T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/438 Esas
KARAR NO: 2024/341
DAVA: Alacak
DAVA TARİHİ: 14/06/2022
KARAR TARİHİ: 06/06/2024
Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA /Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle;
Müvekkil şirket ile davalı şirket arasında 12.05.2020 tarihli ... Sipariş numaralı satın alma emrine istinaden 12 adet... yatay çok kademeli pompanın davalı şirket tarafından üretimi ve müvekkili şirkete teslimi konusunda, 252.452,77 Euro bedelli sözleşme imzalandığını, sözleşme gereğince 12 adet ...yatay çok kademeli pompanın, onaylanmış teknik şartnameye ve proforma faturaya uygun olacağının kararlaştırıldığını,
Yine sözleşme gereğince ilk 4 adet pompanın (... pompalarının ikisi ve ... pompalarının ikisi) sipariş tarihinden sonraki ilk 5-6 hafta içerisinde kalan 8 adet pompanın ise sipariş tarihinden sonra 12 hafta içerisinde davalı şirket tarafından teknik şartnameye, veri sayfalarına ve proforma faturaya uygun şekilde hazır edilip, müvekkili şirkete teslim edilmesi konusunda anlaşmaya varıldığını, akdin taraflarca kaşelenip imzalandığını, Sözleşmeye konu pompa + motorların ilk dördünün toplam bedeli 21.037,73*4=84.150,92 Euro nun, davalı satıcı şirkete ödendiğini, söz konusu pompa ve motorların teslim alındığını, teslim alınan söz konusu pompa ve motorların, müvekkili şirketin, İran'da aldığı kamu ihalesi için İran a gönderildiğini, Tahran ilinde baraj pompalarının dördünün kurulumunun gerçekleştirilerek tesisata bağlandığını, ancak kurulumu gerçekleştirilen ve tesisata bağlanan söz konusu pompa ve elektro motorların, doğru çalışma noktalarında çalışmadığını, su irtifası ve debi değerlerinin sözleşme ile taahhüt edilen veri değerlerine ve Teknik şartnameye uygun olmadığını, elektro motorların da aşırı ısındığını, Pompaların çalışamayacak durumda olması ve davalı satıcı şirket tarafından taahhüt edilen değerlere uygun olmaması sebebiyle, pompaların ve pompalarda kullanılan elektromotorların durumu ve test sonuçlarının, davalı satıcı şirkete e-posta ve watsapp mesajları yoluyla derhal bildirildiğini,
Davalı satıcı şirketin Pompalar ve pompalarda kullanılan elektromotorları Sözleşmeye aykırı şekilde gizli ayıplı olarak teslim ettiğini, pompalar ile pompalarda kullanılan elektromotorlardaki mevcut olan ayıpların, müvekkili şirket tarafından pompaların kurulumu ve tesisata bağlanarak çalıştırılması sonucu tespit edilebildiğini, söz konusu gizli ayıplar tespit edilir edilmez derhal davalı satıcı şirkete bildirildiğini, pompaların incelenmesi, onarımı veya değişimi konusunda yapılan bütün başvurulara rağmen davalı şirket tarafından hiçbir faydalı geri dönüş yapılmadığını, pompa ve motorlardaki gizli ayıpların tespiti için sözkonusu malları İran’ da teslim alan davacı müvekkilinin İran’daki şirketinin, İran Mahkemesine başvurduğunu, Mahkemenin dosyada bağımsız uzman bilirkişi görevlendirerek 31.10.2021 tarihli raporu aldığını
Davalı satıcıdan teslim alınan pompalar ve pompalarda kullanılan elektromotorların çalışamayacak durumda olması nedeniyle, kurulumu gerçekleştiren ve tesisata bağlanan pompalar ve elektromotorların derhal çıkarılıp eski pompa ve motorlarının takılmasının devlet yetkilileri tarafından istendiğini, müvekkili şirket yetkili mühendis ve görevlileri tarafından ayıplı pompa ve motorlar çıkarılarak, eski pompa ve motorların tekrar takıldığını,böylece Tahran ilinin bir bölümü için tekrar su kullanımının sağlanabildiğini
Malların gizli ayıplı olması, diğer sekiz adet pompa ve motorlarının da davacı alıcı müvekkili şirkete davalı satıcı tarafından hiç teslim edilmemiş olması nedeniyle, İran İslam Cumhuriyeti’ nden alınan ihale işinin gerçekleştirilemediğini, bu durumun müvekkili şirketi büyük zarara uğrattığını; ayrıca elde edeceği kardan da mahrum kaldığını
... şirketi (A.Ş.) tarafından müvekkili şirketin İran'daki şirket ofisine (...) onlarca ihtarname keşide edildiğini, müvekkili şirkete karşı dava açıldığını,
Davalı satıcı şirkete gönderilen ... tarih ve... numaralı ihtar yazısında; sorunun çözümü ve daha fazla zarara uğramamak adına iyi niyetle 25.000,00 Euro daha ödeme yapılacağının ve arızalı 4 pompanın sözleşmeden kaynaklanan sorumluluğu ve garanti yükümlülüğü gereği, bir ay içerisinde onarılarak, teknik şartnameye ve sözleşmeye uygun hale getirilmesini, aksi halde 4 pompanın iade edilmesine ek olarak arızalardan kaynaklanan tüm ödemelerin ve zararların davalı üretici satıcı şirketten talep edileceğini, sözleşme kapsamında
02.04.2020 tarihinde 4.847,- Euro (karşılığı o tarihteki kur üzerinden 35.290,- TL)
20.54.2020 tarihinde 45.362,- Euro (karşılığı o tarihteki kur üzerinden 336.587,- TL)
27.08.2020 tarihinde 70.294,- Euro (karşılığı o tarihteki kur üzerinden 607.348,- TL)
Ödemenin davalıya yapıldığını, davalı tarafça gönderilen ihtara dönüş yapılmamasına rağmen müvekkili şirket tarafından iyi niyet göstergesi olarak 19.03.2021 tarihinde 25.000,- Euro (karşılığı o tarihteki kur üzerinden 218.500,- TL daha ödendiğini
Söz konusu 8 adet pompa ve elektromotorlar için toplam 61.612,08 Euro nun davalı şirkete ödendiğini, ancak işbu malların, davalı şirket tarafından müvekkili şirkete teslim edilmediğini,
Müvekkili şirket tarafından ...tarihinde, davalı tarafa ... 24 Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin keşide edildiğini, ihtarnamenin, davalı şirkete 21.02.2022 tarihinde tebliğ edildiğini,
Sözleşmede ki “Maktu Ceza” maddesi gereği;
"Teslimat için: başlayan her hafta için %0,5, Nihai belgelendirmeler için: başlayan her hafta için 200 Euro vade sonu cezalarının toplam miktarı, toplam sipariş değerinin maksimum % 20 si ile sınırlıdır. Şeklinde cezai şart sözleşmede hükme bağlanmıştır.Sözleşmede belirlenen miktarların, teslim tarihinde tam olarak teslim edilmemiş olması nedeniyle sözleşmeye aykırılık oluştuğu ve böylece davalının sözleşmede hükme bağlanan cezai şart miktarlarından dolayı sorumlu olduğunun da kabulü gerekmektedir.” hükmü bulunduğunu belirterek;
8 adet pompa bedeli olan 61.612,08 Euro’ nun 29.01.2022 temerrüt tarihinden itibaren bankaların yabancı paralara uyguladıkları işlemiş en yüksek banka faizi ile birlikte, davalı şirket tarafından müvekkiline iadesine,
Aynen iade mümkün olmadığı takdirde; 61.612,08 Euro nun dava tarihindeki TC. Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası olarak 29.01.2022 temerrüt tarihinden itibaren işlemiş en yüksek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline,
İşbu ödemelerin haricinde ayrıca davalıya verilen 80.000,- Euro bedelli kambiyo senedinin iadesi ve bedelsiz kalan işbu kambiyo senedinden sorumlu olmadığının tespitine,
Sözleşmede hükme bağlanan cezai şart miktarlarının uygulanarak, şimdilik 1.000,-Euro nun(yabancı para üzerinden mümkün olmadığı takdirde, dava tarihindeki TC. Merkez Bankası efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası olarak) 29.01.2022 tarihinden itibaren işlemiş en yüksek ticari avans faizi ile birlikte davalı şirket tarafından müvekkili şirkete ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili 26/10/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile:
60.337,13.-Euro Asıl alacak, 3.942.65.-Euro Fiili ödeme tarihinden dava tarihine kadar TC. Merkez Bankası Kamu Bankalarının Euro para birimine uyguladığı en yüksek işlemiş faiz olmak üzere toplamda 64.279,78.-Euro nun davalı şirketten tahsiline,
Dava dilekçesinde fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000.-Euro olan maktu ceza taleplerine ek olarak 49.490,55 Euro artırılarak 50.490,55.-Euro olarak davalıdan tahsiline,
114.770,33 Euro olan toplam alacağa dava tarihinden tahsil tarihine kadar TC. Merkez Bankası Kamu Bankalarının Euro para birimine uyguladığı en yüksek faizin işletilmesine,
Davalıya verilen 80.000.-euro bedelli kambiyo senedinin iadesi ve bedelsiz kalan işbu kambiyo senedinden sorumlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP /Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle;
Müvekkili ... A.Ş.’nin adresinin ... olduğundan dolayı yetkili Mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu,
Davacı tarafın tüm iddialarına yönelik zamanaşımı iddiasında bulunduklarını, öncelikle zamanaşımı gerekçesiyle davanını reddine karar verilmesi gerektiğini,
Davacının netice ve talep kısmında talep ettiği tüm hususlara yönelik arabuluculuk işleminin yapılmadığını, dolayısıyla bu yönüyle de davanın reddi gerektiğini,
Davacının tüm iddialarını reddettiklerini, davacı ile müvekkili arasında ... sipariş numaralı satın alma sözleşmesi kurulduğu yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını, davacı ile müvekkili arasında kurulmuş böyle bir akdin bulunmadığını,
Davacı tarafın öncelikle müvekkilinden 4 adet pompa motor almak istediğini, devamında ise müvekkilinden bir kısım ürün almak istediğini ve bu anlaşmaların TL olarak yapıldığını, davacının dosyaya sunduğu dekontlardan da görüleceği üzere ödemelerin tamamının Türk Lirası olarak yapıldığını,
Davacıya 4 adet ürünün teslim edildiğinin davacının kabulünde olduğunu, davacının bu dört adet ürüne yönelik ayıp iddialarını kabul etmediklerini,
Yine davacının 4 adet ürün dışında almak istediği ürünlere yönelik müvekkilince malzeme satın almaları yapılıp, üretimlere de başlandığını, daha sonra, davacının bu ürünleri almaktan vazgeçtiğini, dolayısıyla müvekkilinin ciddi bir zararının oluştuğunu, halihazırda müvekkilinin davacıdan alacaklı olduğunu,
Bahse konu ürünler için tespit talep eden... unvanlı firma ile müvekkilinin hiçbir ticari ilişkisi olmadığını, müvekkili ile bu firma arasında bir bağın olmadığını, bu nedenle müvekkili aleyhine sözde tespit talep etme hak ve yetkisinin bulunmadığını, bu anlamda taraf sıfatının olmadığını,
Müvekkili tarafından davacıya satışı yapılan ve teslim edilen 4 adet pompa ve motorda herhangi bir açık yahut gizli ayıp bulunmadığını, davacının ayıp iddiasını kabul etmediklerini, Müvekkili ile davacı arasında yapılmış bir Euro ödeme anlaşması olmadığı gibi, davacı tarafça müvekkili hesabına yapılmış herhangi bir Euro ödemesinin de bulunmadığını, kabul etmemekle birlikte davacıya yapılması gereken bir iadenin olduğu kanaati hasıl olacaksa dahi, anlaşmanın ve dahi davacının ödemelerinin TL olması nazara alınarak, bunun ancak TL olabileceğinin izahtan vareste olduğunu,
Davacının ara ödeme kapsamında müvekkiline 80.000-Euro bedelli bir bono verdiği ve bu bononun kendilerine iade edilmesi gerektiği, yine bu bononun bedelsiz kalması sebebiyle borçlu olmadıklarının tespiti iddialarını kabul etmediklerini, Davacı tarafından müvekkiline verilmiş 80.000-Euro bedelli herhangi bir bono bulunmadığını, davacının müvekkilinde olduğunu iddia ettiği bononun tanzim tarihi, vade tarihi, keşidecisi, lehtarı vb tüm unsurları detaylı olarak beyan etmesi gerektiğini, böyle bir bononun varlığının ispatının ve nihai olarak da bu bononun müvekkiline teslim edildiğinin ispatının davacı üzerinde bulunduğunu, beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, sözleşmeden dönme nedeniyle alacak ve menfi tespit istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık 09/03/2024 tarihli ön inceleme duruşmasında;
" Fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak üzere; Taraflar arasında imzalanan 12/05/2020 tarihli ... sipariş numaralı satın alma emrine konu 12 adet ...yatay çok kademeli pompanın 252.452,77 EURO bedel karşılığında davalı şirket tarafından üretilip davacıya teslimi sözleşmesi nedeniyle davacının banka yoluyla avans ödemesi gerçekleştirdiği ancak teslim alamadığı 8 adet emtia bedeli 61.612,08 EURO nun dava tarihindeki TC Merkez bankası efektif satış kuru üzerinden TL olarak 29/01/2022 temerrüt tarihinden itibaren en yüksek ticari avans faizi ile tahsili , bedelsiz kalan 80.000 Euro bedelli kambiyo senedinin iadesi ve senet nedeniyle davacının sorumlu olmadığının tespiti, akitte belirlenen cezai şarttan şimdilik 1.000 EURO nun 29/01/2022 temerrüt tarihinden itibaren en yüksek ticari avans faizi ile tahsili istemi" Şeklinde tespit edilmiştir.
Tarafların bildirdiği deliller toplanmış, mahkememizce tespit edilen uyuşmazlık konusunda dosya kapsamı belgeler ile taraf şirketlerin uyuşmazlığa esas olmak üzere ticari defterlerinin incelenmesi ile alacağın varlığı konusunda bilirkişi SMM İsmail Yeksan ve bilirkişi akademisyen ... ın düzenlediği 07/09/2023 tarihli kök rapor ile 25/03/2024 tarihli ek rapor alınmıştır.
Tüm dosya kapsamına göre;
Davalı tarafın yetki itirazında; taraflar arasındaki 12/05/2020 tarihli sipariş sözleşmesinin tahkim başlığı altında HMK 17. Md gereğince yetki sözleşmesi yapıldığı, uyuşmazlıklarda İstanbul mahkemeleri ve icra daireleri nin yetkisinin kabul edildiği anlaşılmakla 09/03/2023 tarihli ön inceleme duruşmasında itiraz reddedilmiştir.
Davalı tarafın zamanaşımı itirazında; TBK 146 vd maddeleri gereğince 10 yıllık zamanaşımı süresi dava tarihi itibariyle dolmadığından itiraz 09/03/2023 tarihli ön inceleme duruşmasında reddedilmiştir.
Davalı tarafın harç itirazında; Davacı taraf 80.000 Euro bedelli bononun aynen iadesi ve bu bono nedeniyle sorumlu olmadığının tespiti istenmiş olmakla bu miktar üzerinden 24.714,55 TL eksik nisbi harcı HMK 120/1 ve Harçlar Kanunu'nun 30.maddesi uyarınca 6 haftalık kesin süre içinde tamamlamasına karar verilmiş, davacı tarafça 27/03/2023 tarihinde tamamlanmıştır.
Davalı tarafın arabuluculuk dava şartı itirazında;
Davacı tarafça 27/05/2022 tarihli arabuluculuk son tutanağı mahkememiz dosyasına sunulduğundan itiraz reddedilmiştir.
Davalı şirket vekilinin davacı ile davalı arasında herhangi bir akit bulunmadığı, davalı müvekkili şirkete atfedilecek imza bulunmadığı itirazında;
Davacı tarafça sunulan ... sipariş numaralı Satın Alma Sözleşmesinin İngilizce ve noter onaylı Türkçe tercümesinde davalı şirket kaşesi ile kaşe üzerinde imza bulunduğu, kaldıki davalı şirket vekilinin taraflar arasında akdi ve ticari ilişki bulunmadığını açıklamasına rağmen; müvekkili şirketin 4 adet .... yatay çok kademeli pompayı davacıya teslim ettiği,bu pompalar için gizli ayıp iddiasını kabul etmediği, ödemelerin Euro olarak değil, TL olarak yapıldığını kabul ettiği, 8 adet pompa için malzeme temini yaptığını ve üretim sonunda teslime hazır olduğunu açıkladığı cevap dilekçesi ve tüm beyan dilekçesi ile, cevabın ıslahına dair verdiği 04/06/2024 tarihli dilekçe ile sabittir.Tüm bu cevaplar dikkate alınarak 09/11/2024 tarihli celse ara kararı ile davacının imza itirazının TMK 2 md açıklanan dürüstlük ilkesi, "hakkın kötüye kullanımı" ve HMK 29 md gereğince reddine karar verilmiştir.
Davacı tarafın ticari defterlerinin incelenmesi sonucunda;
Ticari ilişkinin, 02.04.2020 tarihinde başladığı davacının bu tarihte ... Bankası ndan davalıya 35.295,25 TL havale gönderdiği, davalıyı borçlandırdığı, defterlerine (261 nolu yevmiye md) kayıt ettiği, 20.05.2020 tarihinde ... Bankası hesabından davalı adına 336.639,50 TL havale gönderdiği davalıyı borçlandırdığı, defterlerine (... nolu yevm md.) ile kayıt ettiği, 27.08.2020 tarihinde ... Bankası hesabından 607.400,50 TL havale gönderdiği davalıyı borçlandırdığı defterlerine ( ... nolu yevm. Md ) ile kayıt ettiği, davacının davalıdan olan alacağının 979.3335,25 TLye ulaştığı, davalının davacı adına 03.09.2020 tarihli ... nolu e-arşiv fatura açıklama kısmında çok kademeli santrifüj pompa (...) vergiler dahil 99.298,09 Euro (TL karşılığı olan 737.246,21 TL) fatura düzenlediği, davacı bahse konu faturayı davalının hesabına alacak kaydettiği defterlerine (... nolu yvm. Mad ) ile kaydettiği davacının davalıdan alacağının 242.089,04 TL kaldığı, bu alacak kaydını 159 verilen avanslar hesabı altında 159.01.01.009 ....ŞTİ hesabına 31.12.2020 tarihinde (... nolu yevmiye md.) ile kaydettiği 31.12.2020 tarihinde defterlerinde 242.089,04 TL alacak devrettiği görülmüştür.
Davacının 2021 yılında 242.089,04 TL alacak devrettiği,19.03.2021 tarihinde ... Bankası hesabından davalıya 218.500,00 TL havale gönderdiği, 60,17 TL havale masrafını davalıya yüklediği toplamda 218.560,17 davalıyı borçlandırdığının (41 nolu yevmiye md.) kayıtlı olduğu, davalının toplam borcunun 460.649,21 TL olduğu görülmüştür
Davalı tarafın ticari defterlerinin incelenmesi sonucunda;
2020-2021 ve 2022 Yılı 05.01.2022 tarihine kadar ... Ltd.Şti unvanı altında ticari faaliyetini sürdürdüğü, 05.01.2022 tarihi dahil olmak üzere davalının nevi değişikliğine giderek ... A.Ş ünvanıyla ticari faaliyetine devam ettiği,02.04.2020 tarihinde davacının, Davalının hesabı olan ... bankası hesabına göndermiş olduğu 35.290,00 TL havaleyi davalı defterlerine.. nolu yevmiye maddesi ile davacının hesabına alacak kaydettiği,21.05.2020 tarihinde 336.587,00 TL havaleyi davalının ... nolu yevmiye maddesi ile davacının hesabına alacak kaydettiği,27.08.2020 tarihinde 607.348,00 TL havaleyi davalının ... nolu yevmiye maddesi ile davacının hesabına alacak kaydettiği,03.09.2020 tarihinde davalının teslim ettiği ürünlere düzenlediği 737.246,21 TL faturayı davalının ... nolu yevmiye maddesi ile davacının hesabına borç kaydettiği, 31.12.2020 tarihinde davalı defterlerinde davacıya 241.978,79 TL borçlu olduğu, Tek düzen Muhasebe Planına uygun muhasebe defterlerini tutmakla yükümlü bulunan ticaret erbaplarının kısa vadeli borçlarını 300 hesaplarda uzun vadeli borçlarını 400 hesap takip etmelerinden dolayı, davalı davacıya olan 241.978,79 TL borcunu 340.01.001 alınan sipariş avansları hesabına devrettiği,01.01.2021 tarihinde 2 nolu yevmiye maddesi ile ... nolu ... hesabına virman yaparak alacak verdiği, Davacı 19.03.2021 tarihinde davalının hesabı olan ... Bankası na 218.500,00 TL havale gönderdiği, davalının bu tutarı 6196 nolu yevmiye maddesi ile davacının hesabına alacak vererek kayıt ettiği, davalının bu tutar ile birlikte davacıya 460.748,79 TL borcu olduğu, Davalı 31.12.2021 tarihinde davacıya olan 460.748,79 TL borcunu 340.01.001 alınan sipariş avans hesabı’ na devrettiği, 31.12.2021 tarihli Bilançoda 340.01.001 alınan sipariş avans hesap bakiyesinin 24.675.004,15 TL olduğu toplam bu tutarın içinde davacıya olan 460.748,79 TL borcun yer aldığı, Davalının 05.01.2022 tarihinde nevi değişikliği ile birlikte ... A.Ş kayıtlarına geçtiği ,Davalının 01.01.2023 tarihli ... nolu yevmiye maddesi ile 340.01.001 hesabından 460.478,79 TL yi 120.01.7206 ... hesabına alacak verecek virman ettiği görülmüştür. Davalı tarafın Mahkememize sunduğu mali kayıtlarına göre davacıya 460.478,79 TL borcu olduğu tespit edilmiştir.
Yapılan bu tespitlere göre tarafların ticari defterlerinin birbirini teyit ettiği,Davacının defterlerinde alacak bakiyesinin 460.649,21 TL olduğu, Davalının defterlerinde alacak bakiyesinin 460.478,79 TL olduğu (460.649,21-460.478,79= 170,42 TL farkın davacı tarafından gönderilen havale masraf bedelinden kaynaklandığı),Bu hesaplamaya göre davacı tarafın teslim almadığı 8 adet ...Yatay Çelik Çok Kademeli pompa için avans şeklinde davalıya gönderdiği 60.337,13 Euro kadar alacaklı olduğu belirlenmiştir.
Davalı tarafça ödemelerin TL olarak yapıldığı, Euro olarak istenemeyeceği itirazında;
Sipariş sözleşmesinde ödenecek bedelin Euro olarak kararlaştırıldığı, alınan bilirkişi raporuna göre davacı tarafça yapılan ödemelerin euro kuru karşılığı TL olarak banka üzerinden gönderildiğinin belirlendiği, davalı vekilinin gönderdiği tarihsiz ihtarnamede de bakiye 8 adet emtia bedelinin Euro olarak istendiği görülmüştür.Tüm bu tespitler gereğince davalı itirazı kabul edilmemiştir.
Davalı vekilinin 80.000-Euro bedelli bono yönünden yaptığı itirazda;
Davacı vekili 16/05/2024 tarihli duruşmada 80.000 Euro tutarlı senedin keşidecisinin ..., lehdarının davalı eski ünvanı ... Ltd Şti (yeni ünvanı ...A.Ş) keşide yeri İstanbul olduğunu açıklamıştır.
Davacı vekili tarafından 19/06/2022 tarihli cevaba cevap dilekçesi ekinde delil olarak sunulan; davalı vekili Av ... tarafından , ... Makine adına Sayın ... adına gönderilen ihtarname incelenmiştir. İhtarnamenin avukatlık ofisine ait antetli kağıda, yine avukatın kaşe ve imzası ile Türkçe ve İngilizce dilinde ayrı ayrı düzenlendiği görülmüştür. İhtarname metninde; taraflar arasındaki 12/05/2020 tarihli sipariş sözleşmesi, sözleşme gereğince davacının 12 adet pompa siparişi, sipariş tutarının 261.601,57 Euro olduğu, bu pompalardan 8 adedinin ücretinin alınmadığı, kalan peşin ödemenin 146.431,00 Euro olduğu, ara ödeme olarak 80.000 Euro tutarlı senedin ... den alındığının açıklandığı tespit olunmuştur.Davalı vekili cevap ve beyan dilekçelerinde senedin müvekkili şirket elinde bulunmadığını açıklamıştır.
Bu tespitler karşısında davacı ...Ltd Şti nin 80.000 Euro bedelli bonoda, keşideci, lehdar yada ciranta olarak sıfatı bulunmadığı, davacı tarafça sunulan yazılı metne göre 12/05/2020 tarihli sözleşmeden doğan davacı şirket borcu için davalı tarafa verildiği, sözleşmenin de davacı şirket tarafından ... 24 Noterliğinin .. yevmiye numaralı ve ...tarihli ihtarname ile fesih edildiği sabittir. Bu nedenlerle davacı talebi kabul edilmiş, 80.000 Euro bedelli kambiyo senedi nedeniyle davacının senet lehdarına karşı sorumlu olmadığının tespitine, davacının aynen iade talebinin davalı tarafça senedin uhdesinde bulunmadığı açıklandığından reddine karar verilmiştir.
İncelenen sipariş sözleşmesi, ihtarnameler, tarafların ticari defter ve kayıtları, bilirkişi heyeti kök ve ek raporu ile;
Taraflar arasında 12/05/2020 tarihli ... sipariş numaralı sipariş sözleşmesinin imzalandığı, Sözleşme gereğince davalının 12 adet ... 1500 Devir Motorlu yatay çok kademeli pompayı sözleşmede açıklanan nitelikte üreterek davacıya teslim etmeyi taahhüt ettiği, Davacınında 12 adet emtia karşılığında 261.601,57 Euro bedel ödemeyi üstlendiği, 4 adet ...yatay çok kademeli pompanın üretilerek davacıya teslim edildiği,
Davalı şirket vekili Av ... tarafından , davacı şirket ... adına ... adına gönderilen tarihsiz ihtarnamede 261.601,57 Euro tutarlı sipariş nedeniyle,80.000 Euro tutarlı senedin ... den alındığı, eksik kalan 146.431,00 Euro tüm bedellerin ödenmesinin istendiği
Davacı ... Ltd Şti vekili tarafından gönderilen ... 24 Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve ...tarihli ihtarname ile taraflar arasındaki sözleşmenin fesih edildiğinin bildirildiği taraflar arasında tartışmasızdır.
Davalı vekili dilekçesinde, kalan 8 adet ürünün karşılığı bedelin davacı tarafından ödenmediğini, dolayısıyla henüz teslim edilmemiş olan 8 adet ürünün karşılığı olan 168.301,80 Euro’nun ödenmediğini bu sebeple de davacının temerrüde düştüğünü savunmuştur. Ancak tarafların incelenen ticari defterlerine göre; davacının teslim almadığı 8 adet .... Yatay çok kademeli pompa için avans şeklinde 60.337,13 Euro gönderdiği ve bu tutar kadar alacaklı olduğu, resmi defterler bu bedelin TL karşılığı olarak 460.649,21 TL davacı alacağının kayıtlı olduğu görülmektedir. Davalı ticari defterleri de bu durumu doğrulamaktadır. Bu çerçevede davalının, davacı tarafın temerrüde düştüğüne dönük iddiaları ispatlanamamıştır. Davacı bedelini ödediği ancak teslim alamadığı 8 adet emtia nedeniyle davalının temerrüde düştüğünü mailler, ihtarname ve defter kayıtları ile ispatlamıştır. Ayrıca davalının teslim ettiği ve İran a götürülen 4 adet emtia yönünden yerel mahkeme (İran Mahkemesi) nin görevlendirdiği bilirkişi tarafından düzenlenen 31.10.2021 tarihli rapor dosyaya sunulmuştur. Apostill şerhli olarak sunulan rapora göre emtiaların teknik şartnameye uygun olmadığı bu nedenle gizli ayıplı oldukları belirlenmiştir. Davacı tarafın sözleşmeyi fesih etmekte haklı olduğu sabit bulunmuştur.Davacı taraf ... 24 Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve...tarihli ihtarnamesi ile sözleşmeyi fesih ederek, mal alacağını para alacağına döndürmüş, huzurdaki dava ile alacak talebinde bulunmuştur.
Ceza koşulunun talep edilebilmesi için öncelikle ceza koşulunun bağlı bulunduğu asıl borcun muaccel olması gerekir. Ayrıca asıl borcun ihlal edilmesi, diğer bir anlatımla TBK m. 179 hükmünde de belirtildiği gibi borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi gerekir.
Her ne kadar ceza koşulu zaten sözleşmenin kurulması sırasında öngörülen ortaya çıkabilecek muhtemel zarardan fazla olarak kararlaştırılacak olsa da alacaklı, ancak zararın ceza koşulunu aştığı durumlarda, kararlaştırılan miktarı aşan zarar için tazminat talebinde bulunulabilecektir.
Ceza koşulunu aşan miktarın talep edilmesi ise TBK m. 180, f. 2’de düzenlenmiştir. Söz konusu hükme göre; “Alacaklının uğradığı zarar kararlaştırılan ceza tutarını aşıyorsa alacaklı, borçlunun kusuru bulunduğunu ispat etmedikçe aşan miktarı isteyemez.”.
Kural olarak tacirler ticari faaliyetlerini sürdürmek üzere yapmış oldukları sözleşmelerde yer alan ceza koşulunun indirilmesini TTK m. 22 kapsamında talep edemezler.
Somut olayda;Gerek sözleşme gerekse mali tespitler gereğince davacının teslim edilmeyen sözleşme konusu siparişler için ceza koşulunun uygulanmasını istemekte haklı olduğu, hukuki şartların oluştuğu, ceza koşulunun istenebileceği anlaşılmıştır.
Akdedilen sözleşmeye göre;“Teslimat ilişkin her hafta için %0,5 ,Taraflar arasında akdedilen satın alma emrinde toplam sipariş değerinin maksimum % 20 ile sınırlı olduğu,”
Teslimat ilişkin her hafta için %0,5 buna göre sipariş tarihinin 01.06.2020 olduğu teslimin 12 hafta sonra olacağı kararlaştırıldığı buna göre 01.09.2020 tarihinde teslim edilmesi gerekirken teslim edilmediği, bu tarihten davacının fesih tarihi olan 19.01.2022 tarihine kadar 71 hafta geçtiği 71*0,5 = %35,5 teslim edilmeyen ürünlerin bedelinin 168.301,84 Euro*35,5/100=59.747,15 Euro maktu ceza hesap edildiği,
Taraflar arasında akdedilen satın alma emrinde toplam sipariş değerinin maksimum %20 ile sınırlı olduğu bu hesaplamaya göre 252.452,77 Euro*20/100=50.490.55 Euro maktu ceza istenebileceği
Davacının teslim almadığı 8 adet emtia bedeli 60.337,13 Euro için davalıya ... 24 Noterliğinin ... yevmiye numaralı ve ...tarihli ihtarnamede tebliğden itibaren 7 iş günü süre verildiği, davalının 29.01.2022 tarihinde temerrüde düştüğü, temerrüd tarihinden dava tarihine kadar işleyen faizin 3.942,65 Euro olduğu bilirkişi raporu ile belinlenmiştir.Davacı vekilinin ıslah talebi doğrultusunda alacak ve dava tarihine kadar işleyen faiz hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
H Ü K Ü M /
1-12/05/2020 tarihli ... sipariş numaralı satın alma emrine konu 12 adet ... yatay çok kademeli pompa için ödenen 252.452,77 EURO dan, davacıya teslim edilmeyen 8 adet emtia bedeli 60.337,13 Euro ile bu alacağa 29/01/2022 temerrüt tarihinden itibaren işleyen 3.942,65 Euro nun davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
60.337,13 Euro asıl alacağa 14/06/2022 dava tarihinden tahsil tarihine kadar TC Merkez Bankası ve kamu bankalarının euro para birimine uyguladığı en yüksek faiz işletilerek faiz alacağının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
1.000 euro maktu ceza alacağına 14/06/2022 dava tarihinden itibaren, ıslah ile artırılan 49.490,55 Euro maktu ceza alacağına 26/10/2023 ıslah tarihinden itibaren TC Merkez Bankası ve kamu bankalarının Euro para birimine uyguladığı en yüksek faiz işletilerek davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Keşidecisi ..., lehdarı davalı eski ünvanı ...Ltd Şti (yeni ünvanı ... A.Ş) keşide yeri İstanbul olan ve bedelsiz kalan 80.000 Euro bedelli kambiyo senedi nedeniyle davacının senet lehdarına karşı sorumlu olmadığının tespitine, davacının aynen iade talebinin davalı tarafça senedin uhdesinde bulunmadığı açıklandığından reddine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi gereğince hesap olunan 240.350,51-TL nispi karar harcından davacı tarafından peşin yatırılan 70.350-TL harcın mahsubu ile bakiye 169.821,51-TL harcının davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesinin "...Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır..." hükmü gereği 1.560-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 307.555,78-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 70.610,70-TL ilk gider, 8.000-TL bilirkişi, 709-TL tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 79.319,70-TL Yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-HMK. 333. md. uyarınca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talebi halinde yatırana iadesine,
Davacı vekilin ve davalı vekilinin yüzlerine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstanbul BAM da istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 06/06/2024
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır