T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/191 Esas
KARAR NO : 2024/728
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 06/12/2016
KARAR TARİHİ : 03/12/2024
Mahkememizde görülen Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasında;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı şirket ile müvekkilinin 30.11.2011 başlangıç tarihli “Acentelik Sözleşmesi” imzalandığını ve sözleşme ile müvekkilinin davalı şirketin acentesi olarak İstanbul ili, Başakşehir İlçesi sınırları içerisine acente olarak faaliyet gösterdiğini, müvekkilinin faaliyetleri sonucu davalı şirketten acentelik hizmetleri karşılığında acentenin cirosu üzerinden %25 ,dağıtım üzerinden ise %10 hakkediş aldığını, sözleşme süresinin beş yıl olarak düzenlendiğini, davalı şirketin ... Sulh Ceza Hakimliği’nin 17.11.2015 tarih ve 2015/... D. İş sayılı kararı ile aynı tarihte kayyım atandığını, kayyım atanması sonrası faaliyetlerine devam eden müvekkilinin acente olarak hizmet verdiği süre boyunca hiçbir şekilde kanuna, ilgili yönetmeliklere ve sözleşemeye aykırı davranmadığını, müvekkilinin görevini layıkıyla yerine getirerek davalı şirketi ticari örf ve adetlere uygun olarak temsil ettiğini, ancak davalı yanın 21.09.2016 tarihinden itibaren hiçbir sebep göstermeksizin haksız olarak acentelik sözleşmesini ... Noterliğinin 16.09.2016 tarihli ... yevmiye numaralı ihbarnamesi ile feshettiğini, feshedilen sözleşme sonucu davalının müvekkiline kanundan ve sözleşmeden kaynaklanan hiçbir kusur atfetmediğini, haksız fesihten dolayı müvekkilinin zarara uğradığını, bu zararlara ilişkin taleplerinin olduğunu, başlatılan işlerin tamamlanmaması sebebiyle uğranılan zararın, müvekkilinin davalıyla 30.11.2011 tarihinden 21.09.2016 tarihine kadar acentelik faaliyetlerine kesintisiz olarak devam ettiğini, bu süreçte müvekkilinin davalı hesabına yaptığı faaliyetleri sonucu başladığı ve tamamlayamadığı işlerden dolayı hakkedişlerini alamadığını ve zarara uğradığını, TTK m. 121/4 uyarınca haklı sebep olmadan sözleşmeyi fesheden tarafın diğer tarafın zararını tanzim etmesi gerektiğini, müvekkilinin sözleşme feshi ile elde edeceği ücret hakkından, hakkedişlerinden ve elde edeceği primlerden mahrum kaldığını, bu nedenlerle davanın kabulü ile 10.000-TL başlamış işlerin tamamlanmamasından dolayı müvekkilinin uğradığı zarar tazminat, 10.000-TL. portföy tazminatı, 10.000-TL. rekabet yasağından kaynaklanan tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... Ceza Hakimliğinin 17.11.2015 tarih 2015/... D.İş sayılı kararı ile müvekkili şirkete FETÖ/PYD kapsamında kayyım ataması gerçekleştiğini ve daha sonra yayımlanan KHK hükümlerince tüm yönetim ve idaresinin TMSF tarafından devam ettirildiğini, öncelikle HMK m. 116 ile ilk itiraz hallerinin düzenlendiğini, taraflar arsında gerçekleşen 30.11.2011 tarihli sözleşmenin 53. Maddesinde “Acente ile ... Kargo arasında bu sözleşmeden doğan çekişmeleri 3 kişilik Hakem Heyeti çözecektir” hükmünü içerdiğini, bu yüzden ilk itirazları sebebiyle davanın reddini talep ettiklerini, taraflar arasında akdedilen 30.11.2011 tarihli acentelik sözleşmesinin 9. Maddesinde “Tarafların tek taraflı olarak bu sözleşmeyi fesh etme hakkı vardır. Sözleşmenin süresinin bitiminden önce taraflardan birinin usulüne uygun bir fesih ihbarnamesi ile bu sözleşmeyi feshedebilir” hükmünü içerdiğini, müvekkilinin sözleşme kapsamında taraflara tanınan bu hakkı kullanarak sözleşmeyi feshettiğini, davacı tarafın feshin haksız olduğunu beyan ederek kendisine kanundan veya sözleşmeden kaynaklanan hiçbir kusur atfedilemediğinden bahsettiğini, tarafların özgür iradeleri ile akdettikleri sözleşme hükümleri müvekkili şirkete haklı veya haksız herhangi bir sebep belirtmeden tek taraflı olarak bildirimde bulunmak yoluyla sözleşmeyi feshetme yetkisini tanıdığını, müvekkili şirkete kayyım atanması sonrasında şirkette bir çok inceleme ve denetim yapıldığını, şirketin faaliyetlerini zarar görmeden sürdürebilmesine büyük önem ve hassasiyet gösterildiğini, ancak şirketin 15 Temmuz Darbe Kalkışmasının yaşanmış olması sebebiyle sıkıntılı bir süreçten geçtiğini ve bir takım önlem ve tedbirler almak durumunda kaldığını, bu kapsamda daha önce müvekkili şirket çalışanı olup, şirket içi düzenlenen kampanyalar ile acentelik verilen kişilerin sözleşmelerinin yeniden değerlendirilerek şirket içi kararlar alındığını, davacının sözleşmenin bu kapsamda sonlandırıldığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla davacının kargo taşımacılığı nedeniyle kurulan sözleşme gereğince kendisinin başlanılmış ve tamamlanmamış işlerin neler olduğunu ve bu sebeple varsa uğradığı zararın miktarını açık olarak belirtmesi gerektiğini, davacının ayrıca sözleşme feshi ile elde edeceği ücret hakkından mahrum kalmasına dayalı zararlı da talep edildiğini, davacının sözleşme hükümlerinden ari olarak elde edeceği ücret hakkından mahrum kalması hasebiyle zarar tazmini istemesinin düşünülemeyeceğini, bu nedenlerle hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizce alanında uzman bilirkişi raporları alınmış dosya arasına konulmuştur.
Mahkememizce davanın reddine ilişkin verilen karar karşı davacı tarafça istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine ... Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin 2016/... E.-2020/481K. sayılı Sayılı ilamıyla mahkememiz kararı kaldırılarak mahkememize iade edilmiştir. İstinaf kaldırma kararı doğrultusunda bilirkişi heyetinden ek rapor dosya arasına alınmıştır.
Dava; Acentelik sözleşmesinin feshi nedeniyle tamamlanamamış işlerden dolayı oluşan zararın tazmini, denkleştirme ve rekabet yasağı nedeniyle tazminat ödenmesi istemine ilişkindir.
Taraflar arasında 30/11/2011 tarihli 5 yıl süreli acentelik sözleşmesi imzalandığı, bahsi geçen sözleşmenin 8. maddesinde, eki protoklün ise 9. maddesinde tarafların tek taraflı olarak sözleşmeyi fesih hakları bulunduğu, sözleşme süresinin bitiminden önce taraflardan birinin usulüne uygun bir fesih ihbarnamesi ile sözleşmeyi feshedebileceği, Ek protokolün 9. maddesinde ... Kargo'nun derhal fesih yetkisini kullanacağı durumlarda fesih iradesinin acenteye tebliğ edileceği gün sözleşmenin sona ereceği, acentenin ise tek taraflı olarak feshetmek istemesi halinde 2 ay öncesinden ... Kargo'ya haber vermesi gerektiği, aksi takdirde 3 aylık ciro toplamının % 20'si kadar cezai şart ödemesi kararlaştırılmıştır.
Yargıtay 11. HD'nin 2015/15206 E., 2016/4748 K.; 2016/7089 E. 2018/1278 K.; 2014/7542 E. 2014/16209 K. Sayılı içtihatlarında belirtildiği üzere acentelik sözleşmesinde herhangi bir sebep gösterilmeksizin fesih hakkının bulunduğuna dair bir hüküm olması halinde dahi, sözleşmenin feshi için haklı bir sebebin bulunması gerekmektedir. Taraflar arasındaki acentelik sözleşmesi, davalı tarafından 21/09/2016 tarihli noter ihbarnamesi ile herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin sözleşmedeki fesih yetkisine dayalı olarak feshedilmiş, davada fesihle ilgili davacıya atfedilebilecek herhangi bir nedene dayanılmamıştır.
Davacının diğer talebi başlanıp da tamamlanamamış işler nedeniyle tazminat istemine ilişkindir. Acentelik sözleşmesinin sona ermesi, TTK'nın 121. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin 4. fıkrasına göre, "Haklı bir sebep olmadan veya üç aylık ihbar süresine uymaksızın sözleşmeyi fesheden taraf, başlanmış işlerin tamamlanmaması sebebiyle diğer tarafın uğradığı zararı tazmin etmek zorundadır." Buna göre, belirli süreli acentelik sözleşmesini tek taraflı olarak ve haklı bir sebep bulunmadan fesheden taraf, başlamış işlerin tamamlanmaması nedeniyle, diğer tarafın uğradığı zararları tazminle mükelleftir. Başlanılmış, ancak tamamlanmamış olan işlerin davacı tarafından ispatlanması gerekmektedir. Taraflar arasında düzenlenen acentelik sözleşmesi kargo taşımasına ilişkindir. Davacı acente tarafından kargoların taşınması, dağıtıma çıkarılması, alıcısına tesliminin üstlenildiği anlaşılmakta olup davacının bunun aksine, başlanmasına rağmen sözleşmenin feshi nedeniyle yarım kalan işlere ilişkin delil ibraz etmediğinden bu alacak talebi yerinde görülmemiştir.
TTK'nın 123. maddesinde ise acentelik ilişkisinin sona ermesinden sonra acentenin işletmesine ilişkin faaliyetlerinin en çok 2 yıl süre ile sınırlandırılabileceği, rekabet sınırlaması nedeniyle acenteye uygun bir tazminat ödenmesinin şart olduğu düzenlenmiştir. Taraflar arasındaki ek protokolün 7/44 maddesinde acentelik sözleşmesinin herhangi bir nedenle sona ermesinden sonra acentenin 2 yıl süre ile ... Kargo A.Ş. ile aynı konuda çalışma yapmamayı, dolaylı ya da dolaysız ortak olmamayı, aynı konuda şirket kurmamayı veya kurulan şirkete yönetici olmamayı, personeli olmasa dahi yardım etmemeyi, aynı faaliyet alanındaki şirketlere ... Kargo ile çalıştığı dönemde elde ettiği müşteri portföyü, çalışma tarzı hakkında bilgi vermeyi taahhüt ettiği, acentenin bu hükme aykırı davranması halinde son 3 aylık cirosu kadar para cezasını nakden ödeyeceği kararlaştırılmıştır. Ancak taraflar arasındaki sözleşme davalı tarafından geçerli bir neden gösterilmeden feshedilmiş olup bu nedenle taraflar arasındaki sözleşmenin sona ermesiyle rekabet yasağı sözleşmesinin de ortadan kalktığını, davacının rekabet yasağına tabi olmadığını, dolayısıyla davacının bağlı olmadığı rekabet yasağı sözleşmesi nedeniyle tazminat isteyemeyeceğini kabul etmek gerekir.
Davacı tarafın denkleştirme (portföy) tazminatı talebi yönünden ise TTK'nın 122. maddesi çerçevesinde değerlendirme yapılarak denkleştirme tazminatına hak kazanıp kazanmadığının değerlendirilmesi gerekir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12.Hukuk Dairesi 2021/1011E.-2024/221K. Sayılı İlamı )
TTK'nın 122. Maddesinde; "(1) Sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra;
a) Müvekkil, acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da önemli menfaatler elde ediyorsa,
b) Acente, sözleşme ilişkisinin sona ermesinin sonucu olarak, onun tarafından işletmeye kazandırılmış müşterilerle yapılmış veya kısa bir süre içinde yapılacak olan işler dolayısıyla sözleşme ilişkisi devam etmiş olsaydı elde edeceği ücret isteme hakkını kaybediyorsa ve
c) Somut olayın özellik ve şartları değerlendirildiğinde, ödenmesi hakkaniyete uygun düşüyorsa acente müvekkilden uygun bir tazminat isteyebilir. " şeklinde koşulların aynı anda gerçekleşmesine bağlı olarak denkleştirme tazminatına hak kazanılacağı belirlenmiştir.
Yukarıda zikredilen maddedeki koşulların gerçekleştiğini ispatla yüküm olan davacı taraftır. Davacı tarafça sözleşmenin sona erdirilmesinden sonra kendisinin bulduğu müşterilerin davalı esas şirket ile çalışmaya devam ettiğine dair herhangi bir kayıt sunamamıştır. İlgili maddenin ilk kriterinin davacı tarafından sağlandığından bahsetmek mümkün değildir. Somut olayda davacı şirketin mali tabloları bilirkişi heyeti tarafından istinaf ilamından sonra ek rapor alınması suretiyle incelenmiş ve 2014 yılı haricindeki tüm senelerde şirketin zarar ettiği ve taraflar arasındaki ilişkinin taşıma sözleşmesine dayalı olduğu görülmüştür. Zarar eden bir şirket için denkleştirme tazminatı adı altında bir tazminata hükmetmek ilgili maddenin hakkaniyete uygunluk kriterine de aykırı olacaktır. Davacı tarafın denkleştirme ( portföy ) tazminatına hak kazanması yapılan açıklamalar ışığında mümkün olamayacaktır.
Belirtilen açıklamalar ışığında aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince peşin alınan 512,99-TL den 427,60-TL nispi karar harcının mahsubu ile kalan 84,73-TL harcın karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,
3-Davalı vekili lehine karar tarihindeki avukatlık asgari ücret tarifesi üzerinden hesap olunan 30.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalının yapmış olduğu gider bulunmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
6-HMK 333. md. uyarınca davacı tarafından yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası davacıya iadesine,
Mahkememizin bu kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle ... BAM ilgili Hukuk Dairesince incelenmek üzere istinaf yoluna başvuru hakkı bulunduğuna dair verilen karar, hazır olan hazır olan taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 03/12/2024
Katip ...
E-imzalıdır
Hakim ...
E-imzalıdır
*Bu evrak 5070 Sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*