T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/84 Esas
KARAR NO: 2024/103
DAVA: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 03/02/2023
KARAR TARİHİ: 20/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde ve özetle;Davalı ... Ltd.Şti.nin ....İcra Dairesi 2023/... E. Sayılı dosyası ile müvekkili aleyhine kötü niyetli olarak icra takibi başlattığını, müvekkili davacı şirketin ...Limited Şirketi'nc ürün satmış aldığı, bunun karşılığında ...Limited Şirketi müvekkiline ... ... San. Şubesi'nde bulunan ... numaralı hesaptan keşide edilen ... seri numaralı 225.000,00 TL bedelli 10.12.2022 keşide tarihli çeki gönderdiğini ancak çek müvekkiline ulaştığında çekte yazım hatası olduğunu, çekte rakamla 225.000.00 TL yazıldığı ancak yazı ile iki yüz yirmi beş TL yazılı olduğunu, bunun üzerine davacı müvekkilinin çekteki hatanın düzeltilmesi için çeki keşideci firmaya geri yollamak üzere kargoya teslim ettiği, söz konusu çekin kargoda kaybolduğunu, Çek kargoya verildiği esnada çekin arkasında müvekkili ve herhangi başka bir firmaya ait ciro bulunmadığını, Müvekkilin lehtar olduğu çekin bir şekilde kötü niyetli insanların eline geçtiğini, çek kaybolduktan sonra taraflarınca 29.11.2022 tarihinde ... Asliye Hukuk Mahkemesinde 2022/ ... E. Sayılı dosyası ile Zayi Sebebiyle Kıymetli Evrak İptali davası açıldığını, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin çek üzerine ödeme yasağı koyduktan sonra kötü niyetli kişilerin çeki ele geçirerek, çekin arkasında müvekkil adına sahte ciro işlemi yapmak suretiyle ve sonraki ciroları da göstermelik bir şekilde oluşturarak ciro silsilesinde iyi niyetli 3. Kişiler oluşturmayı amaçladığı, bu şekilde çeki ibraz ederek davaya müdahil olduklarını, davalı tarafın mahkemeye sunmuş olduğu çekin arkasındaki ilk ciro üzerindeki kaşenin sahte olduğunu, müvekkiline ait böyle bir kaşe bulunmadığını, müvekkil ... ve ... olarak faaliyet göstermekte olup 2 ayrı tüzel kişiliği bulunduğunu, ... Anonim Şirketi'nin kaşesinde mutlaka ... ibaresi geçtiğini, aynı şekilde ... Ticaret Anonim Şirketi'nin kaşesinde de mutlaka ... Kaplama ibaresi geçtiğini ancak söz konusu çekte sadece ... ibaresi geçmediğini, bu nedenle dahi kaşenin sahte olduğunun apaçık ortada olduğunu, kaşe üzerine atılan imza da yine aynı şekilde müvekkil şirket yetkililerine ait olmayıp sahte bir imza olduğunu, ayrıca sahte bir şekilde oluşturulan ciro silsilesinde alt ciranta olarak gözüken ... Şirketi ile müvekkil arasında hiçbir ticari ilişki bulunmadığını, bu ciro işlemi de gösterilmelik olarak yapılan bir işlem olduğu, çek lehtar olarak müvekkilin elinde iken kaybolduğundan ve çekin arkasında lehtara ait ciroda bulunmadığını sonraki ciroların bu nedenle geçersiz olduğunu, gerçek yetkili ve meşru hamil müvekkili olduğundan ve ciro silsilesindeki müvekkile ait kaşe ve imza sahte olduğundan müvekkili şirketin icra takibi ve icra takibine konu olan çek sebebiyle borçlu olmadığının tespiti ile yetkili ve meşru hamil olan müvekkile çekin istirdadını talep ettikleri beyanı ile, müvekkili davacının davalı tarafça başlatılan ....icra Dairesi 2023/... Esas sayılı dosyası ve takip dayanağı çek sebebiyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, davalı hakkında alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesine, davalı tarafından müvekkil davacı aleyhine haksız ve mesnetsiz olarak başlatılan ....İcra Dairesi 2023/... Esas sayılı icra takibi dosyasının teminatsız olarak durdurulmasına, Mahkeme aksi kanaatte olursa icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde tedbir kararına, davalı tarafından İcra dairesine teslim edilen çekin gerçek yetkili ve meşru hamili olan müvekkil davacıya istirdadına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde ve özetle; dava dilekçesinde ileri sürülen hususlar tamamen gerçeklikten uzak ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacı yan dava dilekçesinde, dava ve takip konusu çekin kendileri tarafından dava dışı takip borçlusu ... Ticaret Limited Şirketi'ne gönderilmek üzere kargoya verildiğini, çekin kargoda kaybolduğunu, çekteki lehtar imzasının ve kaşesinin kendilerine ait olmadığını, müvekkil şirketin de durumu bilmekle beraber kötü niyetle çeki takibe konu ettiğini iddia etmiş ise de davacı müvekkil dava konusu çekin meşru hamili olup, ilgili çek aralarında ticari ilişki bulunan bir üst ciranta tarafından müvekkili şirkete, şirketten satın alınan mal ve hizmet bedelinin ifası amacıyla ciro edildiğini, davacı taraf her ne kadar dava konusu çekin meşru hamili olduğunu, çekin kargoya verilmesinin ardından kargoda gerçekleşen bir hırsızlık olayı sonucu çalındığını ve konu ile ilgili ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/ ... Esas sayılı dosyasından Kıymetli Evrakın İptali davasını açtığını beyan etse de müvekkili şirketin davacı tarafından ileri sürülen söz konusu hususları bilmesi ve kendisinden bilmesinin beklenmesi mümkün olmadığını, müvekkilinin şirketin olağan ticari faaliyetinin bir sonucu olarak ilgili çeki iktisap ettiğini ve ardından çekin tahsili yoluna gittiğini, çekte ödeme yasağı bulunması nedeniyle çek bedelini tahsil edemediği ve bu nedenle de büyük bir mağduriyet yaşadığını, hatta çeki kendisine veren şirketi ve yetkilisi hakkında suç duyurusunda dahi bulunduğu, soruşturmanın ... Cumhuriyet Başsavcılığımın 2023/ ... Soruşturma numaralı dosyasıyla devam ettiğini, müvekkilinin somut olayda hiçbir kötü niyeti bulunmadığını, suçun mağduru olduğu, haksız ithamlar yönelten davacı tarafın kargoya verilmesi mümkün olmayan dava konusu çeki kargoya verdiğini iddia ederek büyük bir kusur içerisinde olmasına rağmen kendi kusurundan yararlanmaya çalışıp müvekkiline borçlu olmadığının tespitini ve çekin istirdatını istediği, TTK'nın 792. maddesi, çek eline geçmiş bulunan yeni hamilin, çeki iktisapta kötü niyetli veya ağır kusurlu olması halinde çeki geri vermekle yükümlü olduğunu hükme bağladığı, davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gerektiği beyanıyla, davacı tarafça haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak ikame edilen davanın reddine, davacı aleyhine takip konusu alacağın %20 oranında tazminata hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava İİK 72 gereğince icra takibinden sonra açılan menfi tespit istemine ilişkindir.
Dava dosyasına eklenen .... İcra Müdürlüğü 2023/... Sayılı Takip dosyası incelendiğinde, davalı (alacaklı) ... TİC.LTD.ŞTİ.vekili tarafından (borçlular) 1- ... LTD.ŞTİ. 2- ... VE TİC. A.Ş. 3- ... TİC. A.Ş. 4- ... LTD.ŞTİ. 5- ... TİC.LTD.ŞTİ. aleyhine 05/01/2023 tarihli KAMBİYO SENETLERİNE BAĞLI TAKİP TALEBİ ile;
225.000,00 -TLÇEK 10/12/2022 (istenen : Yıllık Reeskont Avans)
675,00 -TLKomisyon
22.500,00 -TLKarşılıksız Çek Tazminatı
2.206,85 -TLİşlemiş Faiz
250.381,85 -TLToplam Alacak
250.381,85 -TL Tutarında alacağın icra giderleri vek. ücr. ve takipten itibaren asıl alacağa işleyecek (YILLIK % 10,75 (TİCARÎ) değişen oranlarda) faizi ile tahsili talep edildiği, (fazlaya dair ve faiz oranlarındaki artıştan doğan hakları saklı) TBK. 100 mad. uyarınca yapılacak kısmi ödemelerin öncelikle faiz ve mahsubu ile tahsili talep edildiği anlaşılmıştır.
Alınan 28/07/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle, davacının keşideci ... konsept inşaat taahhüt dekorasyon sanayi ticaret ltd.şti.ne 6 adet fatura ile kdv hariç 576.839.02- tl.lik satış beyanı olduğu, keşidcci ... konsept inşaat taahhüt dekorasyon sanayi ticaret ltd.şti.ndc mal/hizmet alımına istinaden iş bu 6 adet faturaların tamamını alış faturası olarak vergi dairesine beyan ettiği, farklı bir ifade ile hem davacı hasep şirketinin hemde keşideci ... ltd.sti. nin karşılıklı faturaları vergi dairelerine beyan ettikleri görüldüğünden, tarafların vergi dairesine fatura beyanlarına göre davacı ile keşideci ... konsept inşaat taahhüt dekorasyon sanayi ticaret ltd.sti. arasında mal satışı nedeniyle ticari ilişki olduğunun anlaşıldığı, davacının kendinden sonra ciranta testa tekstil polimcr kimya oto.tic.ltd.şti.nin bağlı olduğu vergi dairesinin (müzekkereye) cevap yazısında ... vergi kimlik numaralı mükellefi testa tekstil polimer şirketinin 04/08/2018 - 07/07/2021 tarihleri arasında faaliyet gösterdiği ve vergi dairesinin yazısından davacıdan sonra ciranta testa tekstil polimer...ltd.sti.nin davaya konu çek dönemi 2022 yılında faaliyeti olmadığı anlaşıldığından bu firma ile davacı arasında ticari ilişkinin mümkün olamayacağı kanaatine varıldığı, davalı ... tic.ltd.şti. yönüyle davalının davaya konu 2022 ticari defterleri tetkik edildiğinde, davalının bu dönemde ticari defterlerini kağıt ortamında tuttuğu, defterlerinin açılış tasdiklerini ttk. md. 64 ve devam eden maddeleri ile vuk 220-226 maddeleri hükmü uyarınca yasal sürede yaptırdığı, yevmiye defteri kapanış tasdikinin yasal sürede yaptırdığının görüldüğü, davalının ticari defter kayıtlarında kendinden önce ciranta ... aş. den davaya konu çek dahil aynı günlerde çok sayıda çekler teslim aldığı, toplamda 55 adet çek girişi ile bu firmaya 10.321.540,97 tl. alacak kaydettiği, davalının teslim alınan çeklere karşılık 16.12.2022 tarihinde 6 adet toplamı 10.154.737,29 tl lik satış faturasını bu firmaya düzenlediği, alınan çekler ile faturalar arasındaki fark olan 166.803,68 tl.yi bu tutarda çek olmamasına karşın cari hesaba virman kaydı işleyerek ... 'nin cari hesabını kapattığı, davalının kendinden önce ciranta firmaya kestiği tüm satış faturalarını bağlı olduğu vergi dairesine satış olarak beyan etmesine karşılık kendinden önce iş bu ciranta ... şirketinin faturaları bağlı olduğu vergi dairesine beyan etmediği ayrıca; ... ınternatıonal şirketinin bağlı olduğu gib kağıthane vergi dairesi müdürlüğü'nün sayın mahkemenizin müzekkeresine cevap yazısında "ilgi tarih sayılı yazınıza istinaden, dairemiz ... vergi kimlik numaralı mükellefi ... anonim şirketi ' nin 2020-2021-2022-2023 yıllarına ait ba/bs formu istenilmektedir. ancak bilgisayar kayıtlarımızın tetkikinde; ödevli kurumun dairemizde (06/06/2016- 3011/2017) tarihleri arasında faaliyet gösterdiği anlaşılmıştır." denildiği, vergi dairesinin dosyaya cevap yazısında anlaşıldığı üzere ... 'nin davalının fatura kestiği ve çekin teslim alındığı 2022 yılından önce 2017 yılında resen terk olduğu görüldüğünden, davalının kendinden önceki ciranta day to pay ... şirketi ile ticari ilişkisinin mümkün olamayacağına dair rapor hazırlanmıştır.
Alınan 29/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle, inceleme konusu çek arka yüzünde kaşe üzerinde mevcut imza ile mukayese imzalar arasında uygunluk ve benzerlik saptanmadığından imzaların ... ve ... nin eli ürünü olmadığı rapor edilmiştir.
Geçerli bir ciro silsilesine göre çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil konumundadır. Çeki kötüniyetle iktisap ettiği veya iktisabında kötüniyetli olduğu kanıtlanamadığı sürece iyiniyetli hamil olarak kambiyo senedinden doğan haklarını kullanır.
Somut olayda; davacının çekten dolayı davalıya karşı borçlu olmadıklarının tespitini istedikleri anlaşılmakla; davaya konu çek bakımından çek üzerinde yer alan şirketler yönünden ticari ilişki olup olmadığı yönünde alınan rapor doğrultusunda davacının keşideci ... konsept inşaat taahhüt dekorasyon sanayi ticaret ltd.şti.ne 6 adet fatura ile kdv hariç 576.839.02- tl.lik satış beyanı olduğu, karşılıklı faturaları vergi dairelerine beyan ettikleri anlaşılmakla fatura beyanlarına göre davacı ile keşideci ... ticaret ltd.sti. arasında mal satışı nedeniyle ticari ilişki olduğunun anlaşıldığı, davacının kendinden sonra ciranta testa tekstil şirketinin bağlı olduğu vergi dairesinin (müzekkereye) cevap yazısında testa tekstil polimer şirketinin 04/08/2018 - 07/07/2021 tarihleri arasında faaliyet gösterdiği ve vergi dairesinin yazısından davacıdan sonra ciranta testa tekstil polimer şirketinin davaya konu çek dönemi 2022 yılında faaliyeti olmadığı anlaşılmakla bu firma ile davacı arasında ticari ilişkinin mümkün olmadığı, davalı ... tic.ltd.şti. yönünden ise davalının davaya konu 2022 ticari defterleri tetkik edildiğinde, davalının ticari defter kayıtlarında kendinden önce ciranta ... ınternatıonal mağazacılık ve ticaret aş. den davaya konu çek dahil aynı günlerde çok sayıda çekler teslim aldığı, toplamda 55 adet çek girişi ile bu firmaya alacak kaydettiği, alınan çekler ile faturalar arasındaki fark tutarda çek olmamasına karşın cari hesaba virman kaydı işleyerek ... ınternatıonal'nin cari hesabını kapattığı, davalının kendinden önce ciranta firmaya kestiği tüm satış faturalarını bağlı olduğu vergi dairesine satış olarak beyan etmesine karşılık kendinden önce iş bu ciranta ... ınternatıonal şirketinin faturaları bağlı olduğu vergi dairesine beyan etmediği ayrıca; ... şirketinin bağlı olduğu kağıthane vergi dairesi müdürlüğü'nün cevap yazısında ... şirketinin davalının fatura kestiği ve çekin teslim alındığı 2022 yılından önce 2017 yılında sicilden resen terk olduğu görüldüğünden, davalının kendinden önceki ciranta ...şirketi ile ticari ilişkisinin mümkün olmadığı tespiti ile öylece çek üzerindeki ciro silsilesinin bozulduğu sabit olmakla ve yine imza incelemesi sonuçta çekte yer alan imzanın davacı şirket yetkililerine de ait olmadığı rapor edilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Dava davacıların çeke dayalı kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile takip nedeni ile borçlu olmadığının tespiti istemi olup, dava dilekçesi ekinde sunulan çek fotokopisinin incelenmesinde çek arka yüzünde kaşe üzerinde mevcut imza ile mukayese imzalar arasında uygunluk ve benzerlik saptanmadığından imzaların ... ve ... nin eli ürünü olmadığı rapor edilmiş ve yine yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda da davalı şirket ile dava dışı şirket arasında gerçek bir ticari ilişkinin bulunmadığı ve davacının kendinden sonra ciranta testa tekstil şirketi ile ticari ilişkisinin mümkün olmadığı tespiti karşısında ciro silsilesinin bozulduğu ve Bu nedenle davacıların davayı açmakta hukuki menfaatinin bulunduğu , son hamilin meşru yetkili hamil olmadığı anlaşılmakla (yine davalı bakımından yapılan uyap sistem sorgusunda birden fazla resmi belgede sahtecilik, dolandırıcılık, suçlarından devam eden soruşturmalarının olduğu dikkate alınarak) davaya konu çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti isteminin kabulü gerektiği kanaatine varılarak (kötüniyet tazminatı istemekle haklı görülmekle) aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KABULÜ ile,
... İcra Dairesinin 2023/... Esas sayılı dosyasına konu olan Düzenleyen ... konsept şirketi olan ve davacı adına düzenlenen ... seri numaralı 225.000,00 TL bedelli 10.12.2022 keşide tarihli çek yönünden davacılar/borçlular tarafın davalı/alacaklı tarafa borçlu olmadığının TESPİTİNE,
225.000,00 TL'nin %20'si oranında kötü niyet tazminatının davalı/alacaklı taraftan alınarak davacı/borçlu tarafa verilmesine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu Genel Tebliği gereğince hesap olunan 17.103,58-TL karar ve ilam harcının davacı tarafından yatırılan peşin harçtan mahsubu ile eksik kalan 12,827,68-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 39.557,28-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan başvurma harcı, peşin harç, bilirkişi ücreti ve posta ve tebligat masrafı olmak üzere toplam 8.466,55-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacılara verilmesine,
6-HMK.nun 333 (1) maddesi uyarınca taraflarca yatırılan gider avansından bakiyesinin kararın kesinleşmesi sonrası resen mahkememizce taraflara iadesine
Dair, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süre içinde ... Mahkemesi'ne hitaben yazılacak dilekçeyle istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 20/02/2024
Katip ...
e-imza
Hakim ...
e-imza
*Bu evrak 5070 Sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*