T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/98 Esas
KARAR NO:2025/520
DAVA:Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ:12/02/2024
KARAR TARİHİ:02/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilinin dava dilekçesi özetle; Davacı şirketin, hayvan yemi ve yem katkı maddeleri üretimi ile ihracatı alanında faaliyet gösterdiğini, ihracatlarının önemli bir kısmını Afrika kıtasındaki ülkelere gerçekleştirdiği, ...'de faaliyet gösteren “...” isimli Müşterisine bugüne kadar toplam 291.760,04 Euro tutarında ürün ihraç ettiği son olarak 25.09.2023 tarihli fatura ile 92.521,84 Euro bedelinde yem katkı maddesi gönderdiği, söz konusu ürünlerin ...'in ... Limanı'na ulaştığının anlaşıldığı ancak müşterinin malları teslim alabilmesi için gerekli olan bazı orijinal belgelerin, davalı kargo şirketine teslim edildiği halde alıcısına ulaştırılamadığı ve davalının uhdesinde kaybolduğunun ifade edildiğini, kaybolan gönderi sebebiyle alıcı firmaya liman tarafından toplam 1.282,45 Euro tutarında ceza uygulandığını, alıcının bu tutarın tazminini davacıdan talep ettiği, aksi takdirde taraflar arasındaki ticari ilişkinin zarar göreceğini, gönderinin kaybolmasında davalının ağır ihmali ve pervasız davranışının etkili olduğunu, bu nedenle TTK'nın 886. maddesi gereğince davalının sınırlı sorumluluktan yararlanamayacağını ve zararın tamamından sorumlu tutulması gerektiğini belirterek ... sayılı gönderinin kaybı sonucu doğan 1.282,45 Euro tutarındaki zararın davalıdan tazminini dava ve talep etmiştir.
Davalı vekilinin cevap dilekçesi özetle; şirketin, ...'deki müşterisine ihraç ettiği yem katkı maddelerine ilişkin belgeleri içeren gönderinin müvekkil şirket tarafından kaybedildiği iddiasıyla 1.282,45 Euro tutarında tazminat talep ettiğini ancak davaya konu gönderi 23.10.2023 tarihinde teslim alındığını, 01.12.2023 tarihinde alıcıya eksiksiz şekilde teslim edildiğini, bu hususun teslimat belgesi (POD) ile sabit olduğunu, kayıp bildirimi gönderilmesine rağmen, sonrasında teslimat gerçekleştiğinden gönderi fiilen kayıp olmadığını, dolayısıyla davacının zarar iddiasının dayanağı bulunmadığını, kaldı ki, gönderi içerisinde “değerli evrak” bulunduğu belirtilmesine rağmen, konşimentoda içerik yalnızca “belge” olarak beyan edildiğini, müvekkil şirketin taşıma kurallarına göre değerli evrak taşınması yasak olduğunu ve taşıyıcı gönderi içeriğini açma yükümlülüğüne sahip olmadığını ayrıca bu tür gönderilerin sigortalanmasının ve özel beyanla taşınması gerekirken, davacının böyle bir beyan veya ek ödeme yapmadığını, davacının sunduğu evrakların niteliği bildirilmediğinden, taşıyıcının bu belgeleri kaybetmesi halinde sorumluluk doğmasının mümkün olmadığını, davacının tazmin talebinin müşterisine kesilen cezalara dayandığından dolaylı zarar niteliğinde olduğunu, müvekkil şirketin taşıma şartları uyarınca bu tür zararlar için sorumluluğu bulunmadığını ayrıca dava konusu taşımanın uluslararası nitelikte olup Varşova ve Montreal Sözleşmelerinin uygulanması gerektiğini, Montreal Sözleşmesi gereği taşıyıcının sorumluluğunun sınırlı olup, gönderici tarafından özel fayda beyanı yapılmadığı sürece sorumluluğun kilogram başına belirlenmiş limitlerle sınırlı olduğunu, davacının bu beyanı yapmadığını ve gönderiyi sigortalatmadığını, bu nedenle sınırlı sorumluluk hükümleri uygulanması gerektiğini, davalının gönderi teslim edilmeden önce navlun faturasını iade ederek iyi niyet gösterdiğini, buna rağmen navlun bedelini tekrar talep etmediğini, davacının pervasız davranış iddiasının da yerinde olmadığını, davalının gönderinin her aşamasında gerekli özeni gösterdiğini, gönderi prosedürlere uygun şekilde taşındığını ve teslim edildiğini, davalının dava konusu zarardan sorumluluğu bulunmadığını bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
-16/11/2024 tarihli bilirkişi raporu özetle; Davacı ve davalıya ait 2023 ve 2024 yılları yasal defterlerin sahibi lehine delil olma özelliğine sahip olduğu, dava konusu uyuşmazlığın cari hesaplarda var olan borç ve alacakla ilgili olmadığı, davalı şirket tarafından yapılan taşımaya ilişkin 01.11.2023 tarihli 803,38 TL tutarlı taşıma faturası düzenlendiği, bu fatura 06.11.2023 tarihinde ödendiği, 24.11.2023 tarih ... nolu 803,38 TL tutarlı iade faturası düzenlendiğinin ihtilafsız olduğu, 17.11.2023 tarihli e postanın "Kayıp yazısı ektedir" bir irade beyanı olarak değerlendirilmesinin mahkemeye ait olduğu, Davalı tarafından davacıya düzenlenen 17/Kasım/2023 tarihli kayıp yazısının incelenmesinde ... numaralı AWB ile takip edilen ve 23/10/2023 tarihinde Türkiyede' ki ... A.Ş. şirketinden alınıp, ... ... şirketine gönderilmek üzere ofisimizden aynı gün sevk edilen paketinize ilişkin olarak sizi bilgilendirmek isteriz. Şu anda, sistemimizde söz konusu paketin izlenemediği konusunda bilgilendirildik. Bu aşamada, arama çalışmalarımızın devam etmekte olduğunu ve nihai bir sonuca ulaşana kadar sürdürüleceğini bilmenizi isteriz. Müşterilerimize mükemmel bir deneyim sunmak öncelikli hedefimizdir, yaşanan aksaklıktan dolayı üzgünüz ve anlayışınız için teşekkür ederiz." yazılı olduğunun görüldüğü, Dava dışı ... firmasının davacı firmaya gönderdiği 14/Aralık/2023 tarihli yazının incelenmesi: ... (...) tarafından 06 konteynerin teslim alınması için ihracat belgelerinin gerekli tarihte düzenlenmemesini müteakiben, 6 konteynerin iade edilebilmesi için ... tarafından 1.282,50 Euro tutarında bir ceza ödendiğini bilgilerinize sunarım. ... tarafından ...' e ödenen 1.282,50 Euro tutarındaki miktar, belge teslim sürelerine uyulmaması nedeniyle ... A.Ş.' ye fatura edilmiştir." yazılı olduğunun görüldüğü, Dava dışı ...' in dava dışı ... firmasına 30/11/2023 tarihli depo ücreti olarak (09/11/2023-15/11/2023 tarihleri arası) 839,72 EURO ve orijinal belgelerin eksikliğinden kaynaklanan ceza ücreti olarak 442,73 EURO olarak toplamda (839,724+442,73=1.282,45) 1.282,45 Euro fatura düzenlediği, Dava dışı ... firması tarafından düzenlenen 1.282,45 Euroya karşılık davacı tarafından yasal defterlerine (1.282,45*31,3851 kur üzerinden-40.249,88) 40.249,88 TL alacaklı olarak girilerek hesabından düşüldüğü, 01.01.2024 tarihi itibariyle ... A.Ş. nin Dava dışı ... firmasından 3.095.716,61 TL alacaklı olarak gözüktüğü, 40.249,88 TL düşüldüğünde (3.095.716,61-40.249,88=3.055.466,73) 3.055.466,73 TL alacak kaldığının muavin defter dökümünde görüldüğü, Davalı şirket tarafından 23.10.2023 tarihinde teslim alınan gönderi 01.12.2023 tarihinde teslim edildiğinin görüldüğü, dolayısıyla davalı şirketin teslim aldığı gönderiyi süresinde teslim etmediğinin anlaşıldığı, taşıyıcının nakliye sürecinde oluşan kayıp dolayısıyla kendisini sorumluluktan kurtarabilecek beyyinelerden istifade edemeyeceği kanaatine varılmış, evrak kaybının nakliye sürecinde oluştuğunun kesinlik kazandığını, davacının davalıdan alacağının hesaplanması; Mahkeme tarafından davalı şirket tarafından 23.10.2023 tarihinde alınan gönderinin geç teslim edilmesinin kabul edilmesi halinde, davacının davalıdan 12.02.2024 dava tarihi itibariyle 1.282,45 EURO karşılığı (1.282,45*33,0723=42.413,57) 42.413,57 TL alacak hesaplandığı, faiz talebi değerlendirmesinin Mahkemeye ait olduğu, Mahkeme tarafından düzenlenen navlun faturasının iptal edildiğinin kabul edilmesi halinde davalının davacıya borcunun olmadığı görüş ve kanaati bildirilmiştir.
-04/04/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Gönderinin gecikmeli olarak teslim edildiğini, Gecikmeden doğacak tazminat ödemesi taşıyıcının sınırlı sorumluluğu çerçevesinde kilogram başına en fazla 22 SDR olabildiğini, Montreal Sözleşmesi kapsamında değerli gönderinin bildirilmemesi sonucu davalının sınırlı sorumluluğu geçerli kabul edildiğini, Zarar doğrudan Montreal Sözleşmesi hükümlerince değerlendirilmemekte olup, dolaylı olarak tanzim edilmesi hususu Mahkemenin takdirlerine sunulduğu hususunda görüş ve kanaat bildirilmiştir.
GEREKÇE:
Dava, davalının uluslararası havayolu taşımacılığı sözleşmesine aykırı davrandığı iddiası ile uğranılan zararın tazmini istemine ilişkindir.
Taraflarca sunulan deliller, alınan bilirkişi raporları tüm dosya kapsamıyla birlikte değerlendirildiğinde; davacının Afrika'da bulunan ... ülkesindeki müşterisine yem katkı maddesi ihraç ettiği, ihraç edilen ürünleri taşıyan geminin ... ülkesindeki ... Limanı’na ulaştığı, ihraç edilen ürünlerin yem katkı maddesi olması sebebiyle bazı evrakın orijinallerinin gerektiği, söz konusu evrakın orijinallerinin davacının ... ülkesindeki müşterisine teslim edilmesi maksadıyla ... konişmento no’lu gönderiyi davalıya teslim ettiği, söz konusu gönderinin davalı uhdesinde kaybolduğu, davacıya navlun ücretinin iade edileceğinin bildirildiği, gönderinin kaybolması nedeniyle davaya konu gönderi içerisindeki evrakın ulaşmaması sebebiyle ihraç edilen ürünlerin ... Limanı’nda gereğinden fazla beklediği ve bu nedenle davacının müşterisine 839.72-EUR ceza kesildiği ayrıca davacının müşterisine evrakın orijinallerini sunamaması sebebiyle 442.73-EUR ceza kesildiği, davacının müşterisinin toplam 1.282,45-EUR tutarındaki cezayı davacıdan talep ettiği, davacının söz konusu ceza bedelini müşterisine ödememesi halinde müşterisini kaybetme ihtimalinin bulunduğunu, bu nedenle müşterinin zararının/ cezanın ödendiğini, davacının zararının bu şekilde oluştuğunu, bu zararın davalının pervasız davranışına bağlı olduğu iddia edilerek davalıdan talep edildiği somut olayda; uyuşmazlığa konu gönderinin davalı tarafından 23.10.2023 tarihinde teslim alındığı, 17.11.2023 tarihinde gönderici davacıya, gönderinin sistemde bulunamadığı ve aramaların devam ettiği yönünde e-posta ile bilgilendirme yapıldığı, 01.12.2023 tarihinde gönderinin .../...’daki alıcıya yaklaşık 39 gün sonra teslim edildiği ve bu süre zarfında sistemde kayıtsız göründüğü için "kayıp" olduğunun düşünüldüğü uyuşmazlığın; uluslararası taşımacılık kapsamında bulunan gönderi sürecinin 1999 tarihli Montreal Sözleşmesi hükümleri uyarında değerlendirilmesi gerekmektedir. Montreal Sözleşmesi’nin 1. maddesi uyarınca, ücret karşılığında yapılan tüm uluslararası hava taşımaları bu sözleşme kapsamındadır. Sözleşmenin 18. maddesi, taşıyıcının taşıma ve teslim esnasında meydana gelen zarar, kayıp ya da gecikmeden sorumlu olduğunu düzenlemektedir.
Somut olayda, taşımanın hava yolu ile yapılması hususunda tarafların anlaştığı, taşımanın hava yolu ile gerçekleştiği, taşınan eşyanın davacının müşterisine geç teslim edildiği ve davacının bu nedenle müşterisine kesilen ceza zararını ödemesi dolayısıyla davacının zararının oluştuğu sabittir. Ancak bu zarar davacının doğrudan zararı olmayıp, dolaylı zarar niteliğindedir. Davacının meydana gelen zararlarının, ...'nin Taşıma Kural ve Koşulları kapsamında olacağı, ...'nin müşterinin uğrayabileceği dolaylı herhangi bir hasar, zarar veya kayıptan (gelir-kar kaybı, pazar payı veya fırsat kaybı da olmak üzere her nam altında olursa olsun) sorumlu olmayacağının belirtildiği (madde 20.1.b), tarafların her ikisinin tacir olduğu ve davacının bu şartları kabul ederek gönderiyi davalıya teslim ettiği, dolayısıyla tarafların serbest iradesi ile düzenlemiş oldukları ve yasanın emredici kurallarına aykırı olmayan sözleşme hükmü gereğince davacı müşteri tarafından dolaylı zarar talep edilemeyeceğinden (İstanbul BAM 14.HD, 2021/1947E, 2025/256K), davanın reddine karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince peşin alınan 1.233,60-TL'nin 615,40-TL maktu karar harcından mahsubu ile fazla 618,20-TL harcın kararın kesinleşmesi sonrası talep halinde davacıya iadesine,
3-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesinin "...Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır..." hükmü gereği 3.600,00-TL'sı arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,
4-Davalı lehine karar tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi üzerinden hesap olunan 30.000,00-TL maktu vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-HMK. 333. md. uyarınca taraflarca yatırılan gider avansından bakiyesinin kararın kesinleşmesi sonrası yatıran tarafa iadesine,
Mahkememizin bu kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle İstanbul BAM ilgili Hukuk Dairesince incelenmek üzere istinaf yoluna başvuru hakkı bulunduğuna dair verilen karar, hazır olan taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 02/07/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır