T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2018/452 Esas
KARAR NO : 2024/640
DAVA : Alacak
DAVA TARİHİ : 18/05/2012
BİRLEŞEN İSTANBUL (KAPATILAN) ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
2012/...E.-2023/ ... K. SAYILI DOSYA
DAVA : Teminat Mektubunun İadesi
DAVA TARİHİ : 18/05/2012
KARAR TARİHİ : 12/11/2024
Mahkememizde görülen alacak ve teminat mektubunun iadesi davasının yapılan açık yargılamasında;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı arasında 14/12/2007 tarihli 2007/... ihale kayıt numaralı ve 1 yıllık Genel Temizlik Hizmet Alım Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin müvekkili şirket tarafından gereği gibi ifa edilerek 31/12/2009 tarihinde sona erdiğini, davalı kurumun müvekkilinin son hakedişini sözleşmenin 13.1.9. Maddesini gerekçe göstererek ödemeyeceğini bildirdiğini ve ödeme yapmadığını, sözleşmenin Ödeme Yeri ve Şartları başlıklı 13.1.9. Maddesinde, yüklenici, "işin bitiminde çalıştırdığı tüm personelden kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve başkaca bir alacağının olmadığına dair imzalı bir belge olarak idareye tevdii edilecekdir. Aksi taktirde yüklenicinin son istihkakı ödenmeyecektir." şeklinde belirtildiğini, davacı şirketin ihaleli olarak davalı kurum ile temizlik hizmet alım sözleşmesi imzaladığında davalı kurum bünyesinde çalışan ve fakat sürekli olarak ihale sonucu değişen taşeronlara devir olan işçilerin bu kezde davacı şirkete devir olunacağını, çalışması devam eden işçiden alacağının olmadığına dair belge istemenin gerçekleştirilmesi imkansız bir talep olduğunu, ancak davalı kurumun bunu anlamadığını, daha doğrusu bilinçli bir anlamazlık içinde bulunduğunu, davalı kurumun asıl niyetinin yıllardar kendi işçileri olan ve fakat genel uygulama gereği taşeron şirketler nezdinde sigortalı yapılan işçilerin işçilik hak ve alacaklarını zaman içinde taşeron şirketlerden tahsil etmek olduğunu, davalı kurumun hukuka aykırı olarak alıkoyduğu hak ediş bedelinin ödenmesi gerektiğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 9.440,74 TL' nin reeskont avans faizi ile birlikte ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili ile davacı şirket arasında 1 yıllık Genel Temizlik Hizmet Alım Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin 31/12/2009 tarihinde sona erdiğini, sözleşmenin 13.1.9 maddesine göre; "yüklenici işin bitiminde çalıştırdığı tüm personelden kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve başkaca bir alacağının olmadığına dair imzalı bir belge alarak idareye tevdii edecektir. Aksi taktirde yüklenicinin son istihkakı ödenmeyektir." hükmünün yer aldığını, ihaleye bu madde hükmünün yer aldığı sözleşmeyle çıkıldığını ve taraflar arasında uzlaşma sağlanarak imza altına alındığını, müvekkili kurumun karşılıklı hür iradeyle imza altına alınan sözleşme hükümlerine uygun hareket ettiğini, bu sebeple davacı tarafın iddia ettiği gibi bir alıkoyma işleminin olmadığını, müvekkili kurumun tamamen sözleşmede kendisine tanınan hakkını kullanıdığını, yüklenicinin ihale dökümanını 31/10/2007 tarihinde satın aldığını, ihale teklifini verdiğini, ihale dökümanını kabul ettiğini ve süresi içinde herhangi bir şikayette bulunmadığını ve sözleşmeyi bu haliyle kabul ettiğini ve imzaladığını, bu sebeple sözleşme maddesinin imkansız olması sebebiyle açılan bu davanın haksız, hukuka aykırı ve iyineyet kurallarına aykırılık teşkil ettiğini, bu nedenle davanın reddini talep etmiştir.
Birleşen dava yönünden
Davacı ... Ltd. Şti. vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkilinin davalı ... A.Ş. Genel müdürlüğü ... arasında 14/12/2007 tarihinde bir yıllık genel temizlik hizmet alım sözleşmesi imzalandığını, sözleşme gereğinin müvekkili tarafından ifa edilerek 31/12/2009 tarihinde sona erdiği, sözleşme gereği davalı kuruma 24.883,20 TL bedelli, yine daha sonra talep üzerine ek kesin teminat mektupları verildiği, davalı kurumun teminat miktarının aktarılması talebi üzerine davalıya verilen teminat mektupları alınarak ... Bankası A.Ş. ... Şubesine ait 17/05/2012 tarihli 32.866,48 TL bedelli ve 04/10/2012 tarihine kadar geçerli kesin teminat mektubu verildiğini, ancak bu teminat mektubunun davalı kurum tarafından kendilerine iade edilmediğini, iade edilmeme gerekçelerinin sözleşmeye ve kanun hükümlerine aykırı olduğunu, bu nedenle teminat mektubunun taraflarına iadesine, teminat mektubu komisyon bedeli olan 900.69 TL' nin reeskont faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... AŞ. vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşme gereği yüklenicinin işin bitiminde çalıştırdığı tüm personelden kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve başkaca bir alacağın olmadığına dair bir belge alarak idareye tevdi edeceği, aksi taktirde yüklenicinin son istihkakının ödenmeyeceği hükmünün bulunduğu, davacının sözleşmede belirtilen hükümlere uymadığı, bu nedenle teminat mektubu iadesi talebinin yerinde olmadığı, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
... Asliye Ticaret Mahkemesinin 11/03/2013 tarih ve 2012/... E. - 2013/ ... K. Sayılı kararı ile mah kememiz dava dosyası ile mahkemelerinin dava dosyalarının arasında fiili ve şahsi irtibat bulunduğu, usul ekonomisi de dikkate alınarak birleştirilmelerine, yargılamaya mahkememiz dava dosyası üzerinden devamına karar verilmiştir.
Mahkememizce verilen karara karşı tarafların temyiz yasa yoluna başvurmaları neticesinde asıl ve birleşen dosyada davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddine, davalı vekilinin temyiz itirazlarının ise kabulüne karar verilmiş ve dosya bozularak mahkememize iade edilmiştir.
Mahkememizce 19.03.2024 tarihinde uzman bilirkişi raporu, 22.07.2024 tarihinde ise ek rapor alınmış dosya arasına konulmuştur.
Dava; sözleşmeden kaynaklanan alacağın tahsiline, birleşen dosyanın ise, sözleşme gereği davalı tarafa teminat amaçlı olarak verilen teminat mektubunun iadesi talebine ilişkindir.
Taraflar arasındaki sözleşmenin 12.4.1. maddesi, ''Taahhüdün, sözleşme ve ihale dökümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği, yüklenicinin bu işten dolayı İdareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra ve Sosyal Güvenlik Kurumu'ndan ilişiksiz belgesinin getirildiği saptandıktan sonra; alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların, alınan mal ve yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı yükleniciye iade edilir. '' hükmünü içermektedir.
Sözleşmenin kesin teminat ve ek kesin teminatın geri verilmesi başlıklı 12.4.1. maddesindeki, ''... yüklenicinin bu işten dolayı İdareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra ... '' ibaresi, dava dışı işçilerce davalı (idare) aleyhine açılan ve kazanılan işçilik alacakları ile ilgili davaları da kapsamaktadır.
Davalının elinde tuttuğu teminat mektubu, ilk talepte ödeme kaydını havi, kesin (hiçbir koşula bağlı kalmaksızın, ilk yazılı başvuru üzerine derhal ve gecikmeksizin nakde çevrilebilir) nitelikte bir mektuptur. İlk talepte ödeme kaydını havi banka teminat mektuplarında banka, muhatabın talebi üzerine herhangi bir itirazda bulunmadan ve muhatabın teminat mektubuna dayanarak talepte bulunma hakkının olduğunu ispat etmesine gerek kalmadan ödeme yapmayı taahhüt etmektedir. Kural olarak bu tür teminat mektuplarında banka, yalnızca şekli manada inceleme yapma yetkisini haiz olup, esasa ilişkin herhangi bir inceleme yapma hak ve yetkisini haiz değildir. Bu sebeple bu tür banka teminat mektuplarının esas itibariyle muhatap lehine olduğu kabul edilmekte olup, banka, lehdarın her uyarısını değil, likit delillere dayanan uyarısını dikkate almak zorundadır. Davacı, teminat mektubunun lehdarı, davalı ise muhatabıdır. Teminat mektubunun iadesi için sadece SSK'dan alınacak ilişiksiz belgenin sunulması yeterli olmayıp, yüklenici davacı tarafından işçilere işçi alacaklarının ödenmesi de gerekmektedir. Bu durumda davacı tarafından taahhüdün sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini ve davalının herhangi bir borcu olmadığının tespit edilmesini ön koşul olarak arayan ve teminatın iadesi koşullarını düzenleyen anılan madde hükmünün tüm koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği ve buna göre davalının teminatı iade etme yükümlülüğünün bulunup bulunmadığı üzerinde yeterince durulması gerekecektir. ( Yargıtay ( Kapatılan ) 23.Hukuk Dairesi 2015/9141E.-2018/267K. Sayılı ilamı )
Davalı asıl işverenin savunmasında sözü geçen İş Mahkemeleri dosyaları getirtilerek, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi kapsamında çalışan işçiler tespit edilmiş, istenilen İş Mahkemeleri dosyalarının kesinleştikleri görülmüş, İş Mahkemelerinde görülen davalarda davalı asıl işveren aleyhine hüküm verilmiş ve davalı asıl işveren işçilik alacakları ile yükümlü tutulmuş olduğu görülmüştür. Bu durumda davacı yüklenicinin davalı üst (asıl) işverene bakiye borcun bulunacağının tespit edilmesi adına Bilirkişi incelemesi yaptırılmış ve bilirkişi tarafından İş Mahkemelerindeki yargılamalardan dolayı davacı yüklenicinin işçilik alacaklarından kaynaklı olarak sorumlu olduğu bedeler belirlenmiş olup, sözleşmenin 12.4.1. maddesindeki teminatın iadesi koşullarının oluşmayacağı anlaşılmıştır.
Esas dava yönünden sadece davalı lehine hüküm bozulmuş olduğundan, davalının usuli kazanılmış hakkı korunarak önceki karardaki gibi davanın reddine, birleşen davada ise davacı yüklenicinin ödemekle yükümlü olduğu bedellerin bulunması nedeniyle taraflar arasındaki sözleşmenin 12.4.1. maddesindeki teminatın iadesi koşullarının oluşmadığı anlaşıldığından her iki dava yönünden davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-ESAS DAVA YÖNÜNDEN
Davanın REDDİNE,
BİRLEŞEN (KAPATILAN) ... .ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ 2012/...E.-2023/... K. SAYILI DOSYASI
Davanın REDDİNE,
ESAS DAVA YÖNÜNDEN
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince peşin alınan 427,60-TL' nin 140,20-TL nispi karar harcından mahsubu ile kalan 287,40-TL harcın davacıdan alınarak hazine'ye gelir kaydına,
3-Davalı vekili lehine karar tarihindeki avukatlık asgari ücret tarifesi üzerinden hesap olunan 9.440,74-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
4-Davalının yapmış olduğu 100-TL tebligat giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-HMK 333. md. uyarınca davacı tarafından yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talebi halinde davacıya iadesine,
BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN
7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince peşin alınan 427,60-TL' nin 21,15-TL nispi karar harcından mahsubu ile kalan 406,45-TL harcın davacıdan alınarak hazine'ye gelir kaydına,
8-Davalı vekili lehine karar tarihindeki avukatlık asgari ücret tarifesi üzerinden hesap olunan 900,69-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
9-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
10-HMK 333. md. uyarınca davacı tarafından yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talebi halinde davacıya iadesine,
Mahkememizin bu kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle Yargıtay nezdinde temyiz yasa yoluna başvuru hakkı bulunduğuna dair verilen karar, hazır olan davacı vekilinin yokluğunda davalı vekilinin verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 12/11/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır
*Bu evrak 5070 Sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*