T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/250 Esas
KARAR NO: 2024/404
DAVA: Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 04/04/2022
KARAR TARİHİ: 04/07/2024
Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA /Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle;
Müvekkili şirketin ... bölgesinde tarım sektöründe faaliyet göstermekte olup, sebze üretimi yaptığını,faaliyet konusuna ilişkin olarak ... olarak bilinen ve tedarikini davalı ... A.ş. nin yaptığı şirket ile de sebze üretim ve satışı konusunda çalıştığını ve iş yaptığını, Davalının yetiştirilmesini ve satın almak istediği ürünlerin cinsini - miktarını ve yetiştirme tarihlerini müvekkiline ilettiğini, müvekkili şirket ile görüştükten sonra bir fiyat karşılığı anlaşma sağlandığını, buna ilişkin olarak da müvekkili tarafça üretim için gerekli hazırlıkların yapıldığını, üretim için gerekli tohum ilaç ve benzeri siparişlerin verildiğini, Sonrasında ise ürünler yetiştiğinde davalı tarafın müvekkili ile iletişime geçerek siparişler vermeye başladığını, nakliye yükümlülüğünün davalı da olduğunu, talep ettiği ürüne göre ilgili tarlalara tırları gönderdiğini, müvekkili şirket çalışanlarınca toplanan ürünlerin tırlara yüklenerek davalıya tarlada teslim edildiğini,
Piyasada bu miktarlarda ürünü meşhur bu marketler dışında satmanın mümkün olmadığını, müvekkili şirketin daha önceden de ticari ilişkisi olan davalı şirket ile 07/01/2021 tarihinde esası soğan yetiştirme olan sebze meyve alım satım sözleşmesini imzaladığını, Sözleşme içeriğine bakıldığında; Üretim yeri: ... illeri Ürünlerin cinsi tonajı teslim tarihi ve fiyatları: 15/04/2021 - 31/05/2021 tarihleri arasında asgari 2500 azami 3000 ton soğan kg fiyatı 1.20 TL den, 01/06/2021 - 31/08/2021 tarihleri arasında ise asgari 3.000 azami 3.500 ton soğan kg fiyatı 0,87 kuruştan teslim yeri tır üstü olmak üzere anlaşma sağlandığını,
Anlaşma gereği davalı tarafın belirtilen tarihler arasında toplam 5.500 ton ürünü almayı müvekkiline taahhüt ettiğini, müvekkilinin üzerine düşenleri yaptığını, ancak ürünler hazır olduğunda piyasada soğan fiyatları daha düşük olduğundan davalı tarafın gerekli ürünleri almadığını ve müvekkilini zarara uğrattığını, piyasadan daha ucuza ürün aldığı için bu yola başvurduğunu, davalının ticari kayıtları incelendiğinde bu durumun açık bir şekilde ortaya çıkacağını,
Müvekkilinin sözleşme gereği taahhüt ettiği ürünleri yetiştirmek için 1.739.378,02-TL harcama yaptığını ve kendisinden istenilen miktarda ürünü yetiştirdiğini, sözleşme gereği ürünlerin kg fiyatı da belli olduğundan tüm maliyetlerini de bu fiyattan satacağını göz önüne alarak yaptığını, davalının müvekkilinden sadece 203 ton 793 kg ürün satın aldığını, buna karşılık da müvekkiline 164.664,74 TL ödeme yaptığını, geriye kalan alması gereken ve müvekkili tarafınca yetiştirilen 5.296 ton 20 kg ürünü ise almadığını ve müvekkili tarafından bu ürünlerin başka yere de satılamadığı için ziyan olduğunu, ürünler yetişmeye başladıktan sonra yazlık soğan erkenci soğan diye tabir edilen soğan olduğundan tarlada bekleme süresinin kısa olduğunu, bunu başka yerlerde değerlendirme imkanının da kalmadığını,
Müvekkili firmanın yaptığı işten toplamda 5.550.000,00 TL para beklerken yaptığı harcamaları dahi alamadığını, nihayetinde de borçlarını ödeyemez hale geldiğini, konuya ilişkin olarak davalı yana 02/11/2021 tarihinde ihtarname keşide ettiklerini ancak davalı yanca müvekkilinin zararının karşılanmadığını beyanla:
Fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, davanın kabulü ile, Davalının, davacı müvekkiline sözleşme gereği yaptığı harcamalara ve ödemelere ilişkin olan zararına karşılık şimdilik 1.500.000,00 TL'nin ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ödemesine, Davalının sözleşmeye uymamasından kaynaklı olarak, davacı müvekkilinin yetiştirip satamadığı ürünlere ilişkin olarak da zararına karşılık şimdilik 500.000,00 TL olmak üzere bilirkişi incelemesi sonrası arttırılmak kaydıyla şimdilik toplam 2.000.000,00 TL'yi ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ödemesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili 07/06/2024 tarihli ıslah dilekçesi ile:
Davalının, müvekkiline sözleşme gereği ürünü yetiştirmek için yaptığı harcamalara ve ödemelere ilişkin olan zararına karşılık 1.500.000-TL' olan taleplerini hesaplamalar doğrultusunda 1.774.098,00 TL ye artırarak ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ödemesine,
Davalının sözleşmeye uymamasından kaynaklı olarak, müvekkilinin yetiştirip satamadığı ürünlere ilişkin olarak da mahrum kalınan karına karşılık 500.000,00 TL olan taleplerini hesaplamalar doğrultusunda 3.531.040,00 TL ye artırarak toplam 5.305.138,00 TL alacak taleplerinin ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ödemesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP /Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle;
Müvekkili firma ile davacı arasında dava dilekçesinde bahsi geçen kuru soğan ürünlerinin yetiştirilip müvekkiline satılmasına yönelik ... tarihli ... nolu sözleşme imzalandığını,
Anılan sözleşmeye ek olarak taraflar arasında 11.03.2021 tarihli ek protokol akdedildiğini, 11.03.2021 tarihli ek protokolde 17.01.2021 tarihli meyve sebze satınalma sözleşmesinde 15.04.2021-31.05.2021 tarihleri arasında davacı firmanın taahhüt ettiği 2500 ton kuru soğan ürününün 1.20-TL olan kg birim fiyatının 08,85 TL/KG olarak revize edildiğini, bu sözleşme kapsamında müvekkili şirket tarafından ilk aşamada davacı firmadan 203 Ton 793 Kg'lık ürün alımı yapıldığını,
Sonrasında davacının ilgili yöneticisi ... nun, müvekkili şirketin yetkilileriyle irtibata geçerek, müvekkilinin kardeş şirketi ... A.Ş.'nin gerçek kişi çiftçilere/üreticilere sağladığı peşin ödeme kolaylığından yararlanmak istediğini, bu minvalde sözkonusu kuru soğan ürünlerini ... Firması üzerinden değil de, bizzat kendisi üzerinden müstahsil makbuzuyla satmak istediklerini bildirdiğini, ...'nun bu talebi üzerine, müvekkilinin kardeş firması... Tic. A.Ş. nezdinde 20.04.2021 tarihi itibarıyla davacı firmanın yetkilisi ... için müstahsil carisi açıldığını, bu cari hesap üzerinden dava dışı ...Tic. A.Ş. tarafından davacının yetkilis...'ndan 1.633.256 KG kuru soğan ürünü satın alındığını ve satış bedellerinin bu yetkilinin ... Bankası hesabına dava dışı ... firması tarafından ödendiğini, davanın ... na ihbar edilmesini istediklerini Davacı firmanın ve bu firmanın yetkilisinin müvekkilinin sipariş ettiği kuru soğan ürünlerini teslim etmekten imtina etmesi ve müvekkilini sürekli oyalaması üzerine tarafların bir araya gelerek 24.08.2021 tarihli ek protokolü akdettiklerini, böylece dava dilekçesinde bahsedilen kuru soğan satın alımına ilişkin sözleşmeyi iptal ettiklerini, bu ek protokolde, öncesinde akdedilen 17.01.2021 tarihli ... nolu Meyve Sebze Alım Satım Sözleşmesinde hasat öncesi tahmini olarak belirtilmiş olan minimum ve maximum alım miktarlarında farklılık olsa dahi, anılan tarihten sonra müvekkili tarafından ... firmasından herhangi bir kuru soğan ürünü alımı yapılmayacağı hususunda tarafların anlaştıklarını,
Davacının kendisinden istenilen miktarlarda yetiştirdiği ürünlerden 5296 ton 20 kg ürünü müvekkilinin almadığını, bu ürünleri başka yerde satamadığı için tarlada sürerek imha ettiğini iddia ettiğini, fakat davacının yetiştirdiğini iddia ettiği ürünleri imha ettiğini de herhangi bir delille ispatlamadığını, mesnetsiz bu iddialara itibar edilmemesi gerektiğini,
Davacının imzaladığı satış sözleşmesindeki taahhütleri gereğince lahana, karnıbahar vs. Sebze ürünlerini müvekkiline satması, teslim etmesi gerekirken bu taahütlerini yerine getirmediğini, böylece müvekkilinin ciddi zararlara uğramasına sebep olduğunu, müvekkilinin bu zararlardan kaynaklanan alacaklarından, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 975.116,00 TL'lik kısmının tahsili amacıyla davacı firma hakkında ... 20. İcra Müdürlüğü nezdinde ... esas sy ilamsız icra takibi başlattıklarını, karşı tarafın bu icra takibi dosyasında borca itiraz ettiğini, dava sonunda bir şekilde davacı tarafın alacağı olduğu sonucuna varılırsa dahi, sözleşmede de belirtilen resen mahsup etme hakkı olduğunu, dava konusu sözleşmenin 12.4. Maddesi ve Borçlar Kanununun ilgili hükümleri de göz önüne alındığında takas - mahsup talebinde bulunduklarını, bahsini ettikleri zarar alacaklarının resen tespit edilerek, alacaklarının takas - mahsup edilmesine karar verilmesini beyanla:
Davacının haksız ve mesnetsiz davasının külliyen reddine, karşı tarafın alacak iddialarını kabul ettiğimiz anlamına gelmemek kaydıyla, bir şekilde karşı tarafın alacağı olduğu yönünde karar tesis edilmesi halinde, müvekkili şirketin sözleşme uyarınca ve sözleşmeye güvenden dolayı uğramış olduğu kar kaybı vs. zararların tespiti ile takas- mahsup talepleri gereğince tespit edilecek bu alacaklarının takas-mahsup edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, taraflar arasındaki sözleşme gereği alacak talebine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık 08/12/2022 tarihli celsede:
"Taraflar arasında akdedilen 07/01/2021 tarihli sebze meyve alım satım sözleşmesine davalının uymaması sonucu davacı ...AŞ nin sözleşme gereği yaptığı harcama ve ödemelerden doğan zararına karşılık şimdilik 1.500.000,00 TL ve davacının yetiştirip satamadığı ürünlerden doğan zararına karşılık şimdilik 500.000,00 TL nin ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ...AŞ den tahsili istemi konusunda olduğu,
Davalının 24/08/2021 tarihli ek protokol gereğince aynı tarihte satın alma yükümlülüğünün kalktığı savunmasında bulunduğu , sözleşmenin 12.4 md gereğince takas mahsup talebi, ayrıca davanın ... na ihbarı talebi" olarak tespit edilmiştir.
Davalı tarafın ihbar talebi kabul edilmiş, dava ... na ihbar edilmiştir.Tarafların bildirdiği deliller toplanmıştır.Davacı tarafın alacağının varlığı ve miktarının belirlenmesi ve davalı savunmalarının değerlendirilmesi bakımından 26/07/2023 tarihli bilirkişi kök raporu alınmıştır. Bilirkişi raporuna karşı taraf itirazlarının karşılanması bakımından heyete zirai bilirkişi katılarak 07/03/2024 tarihli bilirkişi ek raporu alınmıştır.
Tüm dosya kapsamına göre
Taraflar arasında iki tarafa karşılıklı olarak borç yükleyen bir sözleşme ilişkisi kurulmuştur. Davacı, kendisine ısmarlanan ürünü yetiştirecek ve ısmarlayana teslim edecek; buna karşılık ısmarlayan da malı teslim alacak ve semeni ödeyecektir. Sinallagmatik ilişkide, taraflar karşılıklı olarak hem alacaklı, ama hem de borçludur. Yani borcunu tam ve gereği gibi ifa etmeyen taraf hakkında, alacaklı temerrüdü ve borçlu temerrüdü konu olacaktır.
Normal ilişkiler uyarınca kurulu olan borç ilişkisinin sonraki safhalarında, borç, normal bir gelişme izlemek yerine, tarafların ve çevrenin tesiri ile Huzurda görülen davada olduğu üzere sapmalar yapmaktadır. Borçlar, ifa edilmek amacı ile kurulduğuna göre, bunların ifa edilmemesi, normal ilişkilerin bozulmasına, gelişmelerin kötüye gitmesine neden olmaktadır. Borç ilişkisi ile başlayan beklentilerin gerçekleşmemesi ve borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesinden doğan zarar, borçlunun kusursuz olduğunu ispatlayamadığı hâllerde, tazmin edilmektedir (TBK m. 112).
Borçlunun, borcun ifa edilmemesinden doğan sorumluluğunu düzenleyen TBK m. 112 hükmü ve buna ilişkin diğer hukukî kurallar, her türlü borca, ilke olarak uygulanabilir nitelikleri taşımakla birlikte; söz konusu düzenlemenin, pratik yarar açısından, özellikle sözleşmeden doğan sorumluluğa dönük olduğu bellidir. Zaten akdî kusurdan ve TBK m. 114/II hükmünde ise, akde muhalif hareketlerden söz edilmektedir.
Borçlu borcunu ödemediği takdirde, TBK m.123-125 hükümleri çerçevesinde, borcunu ifa etmeyen borçluya karşı, borcunu ifa etmesi için, üçlü seçim hakkı kullanılmaktadır. Buna göre, karşılıklı taahhütleri havi sözleşmelerde borçlunun temerrüdünün sonuçları uygulanacaktır.
Karşılıklı taahhütlerde, borçlunun temerrüdünden söz edebilmek, taraflardan birinin borcunu ifa etmiş veya ifayı teklif etmiş olmasına bağlıdır (TBK m. 97). Bu durumda iki olasılık söz konusu edilecektir.
Borçlunun borcunu ödeme yeteneği görülüyorsa, mehil tâyini suretiyle bir munzam ödeme süresi tanınacaktır. Buna karşılık borçlunun borcunu ifa etmesi ihtimâli görülmüyorsa, mehil tâyini yönüne gidilmemektedir.
Somut olayda,davaya konu olan ticari ilişki kapsamında; davalı taraf yetiştirilmesini ve satın almak istediği ürünlerin cinsini - miktarını ve yetiştirme tarihlerini davacıya iletmekte, sonra bir fiyat karşılığı anlaşma sağlanmakta ve buna ilişkin olarak da davacı taraf üretim için gerekli hazırlıklar yapmakta, üretim için gerekli tohum ilaç ve benzeri siparişler verilmektedir. Daha sonrasında ise ürünler yetiştiğinde davalı taraf davacıya siparişler vermeye başlamakta ve nakliye yükümlülüğü davalı da olarak davacı şirket çalışanlarınca toplanan ürünler tırlara yüklenip davalıya tarlada teslim edilmektedir. 07/01/2021 tarihinde esası soğan yetiştirme olan sebze meyve alım satım sözleşmesini taraflar imzalamış;
Üretim yeri: ... illeri, Ürünlerin cinsi tonajı teslim tarihi ve fiyatları: 15/04/2021 - 31/05/2021 tarihleri arasında asgari 2500 azami 3000 ton soğan kg fiyatı 1.20 TL den, 01/06/2021 - 31/08/2021 tarihleri arasında ise asgari 3.000 azami 3.500 ton soğan kg fiyatı 0,87 kuruştan teslim yeri tır üstü olmak üzere anlaşma sağlanmıştır.
Anlaşma gereği davacının taahhüt ettiği ürünleri yetiştirdiği,üretim harcaması yaptığı, davalının davacıdan sadece 203 ton 793 kg ürün satın alarak davacıya 164.664,74 TL ödeme yaptığı, geriye kalan alması gereken ve davacının yetiştirdiği 5.296 ton 20 kg ürünü ise almadığı, davalının malı teslim almaktan imtina ettiği ve dolayısıyla davacının zararlarının meydana geldiği anlaşılmaktadır.
TBK md. 107-110 hükmü çerçevesinde,davalı borçlunun temerrüdünün sonuçları olarak öngörülen :
-Davacı tevdi hakkını kullanmamıştır veya kullanamamıştır.
-Ürünü bizzat satma veya sattırma hakkını kullanmamış veya kullanamamıştır.
-Dönme hakkı, ürün yetiştirildiğine, ancak davalı malı teslim almadığına göre, mümkün olmaktan çıkmıştır.
Olgularının somut olayda gerçekleştiği, davalı borçlunun temerrüde düştüğü anlaşılmıştır.
TBK md. 208/II : “Taşınır satışlarında, alıcının satılanın zilyetliğini devralmada temerrüde düşmesi durumunda zilyetliğin devri gerçekleşmişçesine satılanın yarar ve hasarı alıcıya geçer”.
Buna göre satış sözleşmesinde alıcının, satılanın zilyedliğini devralmakta temerrüde düşmesi, (somut olayda davalının malı kabul temerrüdünün konu olduğu) durumunda, satılan malın maruz kaldığı hasar, alıcıya, yani davalıya intikal etmiştir.Sonuç olarak davacı zararından mütemerrid davalı borçlu sorumlu olacaktır.¸
... dekarlık arazi ve Hatay Reyhanlı 360 dekarlık arazide kuru soğan ürün ekiminin davacı açıklamış olup, 2021 yılı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri kullanılarak kuru soğan için masraf toplamı (yukarıdaki tabloda detayı verilen rakamlara göre); 474 dekar x3887 = 1.842.438,00 TL olarak hesaplanmıştır.
Davalı ile Davacı arasında 15.04.2021-31.05.2021 tarih aralığı için 1,20 TL/kg, 01.06.2021-31.08.2021 tarih aralığı için 0,85 TL/kg fiyat olarak tır üstü teslim olacak şekilde anlaşması yapıldığı anlaşılmaktadır.
Davalı yan bu sözleşmeden sonra bir ek protokol düzenlendiğini ve 15.04.2021-31.05.2021 tarih aralığı için fiyat revizyonu yapıldığını beyan ederek dava dosyasına söz konusu protokolü sunmuşsa da davacı yan protokoldeki imzaya itiraz etmiştir.
Davacı şirketin alınan ticaret sicil dosyasına göre müştereken çift imza ile temsil edildiği, ibraz olunan protokolde ihbar olunan ... nun tek imzasının bulunduğu, diğer müşterek yetkili temsilcilerin (... ,...) imzasının olmadığı görülmüştür.Davalının bu protokol kapsamı savunmalarının davacı şirketi bağlamadığı kabul olunmuştur.
Davaya konu sözleşmede geçen tarih aralığındaki birim fiyatlar;
15.04.2021/30.04.2021 tarihleri arasında ortalamama Kuru Soğan Hal fiyatları 0,73 tl/kg
01.05.2021/31.05.2021 tarihleri arasında ortalamama Kuru Soğan Hal fiyatları 0,62 tlkg
15.04.2021 / 31.05.2021 Tarihleri arasında nisan ayı son 15 gün ortalaması 0,73tl/kg mayıs ayı ortalamasının 0,62 tl/kg olduğu her iki ayın ortalamasının 0,60 tl/kg olduğu tespit edilmiştir.
01.06.2021/30.06.2021 tarihleri arasında ortalamama Kuru Soğan Hal fiyatları 0,59 tl/kg
01.07.2021 31.07.2021 tarihleri arasında ortalamama Kuru Soğan Hal fiyatları 0,84 tl/kg
01.08.2021 /31.08.2021 tarihleri arasında ortalama Kuru Soğan Hal fiyatları 0,87 tl kg
01.06.2021 / 31.08.2021 Tarihleri arasında haziran ayı ortalaması 0,59tl/kg ,Temmuz ayı ortalamasının 0,84 tl/kg Ağustos ayı ortalamasının 0,87 tl/kg olduğu,her üç ayın ortalamasının 0,77 tl/kg olduğu tespit edilmiştir.
Davanın tarafları arasında 204 ton ürün alım satımının gerçekleştiği hususunda bir ihtilaf olmadığı (dava ve cevap dilekçeleri) anlaşılmaktadır. Sözleşmedeki asgari ürün alım toplam tutarının 5.500 ton olduğu görülmektedir. Bu durumda davalı yanca teslim alınmayan ürün miktarı 5.500 – 204 = 5.296 ton olarak hesaplanmıştır.
Bilirkişi ek raporunda;... dekarlık arazi ve ... 360 dekarlık arazide kuru soğan ürün ekimi için üretim masraf toplamı 474 dekar x 3887 = 1.842.438,00 TL olarak tespit edilmiştir.
Teslim edilemeyen ürün miktarına isabet eden üretim giderleri
1.842.438,00 / 5.500 = 335,00TL/ton maliyet bedeli
335,00TL/ton maliyet X teslim edilen 204 ton= 68.340,00
Gider toplamı 1.842.438,00- 68.340,00 = 1.774.098,00 TL olarak hesaplanmıştır.
Davacı vekili dava dilekçesinde üretim zararını 1.500.000-TL olarak talep etmiş, ıslah dilekçesi ile bu miktarı 1.774.098,00 TL ye artırmıştır.
Davacı yan ayrıca davalının sözleşmeye uymamasından kaynaklı olarak, yetiştirip satamadığı ürünlere ilişkin olarak mahrum kaldığı karını talep etmiştir. Teslim alınmayan ürünler için davacının uğradığı zarar aşağıdaki gibi hesaplanmıştır;
Teslim alınmayan ürün miktarı 5.500 – 204 = 5.296 ton
Teslim alınmayan ürün maliyeti 5.296 ton x 335,00 TL = 1.774.160,00 TL
Teslim alınmayan ürün satış bedeli = 2.500 ton - 204 ton x 1,20 TL = 2.755.200,00 TL
3.000 ton x 0,85 TL = 2.550.000,00 TL
TOPLAM = 5.305.200,00 TL
Mahrum kalınan kazanç tutarı = 5.305.200,00 – 1.774.160,00 = 3.531.040,00 TL olarak hesaplanmıştır.
Davacı vekili yetiştirip satamadığı ürünlere ilişkin olarak da mahrum kalınan kar için dava dilekçesinde 500.000,00 TL olan taleplerini, ıslah dilekçesi ile 3.531.040,00 TL ye artırmıştır.
Davacı yetiştirdiği ürünler için yaptığı üretim gideri için (menfi/olumsuz zarar) 1.774.098,00 TL üretim zararı, üretip satamadığı ve ziyaa olan ürünler nedeniyle elde edemediği/mahrum kaldığı kar için (müspet/olumlu zarar) 3.531.040,00 TL kazanç kaybı talep etmiştir.Davacı zararının gerekçesini yetiştirdiği ürünlerin satılmaması ve ziyaa olması olarak açıklamıştır.
Ancak incelenen davacı ticari defter kayıtları, davacının dosyaya sunduğu teknik deliller ile tanık beyanlarından bu ürünlerin ziyaa olduğunu gösterir somut veri tespit edilememiştir. Kaldı ki davalı taraf cevap dilekçesinde ürünün ihbar olunan ... nun şahsına açılan cari hesap üzerinden şok marketlerce satın alındığını beyan etmiştir.
Davacı elde kalan ürünlerin ziyaa olduğunu ispat edemediğinden;
- 1.774.160,00 TL üretim zararının tazmini talebi kabul edilmemiştir.
-15.04.2021-31.08.2021 tüm sözleşme döneminde ortalama ürün birim fiyatının 0,77 + 0,60 / 2 = 0,65 TL/kg olduğu dikkate alınarak davacı yanın satın alınmayan ürünleri en az 0,65 TL/ton birim fiyatla satabileceği,davacı böylece davalıya satacağı sözleşme fiyatı ile satması muhtemel reel fiyat farkına isabet eden tutar kadar mahrum kaldığı kar zararını isteyebileceği sabit bulunmuştur.Buna ilişkin hesaplama ;
Teslim alınmayan ürün miktarı 5.500 – 204 = 5.296 ton
Teslim alınmayan ürün satış bedeli = 2.500 ton - 204 ton x 0,55 (1,20 – 0,65) TL = 1.262.800,00 TL
3.000 ton x 0,20 (0,85 – 0,65) TL = 600.000,00 TL
TOPLAM = 1.862,800,00 TL
Mahrum kalınan kazanç tutarı = 1.862.800,00 TL dir.Davacının kazanç kaybı talebi bu miktar üzerinden kabul edilmiştir.
Davacı tarafça ... 23 Nterliğinin ... yevmiye numaralı ve ... tarihli ihtarnamesi ile davalıya 5.385.335,26 TL nin ödenmesi için tebliğden itibaren 7 günlük süre verildiği, ihtarnamenin davalıya 04/11/2021 tarihinde tebliğ edildiği, 7 günlük sürenin sonunda davalının 12/11/2021 tarihinde temerrüde düştüğü ibraz edilen ihtar ve tebliği ile anlaşılmıştır. 1.862.800,00 TL nin davalının temerrüd tarihi 12/11/2021 nden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsilene karar verilmiştir.
Davalının takas-mahsup talebi kapsamında, TBK m. 139/I uyarınca, “İki kişi, karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise her biri alacağını borcuyla takas edebilir”. Takas, borcu sona erdiren sebeplerden biridir. Takasın amacı ekonomik sebeplere dayanmaktadır. Taraflar aynı sebeplere dayalı olarak birbirlerine karşı borçlu olduklarında, borçlarından kurtulmaları için, genelde ve normal olarak her birinin diğerine ayrı ayrı ifada bulunması gerekir. Ancak tarafların birbirlerini ayrı ayrı ifada bulunması çeşitli külfete sebep olabilecektir. Bu sebeple tek takas mahsup yöntemi ile aynı türden karşılıklı borçlar sona erdirilebilecektir. Takas sonunda karşılıklı borçların daha azı oranında karşılıklı borçlar sona erer.
Somut olayda; Davalı başka bir ürün alım sözleşmesi çerçevesinde alacağı bulunduğundan bahisle takas-mahsup talep etmiştir. Ancak davalı alacağı mala/ürüne ilişkindir. Muaccel olmuş bir para alacağının bulunduğu sabit değildir. Kaldı ki ... 20. İcra Müdürlüğü nezdinde ... esas sayılı dosyada başlatılan takip kesinleşmemiştir. Davalının davacı taraf yönünden kesinleşen ve muaccel olmuş para alacağı ispatlanmadığından davalının takas mahsup talebi kabul edilmemiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
H Ü K Ü M /.
1-Taraflar arasında akdedilen 07/01/2021 tarihli sebze meyve alım satım sözleşmesine davalının uymaması sonucu davacı ... AŞ nin
-sözleşme gereği yaptığı harcama ve ödemelerden doğan zararı (üretim zararı) olarak istenen 1.774.098 TL talebinin ürünlerin zayi olduğu ispatlanamadığından reddine
-davacının yetiştirip satamadığı ürünlerden doğan zararı (kazanç kaybı) olarak istenen 3.531.040,00 TL den talebin kısmen kabulü ile 1.862.800,00 TL nin davalının temerrüd tarihi 12/11/2021 nden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı ... AŞ den tahsili ile davacıya verilmesine, fazla istemin reddine
Davalının takas mahsup talebinin reddine
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 127.247,87-TL Harçtan peşin alınan 90.599-TL harcın mahsubu ile bakiye 36.648,87-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesinin "...Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır..." hükmü gereği 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 221.024-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
5-Red edilen kısım yönünden avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 305.270,14-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 90.679,70-TL ilk gider, 1.245,25-TL tebligat ve müzekkere gideri ile 11.500-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 103.424,95-TL yargılama giderinin red ve kabul durumu nazara alınarak takdiren 95.154,96-TL sinin davalıdan tahsili davacıya verilmesine,
7-Davalı tarafından yapılan 250-TL tebligat ve müzekkere giderinin red ve kabul durumu nazara alınarak takdiren 162,22-TL nin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine.
8-HMK 333. md. uyarınca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talebi halinde yatırana iadesine,
Davacı vekilin ve davalı vekilinin e-duruşma ile yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstanbul BAM da istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 04/07/2024
Başkan
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Üye
¸e-imzalıdır
Katip
¸e-imzalıdır