılması sırasında ödenmesi gereken harç yönünden eksikliğin söz konusu olduğu Harçlar Kanunu’nun dosyanın işlemden kaldırılmasına atıf yapan ve 30. maddesi hükmü gereğince mahkemece yapılması gereken; davacı tarafa bir sonraki celseye kadar menfi tespit istemine konu takip değeri olan tamamı üzerinden hesaplanacak eksik harcın tamamlanması için süre verilmesi gerektiği” belirtilmiştir.
Vekalet ücreti hususu ise Avukatlık Asgari Ücret Tarifelerinin 7/1. Maddesinde hükme bağlanmıştır. Bu hükme göre; görevsizlik veya yetkisizlik nedeniyle dava dilekçesinin reddine, davanın nakline veya davanın açılmamış sayılmasına ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar karar verilmesi durumunda Tarifede yazılı ücretin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra karar verilmesi durumunda tamamına hükmolunur. Şu kadar ki, davanın görüldüğü mahkemeye göre hükmolunacak avukatlık ücreti, tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçemez.
Davanın açılmamış sayılması kararı usule ilişkin nihai bir karar olmakla birlikte davanın esasına ilişkin olarak verilmiş bir karar olarak kabul edilemez. 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun (1) sayılı tarifenin III. Karar ve ilam harcı bölümünün 2/a fıkrası uyarınca maktu karar ve ilam harcına hükmedilmesi gerekecektir.
Tüm dosya kapsamının bir arada değerlendirilmesi neticesinde davacı tarafından her ne kadar dava ve takip konusu 1.500.000 TL bedelli çekin 100.000 TL'lik kısmı yönünden borçlu olunmadığı ileri sürülerek kısmi dava açılmış ise de; senedin tamamıyla bedelsiz olduğu iddia edilmiş olmasına göre, eldeki davanın kısmi dava olarak açılmasının mümkün olmadığından davacıya eksik harcı ikmal etmek üzere kesin süre verildiği, kesin süre içerisinde eksik harç ikmal edilmediğinden dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, yukarıda belirtilen gerekçeler ve davacının çekin tamamı yönünden bedelsizlik iddiasında bulunduğu anlaşıldığından kısmi olarak davaya devam edilemeyeceği anlaşıldığından bakiye harcın yatırılmaması nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda gerekçesi ve ayrıntısı açıklanan nedenlerle;
1-Davanın 6100 sayılı Yasanın 150. maddesi gereğince 08/07/2024 tarihi itibariyle işlemden kaldırılan iş bu davanın AÇILMAMIŞ SAYILMASINA,
2-Hüküm tarihi itibari ile alınması gerekli 427,60-TL harcın peşin yatırılan 1.707,75-TL harçtan mahsubu ile bakiye 1.280,15-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı ... kendisini vekille temsil ettirdiğinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince 30,000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak iş bu davalı tarafa ödenmesine,
5-Davacı tarafça yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.18/11/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır