T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/832 Esas
KARAR NO:2025/206
DAVA:Alacak (Bayilik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:23/11/2022
KARAR TARİHİ:18/03/2025
Mahkememizde görülen Alacak (Bayilik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasında;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının 27.03.2017 tarihli, 5 yıl süreli Bayilik Sözleşmesi ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) dağıtım şirketi olan müvekkili ... A.Ş. ile bayilik sözleşmesi akdedildiğini, buna göre sözleşmenin sona erme tarihi 27.03.2022 olduğunu, davalı tarafından müvekkili şirkete gönderilen .... Noterliğinin 08.02.2018 tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin davalının rekabet koşullarına dayanamayacağından bahisle 09.03.2022 tarihinde davalı tarafından haksız şekilde feshedildiğini, yapılan haksız fesih sonrasında müvekkili şirketi tarafından .... Noterliği'nin 12.02.2018 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmenin haksız feshedildiğinin muhataba bildirildiğini, davalının sözleşmeyi haksız olarak feshetmekle müvekkili şirketin zarara uğramasına neden olduğunu belirterek; kar mahrumiyeti talebimiz, bilirkişi tarafından hesaplandığında artırılmak üzere şimdilik kısmi dava olarak 1.000,00-TL, cezai şart talebimiz bilirkişi tarafından hesaplandığında artırılmak üzere şimdilik kısmi dava olarak 1.000,00-TL olmak üzere şimdilik toplam 2.000-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde her ne kadar sözleşmenin müvekkili tarafından 09.03.2022 tarihinde feshedildiği iddia edilmiş ise de; fesih tarihinin 08.02.2018 olduğunu, bu bağlamda dava dilekçesinin çelişkili olduğunu, davacı tarafça feshin üzerinden 4 sene geçtikten sonra huzurdaki davanın açıldığını, huzurdaki davadaki davacının taleplerinin zamanaşımına uğradığını, müvekkilinin sözleşmeyi feshetmeden önce bulunduğu uzun süre Selçuklu Konya'ya ...’ın bayiliğini yaptığını, buna karşın davacı tarafın da aynı bölgede aynı abonelere hizmet veren bayileri arasında haksız rekabet yaratacak şekilde muamelede bulunulduğunu, bu çerçevede aynı bölgede faaliyet gösteren diğer bayi olan ... Enerji Grup lehine müvekkili şirket aleyhine haksız rekabet teşkil eden uygulamalarda bulunulduğunu belirterek;
öncelikle davanın zamanaşımı nedeni ile reddine; haksız, hukuki mesnedden yoksun ve kötüniyetli davanın reddine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
Alanında uzman bilirkişilerden kök rapor ve ek rapor olmak üzere görüş raporu alınmış dosya arasına konulmuştur.
Dava: Bayilik Sözleşmesinden Kaynaklanan Alacak İstemine İlişkindir.
Somut uyuşmazlık; davalı taraf 27.03.2017 tarihli 5 yıl süreli Bayilik Sözleşmesi ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) dağıtım şirketi olan davacı ...Ş. ile bayilik sözleşmesi akdetmiş, .... Noterliği'nin 08.02.2018 tarih 726 yev. nolu ihtarnamesi ile sözleşme davalı tarafından feshedilmiştir. Davacı taraf feshin haksız olduğunu belirterek kar mahrumiyeti ve cezai şart talebinde bulunmuştur.
Öncelikle davalı tarafından gerçekleştirilen feshin haklı bir fesih olup olmadığının irdelenmesi gerekir. Davalının gönderdiği fesih bildiriminde, kendisiyle aynı bölgede acentelik yapan ... Grup Enerji ile kendileri arasında, bayilik veren davacı ...Ş.'nin farklı sözleşme koşulları uygulayarak haksız rekabet oluşturduğu ve bu nedenle bayilik ilişkisinin sürdürülemez hal aldığı şeklinde içerik yer almıştır.
Davalı taraf haklı fesih iddiasına dayanak olarak öncelikle, kendisiyle aynı bölgede faaliyet gösteren bir başka ... bayisi olan ... Enerji Grup'un daha yeni olmasına rağmen bu bayiye yeni abonelerin bağlandığını bu bayinin davacı şirket abonelerine tüp-LPG satışı sağladığını, bu sebeple kendi LPG satışlarının 80 ton/ay civarında iken 50 ton/ay mertebelerine düşmesini göstermiştir. ... Enerji Grup ile davacı arasında bayilik sözleşmesinin 19.11.2014 yılında imzalanmış olduğu görülmektedir. Dolayısıyla davalının iddiasının aksine ... bu firma ile davacıdan sonra değil, önce sözleşme imzalamıştır. Bununla birlikte davalının LPG satışlarının 80 ton/ay civarında iken 50 ton/ay civarlarına düştüğü yönündeki iddiasını somut olarak ispat edemediği görülmektedir. Dosyada yer alan 29.03.2023 tarihli müzekkere cevabına göre de ... Enerji Grup firmasının 2016 yılı LPG alış ortalamasının, 2017 yılı ortalamasına göre daha yüksek olduğu, dolayısıyla davalı tarafın iddia ettiği gibi bir artışın olmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla davalı tarafın dayandığı bu sebep haklı fesih sebebi olarak kabul edilemeyecektir.
Davalı taraf bundan başka sözleşmeyi haklı sebeple feshettiğine dayanak olarak ... Enerji Grup'un tali bayisi Envar Ticaret eli ile davacı tarafın müvekkil şirkete yaptığı bayi toptan satışının çok altında 65,00 TL.'ye satışı yapıldığını göstermektedir. Yapılan incelemede davalının diğer firmaya nazaran ton başına 388 TL/Ton fiyat fazlalığı olmasına karşın, bunun yanında diğer firmanın (... Enerji Grup) ise davalı firmaya göre ortalama aylık/yıllık bazda iki kat daha fazla LPG alışı yaptığı ve söz konusu fiyat farkının yapılan alımlara göre farklılık gösterebileceği ve diğer firmaya iskonto uygulanmasının söz konusu olabileceği tespit edilmiştir. Dolayısıyla davalı tarafın dayandığı bu sebep de haklı fesih sebebi olarak kabul edilemeyecektir.
Davalı taraf bundan başka davacının diğer bayiye daha fazla prim desteği sağladığını iddia etmesine rağmen, yapılan incelemede davacının davalıya LPG satışının karşılığı olarak ton başına ... Enerji Grup'tan daha fazla prim desteği verdiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla davalı tarafın dayandığı bu sebep de haklı fesih sebebi olarak kabul edilemeyecektir.
Davalı tarafın fesih işleminin haksız olduğunun tespitinden sonra, davacının kar mahrumiyeti ve cezai şart tazminat taleplerinin hesaplanması aşamasına geçilmiştir.
Bilirkişilerce kâr mahrumiyeti zararı hesaplanmasında, ek raporda davacının aynı bölgede aynı şartlarda yeni bir bayilik sözleşmesi kurabilmesi için fesih tarihinden itibaren gerekli olan makul süre altı ay olarak belirlenmiştir. Bilirkişi tarafından; taraflar arasındaki sözleşmenin 21/b maddesine göre; davalının sözleşmeyi haksız surette feshetmesi sebebiyle cezai şart ödemekle yükümlü olacağı ve cezai şart hesabının son bir yıl içinde en yüksek lpg alımını yaptığı aya ait ton miktarının 12'ye bölünmesi suretiyle bulunacak sayının, sözleşmenin fesih tarihindeki 12 kg'lik tüplü lpg perakende satış fiyatının çarpımıyla hesaplanacağı şeklinde yapılan hesaplama yöntemine göre toplamda 599.676,00-TL olarak hesaplanmıştır. Söz konusu cezai şart miktarı davalının ticari defter incelemelerine göre davalının ekonomik olarak mahvına sebebiyet vereceği yönünde kanaat bildirilmiştir.*
Yargıtay 19.HD'nin yerleşik içtihadına göre, TBK'nın 114/2. maddesi yollamasıyla aynı Kanun'un 52. maddesi uyarınca, davacının zararı azaltma yükümlülüğü bulunduğundan, kâr mahrumiyeti süresi, feshedilen sözleşmenin bakiye bölümü için değil, davacının aynı bölgede benzer bayilik kurabilmesi için gerekli makul süre kadar olmalıdır ( Yargıtay 19. HD'nin 04/04/2018 tarih, 2017/4479 E.- 2018/1825 K, sayılı ilamı). Nitekim bilirkişi raporunda bu süreye ilişkin değerlendirme yapılmış ve raporda makul sürenin altı ay olduğu gerekçeli şekilde tespit edilmiştir. Bilirkişi tarafından akaryakıt piyasasında makul olan, genel kabul görmüş süre altı ay olarak tespit edilmiş ve hesaplama bu süre göz önünde bulundurularak yapılmıştır. Bu doğrultuda mahkememizce altı aylık kâr mahrumiyeti olarak 78.686,60-TL hesaplanmıştır.**
Taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin 21. maddesinde talep edilebilecek cezai şarta ilişkin düzenleme yapıldığı, aynı maddenin b bendinde bayinin ...'dan Lpg alımı yapacağı dönem içindeki LPG alımının en yüksek olduğu aydaki LPG miktarının fesih tarihindeki perakende satış fiyatı ile çarpımı sonucu bulunacak bedeli cezai şart olarak ödeyeceğine yönelik düzenleme yapıldığı anlaşılmaktadır. son bir yıl içinde en yüksek lpg alımını yaptığı aya ait ton miktarının 12'ye bölünmesi suretiyle bulunacak sayının, sözleşmenin fesih tarihindeki ( 08.02.2018 ) 12 kg'lik tüplü lpg perakende satış fiyatının çarpımıyla hesaplanacağı cezai şart olarak ödeyeceği düzenlenmiştir. Mahkememizce alınan bilirkişi raporlarında cezai şartın sözleşme hükümlerine göre 599.676,00-TL olarak belirlendiği anlaşılmıştır. Söz konusu bedelin davalı şirketin ekonomik anlamda mahvına sebep olacağı anlaşıldığından %80 oranında hakkaniyet indirimi yapılarak toplamda 119.935,20-TL cezai şarta hükmedilmiştir.
Belirtilen açıklamalar ışığında davanın kısmen kabul kısmen reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
*Cezai şarta ilişkin hakkaniyet indirimi dolayısıyla reddedilen miktar yönünden davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmemiştir.
**İstanbul Bölge Adliye Hukuk Mahkemesi 14.Hukuk Dairesi 2019/2317E.-2022/997K. Sayılı İlamı
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile,
a-)Davacının kar mahrumiyeti talebi yönünden; 1.000,00-TL bedelin 23.11.2022 tarihinden 78.686,60-TL bedelin ise 08.05.2024 tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
b-)Davacının cezai şart talebi yönünden; 1.000,00-TL bedelin 23.11.2022 tarihinden 118.935,20-TL bedelin ise 08.05.2024 tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 13.636,17-TL harcın peşin ve ıslah harcı olmak üzere toplam 20.800,89 TL harçtan mahsubu ile bakiye 7.164,72-TL harcın istek halinde davacıya iadesine,
3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesinin "...Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır..." hükmü gereği 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 31.939,49-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
5-Reddedilen kısım yönünden avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 64.073,82-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
6-Davacı tarafından yapılan 11.198,25-TL tebligat müzekkere ve bilirkişi ücreti yargılama giderinin red ve kabul durumu nazara alınarak takdiren 5.388,97-TL'sinin davalıdan tahsili davacıya verilmesine, bakiye bedelin davacı üzerinde bırakılmasına,
7-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına
8-Davacı tarafından yapılan başvuru, peşin harcı ve ıslah harcı ( fazladan yatırılan harcın mahsubundan sonra kalan ) toplamı 13.636,17-TL bedelin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
9-Yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası yatıran taraflara iadesine,
Mahkememizin bu kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle İstanbul BAM ilgili Hukuk Dairesince incelenmek üzere istinaf yoluna başvuru hakkı bulunduğuna dair verilen karar, hazır olan davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 18/03/2025
Katip ...
E-imzalıdır
Hakim ...
E-imzalıdır