T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/282 Esas
KARAR NO : 2024/720
DAVA : İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 22/11/2016
KARAR TARİHİ : 03/12/2024
Mahkememizde görülen İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasında;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı/Karşı Davalı ... Tic. A.Ş. vekilinin dava dilekçesi özetle; Müvekkili ile davalı borçlu arasında 23/09/2010 tarihinde ... Mah. ... Bulvarı N: ... adresinde bulunan mağazaya ilişkin süpermarket işletme anlaşması imzalandığını, davalı borçlunun sözleşme gereğini yerine getirmesi gereken taahhütlerini yerine getirmediğinden akde muhalif hususların derhal giderilmesi ve bakiye borcun ödenmesi için ... Noterliği'nin 24/05/2012 tarihli ... yevmiyeli ihtarnamesi davalı borçlunun sözleşmeye muhalif eylem ve tutumlarına devam ettiğini, bunun üzerine ... Noterliği'nin 07/11/2012 tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesi keşide edilerek sözleşmenin feshedildiğini, davalı borçlu yanca akdedilen sözleşme ve eklerine istinaden devam eden ticari ilişki ve teamüller kapsamında doğan müvekkil şirkete olan borç ödenmediğinden alacağın tahsilini teminen ve fazlaya ilişkin haklarını saklı tutmak kaydıyla ... İcra Müdürlüğü'nün 2015/... Esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, yapılan icra takibine davalı borçlunun haksız ve dayanaksız olarak itiraz ederek icra takibini durduğunu ve tüm bu nedenlerle davalı borçlu tarafından yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, davalının alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatı ödemeye mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
ASIL DAVA CEVAP:
Davalı/Karşı Davacı ... Limited Şirketi vekilinin cevap dilekçesi özetle; Müvekkil şirketin davacı şirkete iddia edildiği gibi bir borcu bulunmadığını, davacı şirketin kendilerine verilen 25/01/2012 tarihli 35.000,00-TL bedelli ve 22/10/2012 tarihli 30.000,00-TL bedelli olmak üzere toplam 65.000,00-TL bedeli teminat mektuplarını paraya çevirerek müvekkil şirket hesabından tahsil ettiğini, davacı şirketin alacak miktarından 15.262,52-TL daha fazlasını haksız ve yasal olmayan bir şekilde müvekkil şirketin hesabından çekere zimmetine geçirdiğini, davacı şirketin sözleşmenin kendilerine yüklediği edimleri yerine getirmediğini ve devamlı müvekkil şirkete zarar verici davranışlarda bulunarak müvekkil şirketin zarar etmesine ve çalışamaz hale gelmesine sebebiyet verdiğini, müvekkil şirketin davacı şirkete verdiği depozitolara ve teminat çeklerine el koyduğunu ve tüm bu nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
KARŞI DAVA:
Davalı/Karşı Davacı ... Limited Şirketi vekilinin dava dilekçesi özetle; Müvekkil şirket ile davalı/karşı davacı şirketin sözleşme ile haklarını devir ve temlik aldığı ... ... Tic.AŞ.arasında 23/09/2010 tarihinde Süpermarket İşletme Sözleşmesi düzenlendiğini ve /... adresinde davalı şirketin logosu altında açılan süpermarketi işletmeye başlanıldığını, süpermarketin işletilmeye başlanması ile davalı şirketten alınacak ürünler için müvekkil şirket tarafından davalı şirket lehine ... Bankası AŞ. ... Şubesine ait 22/10/2012 vade tarihli 30.000,00-TL bedelli teminat mektubu ve ... Bankası AŞ. ... Şubesine ait 25/01/2012 düzenlenme ve 26/01/2013 vade tarihli 35.000,00-TL bedelli teminat mektubu ile müvekkil şirket tarafından keşide edilen muhatabı ... Bankası AŞ. ... Şubesi olan 20/10/2012 keşide tarihli ... no.lu 30.000,00-TL bedelli çek olmak üzere toplam 95.000,00-TL tutarında teminatın davalı/karşı davacı şirketin haklarını temlik aldığı şirkete verildiğini, davalı/karşı davacı şirket tarafından mal temini konusunda sözleşmede taahhüt edilen edimleri yerine getirilmediğini, bu hususların sözlü ve yazılı olarak davalı/karşı davacı şirkete iletilmesine rağmen uygulama değiştirilmemiş ve müvekkil şirketin zarar görmesine sebebiyet verdiğini, bu süreç sonrasında davalı/karşı davacı şirketin müvekkil şirkete ihtarname göndererek 49.737,48-TL borçlu olduğunun bildirilmesi üzerine ... Noterliği'nin 04/06/2012 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile cevap verilerek iddia ve borç kabul edilmediğini, davalı/karşı davacı şirketin müvekkil şirketin verdiği teminat mektuplarını paraya çevirerek müvekkil şirketin hesabından 15.262,52-TL daha fazlarını haksız ve yasal olmayan bir şekilde tahsil ettiğini, müvekkil şirket tarafından davalı/karşı davacı şirkete depozito olarak yatırılan 3.000,00 Euro para ile 30.000,00-TL bedelli çekin halen davalı şirket elinde bulunduğunu ve tüm bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 25.281,52-TL'nin 12/10/2012 tarihinden itibaren hesaplanacak yasal faiz ile birlikte davalı/karşı davacı şirketten tahsiline, davalı/karşı davacı şirket yedinde bulunan ... Bankası AŞ. ... Şubesi olan 20/10/2012 keşide tarihli ... no.lu 30.000,00-TL bedelli çekin müvekkil şirkete iadesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı/karşı davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
KARŞI DAVA CEVAP:
Davacı/Karşı Davalı ... Tic. AŞ. vekilinin cevap dilekçesi özetle; Davacı/karşı davalı şirketin tüm iddialarının hukuka aykırı olup delile dayanmadığını, davacı/karşı davalı hakkında takip başlatılırken müvekkil şirkete olan cari borcu hesaplandığını, ticari bir işletme fazla ödeme yapıldığı iddiasında ise beş yılı aşkın bir süre boyunca (ihtardan sonra) bu meblağları neden talep etmediğini ve hukuki süreç başlatmadığını, davacı/karşı davalının da borcun varlığını bildiğini ve de ödemelerin cariden düşüldüğü konusunda bilgi sahibi olmasına rağmen salt tahsili zorlaştırmak amacı ile icra dosyasında itirazda bulunduğunu ve süreci uzattığını, davacı/karşı davalı çekin iadesini talep etse de tahsil edilemeyen bir çekin borçluya iade edilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkil şirketin sözleşme boyunca tüm edimlerini eksiksiz yerine getirdiğini, buna karşılık davacı/karşı davalının mütemadiyen sözleşmeye aykırı hareket ettiğini, aykırı hareketlerin devamı nedeni ile müvekkil şirket tarafça ... Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2012/... D.iş sayılı dosyasından 06/08/2012 tarihinde iş bu sözleşmeye aykırılıklar tespit edildiğini, davacı/karşı davalının taleplerinin zamanaşımına uğradığını ve tüm bu nedenlerle davanın reddine, davacı/karşı davalının %20' den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı/karşı davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce esas davanın kabulü le karşı davanın reddine dair verilen karar ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 2021/... E.-2023/... K. Sayılı İlamıyla kaldırılarak mahkememiz esasına kaydı yaptırılmıştır. Kaldırma ilamında; " ... Mahkemece hakimin davayı aydınlatma ödevi kapsamında davacı-karşı davalı vekiline teminat mektubu bedellerinden tahsil edilen faturaları dosyaya sunmak ve gerek bu faturaların, gerekse ödenmediği iddia edilen faturaların sözleşmenin hangi maddesi uyarınca düzenlendiğini açıklamak üzere süre verilmesi, HMK'nın 222. maddesi uyarınca davalı-karşı davacı vekiline ticari defterlerini incelemeye sunmak üzere usulüne uygun şekilde ihtarat içerir süre verilmesi, ayrıca ticari defterlerle bağlantılı kayıt niteliğinde olan tarafların bağlı oldukları vergi dairesine sundukları ilgili yıllara ait BA-BS formlarının dosyaya celp edilmesi, teminat olarak verilen çekin akıbetinin araştırılması, davacı-karşı davalıda bulunup bulunmadığı, bankaya ibraz edilip edilmediği ve karşılıksız işlemi görüp görmediğinin sorulması, bundan sonra bilirkişi heyetinden karşılıklı olarak ticari defter ve kayıtların incelenmesi ile; davacı-karşı davalı tarafından düzenlenen tüm faturaların her iki tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadıklarının, davacı-karşı davalı tarafından düzenlenen faturaların sözleşmeye uygun olup olmadıklarının tespiti, taraflar arasındaki sözleşmenin fesih tarihi ve tarafların karşılıklı beyanları nazara alınarak alacak-borç durumunun belirlenmesi hususunda, davacı-karşı davalı tarafından düzenlenen faturalar ile davalı-karşı davacı tarafından yapılmış ödemeler ile tazmin edilen teminat mektubu bedellerini de gösterir cari hesap dökümün yer aldığı ek rapor alınması, alınacak rapor ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekmektedir. " şeklinde içerik yer almaktadır.
Dava: Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan İtirazın İptali İstemine İlişkindir.
İcra Takibine İtiraz etmek istiyen borçlu, itirazını, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirmeye mecburdur. (2004 sayılı kanun 62.madde)Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir. (2004 sayılı kanun 67.madde)
Bu davada, ispat yükü kural olarak davayı açan alacaklıda olup, alacaklı alacağını ispatla yükümlüdür. Genel hükümler dairesinde her türlü delille ispat edilecek alacak da yine takip talebine konu olan ve borçlu tarafça itiraza uğrayan alacaktır. Zira aynı maddede itirazın haksızlığı borçlu açısından, takibin haksız ve kötü niyetli yapılması da alacaklı açısından tazminat müeyyidesine bağlanmıştır. (HGK 2017/(19)11-1309 Esas. 2021/377 Karar)
Ticari uyuşmazlıklarda mahkeme tarafların ticari defterlerinin ibrazına, resen veya taraflardan birinin istemi üzerine karar verebilir (HMK m 222/1, TTK m. 83/1). HMK'nın 222/2.maddesi uyarınca, ticari defterlerin ticari delil olarak kullanılabilmesi için kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının bir birini doğrulamış olması gerekmektedir. Öte yandan aynı Kanunun 222/3. maddesi uyarınca da, ticari defterlerin sahibi lehine delil olarak kabul edilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekmektedir.
Tarafların ticari defterleri celp edilerek inceleme yapılması adına hareket edilmiş, davacı-karşı taraf ticari defterlerini sunmuş ancak davalı-karşı davacı taraf ticari defterlerini sunmamıştır ( davalı- karşı davacı vekilinin 26.11.2024 tarihli duruşmada bu hususta ayrıca beyanı bulunmaktadır).
Somut olayda; taraflar arasında süpermarket işletme anlaşması imzalandığı, davalı-karşı davacı tarafın taahhütlerini yerine getirmediğinden bahisle davacı-karşı davalı tarafça ihtarlar çekildiği, sonrasında sözleşme feshedildiği, davalı-karşı davacı tarafın ödenmeyen kira bedelleri, tüketim bedelleri, servis bedelleri ve eksik ödenen fatura bedellerinden doğan borcu bulunduğundan bahisle hakkında icra takibi yapıldığı, davalı-karşı davacı tarafça takibe itiraz edildiği, istinaf kaldırma kararından sonra alınan bilirkişi ek raporuyla davacı-karşı davalı tarafın icra takibine konu yaptığı faturaların toplam asıl alacak bedelinin 28.250,28-TL olarak belirlenmesi ve de davalı-karşı davacının ticari defterlerini sunmaması nedeniyle asıl davanın kısmen kabulüne, alacak likit ve bilinebilir olmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine, davalı-karşı davacı taraf karşı davasıyla, teminat mektuplarından fazla olarak çekilen 15.261,52-TL'nin, sözleşmenin kurulması sırasında depozito olarak yatırılan 3.000 Euro'nun 12.10.2012 tarihi itibariyle karşılığı olan 7.000,10-TL'nin, davacı şirketin edimlerini yerine getirmemesi sebebiyle uğranılan zarardan fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 3.000,00-TL zararın tazmin ve tahsili ile teminat olarak verilen ve davacı-karşı davalı yedinde kalan 30.000,00-TL bedelli ve 20/10/2012 keşide tarihli çekin iadesini talep ettiği, bilirkişi rapor ve ek raporuyla toplam 65.000,00-TL tutarlı teminat mektuplarının 64.983,67-TL tutarlı faturalarla kapatıldığı, teminat mektuplarından fazla olarak çekilen 15.261,52-TL'nin bulunmadığı ve teminat mektuplarının bölünemeyeceği, 3.000 Euro depozitonun 2.500 Eurosunun imtiyaz ücreti olduğu ve geri istenemeyeceğinin kararlaştırıldığı, 500 Eurosunun ise tabela, bayrak ve yönlendirme ücreti olduğu, davalı-karşı davacı tarafın zarara uğradığına ilişkin bir ispatı bulunmadığı, teminat olarak verilen 20/10/2012 keşide tarihli çekin mahkeme tarafından verilen tedbir nedeniyle tahsil edilmediğinin istinaf kaldırma kararından sonra bankalara yazılan müzekkere cevabından da anlaşıldığı sabit olmakla karşı davanın reddine karar verilmesi gerekmiştir.
Belirtilen açıklamalar ışığında aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Asıl davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile,
Davalı-karşı davacının ... İcra Müdürlüğünün 2015/... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin 28.250,28-TL üzerinden takip talebinde belirtilen taleplerle DEVAMINA, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE
2-Davacı-karşı davalı tarafın icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE
3-Karşı davanın REDDİNE,
ASIL DAVA:
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 1.929,78-TL Harçtan peşin alınan 355,65-TL harcın mahsubu ile bakiye 1.574,13-TL harcın davalı karşı davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 28.250,28-TL nispi vekalet ücretinin davalı karşı davacıdan tahsili ile davacı karşı davalıya ödenmesine,
6-Red edilen kısım yönünden avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 1.196,82-TL nispi vekalet ücretinin davacı karşı davalıdan tahsili ile davalı karşı davacıya ödenmesine,
7-Davacı tarafından yatırılan 29,20 TL başvurma harcı ve 355,65 TL peşin harcın davalı karşı davacıdan tahsili ile davacı karşı davalıya verilmesine,
8-Davacı tarafından yapılan 307,15-TL tebligat ve müzekkere gideri ile 8.400-TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 8.707,15-TL yargılama giderinin red ve kabul durumu nazara alınarak takdiren 8.352,76-TL sinin davalı karşı davacıdan tahsili davacı karşı davalıya verilmesine,
9-HMK 333. md. uyarınca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talebi halinde yatırana iadesine,
KARŞI DAVA:
10-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince peşin alınan 432-TL den 427,60-TL maktu karar harcının mahsubu ile kalan 4,40-TL harcın karar kesinleştiğinde talep halinde davalı karşı davacıya iadesine,
11-Davacı karşı Davalı vekili lehine karar tarihindeki avukatlık asgari ücret tarifesi üzerinden hesap olunan 25.281,52-TL. nispi vekalet ücretinin davalı karşı davacıdan tahsili ile davacı karşı davalıya verilmesine,
12-Davalı karşı Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
13-HMK 333. md. uyarınca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talebi halinde yatırana iadesine,
Mahkememizin bu kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle ... BAM ilgili Hukuk Dairesince incelenmek üzere istinaf yoluna başvuru hakkı bulunduğuna dair verilen karar, hazır olan davacı vekilinin yüzüne karşı davalının yokluğunda verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 03/12/2024
Katip ...
E-imzalıdır
Hakim ...
E-imzalıdır
*Bu evrak 5070 Sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*