T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/63 Esas
KARAR NO: 2023/875
BİRLEŞEN İSTANBUL...ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
...Esas... karar sayılı dosyası
DAVA: Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 09/02/2021
KARAR TARİHİ: 16/11/2023
Mahkememizde görülen Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA /Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle;
Müvekkili ... A.Ş, Türkiye'nin önde gelen akaryakıt dağıtım firmalarından birisi olduğunu, davalı ... Ltd Şti ile ...Petrol Ürünleri A.Ş arasında Bayilik Sözleşmesi ve 08.05.2017 tarihli Protokol akdedildiğini,
...Petrol Ürünleri A.Ş ile Müvekkilinin 14.02.2019 tarihli Genel Kurul Kararı ve 25.02.2019 tarihli Ticaret Sicil Gazetesi uyarınca Müvekkili Şirket bünyesinde birleştiğini, ...Petrol Ürünleri Dağıtım A.Ş. ... A.Ş. altında infisah ettiğini,
Müvekkili ile davalı arasında birinci istasyonu olan İzmir İli Bergama İlçesi ... Mahallesi, Adnan Mendres Caddesi, No:26 ... Ada, ...M.III.C. Pafta, ... Parsel ile kayıtlı olan taşınmaz ile ikinci istasyonu olan İzmir İli, Bergama İlçesi, ... Köyü, üzerinde 5 yıl süre ile Akaryakıt ve Otogaz bayiliği ve işletmecilik hakkı tesis edildiğini,
Taraflarca akdedilen Protokol hükümleri uyarınca asgari ürün alım taahhüdünde bulunan Davalı Şirket, Sözleşme süresi boyunca, Müvekkil Şirket’ten istasyon 1 için yalnızca 479 m³ beyaz ürün ile 112 ton LPG alımı, İstasyon 2 için ise yalnızca 2.453 m3 beyaz ürün ile 288 ton LPG alımı gerçekleştirdiğini, Böylelikle Davalı Şirketin tonaj taahhüdünün oldukça gerisinde kaldığını,
Davalı tarafından, Aliağa ... Noterliği'nin 15.01.2019 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile Sözleşme ve eki niteliğindeki tüm protokollerin süresinden önce feshedilmesi sonucunda, davalı şirketin Sözleşme ve Protokol süresince "İstasyon 1" bakımından almayı taahhüt etmiş olduğu 7.500 m3 beyaz ürün miktarının eksik kalan 7.021 m3'lük kısım için beher m3 başına 80 USD'den toplam 561.680,00 USD ve almayı taahhüt etmiş olduğu 1.560 ton LPG 'nin eksik kalan 1.448 ton luk kısmı için beher ton başına 100 USD'den toplam 144.800,00 USD ile ayrıca sözleşmenin erken feshedilmesinden kaynaklanan 150.000,00 USD cezai şart borcu muaccel hale geldiğini,
Sözleşmenin Bayi tarafından haksız bir şekilde feshedilmesi sonucunda, "İstasyon 2" bakımından almayı taahhüt etmiş olduğu 7.500 m3 beyaz ürün miktarının eksik kalan 5.047 m3'lük kısım için beher m3 başına 80 USD'den toplam 403.760,00 USD ve almayı taahhüt etmiş olduğu 1.560 ton LPG 'nin eksik kalan 1.272 ton luk kısmı için beher ton başına 100 USD'den toplam 127.200,00 USD ve sözleşmenin erken feshedilmesinden kaynaklanan 150.000,00 USD cezai şart borcu muaccel hale geldiğini,
Sözleşme'nin sona ermesi üzerine, Müvekkili Şirket tarafından keşide edilen Üsküdar ... Noterliği'nin 17 Eylül 2019 Tarihli ...yevmiye numaralı ihtarnamesi ile asgari ürün alım taahhüdünün ihlali ile sözleşmenin erken feshinden doğan toplam 1.537.440,00 USD cezai şart borcunun ödenmesi ihtar edildiğini, söz konusu ihtarname ile davalının temerrüde düşürüldüğünü,
Sözleşme ve protokoller tarafların birbirine uygun irade beyanları ile imza altına alındığını, sözleşmeye aykırı davranarak sözleşmeyi haksız nedenle fesheden davalı taraftan her iki istasyon için ayrı ayrı 150.000,00-usd tutarında cezai şart alacağımız doğduğunu , davalının asgari ürün alım taahhüdüne aykırı hareket ettiğini,
Sözleşme'nin Teminat başlıklı 8. maddesinde "Bayi, ...'ye her türlü sebeple doğmuş ve doğabilecek borçlarına karşılık olarak ... tarafından uygun görülecek miktardaki teminatı ...'nin talebi üzerine vermekle yükümlüdür." ifadesi bulunmaktadır.
Bu itibarla, Sözleşme hükümleri kapsamında, Davalı tarafından Müvekkil Şirket lehine Banka Teminat Mektubu düzenlendiğini, davalının daha önce müvekkili şirket lehine düzenlenmiş banka teminat mektupları davalının cari hesap borçlarından mahsup edilmek üzere nakde çevrildiğini,belirterek ;
Davalı bayinin asgari alım taahhüdü ve sözleşmenin erken feshinden kaynaklanan cezai şart borcunun şimdilik 10.000-USD tutarına temerrüt tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince Devlet Bankalarının bu yabancı para cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesaplarına uyguladığı en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama masrafları ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Asıl dava da Davacı ...Ş vekili Av. ... 03/04/2023 tarihli ıslah dilekçesinde ve özetle ;
Asıl davaya ilişkin fazlaya ilişkin hakları ile ek dava açma hakkı saklı tutulmak suretiyle 10.000 USD olarak talep ettiğimiz asgari alım taahhüdünden ve erken fesihten kaynaklanan cezai şart alacaklarının
1.000,00-USD tutarına tekabül eden akaryakıt türü ürünün asgari alım taahhüdünden kaynaklanan cezai şart yönünden 4.000,00-USD arttırmak suretiyle toplamda 5.000,00-USD,
1.000,00-USD tutarına tekabül eden LPG türü ürünün asgari alım taahhüdünden kaynaklanan cezai şart yönünden 4.000,00-USD arttırmak suretiyle toplamda 5.000,00-USD,
4.000,00-USD tutarına tekabül eden Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi'nin erken fesihten kaynaklanan cezai şart yönünden 36.000,00-USD arttırmak suretiyle toplamda 40.000,00-USD,
4.000,00-USD tutarına tekabül eden Otogaz LPG Bayilik Sözleşmesi'nin erken fesihten kaynaklanan cezai şart yönünden 36.000,00-USD arttırmak suretiyle toplamda 40.000,00-USD olacak biçimde bilirkişi raporundaki tespitler doğrultusunda sonuç olarak toplam; 90.000-USD artırmak suretiyle cezai şart alacaklarını toplamda 100.000- USD olarak istediklerini, cezai şart borçları bakımından temerrüt tarihinden itibaren işleyecek olan Devlet Bankalarının yabancı para cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesaplarına uyguladığı en yüksek faizi ile birlikte, kar mahrumiyeti borcunun ise 3095 Sayılı Kanunun 2'nci maddesi gereğince TCMB'nin kısa vadeli avanslar için uyguladığı değişen oranlı faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP /Davalı ... Ltd. Şti. Vekili 05/03/2020 tarihli cevap dilekçesinde ve özetle;
Taraflar arasında 30.03.2018 tarihli ve 24.05.2018 tarihli Zeytindağı ve Yenikent’te bulunan istasyonlar için ayrı ayrı “Otogaz LPG Bayilik Sözleşmesi” imzalanmış olup o tarihten sözleşmenin müvekkili tarafından haklı sebeple feshedildiği 15/01/2019 tarihine kadar müvekkili şirket, davacı şirketin akaryakıt bayisi konumunda olduğunu, Ancak davacının haksız ve hukuka aykırı davranışları sebebi ile müvekkili şirket sözleşmeyi ve buna bağlı protokolleri feshetmek durumunda kalmış olup bu halde cezai şart doğması kabul edilemeyeceğini,
Bayilik sözleşmesi ve protokol kapsamında müvekkili şirket tarafıdan, davacı şirkete 3.050.000,00 TL değerinde teminat mektubu verildiğini, Ancak ... A.Ş. Sözleşme ve protokole aykırı davranışlarla teminat mektuplarını nakde çevirerek müvekkili şirketin büyük zarara uğramasına sebep olduğunu,
Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin “Teminat” başlıklı 8.1.maddesi kapsamında müvekkil şirket ... A.Ş.nin talebi üzerine uygun bir teminatı vermekle yükümlü olup sözleşmenin tanzimi ile birlikte toplam 3.050.000,00 TL değerindeki 9 adet 300.000,00 TL değerindeki ve 1 adet 200.000,00 TL değerindeki... Teminat Mektubu ile 3 adet 50.000,00 TL değerindeki ...Teminat Mektubu toplam 13 adet teminat mektubunu davacı şirkete teslim etmiştir. Davacı taraf ile müvekkil firma arasında ödemelerin 30 gün vadede gerçekleşeceği ve her mal satın alımından 30 gün sonra ... A.Ş. hesabına çek karşılığı yatırılacağı konusunda anlaşıldığını, davacı şirketin bu protokole aykırı olarak 3.050.000,00 TL teminatın günü gelmeyen vadeli borçlar ile kotanın doldurulmadığı gerekçesiyle cezai şart bedelleri teminatın 2.950.000,00 tl’lik kısmını nakde çevirmek suretiyle protokol ve sözleşme hükümlerine aykırı davranmış ve müvekkili şirketi zarara uğrattığını, 06.09.2018 tarihinde gecikme faizi aylık %6’ya, 17.09.2018 tarihinde de aylık %7,25’e yükseltildiğiği ve bu şekilde vade farkları fatura karşılığında müvekkili şirkete yansıtıldığını, Şu ana kadar 3.050.000,00 TL olan teminat mektubunun tamamı nakde çevrildiğini, 50.000,00 TL’lik Vakıfbank teminat mektubu öncesinde nakde çevrilmiş davacı şirkete ait hesapta teminat olarak bulunduğunu , buna esas olarak Müvekkili şirket, davacı şirketten cari hesap dökümü talep etmiş ancak kendilerine herhangi bir döküm gönderilmediğini,
Davacı taraf ile imzalanan söz konusu sözleşme uyarınca müvekkil şirketin teminat mektubu verme yükümlülüğü bulunmuşsa da söz konusu teminatların hukuka aykırı bir biçimde nakde çevrildiği açık olduğunu, müvekkili şirket, Aliağa ... Noterliği'nin 15/01/2019 tarih...yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeyi ve işbu sözleşmeye bağlı protokolleri haklı sebeple feshettiğini
Tüm bu sebeplerle; hali hazırda mevcut durum itibariyle günü gelmemiş protokole bağlı ödemeler haksız ve hukuka aykırı olarak tahsil edildiği gibi, Rekabet Kanunu ve Borçlar Kanunu’na aykırılık teşkil etmekte olup cezai şarta mahsuben tek bir fatura dahi tarafımıza gönderilmediğini, Vadesi gelmeksizin nakde çevrilen teminat mektupları ile şirketin akaryakıt ve ürün sağlayamadığından maddi ve manevi zarara uğradığını, Söz konusu durum nedeniyle istasyon çalışmadığını, işten personel çıkartıldığını, işten çıkarılan personele ödemeler yapıldığını, Müvekkili şirketin ticari itibarı ve kredibilitesi bu haksız işlemler nedeniyle zarar gördüğünü, belirterek ;
Davanın reddine, mahkemece işbu taleplerinin reddedilmesi halinde cezai şartta indirim yapılmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin haksız ve hukuka aykırı olarak dava açan davacı yan üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
BİRLEŞEN İSTANBUL ...ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
... Esas 2021/171 karar sayılı dosyası
DAVA/ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 24.05.2018 tarihli Zeytindağı ve Yenikent’te bulunan istasyonlar için ayrı ayrı “Bayilik Sözleşmesi” imzalanmış olup o tarihten sözleşmenin müvekkili tarafından haklı sebeple feshedildiği 15.01.2019 tarihine kadar müvekkili şirketin, davalı şirketin akaryakıt bayisi konumunda olduğunu, ancak davalının haksız ve hukuka aykırı davranışları ile müvekkil şirketin sözleşmeyi feshetmesine sebep olduğunu, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında imzalanan Bayilik sözleşmesi ve eki niteliğindeki protokol kapsamında müvekkili şirket tarafıdan, davalı şirkete 3.050.000,00 TL değerinde teminat mektubu verildiğini, ...A.Ş.'nin sözleşme ve protokole aykırı davranışlarla teminat mektuplarını nakde çevirerek müvekkili şirketin büyük zarara uğramasına ve hatta ticari hayatlarının yürütmesinin imkansız hale gelmesine sebep olduğunu, söz konusu sözleşmenin eki niteliğindeki protokolün 3.2.2. maddesi uyarınca;"Sözleşmenin imzalanması ve işbu Protokol ve Sözleşme tahtındaki tüm teminatların alınmasından sonra 2 ay ödemesiz 26 ay vadeli 2.600.000,00 TL kredi verilecektir. Bayi ilk kredinin veriliş tarihinden itibaren 26 adette Hakan Keskinel şirket sahibinin ayrıca aval verdiği sıralı çekleri temin edecektir. Söz konusu kredi fiilen ödenmeyip Bayi’nin cari hesabında bulunan 2.600.000,00 TL ye kadar olan mevcut borç bakiyeleri ile mahsup edilecek olup Bayii ilgili 2.600.000,00 TL’lik bakiyeyi 2 ay ödemesiz 26 ay vadeli olarak ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt eder.” denildiğini, ilgili hükümde 2.600.000,00 TL ayni kredi ne şartlar altında ödeneceği belirtilmiş olmasına rağmen ve ekim 2018 tarihine kadar müvekkili şirketçe bu şartlara riayet edilmesine rağmen davacı şirketin bu protokole aykırı olarak 3.050.000,00 tl teminatın günü gelmeyen vadeli borçlar ile kotanın doldurulmadığı gerekçesiyle cezai şart bedelleri teminatın tamamını nakde çevirmek suretiyle protokol ve sözleşme hükümlerine aykırı davrandığı ve müvekkili şirketi zarara uğrattığını, müvekkili şirketin ...Petrol Ürünleri A.Ş. ile özelleştirilmeden önce yaklaşık 10 yıldır çalışmakta olduğunu, müvekkil şirket, ...Petrol Ürünleri A.Ş. ile devlet kurumu olmasına güvenilerek sözleşmeler imzaladığını, ancak daha sonra söz konusu firmanın özelleştirildiğini, müvekkili şirket tarafından sözleşmelerin feshedilme imkanı bulunmadığından haksız ve kötüniyetli olaylar silsilesi ile karşı karşıya kalındığını, 08.05.2017 tarihli protokolde ...Petrol Ürünleri A.Ş.'nin imzası bulunmadığını, davalı tarafça teminat mektuplarının haksız ve hukuka aykırı olarak nakde çevrilmesi sebebi ile müvekkilinin maddi ve manevi zarara uğradığını bu nedenle akaryakıt bayilik sözleşmesinin taraflarınca haklı nedenle feshedildiğini, davalı tarafın İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. Sayılı dosyası ile müvekkili şirkete sözleşmeyi haksız feshettiği iddiası ile dava ikame ettiğini beyanla teminat mektubunun haksız olarak nakde çevrilmesi sebebi ile zarara uğrayan müvekkili firma lehine maddi zararın tam olarak öğrenilmesi ile birlikte arttırılmak üzere 50.000,00-TL maddi; 100.000,00-TL manevi tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yan üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP/Davalı ...ş. Vekili Av. ... 17/05/20221 tarihli cevap dilekçesinde ve özetle ;
Müvekkili şirketin davacı şirketten alacağı bulunduğundan, banka teminat mektubu haklı nedenle nakde tahvil edildiğini,
Cari hesaptan kaynaklanan alacakları da bulunmakta davacı bayi söz konusu teminat mektuplarını doğmuş ve doğacak olan tüm borçlarına karşılık olarak Müvekkili Şirket'e vermiş ve muaccel hale gelen borçlarının ödenmemesi akabinde söz konusu teminat mektupları Müvekkili Şirket tarafından haklı nedenle tazmin edildiğini, Protokol'ün 3.1.2'nci maddesi uyarınca Davacı Şirket, sözleşme süresince her iki istasyon için de ayrı ayrı 7.500 m³ olmak üzere iki istasyon bakımından toplamda 15.000 m3 beyaz ürün satın almayı kabul ve taahhüt ettiğini ancak Davacı sözleşmenin yürürlük süresince, Müvekkili Şirket’ten "İstasyon 1" için 479 m³ ürün alarak taahhüdünün 7.021 m³ gerisinde kaldığını, "İstasyon 2" için ise 2.453 m3 ürün alarak taahhüdünün 5.047 m3 gerisinde kaldığını, Keza Davacı aynı şekilde, her iki istasyon için 1.560'ar ton LPG alımı taahhüt edildiğini, ancak Davacı, sözleşme yürürlük süresince, Müvekkili Şirket'ten "İstasyon 1" için 112 ton LPG alarak tahhüdünün 1.448 ton gerisinde kalmış, "İstasyon 2" için ise 288 ton LPG alarak taahhüdünün 1.272 ton gerisinde kaldığını,
Ayrıca, taraflar arasında akdedilen Protokol'ün 5.2'nci maddesi gereğince davacı tarafından haksız feshedilmesi neticesinde cezai şart alacağı doğduğunu, Davacı Şirket mevzuat hükümlerine aykırı hareket etmek suretiyle Müvekkili Şirket'in zararına neden olduğundan, ilgili meblağların tahsili için alacaklarına işleyecek faizi, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin birlikte tahsiline,Asıl davanın kabulüne, haksız ikame edilen birleşen davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Asıl dosyada dava ;Taraflar arasında mevcut sözleşme ve protokol uyarınca 08/05/2017 tarihinde 5 yıl süreli 2 istasyon için bayilik sözleşmesi akdedildiğini, ...Petrolün davacı şirket bünyesinde birleşmesine karar verildiğini, davalının taahhütlerini yerine getirmemesine rağmen sözleşmeyi haksız olarak feshettiği, bu nedenle her iki istasyon için ayrı ayrı doğan cezai şart alacağının tahsili istemine ilişkindir .
Birleşen dosyada dava; Taraflar arasında 24.05.2018 tarihinde Zeytindağı ve Yenikent’te bulunan istasyonlar için ayrı ayrı akdedilen bayilik sözleşmelerinden kaynaklı davalıya verilen teminat mektubunun davalı tarafından haksız olarak nakde çevrildiği iddiasına dayalı maddi ve manevi tazminat talebine ilişkindir.
İstanbul...Asliye Ticaret Mahkemesinin ... -... esas sayılı dosyasında davacı ... aleyhine aralarında akdedilen 24.05.2018 tarihinde Zeytindağı ve Yenikent’te bulunan istasyonlar için ayrı ayrı akdedilen bayilik sözleşmelerinin davacısı tarafından haksız feshedildiği iddiasına dayalı her iki istasyon için ayrı ayrı cezai şart borcunun tahsili istemli 24/01/2020 tarihinde dava açıldığından bahisle mahkememiz ... Esas sayılı dosyası ile birleştiği anlaşılmıştır .
Taraflarca bildirilen deliller dosyamız içine alınmıştır.
Mahkememizce bilirkişiler Doktor Öğretim Üyesi ... ,Bağımsız Denetici-SMMM... ,Akaryakıt ve LPG Sektör Bilirkişisi ... 'ın 11/04/2022 tarihli bilirkişi raporu ,14/09/2022 tarihli ek bilirkişi raporu alınmıştır.
Ayrıca Mahkememizce verilen 29/06/2021 tarihli duruşma ara kararı gereği "Asıl dava ve birleşen dava yönünden tarafların iddia ve savunmaları taraflar arasında mevcut bayilik sözleşmesi uyarınca davacının ve birleşen dosya davacısının karşılıklı alacaklarının varlık ve miktarının saptanmasına yönelik davalıya ait 2017 -2018 - 2019 ve sonrası ticari defterlerinin mali müşavir bilirkişi marifetiyle incelenmesi, mali müşavir bilirkişiden asıl dava dosyasında talep olunan ve bayilik sözleşmesi uyarınca kararlaştırıldığı iddia olunan cezai şartın ödenmesine karar verilmesi halinde davalı ... Yedek Parca Hizmetleri ..Ltd şti nin mahfına sebebiyet verip vermeyeceği hususununda bilançoların incelenmesi ve rapor düzenlenmesi için" ... Asliye Ticaret Mahkemesi ne talimat yazılmış, 2021/116 Talimat sayılı dosyada SMM bilirkişi Hatice Yurdakul'un 29/10/2021 tarihli talimat bilirkişi raporu alınmıştır.
Tüm dosya kapsamı ve bilirkişi raporlarına göre ;
Davacı ile davalı arasında;
-...Köyü/Bergama-İzmir’de bulunan istasyona ilişkin (1. İstasyon) 30.03.2018 tarihli Otogaz LPG Bayilik Sözleşmesi ve 24.05.2018 tarihli Bayilik Sözleşmesi;
-... köyü/Bergama-İzmir’de bulunan istasyona ilişkin (2. İstasyon) 30.03.2018 tarihli Otogaz LPG Bayilik Sözleşmesi ve 25.04.2018 tarihli Bayilik Sözleşmesi
Olmak üzere dört adet sözleşme imzalandığı anlaşılmıştır.
Sözleşmelerde süre sonu olarak 08.05.2022 tarihinin kararlaştırıldığı görülmektedir. Ayrıca taraflar arasında 08.05.2017 tarihli Protokol imza altına alınmıştır.
Davalı sözleşmeleri T.C. Aliağa...Noterliği 15.01.2019 tarih ve...nolu ihtarnamesi ile feshetmiştir. İhtarnamenin davacıya 17.01.2019 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki sözleşmelerin sona erme tarihi 08/05/2022 olarak kararlaştırılmasına rağmen, davalı /birleşen dosya davacısı bayiinin T.C. Aliağa... Noterliği 15.01.2019 tarih ve...nolu ihtarnamesi ile sözleşmeleri fesih ettiğini sabittir. Fesih gerekçesi olarak davacı ... şirketinin haksız ve hukuka aykırı davranışlarda bulunması açıklanmıştır. Ancak bu davranışlar asıl dava dosyasında somut bilgi ve belgelerle açıklanmamış, birleşen davada ise teminat mektuplarının ve çeklerin iade edilmemesi şeklinde belirtilerek bu nedenle maddi ve manevi tazminat talebinde bulunulmuştur.
Mahkememizce davalı /birleşen dosya davacısı bayiinin süresinden önce sözleşmeleri, haklı ve ispatlanan bir gerekçe ile sona erdirmediği takdir olunarak sözleşmenin haksız fesih olunduğu anlaşılmıştır.
Asıl dava dosyasında;
08.05.2017 tarihli Protokolün 3.1.2. maddesi, “Bayi, yukardaki adreste belirtilen akaryakıt istasyonları için akaryakıt bayilik sözleşmesinin imza tarihinden itibaren sözleşme süresi boyunca her yıl için toplam asgari 3.000 m3 Beyaz Ürün (Benzinler-Motorinler), ve 625 ton LPG’yi ...’dan veya ...’ın belirleyeceği dağıtım şirket(leri)nden satın almayı, her ne sebeple olursa olsun taahhüt ettiği miktardan eksik satın aldığı beyaz ürün için beher m3 başına 80 USD (Seksen Amerikan Doları), eksik satın aldığı madeni yağ için beher ton başına 80 USD (Seksen Amerikan Doları) ve eksik satın aldığı LPG için beher ton başına 100 USD (YüzAmerikanDoları) tutarında cezai şart tutarını hiçbir itirazda bulunmaksızın ...’a ödemeyi beyan, kabul ve taahhüt eder. Bayi, ...’ın işbu madde 3.1.2 uyarınca hesaplayacağı tutarı Amerikan Doları olarak ve/veya ...’ın talep ettiği günü Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Döviz Satış Kuru üzerinden Türk Lirası karşılığı olarak ödeyecektir.” şeklinde düzenlenmiştir.
Buna göre davalı, bayilik sözleşmesinin imza tarihinden itibaren iki akaryakıt istasyonu için toplamda her yıl 3.000 m3 beyaz ürün ve her yıl 625 ton LPG asgari alım taahhüdünde bulunmuştur. Davalı asgari alım taahhüdünü yerine getirmediği takdirde, beyaz ürün için eksik satın alınan her m3 başına 80 USD, LPG için ise eksik satın alınan her ton başına 100 USD cezai şart ödemekle yükümlüdür.
08.05.2017 tarihli Protokolün 5.2. maddesinde, “BAYİ’nin Sözleşme’nin maddelerini ihlal etmesinden ötürü Sözleşmenin süresinden önce feshedilmesi veya haksız olarak Sözleşmeyi feshetmeye teşebbüs etmesi halinde, BAYİ; madde 5.1’de yer alan maktu cezai şart bedeliyle birlikte, fesih tarihinden sonra geriye kalan sözleşme süresince de satın alınması gereken malın alınmaması sonucu satış taahhüdüne göre yukarıda yazılı miktarlar üzerinden hesaplanacak cezai şart bedeli, kar mahrumiyeti, ödeme gününden itibaren işletilecek sözleşmesel faiziyle birlikte almış olduğu Ticari İnkişaf Bedeli, diğer borçları ve yatırım bedelleri dâhil olmak ancak bununla sınırlı olmamak üzere ...’ın tüm zararlarını hiçbir itirazda bulunmaksızın, herhangi bir mahkeme kararına veya ihtara gerek kalmaksızın, derhal ve defaten ...’a ödeyeceğini gayrikabilirücu surette kabul, beyan ve taahhüt eder.” şeklinde düzenlenmiştir.
Şu halde davalının sözleşmeyi haksız olarak feshetmesi durumunda, yukarıda belirtilen Protokol’ün 3.1.2. maddesine göre eksik satın alınan tutarlar sözleşmelerde süre sonu olarak kararlaştırılan 08.05.2022 tarihine göre belirlenecektir. Diğer bir deyişle, haksız fesih durumunda, sözleşmeler kararlaştırılan süre sonu olan 08.05.2022 tarihine kadar devam etseydi davalının almakla yükümlü tutulabileceği asgari miktarlar üzerinden cezai şart tespit edilmelidir. Protokol’ün 3.1.2. maddesinde asgari alım taahhüdü bayilik sözleşmesinin imza tarihinden itibaren iki istasyon için toplamda beyaz ürün için her yıl 3.000 m3 ve LPG için her yıl 625 ton olarak kabul edilmiştir.
Sözleşmenin feshi haksız olduğundan, taraflar arasındaki mevcut sözleşmeler doğrultusunda, eksik beyaz ürün alımları bakımından 25.04.2018 tarihi ila 08.05.2022 tarih aralıkları (4 sene toplamda 12.000 m3 taahhüt), eksik LPG alımları bakımından ise 30.03.2018 ila 08.05.2022 tarih aralıklarına (4 sene toplamda 2.500 ton taahhüt) göre eksik alım cezai şart hesabı yapılması gerekmiştir.
08.05.2017 tarihli Protokolün, 3.1.3. maddesi, “Söz konusu taahhüdün % 10’luk kısmı cezai şarttan rakamından muaf tutulacaktır.” şeklinde düzenlenmiştir.
Dolayısıyla davalının asgari olarak alımını taahhüt ettiği miktarın % 10’luk kısmı cezai şartın hesaplanmasında dikkate alınmamalıdır. Buna göre esas alınacak taahhüt beyaz ürün için toplamda 10.800 m3, LPG için toplamda 2.250 ton yapmaktadır.
08.05.2017 tarihli Protokolün 5.1. maddesi, “İşbu Protokolün imzalanmasını müteakip BAYİ tüm yükümlülüklerini en geç 30 iş günü içerisinde yerine getirecek ve taraflar arasında Sözleşme imzalanacaktır. İşbu Protokolün, Sözleşmenin ve bu Sözleşmeye ek olarak akdedilmiş veya akdedilecek tüm sözleşmelerin herhangi bir maddesinin BAYİ tarafından ihlal edilmesi durumunda BAYİ, ...’a her istasyon için ayrı ayrı olmak üzere 150.000-USD toplamda300,000-USD tutarında maktu cezai şart bedelini ödemeyi kabul, beyan ve taahhüt etmiştir. BAYİ, işbu Protokol kapsamında basiretli tacir sıfatıyla ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği cezai şart miktarlarından tenkis talep edemez. Bu madde kapsamındaki cezai şart ifaya ekli anlamında olup ...işbu cezai şartı Protokolü ve/veya buna bağlı olarak akdedilecek sair sözleşmeleri feshetmeden Önce veya feshettikten sonra talep ve tahsile yetkilidir. İşbu Protokolde belirtilen cezai şart tutarları, ...’ın ilk talebi üzerine, herhangi bir mahkeme kararı alınmasına, ihtar veya ihbarname keşidesine gerek kalmaksızın BAYİ tarafından hiçbir itirazda bulunulmaksızın derhal, nakden ve defaten...’a ödenecektir. Aksi halde ... verilen işbu Protokol ve Sözleşmede belirlenen teminatları nakde çevirerek tahsile yetkilidir. Protokol kapsamında belirtilen cezai şart bedellerinin ödenmesinde,...'ın BAYİ'den cezai şartbedelini yazılı olarak talep ettiği tarihteki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Döviz Satış Kuru esas alınır.” şeklinde düzenlenmiştir.
Buna göre davalı sözleşme veya protokol hükümlerini ihlal etmesi durumunda, her istasyon için 150.000 USD toplamda iki istasyon için 300.000 USD cezai şart ödemekle yükümlüdür.
08.05.2017 tarihli Protokolün 5.2. maddesinde, "5.1. hükmünde kabul edilen maktu cezai şartın, eksik alınan miktara göre hesap edilecek cezai şartla birlikte istenebileceği" kararlaştırılmıştır.
Fesih haksız kabul olunduğundan, davacı, eksik alım sebebiyle hesaplanan cezai şarttan ayrı olarak 300.000 USD maktu cezai şart talep edebilecektir. Fesih tarihinde, bayilik sözleşmelerinin imza tarihinden itibaren asgari alım için öngörülen bir yıl henüz tamamlanmamıştır.
Asıl dosyada davacı ... Aş vekili dosyaya ibraz etmiş olduğu 03/04/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile alacak miktarını toplamda 90.000-USD artırmak suretiyle cezai şart alacaklarını 100.000- USD olarak bildirmiş, dosyaya alınan sayman mutemedi alındısından 29.574,63 TL ıslah harcının yatırıldığı ,03/04/2023 tarihli merkez bankası kurlarına göre bu harcın 90.000 USD artırım için yatırıldığının anlaşıldığı, toplam dava değerinin 100.000 USD olarak belirlendiği görülmüştür. Mahkememizce ıslah sonucu nisbi harcı tamamlanan 100.000 USD miktar üzerinden davanın kabulüne karar verilmiştir.
Birleşen dava dosyasında;
Mahkememizce sözleşmenin haksız olarak birleşen dosya davacısı bayii tarafından fesih edildiği kabul edildiğinden davaya konu teminat mektuplarının iade koşullarının sözleşmeye göre oluşmadığı, bu mektupların nakde çevrilmesinde davalı ... Aş nin haklı ve sözleşmeye uygun davrandığı sabit bulunmuştur. Bu nedenle sabit olmayan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
H Ü K Ü M /
1-Asıl davada İstanbul ...Asliye ticaret mahkemesi ...Esas sayılı dosyasında
5.000,00-USD,Akaryakıt türü ürünün asgari alım taahhüdünden kaynaklanan cezai şart alacağı
5.000,00-USD LPG türü ürünün asgari alım taahhüdünden kaynaklanan cezai şart alacağı
40.000,00-USD, Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi'nin erken fesihten kaynaklanan cezai şart alacağı
40.000,00-USD, Otogaz LPG Bayilik Sözleşmesi'nin erken fesihten kaynaklanan cezai şart alacağı
olmak üzere toplam 100.000 USD cezai şart alacağının 01/10/2019 temerrüd tarihinden itibaren 3095 sy 4/A md gereğince Devlet Bankalarının yabancı para cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesaplarına uyguladığı en yüksek faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine
2-Birleşen İstanbul ...ATM nin ... -171 esas sayılı dosyasında davacı taleplerinin reddine
ASIL DAVA YÖNÜNDEN:
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 122.361,79-TL Harçtan peşin alınan 30.588,15-TL harcın mahsubu ile bakiye 91.773,64-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesinin "...Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır..." hükmü gereği 1.320-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 215.301,76-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 30.642,55-TL ilk gider, 14.951,00 TL tebligat ve müzekkere gideri ile bilirkişi ücreti olmak toplam 45.593,55 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili davacıya verilmesine,
7-HMK 333. md. uyarınca davacı tarafından yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talebi halinde davacıya iadesine,
BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN:
8-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 269,85 TL Harcın peşin alınan 2.561,63 TL harçtan mahsup edilerek 2.291,78 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,
9-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesinin "...Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır..." hükmü gereği 1.320-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,
10-Karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca red olunan maddi tazminat yönünden 17.900,00TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
11-Karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca red olunan manevi tazminat yönünden 17.900,00TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
12-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına
13-HMK 333. md. uyarınca davacı tarafından yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talebi halinde davacıya iadesine,
Davacı vekili Av. ... , e duruşma ile katılan Davalı vekili Av. ... yüzüne karşı , gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstanbul BAM da istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.16/11/2023
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır