T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/685 Esas
KARAR NO:2025/146
DAVA:Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:20/10/2023
KARAR TARİHİ:25/02/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesi ile özetle; Müvekkil firma 18.06.2013 tarihinden kapatıldığı tarihe kadar davalı şirketin ... ili ... ilçesinde taraflar arasındaki ekte sunulan yetkili servis sözleşmesi gereği yetkili servisi olarak faaliyet gösterdiğini, Bir süredir müvekkiller davalı şirketin bölge sorumlusu ve şirketin baskısına, mobingine, haksız eylemlerine maruz kaldığını, Davalı şirket tarafından lıaklı bir gerekçe olmaksızın 11.11.2022 tarih ... yevmiye numaralı ihtarname ile taraflar arasındaki yetkili servis sözleşmesi 9. Maddesinin tek taraflı fesih hakkına ve yine aynı madde olan 9. Maddenin 2-4-5-7-9 Bentlerine dayanılarak feshedildiği belirtildiğini, Müvekkil firma davalı tarafın bünyesinde çalışan bölge servis müdürü tarafından kendi menfaatleri ve tanıdıklarına servis açtırmak istemesi amacıyla haksız olarak kapatıldığını, Müvekkil şirket tarafından davalı tarafın haksız feshine karşılık olarak hak ve alacaklarını saklı tuttuğuna dair de 17.11.2022 tarih ... yevmiye numaralı ihtarname keşide edildiğini, müvekkil yetkili servis sözleşmesinin feshedilmesi sebebiyle gerek kendisi gerek ser\is olması sebebiyle çalıştırdığı işçileri maddi manevi büyük zarara uğrattığını, Müvekkil ani ve haksız fesih karşısında işçilerin hakediş ve tazminatları içiıı yüklü bir meblağ ödeme yapmak zorunda kalmış, 9 yıldır %90 üzeri memnuniyet geri bildirimi aldığı işyeri kapanmak zorunda kalarak ciddi bir kardan mahrum kalmıştır. Müvekkilin uğradığı maddi- manevi zarar ile yoksun kaldığı kar menfi müspet zararının tazmini için eldeki davayı açma zorunluluğumuz hasıl olduğunu, Yine müvekkillerin 9 yıldır yoğun ve özverili şekilde yürüttükleri işlerinin haksız olarak elinden alınması ile müvekkiller büyük bir kazanç kaybı -kar kaybına yani müspet zarara uğradığını, Bu zarar da yapılacak bilirkişi incelemesi marifetiyle daha detaylı olarak tespit edilecek, müvekkillerin zararı ortaya çıkacağını, davacı müvekkiller ... iklimlendirme adi ortaklığı, ortaklarının her biri için 50.000TL olmak üzere toplamda 100.000 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yıllara göre değişen mevduata uygulanacak en yüksek avans/reeskont faiz uygulanmak suretiyle davalıdan tahsil edilerek davacı müvekkillere verilmesine, Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik 100.000 TL Mahrum Kalınan Kar Mahrum kalınan kazanç kaybı -Müspet Zararın dava tarihinden itibaren işleyecek yıllara göre değişen mevduata uygulanacak en yüksek avans/reeskont faiz uygulanmak suretiyle davalıdan tahsil edilerek davacı müvekkillere verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesi ile özetle; Yetkili Servis Sözleşmesi Haklı Nedenler Kapsamında Hukuka Uygun Olarak Feshedildiğini, Davacı tarafın yetkili servis sözleşmesi Davacı tarafından sözleşme şartlarına uyulmamakta ısrar edilmesi nedeniyle feshedilmiştir. Şöyle ki, Davacı uzun bir süredir ve süreklilik arz eder bir şekilde taraflar arasında akdedilen yetkili servis sözleşmesine aykırı hareket ettiğini, uyarı yazıları incelendiğinde görüleceği üzere, Davacının Müvekkilimiz Şirket uyarılarını dikkate almadığını, sözleşmeye aykırı hareket etmekte ısrarcı olduğu, Müvekkilimiz Şirket'in iyi niyetli çabalarına rağmen olumlu sonuç alınamaması akabinde sözleşmenin feshi süreci gündeme geldiğini, Davacı tarafından gerçekleştirilen bir kısım sözleşme aykırılık hallerini somutlaştırmak gerekir ise; Davacının otellerdeki montajları gerçekleştirerek, Müvekkilimiz Şirket tarafından yönlendirilen iş kapasitesine yetişemediğini iddia etmesi, davacının tutum ve davranışları nedeniyle merkezde yer alan bayilerin Davacı ile çalışmak istememesi. Bayiden sevk sürecinde alternatif servis olarak tanımlanan Davacının, gerekli işlemleri yapmaması, mağazalara teşhir ürün getirme sürecinde sorun yaşanması, Davacının yetkili servis olmasına rağmen, bayi gibi davranıp projelere klima teklifi vermesi , ... çağrı numaralı klima montajı sırasında tüketicinin duvar kağıtlarına zarar verilmiş olması ve akabinde tüketicinin bayiden alacağı 6 dairelik toplu alımı iptal etmesi, ... çağrı numaralı tv montajı esnasında müşteri ile tartışma yaşanmış olması, ürünün bayiye bilgi verilmeden iade alınıp, bayiye getirilmesi, akabinde çağrı beyanına doğru olmayacak şekilde; nakliye ve montaj yapıldığı gösterilerek çağrının kapatılması, ... bölgesinde yer alan büyük projelerden ...'ye ait montaj sırasında bayilere ve kurumsal mağazalara zorluk çıkartılması (İş yapmaktan kaçınılması), ... çağrı nolu cumartesi günü 5-7 saatleri arasındaki montaj talebine, akşam 21.30 sonrası gidilmesi ve tüketiciye bilgi verilmemesi, Tüketicinin servise ulaşma çabaları başarısız olup, montaja gelen ekibin ilgisizliğinden bayiye şikayette bulunması, ... çağrı nolu montaja ilk olarak yanlış klima götürülmesi, sonrasında ise montaja gelen ekibin yanındaki ekipman eksiği kaynaklı montaj yapılamaması şeklindeki tüketici şikayetleri, ... çağrı nolu montaj sırasında Davacının SF ... model solo fırınının gaz borusunu vakit yetmediğini belirterek takmadan gitmesi olduğunu, Her bir aykırılık bu anlamda tüketici nezdinde olumsuzluklara neden olmakta ve sözleşmenin ihlali anlamını taşıdığını, Davacının iddialarının aksine yetkili servis sözleşmesi, sözleşme maddelerinin ihlal edilmesi sebebiyle haklı nedenlerle feshedilmiş olup, haksız ikame olunan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
İlgili yerlere müzekkereler yazılmış, cevabi yazılar dosya arasına alınmıştır.
Davacı ... ... kanuni defterlerinde; Davalı "... Ticaret A Ş." ile ticari ilişkisini Muhasebe kayıtlarında 120.001 nolu müşteri hesap kodlu hesapta takip ettiği, bu hesabın en son hareket gördüğü 10.02.2023 tarih itibari ile 17.883,92 TL.tutarında Davalı tarafın ALACAK bakiyesi olduğu görülmüştür.
Davalı ...'in kanuni defterlerinde; Davacı "... İklimlendirme (... & ... ...) Ortaklığı firmasını Muhasebe kayıtlarında ... hesap ... nolu hesapta takip ettiği bu hesabın son hareket gördüğü 10.02.2023 tarih itibari ile hesabın 0,00 TL SIFIR Bakiye olduğu görülmüştür.
Davacının 18.06.2023 tarihinde davalı ... ile "YETKİLİ SERVİS SÖZLEŞMESİ" akdettiği, iş bu sözleşmede ıııad. 11.1. 'de (SÖZLEŞMENİN SÜRESİ) " Servis sözleşmeleri imzalandığı tarhten itibaren 1 yıl uecerlidir. Ancak taraflardan birisi sözleşme süresinin sona erme tarihinden 1 av önce sözleşmenin feshini ihbar etmez ise sözleşme 1 yıl süreyle yenilenmiş sayılır. Takip eden sözleşme dönemlerinde de aynı susllcr belirlenmiştir. İş bu sözleşme uzayan dönemlerle birlikte imza tarihinden itibaren en fazla beş yıl süre ile yürürlükte kalacak, beş senenin sonunda hiç bir ihbar vada ihtara gerek kalmaksızın kendiliğinden sona erecektir...." yazılı olduğu görülmüştür.
Alınan bilirkişi raporunda özetle, Davalı ...'in bilirkişi incelemesine sunduğu davacı tarafa düzenlediği "CEZA" açıklamaları ile 2018 yılında 4 adet 1.171,41 TL, 2019 yılında 10 adet 1.825,16 TL, 2020 yılında 6 adet 2.633,17 TL , 2021 yılında 7 adet 5.490,50 TL 2022 yılında 6 adet 8.572,16 TL değerinde ceza faturaları düzenlediği, faturalar yıllar itibari ile davacının geçmiş ceza faturaları ve ciroları ile 2022 verileri kıyaslandığında sözleşmenin feshedildiği yıl 2022 yılında geçmiş yıllara göre ceza fatura adedi ve tutarında oran olarak bir aıtış olmadığının anlaşıldığı, Davacının bu ceza faturalarını kanuni defterlerinde (10.11.2022 tarih 340 kayıt numarası ile) kayda aldığı, kendisine düzenlenen ve gib fatura portalinden gönderilmiş faturalara karşı Vergi Usul Kanunu tanzim, teslim, bildirmc-tcbliğ, itiraz süreleri ile Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanunu'nun ilgili düzenlemelerine göre 8 günlük yasal sürede Noter, KEP vb. yollar ile karşı tarafın düzenlediği faturalara itirazı olmadığı ve herhangi bir karşı İADE FATURASI kesmediğinin anlaşıldığı, Davacının vergi dairesine gelir vergisi beyanına göre Davacı ...'in bilirkişi incelemesine sunduğu Mali İdareye beyan ettiği Gelir Vergisi Beyanlarına göre {vergi dairesinden sorgu/atılmasının takdiri Savın Mahkemenizin emrinde olmak üzere) 5 yıllık kar/zarar verilerine göre davacının 5 yıl ortalamasına göre yıllık ortalama karın 145.659 -TL olacağı, Teknik yönden Yapılan incelemede, davacı bayi tarafından garanti harici işlemlerde tavan fiyat üzerinde fiyat verilmesi, değişim yapılmaması gereken parçanın değiştirilerek yanlış arıza tespitinin yapılması, çağrıların zamanında kapatılmaması, teknik bültenlerin ve süreçlere ait prosedürlerin takip edilmemesi, fiş bilgilerinin sisteme eksik ve yanlış girilmesi vs. işlemlerinin yapıldığının tespit edildiği, hal böyle olmakla "davalı tarafından yapılan fes/tin haklı olup olmadıkı" hususunda: teknik inceleme neticesinde davalı şirket tarafından 11.11.2022 tarihinde davacıya gönderilen ... yevmiye numaralı ihtarnamede taraflar arasındaki yetkili servis sözleşmesinin 9. maddesince tek taraflı fesih hakkına ve yine 9. maddenin 2-4-5-7-9 bentlerine dayanılarak feshedildiği; dosya kapsamı incelendiğinde davalı tarafından sözleşmenin feshinde haklı nedene/sebebe dayan ildiği kanaatine varıldığı, "fesih haksız ise davacı tarafın defter kayıtlarına göre davacının mahrum kaldığı kar kaybı ile kazanç kaybının olup olmadıûı. varsa hesaplaması" hususunda: Mali inceleme neticesinde davacının kar kaybının 145.659TL. olacağı, taleple bağlılık ilkesince takdirin Sayın Mahkeme'ye ait olduğu, Borçlar mevzuatına yönelik inceleme neticesinde: Davacı tarafından dava dilekçesinde davacı adi ortaklığın her bir ortağı yönünden 50.000TL.lik manevi tazminata, şimdilik l0.000TL.lik mahrum kalınan kar- mahrum kalınan kazanç- müspet zararın tazminine karar verilmesinin talep edildiği, Manevi zarar talebi yönünden dosya kapsamına sunulan deliller uyarınca davacının manevi zarara uğrayıp uğramadığı, TBK m. 114/11, TBK m. 58/1 hükümleri uyarınca aranan şartların uyuşmazlıkta oluşup oluşmadığı yönündeki değerlendirmenin (yukarıda teknik yönden yapılan inceleme neticesinde davalının sözleşmeyi haklı nedenle sonlandırdığı kanaatine varıldığı da görülmekle) mahkemneye ait olduğu, Mahrum kalınan kar- mahrum kalınan kazanç- müspet zararın ta/mini yönündeki talep değerlendirildiğinde Yukarıda teknik yönden yapılan inceleme neticesinde davalı tarafından sözleşmenin feshinde haklı nedene/sebebe dayanıldığı kanaatine varıldığı İşin bu halde, davacı tarafından anılan maddi zarar kalemlerinin talep edilemeyeceği kanaatine varıldığı Ancak aksi eörüsün kabul edilmesi halinde ise davacının talep ettiği maddi zarar talepleri değerlendirildiğinde "Mahrum kalınan kar" ile "mahrum kalman kazanç kaybr kavramlarının aynı olduğu ; buna ilişkin Yargıtay HGK E. 2020/3-688, K. 2022/846, T. 7.6.2022 kararının "Kâr kaybı, kardan mahrum kalma karşılığı meydana gelen zarardır. Genelde sözleşmeyi kusuruyla fesheden taraftan istenir. Aslında kâr kaybı açısından kardan yoksun kalan tarafın malvarlığında kusurlu fesihten önce ve sonra bir değişiklik yoktur. Burada kardan yoksun kalan kusurlu fesih yüzünden malvarlığında ileride meydana gelecek çoğalmadan mahrum kalır. Kâr kaybı zararının müspet zarar kapsamında bulunduğu şüphesizdirşeklinde olduğu; buna ilişkin hesaplamanın mali yönden yapıldığı, Müspet (olumlu) zarara ilişkin Yargıtay HGK E. 2020/3-688, K. 2022/846, T. 7.6.2022 kararının "Müspet zarar; borçlu edayı gereği gibi ve vaktinde yerine getirseydi alacaklının mameleki ne durumda olacak idiyse, bu durumla eylemli durum arasındaki farktır. Diğer bir anlatımla, müspet zarar, sözleşmenin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesinden doğan zarardır, kuşkusuz kâr mahrumiyetini de içine alır. " şeklinde olduğu; dolayısıyla mali açıdan yapılan kar mahrumiyetine yönelik hesaplamanın içinde zaten müspet zararın hesaplanmış olduğu, Hal böyle olmakla teknik yönden sözleşmenin davalı tarafça haklı nedenle feshedildiği tespit edilmiş ise de davacının talepleri yönünden nihai takdirin, TMK m. 4 hükmü gerekince münhasıran mahkemeye ait olduğu tespit edilmiştir.
GEREKÇE
Uyuşmazlığın konusunun Taraflar arasında mevcut yetkili servis sözleşmesinin davalı tarafça haksız feshi iddiasına dayalı olarak, maddi ve manevi tazminat taleplerinin yerinde olup olmadığı hususunda olduğu anlaşılmıştır.
Davacı firmanın, 18.06.2013 tarihinden kapatıldığı tarihe kadar davalı şirketin ... ili ... ilçesinde taraflar arasındaki yetkili servis sözleşmesi gereği yetkili servis olarak faaliyet gösterdiği, Davalı şirketin, 11.11.2022 tarih ... yevmiye numaralı ihtarname ile taraflar arasındaki yetkili servis sözleşmesini feshettiği, Davacı şirket tarafından, davalı tarafın feshine karşılık olarak hak ve alacaklarını saklı tuttuğuna dair 17.11.2022 tarih ... yevmiye numaralı ihtarname keşide ettiği ve Davacı Şirketin 18/06/2013- 11/11/2022 Tarihleri arasında yetkili servis hizmetlerini yürüttüğü anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı, yukarıda tespiti yapılan hususlar birlikte değerlendirildiğinde; Somut olayda, taraflar arasında imzalana sözleşmenin davalı tarafından haklı nedenle feshedilip feshedilmediği noktasında yapılan incelemede Sözleşme kapsamında davacının yetkileri incelendiğinde, üçüncü kişilerle yapılan işlemlerin, davacılara ait sistemler üzerinden yürütülmesi ve ... Ticaret A.Ş. tarafından hazırlanan sözleşmelere aracılık edilmesi kapsamında olduğu görülmekle buraya kadar yapılan tespitler ışığında taraflar arasındaki ticari ilişkide, acentelik ilişkisinde kendisini gösteren yeni müşteri çevresine ulaşmak için faaliyet gösterme unsurlarının ikinci planda kaldığı ve davacı tarafça hizmet verilen coğrafi bölgede başka kişilere de bayilik verilebildiği dikkate alındığında ticari ilişki münhasır yetkili acentelik kapsamında değerlendirilmeyerek davalı şirketin başka bayiler görevlendirmesinin de mümkün olduğu görüldüğünden davacının tekel hakkının bulunmadığı anlaşılmış olup dosyaya sunulan belgelerde, davacı şirketin 2022 yılında 2021 ve 2020 yıllarına nazaran daha fazla iş aldığı ancak 2022 yılındaki müşteri memnuniyet oranlarının 2021 ve 2020 yıllarına göre azalış gösterdiği, davacı bayi tarafından garanti harici işlemlerde tavan fiyat üzerinde fiyat verilmesi, değişim yapılmaması gereken parçanın değiştirilirek yanlış arıza tespitinin yapılması, çağrıların zamanında kapatılmaması, teknik bültenlerin ve süreçlere ait prosedürlerin takip edilmemesi, fış bilgilerinin sisteme eksik ve yanlış girilmesi vs. işlemlerinin yapılmasının taraflar arasında imzalanmış olan Bayilik Sözleşmesi ve eki niteliğinde olan Ek Sözleşme Sistematiğine aykırılık teşkil ettiği tespiti sonucu davalı şirket tarafından yapılan bu tespitlerle ilgili olarak Davacı Bayiye Ceza Sistematiğinde yer alan yaptırımlar doğrultusunda bayilik feshi öncesinde yaptırım uygulandığı ve ihtarda bulunulduğuna dair dosya kapsamında da belgelerin yer aldığı dikkate alınarak (Davacının bu ceza faturalarını kanuni defterlerinde kayda aldığı, kendisine düzenlenen ve gib fatura portalinden gönderilmiş faturalara karşı Vergi Usul Kanunu tanzim, teslim, itiraz süreleri ile Türk Ticaret Kanunu ve Vergi Usul Kanunu'nun ilgili düzenlemelerine göre 8 günlük yasal sürede Noter, KEP vb. yollar ile karşı tarafın düzenlediği faturalara itirazı olmadığı ve herhangi bir karşı iade faturası da kesmediğinin anlaşılması) yetkili servis sözleşmesinin 9. maddesince tek taraflı fesih hakkına ve yine 9. maddenin 2-4-5-7-9 bentlerine dayanılarak feshedildiği ve buna göre dosya kapsamı incelendiğinde davalı tarafından sözleşmenin feshinde haklı nedene/sebebe dayandığı kanaatine varılarak istenen maddi zarar kalemlerini ve manevi tazminatı talep edilemeyeceği sonucuna varılarak haklı fesih sebebiyle davacının talep konusu tazminatları talep etme hakkının bulunmadığından davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Açılan davanın tüm talepler yönünden ayrı ayrı REDDİNE,
2-Davacı tarafça yatırılan peşin harçtan 615,40-TL karar harcının mahsubu ile bakiye 2800,10-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iade edilmesine,
3-Davalı vekili lehine karar tarihindeki avukatlık asgari ücret tarifesi üzerinden maddi tazminat yönünden hesap olunan 30.000,00-TL ve manevi tazminat yönünden hesap olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesinin "...Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır..." hükmü gereği 3.120,00-TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-HMK. 333. md. uyarınca davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiyesinin kararın kesinleşmesi sonrası davacıya iadesine,
Dair, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine istinaf nezdinde istinafı kabil olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.25/02/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır