T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/244 Esas
KARAR NO: 2023/166
DAVA: Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 21/11/2016
KARAR TARİHİ: 14/02/2023
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA
Davacı vekilinin dava dilekçesi özetle; müvekkilinin davalı ile davalı tarafın otelinde konaklayacak tüm müvekkil acente rezervasyonları için 28/03/2016 tarihli protokol imzalandığını, protokolün ana satış pazarı Fransa olduğunu, protokolün imzasıyla birlikte müvekkil acentenin davalı otele 30/08/2016 tarihli 40.000 Euroluk bir çek verdiğini ayrıca 2005 senesinden devreden alacak bakiyesi 40.277,70 Euro ile birlikte protokolün başlangıcında davalıdaki müvekkil alacak bakiyesi toplamı 80.277,70 Euro olduğunu, tarafların protokole göre çalışmaya başlandığı ancak 2016 sezonunun turizm alanında kötü olayların yaşanmasından dolayı Türkiye, Fransa pazarını ve hem turizm sektörünü bitirme noktasına getirdiğini, müvekkili ile davalı arasında imzalanan 28/03/2016 tarihli protokolün 7.maddesinde de açıkça yer aldığı üzere ''Hükümet ve resmi makamların muameleleri, kargaşalık, harp, terör ve bombalama olayları, komşu ülkelerde ve söz konusu ana satış pazarı olan ülkede (Fransa) çıkan savaş, yada belirtilen olguların tümünde, mülki hakların kullanılması hali, ayaklanma, doğal afetler, salgın ve sari hastalıklar gibi davalı otel ve müvekkil acente iradesi dışında vuku bulan mücbir sebep hallerinde her iki tarafta sözleşme şartlarından muaftırlar'' yine aynı madde de davalı otelin almış olduğu ön ödemeyi ve devir alacak bakiyesini 2016 sezonuna kadar nakden Euro olarak iade edeceği açıkça kararlaştırıldığını, madde metninde açıkça ifade edilen mucbir sebepler üst üste yaşanmış bu gelişme üzerine müvekkilinin davalı otel ile temas kurduğunu, o tarih itibariyle vadesi gelen 30/08/2016 vadeli çekin iadesini istediğini, bir netice alamayınca noterden ihtarname gönderdiğini, davalı tarafın prtokolün 7.maddesinin açık ifadesine rağmen davalı tarafın çeki iade etmediğini, müvekkilini zor duruma sokarak davalının bankadan tahsil ettiğini ayrıca çek bedeli dışındaki cari hesap bakiyesini de iade etmediğini ve tüm bu nedenlerle dava tarihi itibariyle davalı üzerinde bulunan müvekkiline ait devir alacak bakiyesi 54.059,50 Euro nun faizi ile birlikte müvekkiline iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı vekilinin cevap dilekçesi özetle; somut olayda davacı tarafın davasına dayanak yaptığı 28/03/2016 tarihli sözleşmenin 7.maddesinin uygulama olanağını tarafların karşılıklı kabul ve icaplarla kaldırdıklarını, müvekkil şirket ile davacı arasında davacı delilleri arasında yer almayan 17/06/2015 tarihinde imzalanmış Tek Yetkililik ve Garanti Sözleşmesi ile son olarak imzalanan 28/03/2016 tarihli Tek Yetkililik ve Ön Ödeme Prtokolü olduğunu, davacı tarafın ikinci düzenlenen 28/03/2016 tarihli sözleşmenin imzalanmasından sonra Türkiye'de ve Fransa'da terör saldırılarının gerçekleştiğini ve turizmi olumsuz etkilediğini, davacının ihtarname ile ön ödeme avansı olarak verilen 40.000 Euro luk çek ile 23.734,30 Euro tutarındaki ön ödeme toplamı 63.734,40 Euro bedelin iadesini istediğini, davacı şirketin bu ihtarnameyi göndermesinden sonra da müvekkil şirkete son anlaşma şartları dairesinde müşteri göndermeye devam ettiğini, davanın açılması ve 22/08/2016 tarihli ihtarnamede belirtilen aynı hususlar gerekçe gösterilerek alacak talebinde bulunulmasının fiili gerçeklere uygun olmayan kötü niyetli bir yaklaşım olduğunu, sözleşme gereğince davacıya tahsis edilen ancak gerçekleştirilmeyen rezervasyonlar nedeniyle boş tutulan ve başkalarına satılıp pazarlanmayan otel odaları nedeniyle müvekkil şirketin de mağdur olduğunu, davacının sözlşemeden doğan yükümlülüklerini iyi niyetle getiren müvekkil şirketten 54.059,50 Euro nun iadesini talep etme hakkı bulunmadığını, davacı tarafın daha önce 2015 yılı içinde de benzer gerekçelerle ön ödemenin iadesini talebinde bulunduğunu, 28/03/2016 tarihli sözleşmenin 6.maddesinde müvekkil şirkete ödenen 191.080 Euro bedelinin mücbir sebepler nedeniyle tükenmemesi halinde artan bedelin 01/10/2015 tarihinde başlayacak olan 01/11/2015-31/10/2016 tarihleri arasındaki turizm sezonuna devredileceği belirtildiğini ve tüm bu nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
Delil olarak; sözleşmeler, ihatrnameler, fatura, ticari defter kayıtları ve bilirkişi incelemesine dayanılmış olup, gösterilen deliller toplanarak dosya arasına konulmuştur.
Mahkememizce 2016/1140E., 2018/1040K. Sayılı ilamı ile davanın reddine karar verilmiş, verilen karar hakkında istinaf kanun yoluna başvurulmakla ... BAM ... H.D. 2020/... E., 2022/ ... K. Sayılı ilamı ile, "...Açıklanan nedenlerle, Mahkemece öncelikle, 6100 sayılı HMK'nun 137. maddesinde yer alan emredici nitelikteki düzenlemeye uygun olarak ön inceleme duruşması yapılarak, ön inceleme duruşmasında tarafların anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların ayrı ayrı tespit edilmesi, uyuşmazlık konularının tespitinden sonra tarafların sulhe veya arabuluculuğa teşvik edilmesi, sulh ve arabuluculuktan sonuç alınamaması halinde ise anlaşamadıkları hususların tek tek tutanağa geçirilmesi suretiyle, tutanağın taraflara imzalatılması, tahkikatın ön inceleme tutanağı esas alınarak yürütülmesi, taraflarca üzerinde anlaşılamayan ve uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek çekişmeli vakıalar için usulüne uygun şekilde delil gösterildiği takdirde tahkikat aşamasına geçilerek gösterilen delillerin toplanılması, belirlenen ihtilaf konusu çerçevesinde tarafların iddia ve savunmaları değerlendirilerek varılacak sonuç dairesinde davanın esasına ilişkin hüküm kurulması gerektiğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nun 353/1.a.6 ve 355. maddeleri gereğince kaldırılmasına, dairemizin kararına uygun şekilde yargılama yapıldıktan sonra yeniden karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmiştir.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin 14/09/2021 tarihli 2021/10 E. 2021/61 K. sayılı ilamında; 492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 2. maddesinde ifade edilen (1) sayılı tarifenin 1/e bendinde belirtilen işin esasının hüküm altına aldığı kararlardan anlaşılması gerekenin, ilk derece mahkemesi yerine geçilerek verilen ve icra kabiliyeti söz konusu olan kararlar olduğu, ilk derece mahkeme kararlarına dair istinaf başvurusunun esastan reddi yönündeki kararların ise icra edilebilir karar niteliğinde olmadığı için maktu harca tabi olduğu ifade edilmiştir. Somut dosya yönünden Dairemizce yapılan inceleme neticesinde verilen istinaf başvurusunun esastan reddi kararı icra edilebilir bir karar niteliğinde değildir ve ilk derece mahkemesi kararının geçerliliği devam etmektedir. İlk derece mahkemesi kararı kaldırılarak esas hakkında yeni bir karar verilmediği için emsal ilamda açıklanan hususlar Dairemizce de uygun bulunarak, davalı yönünden istinaf karar harcının maktu olarak belirlenmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir." şeklinde verilen kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.
Alınan 29/12/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle, Dava dosyasındaki tarafların davaya konu 2015-2016 dönemleri ticari defter ve kayıtları birlikte değerlendirildiğinde; Davacı ... LTD.ŞTİ.'nin ticari defterlerinde davalı firmadan dava tarihinde 54.059,50 Euro ALACAKLI olduğunun kayıtlı olduğu, Davalı ... İNŞ. VE TİC. A.Ş./nin ticari defterlerinde davacı firmaya 54.059,50 Euro BORÇLU olduğunun kayıtlı olduğu, Tarafların ticari defter kapanış bakiyelerinin karşılıklı olarak birbirini doğruladığı, farklı bir ifade ile tarafların ticari defterlerinde cari lıcsap yönüyle farklılık bulunmadığının anlaşıldığı, Sektörel Bilirkişi Kanaatinde ise Detayları inceleme kısmında belirtilmiş olan 14 Temmuz ve 15 Temmuz terör olayları sebebi ile hem ülkemizde, lıcm Fransa' da turizm sektörünün olumsuz etkilendiği, rezervasyon iptallerinin yoğunlaştığını, satışların % 32 oranın düştüğü bilgisi dahilinde sözleşme şartları gereği mücbir sebep olarak değerlendirmeye alınacağı, Davacı acente tarafından 22 Ağustos 2016 tarihi itibari ile (ihtarname gönderilen tarih) davalı otel adına yapılmış herhangi bir satış rezervasyonun bulunmadığı, Davalı otelin aktif satışlarının temmuz, ağustos, eylül, ekim aylarında gerçekleştiği, 22 ağustos itibari 22 Ekim tarihine kadar ile her gün 30 odanın boş bırakılmadığı satışlarının devam ettiği, davacı acentenin sözleşme şartları gereği nisan, mayıs, haziran, eylül, ekim aylarında satışının gerçekleşmediği yalnızca temmuz ve ağustos aylarında satışlarının gerçekleştiği, Nitelikli hesaplamalar Bilirkişi Kanaatinde ise Davacının ileri sürdüğü olaylar sonrasında davacının rezervasyon aldığı tespiti uyarınca davacının ileri sürdüğü olayların taraflar arasındaki ilişki bakımından mücbir sebep olarak nitelendirilemeyeceği ve buna bağlı olarak Sözleşmenin 7. Maddesi uyarınca davacıya iade edilmesi gereken bir tutar bulunmadığı tespitine varılmıştır.
HUKUKİ NİTELENDİRME ve GEREKÇE
Dava, taraflar arasında Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesi gereği davacının davalıya ödediği hizmet bedelinin davalının edimini yerine getirmediğinden bahisle geri iadesi istemi talebidir.
Taraflar arasında düzenlenen 17.06.2015 tarihli tek etkinlik ve garanti sözleşmesinin incelenmesinde; iş bu sözleşmeye binaen otelin acenteye Fransa pazarında tek yetkililik vermek ve sözleşme tarihini kapsayan rezervasyon ödemelerini fatura basımını takiben acente ile yapılacak olan düzenli mutabakatlara istinaden bu ön ödemeden düşerek acenteyi bilgilendirmekle yükümlü olduğu, otelin bu sözleşmeye imza altına alarak an itibariyle de sözleşmede belirtilen tarihlerde Fransa pazarından davacı haricinde başka bir operatör yada acenteyle çalışmayacağını ve bu pazara yönelik olarak gelecek olan tüm münferit ve kurumsal talepleri davacıya yönlendireceğini kabul ve taahhüt ettiği belirtilerek vade-ödeme şekli sözleşmede açıklanmıştır.
28.03.2016 tarihli tek yetkili ön ödeme protokolünün incelenmesinde; Otel (davalı) ile Acente (davacı) arasında 28.03.2016 tarihinde imzalanan işbu sözleşmeye istinaden otel acenteye Fransa pazarında tek yetkililik vermek ve sözleşme tarihini kapsayan rezervasyon ödemelerinin fatura basımını takiben acenteyle yapılacak düzenli mutabakatlara istinaden bu ön ödemeden düşülerek acenteye bildirmekle yükümlü olduğu, ödemelere karşılık otelin acenteye karşı yükümlülüğünü ise fiyatlandırma tablosunda konaklama bazlı olarak taraflarca hazırlanmış ve mutabık kalınarak imza altına alınmış olan fiyatlardan ve standart room da kontenjan sayısından back to back da tahsis edilmesini taahhüt ettiği, acentanın kontenjanlı olarak tahsis edilen odalarının doldurmasına takiben otelin müsaitliğine istinaden ve otel ile mutabık kalınarak garantili fiyatlarından kontenjan üzerine ilave oda satışı yapabilme hakkına sahip olduğu, önce otelin müsaitliğine takiben odalama dengesini bozmaksızın fiyat tablosunda belirtilen konaklama günlerinin tümünde gerçekleşecek olan ilave uçuş günlerine denk gelen bazı satışında aynı tablodaki fiyatlandırmalardan otel ile mutabık kalarak gerçekleştirme hakkına haiz olduğu ve yine protokolün 7. madde maddesinde ''hükümet ve resmi makamların muameleleri, kargaşalık, harp, terör ve bombalama olayları, komşu ülkelerde ve söz konusu ana satış pazarı olan ülkede (Fransa) çıkan savaş ya da belirtilen olguların tümünde, mülkiyet haklarının kullanılması halde, ayaklanma, doğal afetler, salgın ve Sarı hastalıklar gibi otel ve acente iradesi dışında vuku bulan mücbir sebep hallerinde, her iki taraf da sözleşme şartlarında muaftır. Bu durumda otelin, aldığı ön ödemeden ve devir alacak bakiyeden artanını 2016 sezonun sonuna kadar nakden Euro olarak iade edilecektir. Söz konusu ek1 de belirtilmiş olan fiyatlar otelci tarafından tüm Avrupa ülkeleri için geçerli sayılacak ve bu şekilde işleme alınacaktır'' belirtilmektedir.
Taraflar arasında, davalı tarafın otelinde konaklayacak davacı taraf acente rezervasyonları için bir protokol imzalandığı, bu protokolün ana satış pazarının Fransa ülkesi olduğu, bu protokol kapsamında davacı tarafın davalı tarafa 40.000 Euro'luk çek verdiği, daha önceden de kalan 40.277,70 Euro ile birlikte 80.277,70 Euro'luk ödemesi olduğu, davacı tarafın Fransa'da meydana gelen terör olayları sebebiyle taraflar arasındaki protokolün 7. maddesine dayanarak mücbir sebepler nedeniyle sözleşmenin fesh edildiğinden bahisle bakiye 54.059,50 Euro'nun TBK 99 maddesi uyarınca aynen iade, bu kabul edilmediği takdirde fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankası Euro efektif satış kuru üzerinden TL karşılığının iadesini, her iki halde de ihtar tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca devlet bankalarının Euro için uyguladığı en yüksek faiz oranının uygulanmasını talep ettiği görülmüş olup, buna ilişkin yapılan incelemelerde 28.03.2016 Tarihinde Davacı ... ile Davalı ... Turizm arasında karşılıklı protokol imzalandığı, protokol şartları gereğince Otel acenteye Fransa pazarında tek yetkililik verme ve sözleşme tarihlerini kapsayan rezervasyonların ödemelerini fatura basımını takiben ön ödemeden düşerek belirmekle yükümlü olacağı, belirlenen tarihim 2016 yılında nisan, mayıs, haziran, temmuz, ağustos, eylül, ekim aylarında 30 oda olarak belirlendiği, bahsi geçen terör olayları nedeni ile turizm sektöründe olumsuzluklar yaşanarak rezervasyon iptalleri gerçekleştiği ve gelecek olan turist sayısında resmi verilere dayanarak önceki yıllara göre düşüş yaşandığı, Fransa pazarında bu düşüş oranının resmi rakamlara göre % 34,24 olduğu, Sözleşme şartları gereğince davacı acenteye tek yetkililik verilen 30 oda kontenjanının, davacı otel tarafından boş tutulması ve sözleşme koşulları gereği başka pazarlara satışının yapılmaması nedeniyle davalı otelinde maddi olarak zarara uğradığı ve rezervasyon talebi alamayan otelinde mağduriyet yaşadığı sonucuna varılmakla yapılan tespit ve incelemelerde alınan bilirkişi raporunda davalı otelin davacı acente ile yapmış olduğu sözleşmede 2016 yılının yaz sezonunda 30 oda olarak anlaşıldığı davalı otelin oda blokajları incelendiğinde nisan, mayıs, haziran aylarında 150 odası bulunan otelin satışlarını düşük olduğu, 05 Temmuz itibari ile 17 Eylül tarihine göre yaz sezonun da başlaması ile satışların en yüksek olduğu dönem olduğu eylül ayında 6 gün ( 17-18-19-20-21-22 ) satışın % 50 düştüğü, ekim ayında ayın 22 sinden sonra ay sonuna kadar satışların yarı yarıya düştüğü tespitlerine ulaşılarak buna göre iş dava bakımından 14 Temmuz ve 15 Temmuz terör olayları sebebi ile ülkemiz hem de Fransa' da turizm sektörünün olumsuz etkilendiği, rezervasyon iptallerinin yoğunlaştığını, satışların % 32 oranda düştüğü, davalı otel adına yapılmış herhangi bir satış rezervasyonun bulunmadığı (davacı acentenin sözleşme şartları gereği nisan, mayıs, haziran, eylül, ekim aylarında satışının gerçekleşmediği yalnızca temmuz ve ağustos aylarında satışlarının gerçekleştiği bilgisi) anlaşılmakla sözleşme şartları gereği yaşanan bu durumun yapılan tespitlere göre de şirketin olumsuz etkilenmesinden hareketle ve uluslararası boyuta varacak ve ülkelerin ekonomik durumu vs etkileyecek kapsamda da kalmakla iş bu olayın mücbir sebep olarak değerlendirmeye alınması gerektiği kanaati ile tarafların sunmuş olduğu ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucu da iki tarafın defterlerinin birbirleriyle uyumlu dikkate alınarak davalının davacıya firmaya 54.059,50 euro borçlu olduğu anlaşılmakla mücbir sebep olarak kabul edilen bu durum karşısında bedelin iadesine dair açılan davanın kabulüne karar verilmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KABULÜ ile, 54.059,50-Euro nun dava tarihinden itibaren işleyen 3095 sayılı yasanın 4a maddesi uyarınca euro cinsinden mevduata uygun faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 13.257,16-TL nispi karar harcından davacı tarafından peşin yatırılan harcın mahsubu ile bakiye 9.952,10-TL harcının davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 30.111,04-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan ilk gider, bilirkişi, tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 7.424,16-TL Yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-HMK. 333. md. uyarınca davacı tarafından yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talebi halinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesine istinaf nezdinde istinafı kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 14/02/2023
Katip ...
Hakim ...
*Bu evrak 5070 Sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*