T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2021/424 Esas
KARAR NO:2025/538
DAVA:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:24/06/2021
KARAR TARİHİ:08/07/2025
Mahkememizde görülen Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA/Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle; 25.01.2021 tarihinde dava konusu çek çalındığını, müvekkili ticari ilişkisi sebebiyle almış olduğu çekleri ciro edilmemiş halde kasada muhafaza ettiğini, davaya konu çekte hırsızlık olayı neticesinde müvekkilinin elinden imzasız olarak çıktığını, halen derdest olan ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... sorgu nolu dosyası da mevcut olduğunu, davaya konu çek için verilen ödeme yasağı sebebiyle bankaya çekin ibrazından sonra banka keşidecinin çek hesabındaki çek bedeli kadar bakiyeyi blokelediğini, buna rağmen alacaklı icra takibi başlattığını, müvekkili çekte kendisinden sonra ciranta olarak bulunan kişileri kesinlikle tanımadığını, bu kişilerle müvekkili arasında hiçbir ticari ilişki bulunmadığıni, davalı alacaklının kötü niyetli olduğunu, zira müvekkilinden çeklerin 25.01.2021 tarihinde çalındığını, bu olay sonrası basiretli bir tacir gibi davranan müvekkilinin 27.01.2021 tarihinde çek iptal davasını ikame ettiğini, 02.02.2021 tarihinde ise davaya konu çek hakkında ödeme yasağı kararı verildiğini belirterek; ... İcra Müdürlüğünün 2021/... Esas sayılı takibin durdurulması ve dosyaya yatan paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, ... ... Şubesi ... hesap numaralı, 7010427 çek numaralı, 30/04/2021 keşide tarihli 50.000,00 TL bedelli, ... tarafından keşide edilen çekin istirdadı, müvekkiline aidiyetinin tespiti ile müvekkiline verilmesini, müvekkilin davaya konu çekten ve ....İcra Müdürlüğünün 2021/... Esas sayılı takibinden dolayı borçlu olmadığının tespitine, kötü niyetli olarak çeki iktisap eden ve tahsile girişen davalılar aleyhine %20 den az olmamak üzere tazminata “%10 dan az olmamak üzere para cezasına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
CEVAP/Davalı ... Nakış Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde ve özetle; davacının aktif husumet ehliyeti olmadığını, huzurdaki davanın ancak icra takip borçluları tarafından ikame edilebileceğini, huzurdaki icra takibiyle hukuken ilgisi bulunmayan 3. Kişinin açtığı davada İİK 12/3 mad.ne göre tedbir kararı verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davacının icra takibinde borçlu olmaması nedeniyle iş bu davanın açılmasının mümkün olmadığını, davacının iddiasının aksine dava konu çekin çalındığı hususunu ispat edemediğini, davacı her ne kadar çeklerin kasadan çalındığını iddia etsede buna ilişkin savcılık şikayet tutanağından başka bir belge ibraz edemediğini, davacının basiretsiz ve ağır kusurlu davranışından oluşan zarardan tek başına sorumlu olduğunu, davacının ağır kusur teşkil eden fiili söz konusu olduğunu, bu kusurlu eylemi nedeniyle zarar oluşumuna tek başına sebebiyet verdiğini, asıl zarar görenin alacağına kavuşamayan müvekkili olduğunu, davacının müvekkilinin kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğunu şifahi ve tahmini beyanlarla değil kesin delillerle ispat etme zorunluluğu olduğunu, alacağına kavuşamayan müvekkilinin kanun maddesi uyarınca iyi niyetli meşru hamil olduğunu, çeki elinde bulunduran müvekkilinin hamil sıfatıyla çeki edinme sebebini kanıtlamakla yükümlü olmadığını, bu hususun yüksek mahkemenin yerleşik içtihatlarıyla sabit olduğunu ve kıymetli evrak hukukunun temel ilkesi olan mücerretlik ilkesinin gereği olduğunu, çekin iktisabında müvekkiline atfedilebilecek kötü niyet ve ağır kusur bulunmadığını, TTK 790 hükmü uyarınca yetkili hamil olduğunu belirterek, davanın reddine, davacı aleyhine %20' den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Diğer davalıların davaya karşı bir cevap sunmadığı anlaşılmıştır.
DELİLLER
Davacı vekili dava dilekçesinde davacının tekstil ürünleri geri dönüşüm atık işi yaptığını, müvekkilinin çekte cirosu bulunan ... (ciranta) 'dan çeki aldığını, Çekte müvekkilinin cirosu (imzası) olmadan 25.01.2021 tarihli hırsızlı olayı ile çekin elinden çıktığını, Çeki aldığı ...'dan sonraki cirantalarla hiçbir ticari ilişkisi olmadığını beyan ettiği anlaşılmıştır.
.... İcra Dairesi 2021/... E. Sayılı dosyasının incelenmesinde, 16.06.2021 tarihli alacaklısı (davalı) ... Nakış San. ve Tic. Ltd.Şti. (borçluları) 1 - ... 2- ... 3- ... 4- ... ... Gıda İç ve Dış Tic. Ltd.Şti. 5- ... Nakliye Toptan Gıda İç ve Dış Tic. Ltd.Şti. kambiyo senetlerine özgü takiplerde ödeme emri ile;
50.000,00 TL Asıl Alacak 5.000,00 TL %10 Çek Tazminatı
150,00 TL Komisyon 1.032.53 TL İslemiş Faiz
56.182,53 TL. Tutarındaki toplam alacağın icra giderleri, vek. ücr. ve takip tarihinden itibaren tahsil tarihine kadar işleyecek (yıllık % 16,75 avans faizi) ile tahsili talep edilmiştir.
Çekteki ciro silsilesinin ... (keşideci), ... (...) ciranta, ... (ciranta), ... Nak. Toptan Gıda İç ve Dış Tic. Ltd.Şti. (Ciranta), ... TEKSTİL İnş. San. Tic. Ltd.Şti. (Ciranta), ... İnş.San. Tic.Ltd.Şti. Olduğu anlaşılmıştır.
Alınan bilirkişi raporunda özetle, Keşideci ...'dan sonra çekte imzası bulunan ...'ın ticari ilişki nedeniyle çeki aldığının anlaşıldığı, ...'ın vergi dairesine beyanları Form Ba/Bs'lara göre kendinden sonraki ciranta ...'la arasında herhangi bir mal/hizmet alım/satım beyanına rastlanmadığından ...'ın cirosundan sonra, cirosu bulunan tüm kişi/fırmaların ciro silsilesine gör çeki hangi hangi ticari ilişkiyle aldıklarının şüpheden uzak tereddütsüz izahate muhtaç olduğu, Davacı ile önceki ve sonraki cirantalar ile ticari ilişkisi olduğuna dair ticari defterlerinde bir tespitin olmadığı, avalının iyi niyetli hamil olup olmadığım belirlemeye imkan sunacak ticari defter kayıtlarını ve bu kayıtları doğrulayan fatura, irsaliye, banka, çek ödemesi vb. ticari belgeler davalı tarafından bilirkişi incelemesine sunulmadığından bıı konuda bir değerlendirme yapma imkanı olmadığı beliritilmiştir.
GEREKÇE
Dava, dava konusu edilen çek nedeniyle davacının davalılara borçlu olmadığının tespiti ve çekin istirdadı istemine ilişkindir.
TTK m.792 elden çıkan çek hakkında "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." hükmü mevcuttur.
Eldeki davada, davacı öncelikle çekin yetkili hamili olduğunu, ardından davalı tarafın çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini ispat etmesi gerekir. Bununla birlikte davalının çeki edinme nedenini açıklama mecburiyeti bulunmamaktadır, zira aksi düşüncenin kabulü çekin “mücerretlik” vasfını ortadan kaldırır niteliktedir.
Buna göre Davacının ticari defter kayıtlarından ve incelemeye sunduğu detay mizanlardan davacının çekin keşidcci ve çekte imzası bulunan ciro silsilesindeki şahıs ve firmalarla ticari ilişkisinin olmadığı, Davacının ticari defterlerde çeki aldığını beyan ettiği ... ile ilgili herhangi bir cari hesap kaydına, mal satış fatura yevmiye kaydına, çek teslim makbuzu vb. yevmiye kaydına rastlanmadığı, Davaya konu çekin davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı anlaşılmıştır.
Bu açıklamalar karşısında somut olayın değerlendirilmesine gelince; dava konusu edilen çek bakımından davacının yetkili hamil olduğunu kanıtlar somut bir delil sunmadığı, dava konusu çekin elinden rızası dışında elinden çıktığına ilişkin herhangi bir kanıt sunmadığı, davalının çeki ticari ilişki kapsamında iktisap ettiğini savunduğu, davalının iktisabında ağır kısır veya kötü niyetli olduğuna ilişkin davacı tarafından getirilen herhangi bir kanıt da bulunmadığı (yine delil olarak dayanılan .... ASCM 2022/.... Sayılı ceza dosyasının incelenmesinde de davalıların sanık olmadığı anlaşılmakla), çeke ilişkin ödeme yasağı kararı bulunmasının iktisapta ağır kusur veya kötü niyetin kabulü için yeterli olmadığı, esasen kıymetli evrak olan çekin sebepten mücerret bir ödeme aracı olduğu anlaşılmakla çekten kaynaklı borçlu olmadığının tespitine dair açılan davanın ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.
İcra dosyasından kaynaklı olarak açılan menfi tespit davası bakımından ise davacının belirtilen icra dosyasında herhangi bir taraf sıfatının bulunmadığı görülmekle davanın aktif husumet dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.
Davacının kötü niyetli olduğu ispatlanmadığından tazminat talebinin de reddine karar vermek gerekmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
H Ü K Ü M /
1-Davanın çekten kaynaklı menfi tespit ve istirdat talebi yönünden ayrı ayrı REDDİNE,
Davanın icra dosyasından kaynaklı menfi tespit talebinin aktif husumet yokluğu nedeniyle REDDİNE,
2-Tazminat talebinin REDDİNE,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince peşin alınan 853,88-TL'nin 615,40-TL nispi karar harcından mahsubu ile fazla 238,48-TL harcın kararın kesinleşmesi sonrası talep halinde davacıya iadesine,
4-Davalı cy tekstil ve murat vekili lehine karar tarihindeki avukatlık asgari ücret tarifesi üzerinden hesap olunan 30.000,00-TL. nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı cy tekstil ve murat'a verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-HMK. 333. md. uyarınca davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiyesinin kararın kesinleşmesi sonrası davacıya iadesine,
Mahkememizin bu kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle İstanbul BAM ilgili Hukuk Dairesince incelenmek üzere istinaf yoluna başvuru hakkı bulunduğuna dair karar verildi. 08/07/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır