T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/318 Esas
KARAR NO: 2024/324
DAVA: Alacak
DAVA TARİHİ: 25/03/2008
KARAR TARİHİ: 30/05/2024
Mahkememizde görülen Alacak davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA / Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle;
Müvekkili şirketin Türkmenistan ...'da yapmayı taahhüt ettiği enerji santrali ekipmanlarının nakliyesi için davalı sigorta şirketi ile aralarında sözleşme imzalandığını, Belçika'dan nakliyesi yapılan tirbünlerden bir tanesinin 14/12/2006 tarihinde indirme sırasında temele düşerek hasarlandığını, hasarın ihbarının süresi içerisinde davalıya yapılmasına ve istenilen belgelerin 20/08/2007 tarihinde ve ek olarak istenilen belgelerinde 03/10/2007 tarihinde teslim edilmesine rağmen hasar bedelinin bugüne kadar ödenmediğini, hasarlı türbinin onarım masraflarının müvekkili firmaca karşılandığını, davalı tarafa 19/11/2007 tarihinde ödeme için ihtarname gönderildiğini, davalının ihtara rağmen ödeme yapmadığını belirterek, 1.501.100,24 USD + 292.153,50 EURO'nun 07/12/2007 tarihinden itibaren işleyecek dövize verilen en yüksek faizi ile 29.610,26 TL'nin ise aynı tarihten itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
CEVAP /
Davalı ... Sigorta Aş vekili cevap dilekçesinde özetle;
Müvekkili şirket tarafından düzenlenen "Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesi" nde sigortalının “... ... ...” sigorta ettirenin ise “... San. Tic. A.Ş.” olduğunu, davacının davada sıfatının olabilmesi için sigortalı ile sigorta ettiren arasındaki anlaşmanın ibrazı ile kendi menfaatini ispatlaması veya sigortalının tazminatı almak ve dava açmak konusunda davacıya muvafakat vermesi, bu sebeple davacının öncelikle aktif husumet ehliyetine sahip olduğunu belgelendirmesi gerektiğini,
Taraflar arasında düzenlenen poliçenin özel şartlarında aynen ...'nin kendisi tarafından ya da onların tayin edeceği ... tarafından tüm yükleme, boşaltma, aktarma operasyonlarına nezaret etmek üzere eksper gönderilecek olup sigortalı veya sigorta ettiren eksperin vereceği tavsiyeleri yerine getireceğini taahhüt eder şartının bulunmasına rağmen şartın ihlal edildiğini, türbinlerin önceden hazırlanan bir temele indirilmesinin sigortacılık tekniğinde montaj işi olduğunu, normal bir düzeye indirmekle belli bir temele monte etmek arasında operasyon riski ve uzmanlığı açısından bir fark bulunmadığını, bu nedenle hasarın montaj poliçesini yapan sigorta şirketinden talep edilmesinin gerektiğini, ayrıca malın taşımasını yapan ... ... 'ye herhangi bir hukuki girişimde bulunulmadığını, dava veya icra takibi de yapılmayarak zaman aşımı süresinin dolmasına sebebiyet verilerek rücu hakkının ortadan kalktığını ve istenilen miktarın fahiş olduğunu belirterek, davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıdan tahsilini talep etmiştir.
Davalı yanında feri müdahale talebinde bulunan ... ... LTD vekili beyan dilekçesinde özetle;
Davanın Belçika'dan Türkmenistan'a taşınan gaz türbin emtiasının hasara uğraması sonucu söz konusu hasarın taraflar arasındaki mevcut sigorta poliçesi uyarınca tazmini talebi ile açıldığını, bahse konu emtianın yapımı davacı tarafından üstenilmiş olan ve Türkmenistan'da bulunan enerji santrali inşaatında kullanılmak amacıya sevk edildiğini ve nakliyat rizikolarına karşı davalı tarafından sigortalandığını, diğer yandan davalının sigorta poliçesi ile üstlenmiş olduğu riskleri reasürans teminatı altına almak amacıya Londra'da mukim ve müvekkili tarafından temsil edilen bir grup sigorta - reasürans şirketi ile ... sayılı reasürans sözleşmesini yaptığını, müvekkillerinin davaya konu nakliyat sigorta riskinin reasürörleri olduğunu, müvekkillerinin davalı sigorta şirketinin derdest dava sonucunda ödemek zorunda kalabileceği sigorta tazminatını ödemek zorunda kalabileceğini, bu nedenle HMK.nun 53.maddesi gereğince feri müdahilliklerine karar verilmesini talep ettiklerini, davacının aktif husumet ehliyetinin olmadığını, davacının sigorta tazminatına dayanak olan poliçesinin sigortalısının dava dışı ... firması olduğunu, dava dışı firmanın malı hasarlı olarak aldığı ve uhdesine geçirdiğini, emtianın ... firmasına iade edildiği ya da satım bedelinin ödenmediğine dair beyan ve delilin olmadığını, muvafakatin dosyada bulunmadığını, davacı tarafın emtia üzerindeki menfaatini ispat edemediğini, davacının ... Motors'dan aldığı emtiayı konşimentonun düzenlendiği 18/08/2006 tarihinde ... ... 'a sattığını, davacı ile dava dışı sigortalı ... ... arasında gerek fatura gerekse konişmentoda CIP şartının yer aldığını, hal böyle iken sigortacıların, poliçede sigortalı sıfatı dahi olmayan ve sigortalı şirket ile ilişkisini ısrarla açıklamayan ve belge sağlamayan bir şirkete sigorta tazminatı ödemesinin istenemeyeceğinin açık olduğunu beyanla davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
Davalı yanca ihbar olunan ... A/S (birleşmeden önceki ünvanı ... ... ) vekili beyan dilekçesinde özetle;
... A/S ile ... ... Firmasının 2019 yılında birleştiğini, birleşen şirket ... nın infisah edildiğini, kapatılan bir şirkete ilişkin olarak yapılan 16 yıl sonraki ihbar talebine ilişkin olarak birleşen şirket çalışanları ve o döneme ilişkin kayıtların bulunmasının imkansıza yakın olduğunu, ihbar talebine istinaden ileride ortaya çıkacak her türlü sorumluluğu şimdiden kabul etmediklerini,
Davalı şirket tarafından dava konusu enerji santrali tribünlerinin Belçika'dan Türkmenistan'a taşınması konusunda yapılan taşıma anlaşmasında taşıyıcı olarak ... ... Firması ile davacı tarafın anlaştığını, anlaşma çerçevesinde emtia taşımasının ... Ltd. Şti tarafından gerçekleştirildiğini, çok uzun bir süre geçmiş olmasından dolayı ticari defter ve kayıtların saklanmasına yönelik yükümlülük hükümleri de dikkate alındığında; yapılan ödeme ve kesintilere ilişkin olumlu veya olumsuz bir cevap verme durumunun mümkün olmadığını
Müvekkili şirketin Danimarka'daki genel merkezine ve kayıtlı mail adresine yapılan tebliğ ile gerçekleşen ihbarda; bütün evrakların gönderilmemiş olması nedeniyle her türlü itiraz hakkını saklı tuttuklarını, herhangi bir sorumluluğu bulunmayan şirkete yöneltilen haksız durumun ortadan kaldırılmasını talep ettiklerini haksız ve hukuki mesnetten yoksun davanın reddi ile yargılama masrafları ve ücreti vekaletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini istediklerini bildirmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, davacı şirketin Türkmenistan'da yapacağı enerji santralinin ekipmanlarının nakliyesi sırasında bir türbinin indirilmesi esnasında meydana gelen kaza neticesinde davacı yanca karşılanan hasar bedelinin sigorta şirketinden tahsili istemine ilişkindir.
Mahkememizce taraf delilleri toplanmış , bilirkişiler ... tarafından hazırlanan 03/12/2009 tarihli 1.Bilirkişi Raporu ve 10.02.2011 tarihli ek rapor alınmıştır.Raporda dava konusu gaz türbininde meydana gelen hasarın montaj/kurulum sırasında değil, nakliye/taşıma sırasında meydana geldiği kanaatine varılmıştır.
Bilirkişiler ... tarafından hazırlanan 13/03/2013 tarihli 2. Bilirkişi raporu ve 03/03/2014 tarihli ek rapor alınmıştır. Raporda dava konusu gaz türbininde meydana gelen hasarın montaj/kurulum sırasında değil, nakliye/taşıma sırasında meydana geldiği kanaatine varılmıştır.
Bilirkişiler ... tarafından hazırlanan 13/04/2016 tarihli 3.Bilirkişi raporu alınmıştır. Raporda sonuç olarak, dava konusu gaz türbininde meydana gelen hasarın nakliye/taşıma sırasında değil, montaj/kurulum sırasında meydana geldiği kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce 3. Bilirkişi raporu doğrultusunda 23.06.2016 tarih ve 2014/... esas- 2016/... karar sayılı "...dava konusu olaya ilişkin sigorta poliçesinin tetkikinden; montaj ve demontaj risklerinden kaynaklanacak her türlü hasar ve ziyam teminat harici olduğu, sigorta teminatının poliçede gösterilen varma yerinde araçtan tahliyeyi takiben derhal sona ereceğinin belirtildiği, davaya konu olayda meydana gelen hasarın türbinin nakliyesi ve indirilmesi esnasında değil, daimi çalışacağı yere montajı sırasında meydana geldiği, bu nedenle poliçe kapsamında olmadığı, ayrıca tahkim raporunda da yine oyçokluğu ile hasarın emtia reasürans poliçesinin teminat kapsamında olmadığı belirtilerek türbin emtiası hasarı için ödeme yapılmasının istenemeyeceğinden..." gerekçesi açıklanarak davanın reddine karar verilmiştir.
Karar davacı vekili tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay ... HD'sinin 2016/... Esas 2018/... karar sayılı ve 25/10/2018 tarihli kararı ile bozulmuştur.Bozma ilamında: " dava dışı reasürörler ile davalı sigorta arasında görülüp sonuçlandırılan tahkim dosyası ile tahkim kararının iptali talebiyle açılan mahkeme dosyası getirtilip incelenerek, alınan bilirkişi raporları ve ek raporlarındaki aynı konuda yapılan farklı değerlendirmeleri tartışan ve çelişkiyi gideren, hasarın nasıl ve hangi aşamada gerçekleştiğini belirleyen, sorumluluğu yeniden değerlendiren, bilirkişi raporları ile sözü geçen tahkim kurulu kararındaki tespitlere aykırılıkları açıklayan, tarafların itirazlarını karşılayan, sigortalı emtia ve nitelikleri de nazara alınarak belirlenecek montaj, taşıma ve tahliye işlerinden anlar bilirkişilerin de içinde bulunduğu heyetten yeni bir bilirkişi raporu alınması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde noksan incelemeyle ve yetersiz bilirkişi raporuna göre hüküm tesisi doğru görülmemiş,kararın bozulması gerekmiştir” gerekçesi açıklanmıştır.
Mahkememizce Yüksek Yargıtay ... HD'sinin 25/10/2018 tarih ve 2016/... E- 2018/... K sayılı bozma ilamına uyulmuştur. Bozma ilamı doğrultusunda ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2009/... esas sayılı Tahkim Kararının İptali istemli dava dosyası ve bu dosya içinde bulunan tahkim yargılama dosyası getirtilmiş, dava dosyası Finans bilirkişisi ... , Sigorta Hukukçusu Prof Dr ... ve “montaj, taşıma ve tahliye işlerinden anlar” Uluslararası taşıma ve CMR bilirkişisi ... dan oluşan heyete verilerek Yargıtay bozma ilamında açıklanan hususlarda bilirkişi raporu düzenlemeleri istenmiştir.Bilirkişi heyeti mahkememiz dosyasına 30/11/2020 tarihli raporu hazırlayarak sunmuştur.
Mahkememizce 28/01/2021 tarih ve 2019/5 esas- 2021/52 karar sayılı;
"1-1.230.969,32 USD nın 07/12/2007 davalı temerrüd tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile
268.153,50 Euro nun 07/12/2007 davalı temerrüd tarihinden itibaren devlet bankalarının Euro ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile
29.609,30 TL nin 07/12/2007 davalı temerrüd tarihinden itibaren ticari (TCMB nin kısa vadeli avanslara uyguladığı faiz oranı) faizi ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine fazlaya ilişkin istemin reddine" dair karar verilmiştir.
Davalı ve feri müdahil vekilinin kararı temyiz etmesi üzerine dosya Yargıtaya gönderilmiş,Yargıtay ... Hukuk Dairesi 08/06/2022 tarih ve 2021/... esas- 2022/4598 karar sayılı ilamında:
"...Dava, nakliyat emtia sigorta poliçesine dayalı tazminat istemine ilişkin olup, mahkemece, emtia hasarının taşıma/boşaltma sırasında oluştuğu, davalı ... Sigorta A.Ş.nin sigorta poliçesi kapsamında sorumlu olduğu gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Ancak, davaya konu emtianın taşınması konusunda davacı ... San. ve Tic. A.Ş. dava dışı ... firması ile anlaşmış, ... firması da alt/fiili taşıyıcı olarak ... firması ile anlaşmaya varmıştır. Taşıma sözleşmesinin 3.4. maddesine göre, yükün sözleşmede belirtilen koordinatlardaki temele indirilmesi ve yerleştirilmesi de taşıyıcı tarafından üstlenilmiştir. Davalı taraf, davacının emtia hasarı gerçekleştikten sonra taşıyıcı ... firmasından tahsilatta bulunduğu ayrıca firmadan aldığı teminat mektubunu nakde çevirdiği bu şekilde zararını taşıyıcı firmadan tahsil ettiğini iddia etmiş, 18.11.2011 havale tarihli bilirkişi ek raporunda da heyete mali bilirkişi iştirak ettirilerek söz konusu sebepsiz zenginleşme iddialarının açıklığa kavuşturulması gerektiği ifade edilmiş ise de, mahkemece bu yönde bir inceleme ve değerlendirme yapılmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda mahkemece, davalının söz konusu iddialarının değerlendirilmesi ve davacının taşıyıcı firmadan tahsil ettiği yahut taşıyıcıya yapması gereken ödemelerden uhdesinde tutup ödemediği tutarlar ve taşıma sözleşmesi kapsamında alınan teminat mektubunun davacı tarafça nakde çevrilip çevrilmediğinin tespiti ile işbu davada mahsubu gereken bir ödeme olup olmadığının değerlendirmesi gerektiğinden eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalı hükmün davalı ... Sigorta A.Ş. yararına bozulması gerekmiştir." gerekçesi ile mahkememiz kararını bozmuştur.
Davalı ... AŞ (eski ünvanı ... Sigorta AŞ) vekili 13/06/2023 tarihli dilekçesi ile HMK madde 61 uyarınca davanın; ... A/S (satın alınmadan önceki eski ticari unvanı ... ... ) ile ... Ltd Şti ayrı ayrı ihbar edilmesini istemiştir. Mahkememizce 14/09/2023 tarihli duruşma ara kararı ile davalının ihbar talebi ... yönünden kabul edilmiş, ihbar dilekçesinin tebliğine karar verilmiştir. İhbar olunan ın Danimarka da bulunan adresine tebligat yapılmıştır. Ancak davanın ihbarı istenen ... Ltd Şti yönünden ihbar talebi "davacı şirket ile arasında doğrudan veya dolaylı taşıma sözleşmesi bulunmadığı, fiili taşıyıcı olduğu " gözetilerek reddedilmiştir.
Mahkememizce Yargıtay ... Hukuk Dairesi'nin 08/06/2022 tarih ve 2021/... Esas 2022/... Karar sayılı ilamına uyulmasına karar verilmiştir.
Mahkememizce 14/09/2023 tarihli ara karar ile "Dava dosyasında uyulan bozma ilamı gereğince davacı şirket tarafından alınan ödemeler ve elde tutularak nakde çevirilen teminat mektubu konusunda taraf vekillerinin yazılı beyanda bulunarak, tüm belge ve delillerini 2 haftalık kesin süre içinde ibraz etmelerine (aksi halde dosya kapsamı delillere göre inceleme yapılıp karar verileceğinin ihtarına )" karar verilmiş, tarafların ibraz ettikleri tüm belge ve kayıtlar mali müşavir bilirkişi ... e tevdii edilmiş, 13/11/2023 tarihli bilirkişi raporu alınmıştır.
Alınan bilirkişi raporu sonucunda; Davacı ... San. ve Tic. A.Ş. nin emtia hasarı gerçekleştikten sonra taşıyıcı ... ... firmasına 300.000,00-USD cari hesap borcunu ödemediği, 276.000,00 USD tutarında teminat mektubunu nakde çevirdiği,böylece ihbar olunan firma dan toplam 576.000,00 USD tahsilatta bulunduğu, bu şekilde zararının bir kısmını taşıyıcı firmadan tahsil ettiği anlaşılmıştır.
Mahkememizce 30/11/2020 tarihli rapor sonucunda 28/01/2021 tarihli mahkememiz kararında açıklanan gerekçelerle emtia hasarının taşıma/boşaltma sırasında oluştuğu, bu nedenle davacı tarafın tazminat alacağının 1.230.969,32 USD + 268.153,50 EURO + 29.609,30 TL olacağı belirlenmişti.
Davacı ... San. Ve Tic. A.Ş.'nin ihbar olunan taşıyıcı ... ... den aldığı toplam 576.000,00 USD nin belirlenen tazminat alacağından mahsubu sonucu davacının isteyebileceği tazminatın 654.939,32 USD + 268.153,50 Euro + 29.609,30 TL olacağı bilirkişi raporu ile belirlenmiştir.
Davacı ... San. Ve Tic. A.Ş nin ödemeye davet ihtarının davalı ... Sigorta A.Ş (yeni ünvanı ... AŞ) ye 19/11/2007 de tebliğ edildiği, bu tarihten itibaren 15 günlük atıfet süresinin ilavesiyle 07/12/2007 tarihinde davalının temerrüdünün başladığı anlaşılmıştır.
Davalının temerrüd tarihi 07/12/2007 nden itibaren davacının 654.939,32 USD + 268.153,50 Euro + 29.609,30 TL alacağa faiz talebinde bulunabileceği sabit görülmüştür.Aşağıdaki şekilde davanın kısmen kabulüne ilişkin hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M ;Yukarıda açıklanan nedenlerle/
1-654.939,32 USD'nın 07/12/2007 davalı temerrüd tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile
268.153,50 Euro'nun 07/12/2007 davalı temerrüd tarihinden itibaren devlet bankalarının Euro ile açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile
29.609,30 TL nin 07/12/2007 davalı temerrüd tarihinden itibaren ticari (TCMB nin kısa vadeli avanslara uyguladığı faiz oranı) faizi ile
Davalıdan alınıp davacıya verilmesine fazlaya ilişkin istemin reddine
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 91.620,05-TL Harçtan peşin alınan 33.515,20-TL harcın mahsubu ile bakiye 58.104,85-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 177.536,31-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
4-Red edilen kısım yönünden avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca 151.110,62-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 33.529,20-TL ilk gider, 23.674,50-TL tebligat ve müzekkere gideri ile bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 57.203,70-TL yargılama giderinin red ve kabul durumu nazara alınarak takdiren 46.530,83-TL sinin davalıdan tahsili davacıya verilmesine,
6-Davalı tarafından yapılan 800-TL tebligat ve müzekkere giderinin red ve kabul durumu nazara alınarak takdiren 360,65-TL nin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine.
7-HMK 333. md. uyarınca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası talebi halinde yatırana iadesine,
Davacı Vekili Av. ..., Feri Müdahil ... Vekili Av. ..., Davalı ... Vekili Av. ..., ihbar olunan ... vekili Av. ... ...'in yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde Yargıtay da temyiz yolu açık olmak üzere, oybirliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.30/05/2024
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır