T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2021/846 Esas
KARAR NO:2025/187
DAVA:Alacak (Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:30/12/2021
KARAR TARİHİ :11/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA
Davacı vekilinin dava dilekçesi özetle; Müvekkili ile ... ... A.Ş. ve ... Gaz A.Ş. arasında 01.09.2016 tarihli komisyon sözleşmesi imzalandığını, sözleşme uyarınca müvekkili ... ... ile ... Gaz'a akaryakıt ve LPG satımı için bayi bulmayı üstlenmekte iken ... ... ve ... Gaz da bulunan bayiler karşılığında müvekkile belirli miktarlarda komisyon ücreti ödemeyi üstlendiğini, sözleşmenin 4. Maddesi ile komisyon bedeli ödemelerine ilişkin esasların belirlendiğini, bu madde gereği müvekkilinin bulunduğu bayi için bayinin fiilen akaryakıt ve LPG satışına başlamasıyla birlikte yapmış olduğu satışlar üzerinden ... ... ve ... Gaz müvekkiline değişen miktarlarda komisyon ödemekle yükümlü olduğunu, sözleşme gereği ... ... akaryakıt satışları üzerinden komisyon ödeyecek iken ... Gaz LPG satışları üzerinden komisyon ödeyeceğini, komisyon bedeli, ... ... ve ... Gaz tarafından bayinin yapmış olduğu satışlar göz önüne alınarak belirlenmekte olup belirlenen komisyon bedelinin müvekkile bildirilmesiyle bu bedel müvekkili tarafından fatura edildiğini, sözleşme kapsamında müvekkili şirket ... ...'ya bayi olarak ...San. Ve Tic. Ltd. Şti.'yi bulduğunu, bayi olan ...San. Ve Tic. Ltd. Şti. ile ... arasında bayilik sözleşmesi imzalandığını, yine bayi ...San. Ve Tic. Ltd. Şti. müvekkiline ait olan ... adresinde bulunan akaryakıt istasyonunun kiracısı olup buna ilişkin kira sözleşmesinin olduğunu, müvekkili ile taraflar arasında imzalanan komisyon sözleşmesinin "Devir" başlığı taşıyan 6. Maddesinde "... ve ... Gaz, işbu sözleşmeyi tüm hak ve yükümlülükleriyle birlikte 3. şahıslara, kendi sermaye iştiraki olan şirket veya firmalara devredebilir." Hükmünün yer aldığını, ilgili hüküm nedeniyle taraflar arasındaki sözleşme devam ederken davaya konu komisyon sözleşmesi dava dışı şirketler tarafından diğer grup şirket olan davalı ...'a devredildiğini, bu halde 01.08.2018 tarihine kadar sözleşme kapsamında kesilen faturalar dava dışı ... ... adına kesilip ödemeler bu şirket üzerinden alınır iken 01.08.2018 tarihinden itibaren kesilen faturalar davalı ... adına kesildiğini ve ödemelerin bu şirket üzerinden alındığını, sözleşme kapsamında komisyon bedeline ilişkin kesilecek faturaların davalı ... üzerinden kesilmesi hususu ... ... tarafından talep edildiğini, taraflar arasında gönderilen ihtarnameler incelendiğinde davacıya gönderilen ihtarnameler ... Akaryakıt tarafından gönderildiğini, muhatabın ... Akaryakıt olduğu ve sözleşmenin devredildiğinin açıkça anlaşıldığını, müvekkili sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerine uygun olarak ...'e bayi bulduğunu ve bayinin filen akaryakıt satışına başladığını, bayi ... Akaryakıtın ... markasıyla 30.09.2016 tarihinden 03.09.2021 tarihine kadar işlettiğini, ilgili bayi sözleşme ve mevzuat hükümlerine uygun olarak satış yaptığını, somut olayda bayi ...yükümlülüklerine uygun davranmasına ve sözleşme ve mevzuat hükümlerine uygun olarak satış yapmış olmasına rağmen davalı taraf yükümlülüğüne aykırı davranarak davacıya hak ettiği komisyon bedelini ödemediğini, söz konusu durum 2020 yılı Aralık ayı itibariyle gerçekleştiğini bu tarihten önceki komisyon bedelleri davalı tarafça davacıya bildirildiğini ve bildirim doğrultusunda müvekkili şirket tarafından fatura kesilerek davalı tarafça herhangi bir itiraz olmaksızın ödendiğini, konuyla ilgili müvekkili tarafından davalıya pek çok kez ihtarname çekildiğini ve hak edilen komisyon bedellerinin ödenmesi talep edildiğini ancak davalı yan bu kapsamda ödeme yapmayacağı hususunu bildirdiğini, davalı taraf haksız ve hukuka aykırı olarak davacıya 2020 yılı Aralık ayı ile 2021 yılı Ocak, Şubat, Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos aylarına ilişkin komisyon bedelleri ödemediğini ve müvekkili mağdur ettiğini, müvekkilinin hak etmiş olduğu komisyon bedeli alacaklarının tahsili amacıyla zorunlu arabuluculuk kurumuna başvuru yapılmışsa da taraflar arasında telekonferans yoluyla yapılan görüşmelerde anlaşma sağlanamadığını Beyan ederek 10.000,00TL komisyon bedeli alacağının hakediş tarihlerinden işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine Karar verilmesinin talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı vekilinin cevap dilekçesi özetle; Dava dışı ... ... A.Ş. ve ... Gaz A.Ş. ile davacı ... Petrol Ürünleri Pazarlama Ltd. Şti. arasında 01.09.2016 tarihli Sözleşme imzalandığını, sözleşmenin konusu, 2. maddede: "Bu sözleşme mülkiyeti ...'cı ait olan "..." adresinde ve "... parselde kayıtlı taşınmaz" üzerinde kurulu bulunan akaryakıt ve Ipg/otogaz satış istasyonunda, ... ve ... Gaz bayii olarak İşleticilik faaliyeti yürütecek bayi adayının ... aracılığı ile ... ve ... Gaz'la bayilik sözleşmesi akdetmesi; bayi adayının lisansını alarak faaliyete başlaması ve bayilik ilişkisinin kesintisiz 01.09.2021 tarihine kadar devam etmesi kayıt ve şartıyla, 01.01.2017 tarihinden itibaren başlamak üzere, ... ve ... Gaz tarafından ...'a ödenecek komisyon bedeli ile ilgili olarak tarafların hak ve yükümlülüklerini düzenlemektedir." şeklinde ortaya konulduğunu, sözleşmenin "... ve ... Gaz'ın Yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesi ile davacıya hangi şartlar altında ve hangi miktarda ödeme yapacağı ayrıntılı olarak düzenlendiğini, ... bakımından sözleşmenin 4.1.maddesinde yer alan; "..., ...'un bulacağı bayi adayı ile "Standart Bayilik Sözleşmesi" imzalaması halinde, bayinin istasyonda ... markası altında 01.09.2021 tarihine kadar akaryakıt satış faaliyetinde bulunması, bayinin akaryakıt satış istasyonunda fiilen akaryakıt satışına başlaması, bayinin, bayilik anlaşması ve ekleri ile mevzuat hükümlerini ihlal etmemesi, bayilik süresince münhasıran ... ürünlerini satışa arz etmesi, kayıt ve şartıyla, bayinin fiilen akaryakıt satışına başlamasını müteakip, aylık alarak 21.750-USD+KDV bedeli ...'a ödeyecektirhükmü ile yapılacak ödemelerin bayinin bayilik anlaşması ve eklerini ihlal etmemesi şartı ile yapılacağının açıkça düzenlendiğini, 4.1. maddenin devamında ve 4.2.ve 4.3, maddelerde ise; bayinin ürün alım miktarı veya toptan ve pompadan satış miktarlarına oranla ve yine aynı şartlarla ödenecek komisyon bedellerinin belirlendiğini, müvekkili şirketler ... ve ... Gaz ile ...Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. arasında, ...'un müvekkiller marka ve logosu altında istasyonda bayilik faaliyeti sürdürmesi konulu 01.01.2017 tarihli bayilik sözleşmeleri ve ekleri imzalandığını, ... ve ... arasında; 01.01.2017 tarihli ve 01.09.2021 tarihine kadar süreli şekilde; Standart Bayilik Sözleşmesi, Çerçeve Protokol, Ürün Alım Taahhütnamesi, Ticari Koşullar, Ariyet Demirbaş Belgesi imzalandığını, 01.01.2017 tarihli anılan sözleşmeler ve ekleri; ..., ... ve ... arasında imzalanan Devir Mutabakatı ile, tüm hak, borç ve sorumlulukları ile birlikte müvekkili ...'e devredildiğini, ... Gaz ile ... arasında 01.01.2017 tarihli ve 01.09.2021 tarihine kadar süreli şekilde; Otogaz Standart Bayilik Sözleşmesi, Ürün Alım Taahhütnamesi, Ticari Koşullar imzalandığını, bayi ..., sözleşmeler kapsamında imzalamış olduğu Ürün Alım Taahhütnameleri ile; ... (...) ile olan bayilik ilişkisi kapsamında yıllık asgari 2800 metreküp ve anlaşma süresince toplam 13.066 metreküp beyaz ürünü (kurşunsuz benzin + normal benzin + motorin) ...'den (...'ten) veya ...'in (...'in) yazılı olarak göstereceği ikmal kaynaklarından satın almayı kabul ve taahhüt ettiğini; Ürün Alım Taahhütnamesi'nin (b) bendinde ifade edildiği üzere anılan Taahhütname'ye aykırılığın münakit Anlaşmaların da ihlali olarak değerlendirilebileceğini beyan, kabul ve taahhüt ettiğini, yine Taahhütnamenin (g) ve (h) bentlerinde beyan edildiği üzere ..., anılan kâr mahrumiyeti tutarının anlaşma süresi sonunda toplam olarak talep edilebileceğini ve ... (...) tarafından yazılı feragatname verilmedikçe ... (...) herhangi bir hak ve alacağından feragat etmiş sayılmayacağını beyan ve kabul ettiğini, ... Gaz ile olan bayilik ilişkisi kapsamında ise yıllık asgari 720 ton ve anlaşma süresince toplam 3360 ton otogaz ürününü ... Gaz'dan almayı taahhüt ettiğini ve Taahhütname ile aynı yönde taahhüt ve beyanlarda bulunduğunu, bayi ..., Ürün Alım Taahhütnamesi hükümlerine aykırı davrandığını ve sözleşme süresince almayı taahhüt ettiği miktarda ürünü müvekkillerden almayarak bayilik sözleşmelerini ihlal ettiğini, ... ile olan bayilik ilişkisi 01.09.2021 tarihinde sona erdiğini, müvekkiller tarafından davalı ...'un düzenlediği faturalara istinaden 01.09.2016 tarihli Sözleşme'nin 4. maddesinde öngörülen ödemeler -bayinin sözleşme ve eklerinden doğan yükümlülüklerini ihlal etmemesi şartıyla- yapıldığını, bayinin sözleşmeyi ihlal etmiş olması nedeniyle müvekkilinin davacıya huzurdaki davaya konu edilen şekilde ve herhangi bir borcu olmadığı gibi; daha önce gerçekleştirilmiş olan ödemelerin de müvekkillere iadesi gerektiğinden tarafça .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyasından görülmekte olan alacak davası ikame edildiğini, davanın halen derdest olduğunu, davacı, bayilik sözleşmelerinin ...'den ...'e devrine kadar olan dönemde faturaları ... düzenlediğini ve ... tarafından ödemeler gerçekleştirildiğini, bu kapsamda ... tarafından davalıya toplam 379.193.85TL+ KDV'lik ödeme yapıldığını, devir mutabakatının ardından ise davalıya ödemeler, düzenlenmiş olan faturalara istinaden ... tarafından yapılmaya devam edildiğini, bu kapsamda müvekkili ... tarafından toplam 3.956.045,78TL+ KDV'lik ödeme yapıldığını, sözleşme kapsamında otogaz bayilik faaliyeti kapsamında ... Gaz tarafından davalıya ödenmiş olan tutar ise, 333.607,11TL+KDV olduğunu, 01.09.2016 tarihli Sözleşme'nin 4. maddesi hükmü ile de sabit olduğunu davacıya yapılacak ödemeler, bayi ...'un bayilik sözleşmelerini ve eklerini ihlal etmemesi şartına bağlı olarak gerçekleştirildiğini, davacı taraf, açık sözleşme hükmü ile ödemelerin bu şart altında yapılmakta olduğunun bilincinde olduğunu, Beyan ederek Huzurdaki davanın, konu itibariyle bağlantılı olan ve daha önce ikame edilmiş olan .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. sayılı davası ile birleştirilmesine, Davanın reddine, Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı tarafa yüklenmesine, Karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
Taraflarca delil olarak; sözleşme, faturalar, ihtarname, konuya ilişkin bilgi ve belgeler, ticari defter kayıtları ve bilirkişi incelemesine dayanılmış olup, gösterilen deliller toplanarak dosya arasına konulmuştur.
Taraflar arasında, 01.06.2016 tarihli sözleşme akdedilmiştir.
Sözleşmenin 4.1. Maddesi " ...; ...'un bulacağı bayi adayı ile "Standart Bayilik Sözleşmesi" imzalaması halinde,
(i) Bayinin istasyonda ... markası altında 01.01.2017 tarihine kadar akaryakıt satış faaliyetinde bulunması,
(ii) Bayinin akaryakıt satış istasyonunda fiilen akaryakıt satışına başlaması,
(iii) Bayinin, bayilik arılaşması ve ekleri ile mevzuat hükümlerini ihlal etmemesi,
(iv) Bayilik süresince münhasıran ... ürünlerini satışa arz etmesi,
Kayıt ve şartıyla, bayinin fiilen akaryakıt satışına başlamasını müteakip; aylık olarak 21.750-USD fyırmibirbinyediyüzelliAmerikanDoları) + KDV bedeli Rıfl
.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... E. Sayılı dosyasında, 04.07.2022 tarihinde; "Davalı tarafın, davacı ile dava dışı bayi arasında akaryakıt bayilik ilişkisi kurulmasına ve bu ilişkinin sözleşmede öngörülen süre boyunca devamını sağlamak suretiyle 01.09.2016 tarihli sözleşmeyle yüklendiği yükümlülükleri eksiksiz olarak yerine getirdiği, iadesi talep edilen komisyon ödemelerinin sözleşmede kararlaştırıldığı biçimde davacı tarafça hesaplandığı ve bu hesaplamalara göre yapıldığı anlaşılmakta olup; Gerek davalı ile gerekse dava dışı bayii ile kurduğu ticari ve sözleşmeler ilişki döneminde adı geçenlerin sözleşmelerde yüklendikleri yükümlülükleri yerine getirmedikleri yönünde herhangi bir girişimi bulunmayan, hesabını kendisi yaparak ihtirazı kayıp koymaksızm davalıya komisyon ödemesi yapan davacı tarafın, bu ilişkiler sona erdikten sonra fazla komisyon ödemesi yaptığı yönündeki iddiası, 6102 sayılı TTK'nın 18/2 maddesinde öngörülen tacirin ticari işletmesine ait bütün ticari faaliyetlerinde basiretli ve özenli davranma yükümlülüğünü aykırı düşmektedir. Hiç kimse kendi kusurundan dolayı başkası aleyhine hukuki bir çıkar elde edemeyeceğinden; toplanılması istenilen delillerin toplanmasının da yukarıda özetlendiği biçimde olayın aydınlatılması ve davanın sonuçlandırılması için mahkememizin özetlenen biçimdeki değerlendirmelerine bir etkisinin olmayacağı sonuç ve kanaatine varıldığından mevcut dosya kapsamına göre yerinde görülmeyen davanın reddine ilişkin aşağıdaki kararı vermek gerekmiştir." Şeklindeki gerekçe ile davanın reddine karar verilmiştir.
Alınan 10/10/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle,dava dışı ...San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin gerek davacı ile davalı arasındaki sözleşme kapsamındaki gerekse de davalı ile dava dışı şirket arasındaki sözleşme kapsamındaki aylık 233,33m3, yıllık 2.800m3 ve sözleşme süresi boyunca toplam 13.066m3 ürün alım taahhüdünün karşılandığı, davalı, taraflar arasındaki sözleşme kapsamında Şubat 2021 dönemine kadar olan satışların tamamının komisyonunu davacıya ödediği, Taraflar arasındaki sözleşmenin "Yukarıda belirtilen ödemelere esas hesaplamalar, istasyonda faaliyet gösterecek bayi adayının ilk akaıyakıt ve lpg/otogaz alım tarihinden itibaren 1 (bir) aylık dönemlerde yapılacaktır Söz konusu hesaplama münhasıran ... ve ... Gaz tarafından hesaplanarak ...'a yazılı olarak veya elektronik ortamda bildirilecek ve ... tarafından bir sonraki takvim ayının ilk günü ... ve ... Gaz için ayrı olmak üzere tanzim edilecek komisyon bedeli faturasının ... ve ... Gaz a tebliğinden itibaren 30 (otuz) gün içerisinde ...'un banka hesabına ödenecektirhkmünü içeren 4.5. maddesi kapsamında bakiye 1.294.912,15TL davacının komisyon alacağı hesaplandığı, Davacının alacak iddiasının Mahkemece benimsenmesi durumunda, taraflar arasındaki sözleşmenin 4.5. maddesinin "tanzim edilecek komisyon bedeli faturasının ... ve ... Gaz a tebliğinden itibaren 30 (otuz) gün içerisinde ...'un banka hesabına ödenecektir' hükmü kapsamında davacının belirlenen, 213.681,66TL alacağına, 30.04.2021 tarihinden itibaren yıllık 16,75 ve değişen oranlarda 211.251,18TL alacağına, 31.05.2021 tarihinden itibaren yıllık 16,75 ve değişen oranlarda 218.126,84TL alacağına, 30.06.2021 tarihinden itibaren yıllık 16,75 ve değişen oranlarda 222.779,89TL alacağına, 31.07.2021 tarihinden itibaren yıllık 16,75 ve değişen oranlarda 215.942,74TL alacağına, 31.08.2021 tarihinden itibaren yıllık 16,75 ve değişen oranlarda 213.129,85TL alacağına, 30.09.2021 tarihinden itibaren yıllık 16,75 ve değişen oranlarda 3095 sayılı yasanın 4489 sayılı yasa ile değişik 2/2 maddesine göre avans faizi yürütülebileceği Sonuç ve kanaatine varılmıştır.
GEREKÇE
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davacı ile Dava dışı ... ... A.Ş ve Davalı ... Gaz A.Ş arasında akdolunan 01.09.2016 tarihli komisyon sözleşmesi kapsamında, davacının Aralık 2020 - Ağustos 2021 dönemine ilişkin olarak davalının dava dışı ...san Ve Tic. Ltd. Şti'ye yaptığı beyaz ürün (motorin ve benzin) satışlarından doğan komisyon alacağının olup olmadığı, varsa miktarının ne kadar olduğu, davalının dava dışı ...san. Ve Tic. Ltd. Şti yaptığı sözleşmenin dava dışı şirket tarafından taahhüt ettiği miktardan eksik alım yapmak suretiyle sözleşmenin ihlal edilip edilmediği, ihlal edildi ise dava dışı şirketin ihlalinin taraflar arasındaki sözleşme kapsamında varsa davacının komisyon alacağı olup olmadığı hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.
Tarafların iddia ve savunmaları, yapılan yargılama, toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ile dosya kapsamındaki tüm belge ve bilgiler birlikte değerlendirildiğinde; Taraflar arasında akdedilmiş sözleşmenin 4. maddesinde, beyaz ürün (Motorin + Benzin) akaryakıt ve Otogaz LPG konularında, olmak üzere birbirinden farklı olarak ve dava dışı ...'un satış taahhütleri doğrultusunda, ilgili maddede belirtilen farklı komisyon oranları ile düzenlendiği, dosya kapsamında bulunan sözleşmeler itibariyle dava dışı ...'un başlangıçta akaryakıt için ..., Otogaz LPG için de ... dağıtım şirketiyle sözleşme ve protokoller akdedildiği, mali bilirkişi tespit ve değerlendirmesi neticesinde, akaryakıt istasyonunu işleten dava dışı ...'un, beyaz ürün(Motorin + Benzin) satış taahhüdünü fazlasıyla yerine getirmesi doğrultusunda, davacının taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 4.1. maddesi doğrultusunda davacının, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 4.1. maddesi kapsamında, komisyon alacağını hakkettiği ( çünkü davalı ile dava dışı şirket arasındaki sözleşme kapsamında Dava dışı ...San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin aylık 233,33m3, yıllık 2.800m3 ve sözleşme süresi boyunca toplam 13.066m3 ürün alım taahhüdünün karşıladığı ve buna göre ürün alım taahhüdünü yerine getirdiği tespit edildiğinden) kanaati ile buna göre 4.5 maddesi kapsamında davacının bakiye 1.294,912,15 tl komisyon alacağının bulunduğu sonucuna varılarak ( 30/04/2021 tarihi temerrüt tarihi olarak kabul edilerek) ıslah dilekçesi doğrultusu taleple bağlı kalınarak davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KABULÜ ile,
100.000 TL alacak bedelinin temerrüt tarihi olan 30/04/2021 tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalı taraftan alınarak davacı tarafa verilmesine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 6.831,00-TL karar ve ilam harcının davacı tarafından peşin yatırılan harç ve ıslah harcı toplamı harçtan mahsubu ile eksik kalan 5.273,93-TL harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 30.000,00TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan bilirkişi ücreti, posta gideri ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 26.393,08 TL nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesinin "...Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır..." hükmü gereği 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,
7-HMK. 333. md. uyarınca davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiyesinin kararın kesinleşmesinden sonra mahkememizce resen davacıya iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne hitaben yazılacak dilekçeyle istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 11/03/2025
Katip ...
e-imza
Hakim ...
e -imza