T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2014/882
KARAR NO: 2018/20
DAVA: Tazminat
DAVA TARİHİ: 11/12/2012
KARAR TARİHİ: 09/01/2018
Mahkememizde görülen Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA/Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 16/04/2007 tarihinde imzalanan sözleşme gereğince ... dahilinde müvekkilinin aracı acente olarak görev yaptığını, davalının ...'den iş alması üzerine taraflar arasındaki sözleşmenin 16/04/2011 tarihine kadar uzatıldığını, ... mevzuatındaki değişiklik nedeniyle ... Algerie nin kurulup taraflar 05/05/2011 tarihinde ek sözleşme yapıldığını, ... Algerie üzerinden yapılacak işlerinde sözleşme kapsamına alındığını, sürenin 31/12/2012 tarihine kadar uzatıldığını, ancak davalının yazışmaları, belgeleri, ihaleye verilen teklifleri göndermediğini, temsili göz ardı ettiğini, işleri kendi bildiği gibi yönetmeye çalıştığını, komisyon ödemelerinde sorun çıkardığını, davalının kendi başına iş yapmaya çalışması nedeniyle müvekkilinin çok sayıda iş kaybına ve bu bağlamda komisyon kaybına uğradığını,
GCB firmasının Mayıs 2011 tarihli ihalesinin yanlış teklif nedeniyle kaybedildiğini, GCB firmasının Ekim 2011 tarihli ihalesinde 40 nolu malzeme fiyatının eksik bırakılması nedeniyle ihalenin geçersiz kılındığını ve komisyon kaybına uğrandığını beyanla; davalının taraflar arasındaki sözleşmeye aykırı davranışları nedeniyle uğranılan zarar olan tahsilatı yapılmamış komisyon alacağı, haksız fesih nedeniyle uğranılan kar kaybı ve portföy tazminatına esas olmak üzere fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 10.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili 14/05/2015 tarihli ıslah dilekçesi ile talebi 81.720,48 Euro komisyon alacağı 55.125,93 Euro portföy tazminatı olmak üzere 136.846,41 Euro olarak ıslah ettiklerini açıklamış, dava tarihinden itibaren dövize uygulanan en yüksek faizi ile tahsiline karar verilmesini istemiştir.
Davacı şirket adına temsilcisi 06/04/2016 tarihli arttırım dilekçesi ile 115.658,40 Euro komisyon alacağı ve 55.125,93 Euro portföy tazminatı alacağı olmak üzere 170.784,33 Euro tazminatın dava tarihinden itibaren en yüksek temerrüt faizi ile tahsilini istediklerini bildirmiştir.
CEVAP/Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;
Taraflar arasındaki sözleşmeye ve ek sözleşmeye göre müvekkili şirketin borç ve yükümlülüğünün ... 'de açılan ihale veya projenin müvekkili şirket lehine sonuçlanması halinde hizmet komisyonu ödenmesi olduğunu, İnmar'ın bu bedeli hak edebilmesi için kendisine yüklenen borç ve edimleri eksiksiz yerine getirmesinin gerektiğini, ticari şirketlerin şirket mukavelesinde yazılı işletme mevzuunun dılında faaliyette bulunamayacağının amir hüküm olduğunu, İnmar'ın faaliyet konuları arasında TTK.nun 102.maddesinde yer alan hükmü gereği nitelendirilmesinin mümkün olmadığını, GCB firmasının açtığı ihalenin ... resmi gazetesinde yer aldığını, davacı tarafıdan müvekkiline bildirilmediğini, davacının sözleşme hükümlerine aykırı davrandığını, edimlerini yerine getirmediğini, davacının ihlaleri müvekkiline bildirmediği gibi şartnameleri de almadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava; taraflar arasındaki 16/04/2007 tarihli acentelik sözleşmesinin haksız feshi nedeniyle komisyon alacağı, mahrum kalınan kar alacağı ve portföy tazminatı istemine ilişkindir.
Dosya içine tarafların delilleri toplanmıştır. Taraflar arasında bağıtlanan sözleşmeler alınmış, tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, feshin haklı olup olmadığı, komisyon kaybı ve mahrum kalınan kar ile portföy tazminatı talebinin tespiti bakımından bilirkişi ..., Prof. Dr. ... ın 13/11/2013 tarihli raporu, Prof. Dr. ... ve Yrd. Doç.Dr ... in 01/08/2014 tarihli kök rapor ile, aynı bilirkişilerin 04/12/2014 tarihli 1. Ek raporu ve 22/12/2015 tarihli 2. Ek raporu alınmıştır.
Tüm dosya kapsamına göre;
Taraflar arasında 16/04/2007 tarihli aracı acentelik sözleşmesinin bağıtlandığı, sözleşmenin 5.maddeye göre 12 ay için yapıldığı ancak davacı sözleşme süresi içinde ... Reklam ... den ilk işi alırsa sözleşme süresinin otomatik olarak 3 yıl uzayacağının kararlaştırıldığı, böylece sözleşmenin süresinin 16/04/2011 tarihine kadar uzadığı, taraflar arasnıda 05/05/2011 tarihinde imzalanan ek sözleşme ile sözleşmenin süresinin 31/12/2012 tarihine kadar uzatıldığı, ... 40. Noterliği 21/03/2012 tarih ... yevmiyeli ihtarnamesi ile sözleşmenin davalı tarafça fesih edildiği taraflar arasında tartışmasızdır.
Taraflar arasındaki ilişkide sözleşme tarihi 16/04/2007 olup,21/03/2012 tarihli fesih ile sonlandığından 6762 sayılı TTK. hükümleri uygulanacaktır.
Davacı taraf alamadığı komisyon alacaklarını, sözleşmenin erken ve haksız feshi nedeniyle mahrum kalınan kar ve portföy tazminatı talebinde bulunmuştur.
16/04/2007 tarihli sözleşmenin, ek sözleşme ile 31/12/2012 tarihine kadar uzatıldığı, ancak 21/03/2012 tarihli fesih ihtarı ile 9 ay önce sonlandığı sabittir.
Davacının komisyon alacağı istemi 6762 sayılı TTK nun 116 maddesine dayanmaktadır. Bu madde gereğince davacının işletmesinin bağımsızlık, bir ticari işletmeyi ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etme, süreklilik ve bu işi meslek edinmiş olma unsurlarını taşıması gerekecektir. Davacının ticari kimliğinde aranan bu unsurlar mevcuttur. Ayrıca davacının taraflar arasında bağıtlanan 16/04/2007 tarihli sözleşmede üstlendiği işler de aracı acente kimliğini teyit etmiştir. Bu nedenle davacı komisyon alacağı , mahrum kaldığı komisyon kar kaybı talebinde bulunabilecektir.
Alınan bilirkişi Prof. Dr. ... ve Yrd. Doç.Dr ... in 01/08/2014 tarihli kök rapor ile, aynı bilirkişilerin 04/12/2014 tarihli 1. Ek raporu ve 22/12/2015 tarihli 2. Ek raporlarında; Davacının sözleşmenin devamı süresince alınamayan ihalelerden komisyon kaybı talebinin ihalelerin davalı ... Reklam ın kusurunun ispatlanması ile kabulünün mümkün olacağını, ancak taraflarca ibraz edilen belgeler incelendiğinde davalının kusurunu ispatlayacak belge ve bilginin dosyada bulunmadığı, bu nedenle davacının alınamayan ihaleler nedeniyle komisyon alacağının doğmadığı bildirilmiştir. Mahkememizce bilirkişi raporu ile yapılan tespit kabul edilmiş davacının komisyon alacağı talebi kabul edilmemiştir.
Davacının mahrum kaldığı komisyon alacağı karı talebi ise 6762 sayılı TTKnun 134/1 maddesine dayanmaktadır. Bu talebin kabulü sözleşmenin davalı tarafça haksız olarak feshedildiğinin kabulüne bağlıdır. 05/05/2011 tarihli ek sözleşme ile ... Algeria da sözleşmeye dahil edilmiştir.Ancak ek sözleşmede ihale bildirimlerinin ne şekilde yapılacağı kararlaştırılmamıştır.24.02.2009 tarihli belgede 15.04.2011 tarihine kadar Inmar A.Ş nin ... Reklam ın münhasır temsilcisi olduğu belirtilmiş ancak 15.04.2011 tarihinden sonraki dönem için düzenleme yapılmamıştır. Davalı ... Reklam tarafından sözleşmenin fesih sebebinin naftal şirketince açılan 27120 numaralı ihalenin davacı tarafça bildirilmemesi olduğu açıklanmış olup, davacının bu ihalenin bildirimini üstlendiğine dair davalı tarafça ibraz edilmiş bir belge, talimat,mail vs yada sözleşme sunulmamıştır.
Bu nedenle taraflar arasında ihale bildirimi konusunda açık bir düzenleme yapılmaması sonucu ortaya çıkan yetki karmaşasının Inmar Şirketi çalışanlarının taleplerine rağmen davalı şirketçe çözülmemesi, ihale başvurularında gerekli işbirliğini yapmaması ve özen göstermemesi sonucu ortaya çıkan sonuçtan davacının sorumlu tutularak sözleşmenin fesih edilmesinde davalı ... Reklam haksız bulunmuştur.
Sözleşmenin feshinde davalı ... Reklam haksız olduğundan davacı 21/03/2012- 31/12/2012 tarihleri arasındaki mahrum kaldığı komisyon kar kaybını isteyebilecektir. 01/08/2014 tarihli kök rapor ile, aynı bilirkişilerin düzenlediği 22/12/2015 tarihli 2.ek rapora göre bu miktar 81.720,48 Euro ( 221.207,868 TL) olarak tespit edilmiştir.Belirlenen bu miktar üzerinden davacının mahrum kaldığı komisyon alacağı karı talebi kabul edilmiştir.
Davacı tarafça portföy tazminatı talebinde bulunulmuştur. 6762 sayılı TTK'da portföy-denkleştirme tazminatına ilişkin hüküm bulunmamaktadır. Ancak yerleşik Yargıtay içtihatları ile bu boşluk doldurulmuş, 6102 sayılı TTK nun 122 . maddesindede hüküm ihdas edilmiştir.Bu hüküm gereğince davacının sözleşmenin feshinden itibaren 1 yıllık süre içinde dava açılması gerekmektedir.Davacı tarafça 11/12/2012 tarihinde dava açılmış olup 21/03/2012 olan fesih tarihinden itibaren 1 yıllık süre içinde dava ikame edilmiştir.
Dava dosyasına davacının ... 8.Asliye Ticaret Mahkemesinin ...-... sayılı (eski ...-... sayılı) dosyasında açtığı davada verilen karar ibraz edilmiştir. ... 8.Asliye Ticaret Mahkemesinin ...7-... sayılı kararının Yargıtay 11.Hukuk Dairesince yapılan incelemesi sonucunda verilen ...-... sayılı ve 09/10/2014 tarihli bozma ilamında " davacının ...de aracı acentelik faaliyeti yürüttüğü bu kapsamda davalılar ile onun müşterileri arasında ki sözleşmelere aracılık etmesi nedeniyle hakettiği tüm ücreti aldığı aracılık faaliyetini yaptığı müşterilerin ...deki kamu kurumu niteliğindeki şirketler olduğu aracılık sözleşmelerinin ise bu kamu kurumlarınca yapılan ihaleler sonucunda kurulduğu dolayısıyla davacının davalı şirketler lehine bir müşteri çevresi genişletmesinin sözkonusu olmadığı bu nedenle ileriye dönük mahrum kaldığı bir komisyon ücretinden söz edilemeyeceği " açıklanmıştır.
Mahkememiz dosyasındaki somut olayda davacı ile davalı arasında bağıtlanan sözleşmenin aracı acentelik ilişkisi olup davacının davalı şirket lehine müşteri çevresi yaratmadığı ya da müşteri çevresini genişletmesinin söz konusu olmadığı,davacının aracılık ettiği sözleşmeler gereğince ücretini aldığı, bu aracılık gereğince ileriye dönük olarak davalıdan mahrum kaldığı portföy-denkleştirme tazminatı isteyemeyeceği sabit görülmüştür. 6102 sayılı TTK nun 122 maddesinde aranan yasal koşullar gerçekleşmediğinden portföy-denkleştirme tazminatı isteminde bulunamayacağı sabit görülmüştür. Davacının bu konudaki talebi reddedilmiştir.
Davacı tarafça dava dilekçesinde TL üzerinden tazminat talebinde bulunulmuş, ardından bu talep 14/01/2015 tarihli ıslah dilekçesi ile Euro üzerinden talebe çevrilmiştir. Davalı tarafça da duruşmada ve 04/01/2018 tarihli dilekçede yazılı olarak buna muvafakatları olmadığı açıklanmıştır. ... 11 HD'nin ... - ... sayılı ilamında da açılandığı üzere ıslah yolu ile dahi talep edilen para birimi değiştirilemeyecektir. Bu nedenele mahkememizce bilirkişi raporunda belirlenen 81.720,48 Euro karşılığı olan 221.207,868 TL komisyon alacağı talebi kabul edilmiştir. Dosyaya sunulan 06/04/2016 tarihli dilekçe davacı tarafça arttırım dilekçesi olarak nitelendirilse de hukuki niteleme mahkememize ait olduğundan ve dilekçe 6100 sayılı HMK hükümlerine aykırı olduğundan kabul edilmemiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle
HÜKÜM/
1-Davacının portföy tazminatı talebinin reddine,
Davacının muaccel komisyon alacağı ve mahrum kalınan kar kaybı için 81.720,48 Euro karşılığı 221.207,868 TL üzerinden talebinin kabulüne dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine, fazla istemin reddine,
2-Alınması gereken 15.110,70 TL harçtan peşin alınan 148,5 TL harcının, 6.349,38 TL ıslah harcının, 1.862,40 TL tamamlama harcının toplamı 8.360,28 TL harcın mahsubu ile eksik 6.750,42 TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydınba,
3-Davacı tarafından yapılan ve aşağıda dökümü yazılan olan 10.831,78 TL yargılama giderinden davanın kabul nispetine göre 9.509,38 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacı vekil ile temsil edildiğinden karar tarihindeki AAÜT gereğince 19.222,47 TL nispi ücreti vekaletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Davalı vekil ile temsil edildiğinden karar tarihindeki AAÜT gereğince 21.528,78 TL nispi ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
HMK 333 gereğince artan avansların karar kesinleştiğinde yatıran taraflara iadesine,
Dair Davacı şirket yetkilisi İbrahim Ümit Özgüneş , davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzlerine karşı kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemeleri'nde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 09/01/2018
Başkan Üye Üye Katip
HARÇ BEYANIYARGILAMA GİDERİ(DAVACI)
15.110,70 TL İLAM HARCI148,50 TL PEŞİN HARÇ
148,5 TL PEŞİN HARÇ6.349,38 TL ISLAH HARCI
6.349,38 TL ISLAH HARCI1.862,40 TL TAMAMLAMA HARCI
1.862,40 TL TAMAMLAMA HARCI2.200,00 TL BİLİRKİŞİ ÜCRETİ
6.750,42 TL BAKİYE İLAM HARCI250,35 TL TEB.MÜZ.GİDERİ
10.831,78 TL TOPLAM GİDER