T.C.
İSTANBUL
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/285 Esas
KARAR NO :2025/368
DAVA:İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ:07/05/2024
KARAR TARİHİ:13/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesi özetle; Müvekkilin, dava dışı ... A.Ş. ("..." "... Logistics" ya da "Sigortah")'ne ait emtianın taşıması sırasında doğabilecek rizikoları Nakliyat Aracısı / Komisyoncusu Yasal Sorumluluk Poliçesi ile teminat altına almış olduğunu, Türkiye' de yerleşik ... A.Ş. adlı firma tarafından, toplam 880 varil (Net: 242.000 kg - Brüt: 258.000 kg) elma suyu konsantresi cinsi emtia, Amerika'da yerleşik ... adlı firmaya, 23.01.2023 tarih ve ... nolu ekli fatura ile 496.100,00 USD karşılığında satıldığını, Satışa konu emtianın 80 varili ... no'lu kapalı konteynır içerisine istif edilmiş olup, 01.02.2023 tarihinde, ... plakalı kamyona satıcı firmanın Ereğli / Konya'daki fabrikasından yüklenerek, sigortalı nakliyeci firma sorumluluğunda Mersin Limanı'na sevk edildiğini, 01.02.2023 tarihinde ... plakalı nakliye kamyonu ... - ... (Mersin) Karayolu 11,80. km' sinde seyir halindeyken sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi nedeniyle yolun sağında bulunan bariyerlere çarpıp, takla atarak devrilmesi sonucu, tek taraflı ölümlü ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği; Net zarar miktarı olan 43.100,00 USD müvekkilce sigortalısına tazmin edildiğini, Böylelikle Müvekkilin sigortalısının "kanuni halefi" olduğunu, Dosyaya sunulan temlikname ile müvekkilin "akdi halef sıfatı kazandığını, Bunun üzerine hasar ödemesi için davalılara rücu edilmesi zorunluluğu olduğunu, Dava dışı ... Aş. tarafından sigortalı firmaya gönderilen .... Noterliği ... Yevmiye 09.02.2023 tarihli ihtarname keşide edilmiş olduğunu, ilgili ihtarname gereğince sigortalı tarafından müvekkil şirkette hasar dosyası açılmış olduğunu, Müvekkil şirket tarafından ödenen tutar ise alt nakliyeci ... Global, ... Nakliyat ve sigortacısı ... Sigortaya rücu işlemi yapmayı gerektirdiğini, Davalı taşıyıcılar ve davalı sigorta şirketi meydana gelen zarardan, eşyaların karayolundan uluslararası nakliyatı için mukavele sözleşmesi hükümleri uyarınca sorumlu olduğunu, Bu nedenle zararın tazmini için .... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyada icra takibi başlatıldığı, davalıların itirazı nedeniyle takibin durdurulduğunu, Yukarıda açıklanan nedenlerle .... İcra Müdürlüğü ... E. sayılı dosyada yer alan itirazın iptaline; Alacak likit olduğundan %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına; Mahkeme masrafları ve vekalet ücreti ile birlikte davalılardan tahsiline, Davalılara ait araç ve gayrimenkul kayıtları üzerine ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP
Davalı ... şirket vekili cevap dilekçesi özetle; ... ... A.Ş. taşıma işi için müvekkil şirket ile yaptığı anlaşma gereği ... A.Ş.’ ye ait ürünlerin 01/02/2023 tarihinde Ereğli’ de bulunan fabrikadan alınarak Mersin’ e taşınması konusunda anlaşmaya vardığını, Dava dilekçesinde söz edilmiş olduğu gibi müvekkil şirketin CMR yönünden sorumluluğunun olması da hukuken mümkün olmadığını, Haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın usul yönünden REDDİNE, mahkemeniz aksi kanaatteyse esas yönünden REDDİNE, Alacağın %20 oranında kötüniyet tazminatına hükmüne, Yargılama masrafları ve vekâlet ücretinin, davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı sigorta şirketi cevap dilekçesinde özetle, emteanın taşınması işlemi sigortalı ... ltd. şti. tarafından alt nakliyeci akcan trans otomotıv petrol ürün. inş. gıda ith. ihr. san. ve tic. ltd. şti' verildiğini, Hal böyle olunca da kazanın meydana gelmesi ve kamyonun devrilmesi (istiap haddinin başka bir göstergesi) ile neticelendiğini, davacının sigortalısının TBK, TTK, CMR ve sair ilgili yasal mevzuat gereği sorumluluğu mevcut olup, emtianın hasarlanması nedeniyle ödenen tazminat sigortalıya ve müvekkil şirkete rücu edilemeyeceğini, rizikonun teminat içinde kaldığını ispat külfeti sigortalıya geçer. Tarafımızca hasarın müvekkil şirket yönünden teminat dışında olduğu hususu sunmuş olduğumuz deliller ile sübut bulduğunu, Davanın usulden ve esastan reddine, Yargılama giderleri ile lehimize tam vekalet ücretinin başvurandan alınarak tarafımıza ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
Delil olarak; icra dosyası, fotoğraflar, bilgi ve belgeler, ticari defter kayıtları ve bilirkişi incelemesine dayanılmış olup, gösterilen deliller toplanarak dosya arasına konulmuştur.
Davacı ... Sigorta AŞ. nezdinde ... nolu Nakliyat Aracısı (Komisyoncunun) Yasal Sorumluluk Sigortası ile sigortalı olan dava dışı ... AŞ.'nin sorumluluğunda; Türkiye' de yerleşik ... A.Ş. adlı firma tarafından, toplam 880 varil (Net: 242.000 kg - Brüt: 258.000 kg) elma suyu konsantresi cinsi emtia, Amerika'da yerleşik ... adlı firmaya, 23.01.2023 tarih ve ... nolu fatura ile 496.100,00 USD karşılığında satıldığı, satılan emtianın 80 varili (Net: 22.000 kg - Brüt: 23.420 kg) ... no'lu kapalı konteynır içerisine istif edilerek 01.02.2023 tarihinde, ... plakalı kamyona satıcı firmanın Ereğli / Konya'daki fabrikasından yüklenerek, sigortalı nakliyeci firma sorumluluğunda Mersin Limanı'na sevk edilmiş, Taşıma esnasında, 01.02.2023 günü saat 17.54 sıralarında, ... - ... (Mersin) Karayolu 11,80. km' sinde nakliye aracının seyir halindeyken sürücünün direksiyon hakimiyetini kaybetmesi nedeniyle yolun sağında bulunan bariyerlere çarpıp, takla atarak devrilmesi sonucu, tek taraflı ölümlü ve maddi hasarlı trafik kazası meydana gelmiştir.
Davacı ... Sigorta A.Ş. tarafından sigortalı ana nakliyeci olan ... olarak tanzim edilen ... numaralı 27.11.2022-2023 vade tarihli freıght forwarder's lıabılıty nakliyat aracısı/komisyoncusunun yasal sorumluluk sigorta poliçesi ile beher taşıma için 2.000.000,00 usd limit olduğu, poliçede ayrıca 2.000 USD muafiyet olduğu ve hesaplanan hasar rakamından da muafiyet tutarının düşüldüğü görülmekle sigorta konusunun sigortalının müşterileri adına karayolu ile gerçekleştirilecek olan muhtelif emtia taşımalarına ilişkin taşıma aracılığı ve taşımacılık faaliyetlerinden kaynaklanabilecek yasal sorumluluğu bu sigorta sözleşmesi üzerinde ve ekinde yazılı özel ve genel şartlar, limitler, istisnalar ve muafiyetler çerçevesinde Karayolu, hava yolu, demiryolu, denizyolu taşımalarını teminat altına alındığı anlaşılmıştır.
Dosya bilgilerine göre 01.02.2023 günü saat 18:00 sıralarında ...- ... Karayolunda, 11.800. Km. de kaza geçiren aracın ... plakalı kamyon olduğu; Buna göre "Trafik idari Para Cezası Karar Tutanağında'' KTK' nun 65/1-B Md. kuralını ihlal ettiğinden "Trafik İdari Para Cezası" uygulandığı belirtilen aracın ... plakalı kamyon olacağı ve belirtilen aracın kaza esnasında taşıdığı yükün istiap haddinden fazla olacağı sonucuna varılmıştır.
Alınan bilirkişi raporunda özetle, teknik olarak belirlenmiş (KTK' nun 84/g,j. Md. yoluyla; 46/a,c. 47/c.d. 52/a,b, 56/a, 65/b, 67/a. Md. ile KT. Yönet. 137-A. Md. Trafiğin Akışı. Trafik İşaretlerine Uyma. Hızın Gerekli Şartlara Uygunluğunu Sağlama. Şerit izleme. Araçların yüklenmesi. Araç Manevraları) kurallara karşı dikkat ve özeni yükümlülüğünü yerine getirmeyen ve ... plakalı ticari kamyon sürücüsü iken kazada ölen ...' in "%100 Oranında Asli ve Tam Kusurlu" olacağı; Kazaya etken başka unsur bulunmadığı, Açıklamalar kısmında detayları verildiği üzere CMR Konvansiyonu ilgili maddeleri uyarınca taşıyıcının oluşan hasarın tümü olan 43.100 USD tutarından sorumlu tutulabileceği, 04.01.2024 ilamsız takip tarihi itibarıyla 18.05.2023 ödeme tarihinden itibaren 43.100,00 USD'nin icra takibindeki yıllık %8 faiz oranı ile 2.1282,16 USD faiz olmak üzere 45.282,16 USD talep edebileceği, Sigorta yönünden; davacı sigortacının ödemiş olduğu tazminatı Mahkeme'ye ispat etmesi halinde davalı ... ... San. ve Tic. Ltd. Şti. ve davalı ... ....Ltd. Şti. firmalarına TTK 1472. madde gereğince rücu hakkı olduğu, oluşan zararını taşıyıcı firmalardan müştereken müteselsilen talep edebileceği, kazanın istiap haddi aşımı nedeniyle meydana geldiği, kazada istiap haddi aşımının etken / illiyet bağı olduğu tespit edildiğinden oluşan hasarın davalı ... Sigorta AŞ. tarafından düzenlenen poliçenin teminat kapsamında olmadığı, davacının ... Sigorta AŞ.'ye karşı TTK 1472. Madde gereğince rücu talebinde bulunamayacağı, davalı ... Sigorta AŞ.'nin poliçe teminat kapsamında olmaması nedeniyle rücu talebinde bulunamayacağı görüş ve kanaatine varılmıştır.
HUKİKİ NİTELENDİRME ve GEREKÇE
Davacı 01.02.2023 tarihinde müvekkilinin şirketi nezdinde sigortalı olarak taşınan malların alt nakliyeciler olan davalılar sorumluluğunda gerçekleştirilen nakliyesi sırasında maddi zarar meydana geldiğini, zararın meydana gelmesinde davalıların sorumlu ve kusurlu olduğunu, meydana gelen zarar neticesinde müvekkil sigorta şirketi tarafından ödenen tazminat 43.100,00 USD tutarın kusuru sebebiyle sorumlu olan davalılar taraftan TTK m.1472 kapsamında rücuen tazmin etme zorunluluğu doğduğunu, Davanın kabulüyle, davaya konu icra dosyasına yapılan itirazının iptaline, İtirazın iptali davasına konu icra takibi 43.100,00 USD asıl alacak, 1.363,85 USD işlemiş faiz, işleyen faiz ve ferileriyle yargılama giderleri, vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini arz ve talep etmiştir .
İtirazın iptali davası, müddeabihi takip konusu yapılmış ve borçlunun itiraz etmiş olduğu alacak olan, bir eda davasıdır. Mahkemenin davanın reddi ya da kabulü yönünde verdiği karar, maddi anlamda kesin hüküm teşkil edeceğinden; davanın reddi halinde alacaklı, borçluya karşı aynı alacaktan dolayı yeni bir alacak davası açamayacağı gibi, davanın kabulü halinde borçlu da, alacaklıya karşı bir menfi tespit veya istirdat davası açamayacaktır.
Bu nedenledir ki, mahkeme itirazın iptali davasında tarafların iddia ve savunmalarını genel hükümlere göre inceleyerek, borcun varlığını ve miktarını araştırmak zorundadır.
Yasal dayanağını İİK'nın 67. maddesinden alan itirazın iptali davası, alacaklının icra takibine karşı borçlunun yaptığı itirazın iptali ile İİK’nın 66. maddesine göre itiraz üzerine duran takibin devamını sağlamayı amaçlamaktadır. Takip hukukundan doğan bu davada tespit edilecek husus, borçlunun icra takibine yapmış olduğu itirazında haklı olup olmadığının belirlenmesidir.
CMR Konvansiyonu taşımacının sorumluluğunu madde 17-1 "Taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur." İle belirlemektedir.
Taşıyıcı eşyanın kendisine teslim edildiği andan, eşyayı alıcısına teslim edinceye kadar geçen sürede eşyadan sorumludur, dolayısıyla eşyanın hasarı, kaybı ve gecikmesi de taşıyıcının sorumluluklarındandır.
CMR Konvansiyonu taşıyıcının sorumluluk sınırını Madde 23 ile belirler. Bu maddenin 3. bendinde "tazminat eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8,33 hesap birimini aşmayacaktır" olarak açıklansa da sınırlı sorumluluktan yararlanamayacağı durumlar da Madde 29 ile belirlenmiştir. Bu maddeye göre; "Hasar, taşımacının kendi kötü hareketinden veya davaya bakan mahkemenin kararı ile isteyerek kötü harekete eşdeğer sayılan kusurundan ileri gelmiş ise taşımacı, sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan yahut da kanıt yükünü karşı tarafa yükleyen bu maddenin hükümlerinden yararlanamaz." şeklindedir.
Poliçenin Teminat Dışı Kalan Haller bölümünde; Madde 5 " Emtianın yasa gereğince yeterli olmayan araçlarla taşınması, taşımayı yapan aracın yola elverişsiz olması, istihap haddinin aşılması (aşırı yük) veya gabari dışı yüklemeden dolayı meydana gelen her türlü hasar veya ziyan'ın teminat dışıdır" "şeklinde poliçede özel şart mevcuttur.
KTK' nun "Araçların yüklenmesi" başlıklı 65. Md. (b) Bendi "Azami yüklü ağırlığın veya izin verilen azami yüklü ağırlığın aşılması", ( c) Bendi " (b) bendindeki ağırlıklar aşılmamış olsa bile azami dingil ağırlıkları aşılacak şekilde yüklenmesi", ( d) bendi "Karayolu yapısı ve kapasitesi ile trafik güvenliği bakımından tehlikeli olabilecek tarzda yükleme yapılması yasaktır." şeklinde düzenlenmiştir.
Tarafların iddiaları ile toplanan deliller ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; alınan bilirkişi raporuna göre, oluşan kazada teknik olarak belirlenmiş (KTK' nun 84/g,j. Md. yoluyla; 46/a,c. 47/c.d. 52/a,b, 56/a, 65/b, 67/a. Md. ile KT. Yönet. 137-A. Md. Trafiğin Akışı. Trafik İşaretlerine Uyma. Hızın Gerekli Şartlara Uygunluğunu Sağlama. Şerit izleme. Araçların yüklenmesi. Araç Manevraları) kurallara karşı dikkat ve özeni yükümlülüğünü yerine getirmeyen ve ... plakalı ticari kamyon sürücüsü iken kazada ölen ...' in "%100 Oranında Asli ve Tam Kusurlu" olduğu tespiti ile Kazaya etken başka unsur bulunmadığı anlaşılmış ve CMR Konvansiyonu ilgili-yukarıda belirtilen maddeleri uyarınca Taşımada ... A.Ş. firması tarafından satışı gerçekleştirilen emtianın Türkiye'den ABD'ye kadar olan karayolu + denizyolu nakliyesinin gerçekleştirilmesi için ana taşıyıcı olarak davacı ... Sigorta sigortalısı olan ... TAŞ. TİC. A.Ş. ( ...) firmasının freight forwarder olarak görevlendirildiği, freight forwarder tarafından da alt taşıyıcı olarak ... Sigorta AŞ'den sigortalı ... LTD. ŞTİ. firmasının tayin edildiği, alt taşıyıcı tarafından da taşıma işi için fiili taşıyıcı ... ÜRÜN. İNŞ. GIDA İTH. İHR. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. firmasının görevlendirildiği anlaşılmakla davacı şirket tarafından ödenen 43.100 USD hasar tutarının davacı şirket tarafından taşımada yer alan alt nakliyeci ... LTD. ŞTİ. ve alt taşıyıcı tarafından da taşıma işi için görevlendirilen ... ÜRÜN. İNŞ. GIDA İTH. İHR. SAN. VE TİC. LTD. ŞTİ. firması sorumluluğunda meydana geldiğinden TTK 1472. Madde gereğince alt taşıyıcılara rücu edebileceği sonucuna varılarak oluşan hasarın tümü olan 43.100 USD tutarından sorumlu tutulmalarına karar verilmiş, 04.01.2024 ilamsız takip tarihi itibarıyla 18.05.2023 ödeme tarihinden itibaren 43.100,00 USD'nin icra takibindeki yıllık %8 faiz oranı ile 2.1282,16 USD faiz olmak üzere 45.282,16 USD talep edebileceği kanaatine varılmış (taleple bağlı kalınacak şekilde) , sigorta şirketi yönünden ise Trafik idari Para Cezası Karar Tutanağında'' KTK' nun 65/1-B Md. kuralını ihlal edildiğinden "Trafik İdari Para Cezası" uygulandığı belirtilen aracın ... plakalı kamyon olduğu ve belirtilen aracın kaza esnasında taşıdığı yükün istiap haddinden fazla olacağı sonucuna varıldığından kazanın istiap haddi aşımı nedeniyle meydana gelmesi ve kazada istiap haddi aşımının etken / illiyet bağı olduğu tespit edildiğinden oluşan hasarın davalı ... Sigorta AŞ. tarafından düzenlenen poliçenin teminat kapsamında olmaması (Poliçenin Teminat Dışı Kalan Haller bölümü Madde 5) nedeniyle davacının ... Sigorta AŞ.'ye karşı TTK 1472. Madde gereğince rücu talebinde bulunamayacağı sonucuna varılarak iş bu davalı yönünden davanın reddine diğer davalılar yönünden kabulüne dair karar verilmiş, alacağın likit mahiyette olması sebebiyle haksız çıkan davalı taraftan asıl alacağın % 20 oranında icra inkar tazminatının tahsiline dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın davalı ... nakliyat ve akcan global şirketi yönünden KABULÜ ile,
Davalının ....İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptali ile bu davalılar yönünden takibin 43.100 usd üzerinden devamına,
Davanın ... şirketi yönünden REDDİNE,
2- Davalının likit ve muaccel alacağa itirazı ile takibin durmasına sebebiyet verdiği anlaşılmakla Asıl alacak tl karşılığı 1.400.000,00 TL nin %20'si oranında icra inkar tazminatının davalılardan ( ... nakliyat ve akcan global şirketi) müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
3-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Kanunu Genel Tebliği gereğince hesap olunan 95.634,00-TL karar ve ilam harcının davacı tarafından peşin yatırılan harçtan mahsubu ile 78.359,00 TL nin davalılardan (... nakliyat ve akcan global şirketi) müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye irat kaydına,
4-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-13 maddesinin "...Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır..." hükmü gereği 3.800,00-TL'sı arabuluculuk ücretinin davalılardan (... nakliyat ve akcan global şirketi) müştereken ve müteselsilen alınarak Hazineye gelir kaydedilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 208.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davalılardan (... nakliyat ve akcan global şirketi) müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 208.000,00-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ... şirketine verilmesine,
6-Davacı tarafından yapılan ilk gider, bilirkişi ücreti ve tebligat, posta gideri olmak üzere toplam 37.763,40-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen (... nakliyat ve akcan global şirketinden) alınarak davacıya verilmesine,
7-HMK. 333. md. uyarınca davacı tarafından yatırılan gider avansından bakiyesinin kararın kesinleşmesi sonrası davacıya iadesine,
Mahkememizin bu kararına karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde, Mahkememize ve Mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine dilekçe verilmek suretiyle İstanbul BAM ilgili Hukuk Dairesince incelenmek üzere istinaf yoluna başvuru hakkı bulunduğuna dair verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı.13/05/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır