T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2021/496 Esas
KARAR NO:2025/186
DAVA:Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:02/08/2021
KARAR TARİHİ:11/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA
Davacı vekilinin dava dilekçesi özetle; Müvekkil şirket ile davalı arasında "..." adresinde ve tapu sicilinde "... İli. ... İlçesi. ... Köyü'nde kain ve tapuda 1771 parsel sayıda kayıtlı" taşınmaz üzerinde kurulu akaryakıt satış ve servis istasyonunun 5 yıl süreyle işleticiliği için 01.02.2020 tarihli Bayilik Anlaşması ve bağlantılı Akaryakıt Satış Protokolü imzalandığını, Taraflar arasında imzalanan Bayilik Anlaşması'nııı eki ve ayrılmaz parçası olarak aynı tarihli Protokol akdedilmiş; Protokol ile davalı bayiye, davaya konu taşınmaz üzerindeki akaryakıt satış ve servis istasyo-nundaki ticari faaliyetin ve satışın geliştirilmesi için yatırım desteği olarak 26.500,00 TL +KDV tutarında 'Peşin Satış Geliştirme Teşvik Prim Avansı" ödenmesi kararlaştırıldığını, prim tutarının 7.670,00 TL'lik kısmı davalının aynı tutardaki borcundan mahsup edilmiş kalan kısmı ise davalıya ödendiğini, Davalı taraf, .... Noterliği'nin 10.10.2020 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile Bayilik Anlaşması'nı süresinden önce tek taraflı olarak feshettiğini, Bayilik Anlaşması'nın davalı tarafından tek taraflı olarak feshedilmesi üzerine müvekkil şirket tarafından .... Noteriiği'nden keşide edilen 19.01.2021 tarih ve ... yevmiye nolu ihtar ile; davalının müvekkil nezdinde muaccel halde olan 56.494,69TL tutarındaki borcunun Bayilik Anlaşması'nın 23. mad- desi'nde kararlaştırılan 500.000,00 TL cezai şartın ve müvekkilin uğradığı kar kaybının ödenmesi hususları davalıya ihtaren bildirilmiş, ancak olumlu sonuç alınamadığı, Müvekkil şirket ile davalı arasında akdedilen Protokol ile; davalı Bayi'nin, Anlaşma ve Protokolleri süresinden önce feshetmesi halinde fesih tarihini müteakip 15 gün içinde Protokol gereğince ödenen peşin satış prim avansının ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte iade edeceği kararlaştırıldığını, Davalı, Bayilik Anlaşması'nı süresinden önce 10.10.2020 tarihinde feshettiğinden Anlaşma'nın eki niteliğindeki Protokol kapsamında kendisine ödenen 26.500.00 TL prim avansını ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte iade etmekte yükümlü olduğunu, Taraflar arasında akdedilen Akaryakıt Satış Protokolü'nde davalı Bayi'ye ikmal edilecek ürünlere ilişkin kar paylaşımının ne şekilde yapılacağı kararlaştırılmış olup, davalının anlaşmayı süresinden önce feshi nedeniyle müvekkil şirket kar kaybına uğramıştır. Davalıya alacağımızın tahsili için ihtar gönderilmesine rağmen ödeme yapılmadığından müvekkil şirketin uğradığı kar kaybı alacağının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek en yüksek mevduat faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ettiğini, Davalı tarafa ödenen peşin satış teşvik prim avans tutarı olan 26.500,00 TL'nin temerrüt (ödeme) tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek müvekkil şirkete ödenmesine; Bayilik Anlaşması gereğince ödenmesi kararlaştırılan 500.000,00 TL cezai şart alacağımızın şimdilik 10.000,00 TL'sinin fesih tarihi olan 10.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte müvekkil şirkete ödenmesine, Müvekkilin uğradığı kar kaybı alacağının değeri tam olarak belirlendiğinde arttırılmak üzere şimdilik 1.000.00 TL'sinin fesih tarihi olan 10.10.2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte müvekkil şirkete ödenmesine, yargılama giderleri vc vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı taraf cevap dilekçesi sunmamıştır.
DELİLLER
Davacı şirket 19.01.2021 tarih ve ... yevmiye nolu .... Noterlğinde davalı şirkete keşide ettiği fesih ihbarnamesinde; "Yukarıda açıklanan nedenlerle fazlaya dair her türlü hakkımız saklı kalmak kaydıyla; Muhatap Şirket tarafından 56.494.69Tl tutarındaki muaccel borcun, 500.000,00-TLtutarındaki cezai şatını ve Bayilik Anlaşınası'nın süresinden evvel feshedilmesi nedeniyle müvekkilin uğradığı kar kaybının işbu ihtarın kendisine tebliğinden itibaren 5 gün içerisinde Müvekkil Şirket'in ... ... Kurumsal Şubesi nezdindeki hesaba ödenmesi aksi takdirde anlaşmadan ve mevzuattan doğan her tiirlü hakkımızın kullanacağı ve alacağın tahsili için muhatap şirket aleyhine yasal yollara başvurulanacağı" şeklinde ihtarneme ile sözleş-meden doğan cezai şartı tahsili yoluna gideceğini ihtar etmiştir.
Davacı şirket ile davalı şirket arasında bayilik anlaşması ile iki adet protokol imzalanmıştır.
Alınan bilirkişi raporunda özetle, Sözleşme eki olan peşin satış geliştirme teşvik primi protokolünün 4. Maddesi gereği peşin ödenen 26.500,00.-TL iadesini davacının talep hakkı bulunduğu davalının bu konudaki itirazlarından peşinen fergat etmiş olduğu, Davalı şirket 10.10.2020 tarih ve ... yevmiye nolu .... Noterlğiııde davacı şirkete keşide ettiği ihbarname ile taraflar arasındaki sözleşmeyi tek taraflı fesih edildiği, Davacı şirket 19.Ol.2021 tarih ve ... yevmiye nolu .... Noterlğiııde davalı şirkete keşide ettiği fesih ihbarnamesinde sözleşmenin süresinde önce davalının tek yanlı fesih etmesi nedeniyle 500.000,00.-TL cezai şartı tebliğ tarihinden itibaren 5 gün içinde ödemesini talep ettiği, Bayilik anlaşmasının 23. Maddesine göre cezai şart maddesi gereğince 500.000,00.-TL için avans faizi; Davalının ihtarname tarihi ile dava tarihi arasındaki faiz tutarı; 61.445,21 .-TL, Davacının ihtarname tarihi ile dava tarihi arasındaki faiz tutarı:41.989,73.-TL hesaplandığı, Davacı tarafından davalıya ödenen peşin ödenen teşvik primi avansı 26.500.-TL için avans faiz hesaplaması; Davacının dava dilekçisinde talep ettiği davalının ihtarname tarihinden dava tarihine kadar hesaplanan avans faiz tutarı; 3.256,60.-TL Davacının teşvik primini ödeme tarihinden dava tarihine kadar hesaplanan avans faiz tutarı: 5.207,39.-TL hesaplandığı, Kar kaybını hususu; 01.02.2020 Sözleşme süresi sonu olan 01.02.2025 tarihine kadar süre için mahrum kalınan kar 273.022,97.-TL hesaplandığı, Yargıtayın yerleşik içtihat kararlarına göre 3 aylık kar mahrumiyeti öngörüsüne göre Mahkemenin davacının kar mahrumiyeti talebinin kabulü halinde 16.123.40.-TL kar mahrumiyeti hesaplanmıştır.
GEREKÇE
Dava, taraflar arasında imzalanan Bayilik Sözleşmesinin davalı tarafından haksız nedenle feshi sebebiyle cezai şart, prim avans tutarı ve kâr mahrumiyeti alacağına ilişkindir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendiriliğinde, dava konusuna ilişkin olarak yapılan değerlendirmede, Taraflar arasındak bayilik anlaşmasının cezai şart 23. Maddesi; "Taraflar arasında münakit anlaşma ve eklerinin, ... tarafından yukarıda yazılı şekilde feshedilmesi ve/ veya Bayi'nin işbu anlaşma ve eklerini süresinden önce feshetmesi veya fesih sonucunu doğuracak şekilde hareket etmesi halinde, Bayi; cezai şart olarak 500.000,00.-TL'yi ...'ye ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir." Şeklinde olup Sözleşme eki olan peşin satış geliştirme teşvik primi protokolünün 4. Maddesi gereği peşin ödenen 26.500,00.-TL iadesini davacının talep hakkı bulunduğu davalının bu konudaki itirazlarından peşinen fergat etmiş olduğu ve Davalı şirket 10.10.2020 tarih ve ... yevmiye ııolu .... Noterliğinde davacı şirkete keşide ettiği ihbarname ile taraflar arasındaki sözleşmeyi tek taraflı fesih edildiği anlaşılmakla peşinen ödenen teşvik prim avans bedelinin davacıya iade edilmesi gerektiğine kanaat getirilmiştir.
Yine Davalı tarafın bayilik anlaşmasını da tek taraflı olarak haklı bir neden göstermeksizin feshettiği anlaşılmakla yapılan feshin haksız nitelikte olduğu kabul edilerek buna göre alınan son bilirkişi raporuna göre süresinden önce bayilik sözleşmesinin bayi tarafından feshi halinde bayinin sözleşmede kararlaştırılan cezai şartı ödemekle yükümlü olduğunun düzenlendiği anlaşılmakla alınan rapor gereği bayilik anlaşılması 23. Madde uyarınca kararlaştırılan 500.000 tl cezai şart bedelinin davalının o yıl içim öz sermayesinin -324.931,29 tl olacağı tespit edilmekle cezai şart tutarının davalının ekonomik mahvına sebebiyet vereceği aşikar olmakla belirlenen cezai şart bedelinden takdiren %50 indirim yoluna gidilerek karar verilmiştir.
Kâr kaybı talebi bakımından da alınan bilirkişi raporu uyarınca 01.02.2020 Sözleşme süresinden süre sonu olan 01.02.2025 tarihine kadar süre bakımından mahrum kalınan kar 273.022,97.-TL hesaplanmakla Yargıtayın yerleşik içtihat kararları uyarınca (1996/11-372 esas 1996/485 karar sayılı HGK kararına göre " yeni bir bayilik kurulabilmesi, akaryakıt istasyonunun işletmeye açılması, işletme ruhsatının alınabilmesi için makul süre" ve Yargıtay 19.Hukuk Dairesi’nin 11.04.2019 tarihli 2018/2661 E., 2019/2508 K. sayılı ve 15.12.2015 tarihli 2015/3689 E., 2015/16904 K. sayılı emsal kararları) davacının objektif kriterlere göre belirlenen bu 3 aylık süre içinde yeni bir bayilik kurabileceği açık olup 3 aylık kar mahrumiyeti öngörülerek davacının kar mahrumiyet talebi 16.123,40 tl üzerinden taleple bağlı kalınacak şekilde davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. (davacının çektiği ihtarnamenin davalıya tebliğ tarihi 26/01/2021 tarihi olup verilen 5 günlük süre sonuncun 01/02/20221 olduğu kabulü ile bu tarih temerrüt tarihi kabul edilmiştir.)
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
Davanın KABULÜ ile;
1-Hesap edilen 16.123,40 TL kar kaybı alacağından taleple bağlı kalınarak 1000 tl nin 01/02/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Hesap edilen 26.500 TL prim avans alacağının 01/02/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Hesap edilen 250.000 TL cezai şart alacağından taleple bağlı kalınarak 10.000 tl sinin 01/02/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu Genel Tebliği gereğince hesap olunan 2.561,63-TL karar ve ilam harcının davacı tarafından peşin yatırılan harçtan mahsubu ile eksik kalan 1.921,22-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesinin "...Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır..." hükmü gereği 1.320,00-TL'sı arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 30.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan ilk gider, bilirkişi ücreti ve posta gideri olmak üzere toplam 7.258,71-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-HMK. 333. md. uyarınca davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiyesinin kararın kesinleşmesi sonrası davacıya iadesine,
Mahkememizin bu kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle İstanbul BAM ilgili Hukuk Dairesince incelenmek üzere İstinaf yoluna başvuru hakkı bulunduğuna dair karar verildi.11/03/2025
Katip ...
e-imza
Hakim ...
e-imza