T.C.
15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/670 Esas
KARAR NO : 2025/383
DAVA:Menfi Tespit
DAVA TARİHİ:24/09/2014
BİRLEŞEN .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN ... ESAS ... KARAR SAYILI DOSYASI
DAVA:İtirazın İptali
DAVA TARİHİ:21/10/2014
KARAR TARİHİ:15/05/2025
Mahkememizde görülen davaların yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
DAVA /Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;
Müvekkili ile davalı şirket arasında müvekkiline ait ... İmo nolu "... ..." gemisinde bir takım tadilat işlemelerinin yapılması amacıyla 16/07/2014 tarihli sözleşme imzalandığını , sözleşme gereğince tadilat işlemlerinin sözleşme tarihinden bir hafta sonra başlaması gerekirken müvekkiline atfedilemeyecek nedenlerden dolayı 31/07/2014 tarihinde başladığını ayrıca geminin 10 takvim günü havuzda kalacağı kabul edilmesine rağmen , 47 takvim günü boyunca tersanede kaldığını müvekkilinin 650.000 Usd tutarındaki tadilat bedelini davalıya ödediğini ancak davalının sözleşmeye aykırı şekilde işin değerinin 926.825 Usd olduğundan bahisle bakiye 296.825 Usd nin ödenmesi halinde geminin teslim edileceğini beyan ettiğini, davacının bu talebinin sözleşme gereğince kabul edilmesinin mümkün olmadığını,müvekkili tarafından ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Diş sayılı dosyasında yaptırılan tespit ile davalı tarafından gemide hangi işlerin yapıldığı, geminin sefere hazır olup olmadığı hususlarının belirlendiğini, buna göre davacının talep etmiş olduğu bedelin fahiş ve haksız olduğunu, müvekkilinin geminin teslim edilmesi yönünde ... Atm nin 2014/400 D.iş sayılı dosyasında talepte bulunduğunu, talebin tedbir koşullarının oluşmadığı gerekçesi ile reddedildiğini,
bu süreçte davalının .... İcra Müdürlüğüne başvurarak gemi üzerinde hapis hakkı kullanılması adı altında geminin seferden men ettirdiğini , müvekkili tarafından 315.875 Usd teminat ödenmek sureti ile geminin sefere çıkmasını sağladığını ileri sürerek .... İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı dosyasına yatırılan 315.875 Usd bedelin iş bu dosya kapsamındaki ihtilaf neticelenene kadar icra dosyasında muhafaza edilmesi ile müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP/Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;
Davacının dava şartı olan teminat yatırma şartını yerine getirmediğini, davacı vekili tarafından icra dosyasındaki asıl alacak dosyaya yatırıldığını, gemi üzerindeki hapis hakkının kaldırıldığını, geminin davacı firma yetkilileri tarafından teslim alındığını, hapis hakkının uygulanmasından sonra taraflarına verilen 15 günlük yasal süre içinde esas takibe geçilerek rehinin paraya çevrilmesi yolu ile ilamsız takip başlatıldığını, davacı vekili bu takibe itiraz ederek takibin durduğunu, davacının bu nedenle tedbir talebinde bulunmasında hukuki yararın bulunmadığını, hapis hakkının fiilen elinde bulunan bir mal üzeride uygulanan icrai işlem olduğunu ve uygulanan hapis hakkının yasal olduğunu,
davacı tarafından .... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyası ile gemi üzerinde bilirkişilerce keşfen inceleme yapıldığını, müvekkili şirketin davacı ile aralarında sözleşme olmasına rağmen tespit dosyasında taraf olarak gösterilmediğini, aleyhine olan işlemlerin dikkate alınmamasını, müvekkili şirketin davalıdan alacağının sabit olduğunu, müvekkili şirketin sözleşme kapsamında geminin bakım, onarım ve yapım işlerini yaptığını ve başarılı şekilde tamamladığını, yaptığı işlerin bedelini talep ettiğini beyanla, davanın reddine, %40'tan az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davacıdan tahsilini talep etmiştir.
BİRLEŞEN .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN ... ESAS ... KARAR SAYILI DOSYASI
DAVA /Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle;
Müvekkili ile davalı arasında davalıya ait ... Imo numaralı ... Courge isimli geminin tadilat işlerinin yapılması amacıyla 16/07/2014 tarihli sözleşme imzalandığını, müvekkilinin, geminin onarımını ve tadilatını yapmış olduğunu, yabancı uyruklu armatörün bedelini ödemek istememesi nedeniyle davalı hakkında .... İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyasıyla hapis hakkı uygulattığını ve geminin yediemine teslim edildiğini akabinde rehinin paraya çevrilmesi yoluyla ilamsız takip başlatıldığını, davalı firmanın dosya asıl alacağını icra kasasını bloke ettiğini ve icra kararı ile hapis hakkını kaldırarak gemiyi teslim aldığını, bilahare ödeme emrinin davalıya tebliği üzerine davalının icra takibine itiraz ederek takibin durduğunu, uygulanan hapis hakkının yasal olduğunu toplam iş bedelinin 946.825 Usd olduğunu bu bedelden 650.000 Usd nin tahsil edildiğini bakiye 315.875 Usd nin ödenmediğini beyanla
davalının .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptaline, takibin devamına, %40 tan az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, alacağa takip tarihinden itibaren kamu bankalarınca bir yıl vadeli Usd mevduatına uygulanan en yüksek mevduat faiz oranı üzerinden yürütülmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.
CEVAP /Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;
Hapis hakkının hukuka aykırılık teşkil ettiğini TTK ve diğer mevzuat hükümlerinde tersane alacağının teminat altına alınması için hapis hakkının kullanılabileceğini hüküm altına alındığını, kıyas yoluyla alacaklıya hapis hakkı tanınmayacağının izahtan vareste olduğunu,
Taraflar arasında sonuç olarak iş ve bedel üzerine anlaşılan bir bedelin mevcut olduğunu, karşı tarafın sonradan kendi gerçekleştirdiği çalışmayı çok büyük bir çalışma olarak göstermesi ve ek bedel talep etmesinin hakkaniyetle bağdaşmadığını, davacının sözleşmede belirtilen bedel dışında bedel talep etmesinin hukuka ve yasalara aykırılık teşkil ettiğini, karşı tarafın böyle bir istemi olduğunu sözleşme gereklerini ifa edene kadar müvekkiline bildirmediğini, müvekkilinden ek bedel talep etmesinin müvekkilini zor durumda bıraktığını, .... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... değişik iş sayılı dosyasında alınan raporun hukuki geçerliliğinin bulunmadığı iddiasının yersiz olduğunu beyanla davanın reddini, %20 den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davacıdan tahsilini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Asıl Dava; menfi tespit istemine ilişkindir.
Birleşen Dava ; İİK.nun 67. maddesi hükmüne dayalı olarak açılan itirazın iptali ve icra inkar tazminatı istemine ilişkindir.
Taraflarca bildirilen deliller ; 16/07/2014 tarihli M/V "... ..." Tamiratı ve Havuza Çekilmesi Sözleşmesi, proforma faturalar, ödemeler, mail yazışmaları, .... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.İş sayılı dosyası alınmıştır.
İtirazın iptali istenen .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; Davacı tarafından alacağın ödenmemesi için hapis hakkı kullanılması talebi ile takip başlatıldığı, borçlunun hapis hakkına yönelik teminat göstermesi ile geminin serbest bırakıldığı, rehnin paraya çevrilmesi yolu ile ... San. Ve Tic. A.Ş. Tarafından ... ... Ltd. Aleyhine Singapur Bayraklı, ... İMO numaralı, MV "... ..." adlı gemi ile ilgili 315.875 USD asıl alacak, 242,32 USD işlemiş faiz, toplam 316.117,32 USD üzerinden taşınır rehnin paraya çevrilmesi yolu ile takip başlatıldığı, takibe karşı borçlu vekilince süresinde borca ve ferilerine itiraz edildiği, icra takibinin İİK.nun 62 maddesi uyarınca durduğu saptanmıştır.
İcra takibine vaki itirazın davacı tarafa tebliği durumu ve dava tarihine nazaran da, itirazın iptali davasının İİK.nun 67. maddesi hükmü gereğince, menfi tespit davasının da İİK.nun 72. maddesi hükmü gereğince öngörülen ve hak düşürücü nitelikteki bir yıllık süresi içinde açıldığı tespit olunmuştur.
Mahkememizce taraflar arasındaki ticari ilişkide borç ve alacak miktarının belirlenmesi bakımından gemi inşaat mühendisi Öğ. Grv. ..., ekonomi uzmanı Prof. ... ve borçlar hukuku uzmanı Prof. ...'den oluşan bilirkişi heyetinden 23/01/2018 havale tarihli rapor alınmıştır.
Mahkememizce taraflar arasındaki ticari ilişkide borç ve alacak miktarının belirlenmesi bakımından gemi inşaat mühendisi Öğ. Grv. ..., ekonomi uzmanı Prof. ... ve borçlar hukuku uzmanı Prof. ...'den oluşan bilirkişi heyetinden 23/01/2018 havale tarihli rapor alınmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama sonunda 19/04/2018 tarih ve 2016/473 Esas 2018/447 sayılı karar verilmiştir, karar taraf vekillerince temyiz edilmiştir.
Mahkememiz kararı Yargıtay 15 HD'nin 05.12.2019 gün ve 2018/4850 E.-2019/5026 K. sayılı ilamı aleyhinde davalı-birleşen dosya davacısı vekili tarafından karar düzeltilmesi isteğinde bulunularak Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 24/11/2020 tarih ve 2020/917 Esas 2020/3079 Karar sayılı ilamıyla bozulmuştur.
Dava dosyası mahkememizin 2020/768 esasına kaydedilmiş, bozma ilamına uyulmuştur.Uyulan karar düzeltme ilamı gereğince; 16.02.2014 tarihli sözleşmenin 7. maddesi hükmü gereğince gönderildiği anlaşılan teklif de değerlendirilmek suretiyle iş bedelinin sözleşme fiyatlarıyla, yapılmış ise sözleşme dışı imalâtların vekâletsiz iş görme hükümleri gereğince yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçleriyle hesaplanması, davalı-birleşen dava davacısı yüklenicinin talepleri arasında olan imalât bedeli yanında, iş sahibinin temerrüde düşüp düşmediği, düşmüş ise; havuz işgal bedeli, havuza gemi alınmaması sebebiyle ile iş kaybı bedeli, rıhtım işgaliye bedeli ve pompa kirası nedeniyle tazminat taleplerinin değerlendirilmesi, yönünden SMM ..., Akademisyen Doç Dr ... sektör bilirkişisi ..., Gemi İnşaat Müh ..., Gemi inşaa Yüksek Müh. ... 'ın 22/06/2021 tarihli bilirkişi raporu alınmıştır
Asıl dava dosyası davacı vekili 06/09/2021 tarihli bilirkişi raporuna karşı beyan dilekçesi ekinde davalı yükleniciye icra takip dosyasında yapılan ödemeye ilişkin 20/06/2018 tarihli icra müdürlüğü kapak hesabını sunmuştur.
Mahkememizce 11/11/2021 tarihli celsede verilen ara kararlar ile;
Birleşen dosya davacısı yüklenici vekilinden verilen kesin süre içinde; ek iş bedelinde fazla mesai olarak istenen 88.000 USD için; kendi işçilerinden başka fazla işçi çalıştırıp çalıştırmadığı, çalıştırmış ise kaç işçi çalıştırdığı, fazla mesainin hangi saatler arasında ve kaç gün yapıldığı, konusunda açıklama yapılarak fazla mesaiye ilişkin kayıt ve belgelerini ibraz etmesi ve 13/09/2014 tarihli mail in tercümesini ve kastedilen amacı açıklaması istenmiştir
Asıl dosya davacısı ve iş sahibi vekilinden de 13/09/2014 tarihli mail in tercümesini ve kastedilen amacı açıklaması aynı tarihli ara karar ile istenmiştir.
Taraf vekilleri 26/11/2021 tarihli yazılı beyan dilekçeleri ile istenen hususları açıklamış, bu açıklamalar doğrultusunda çalıştırılan fazla işçilerin fazla mesailerine dair kayıtlar SGK müfettiş ... tarafından çıkarılarak 16/12/2021 tarihli raporla ibraz edilmiştir.
Mahkememizce bundan sonra dava dosyasında 17/03/2022 tarihli bilirkişi heyeti ek raporu alınmıştır.
Mahkememizce 09/06/2022 tarih ve 2020/768 Esas 2022/490 sayılı karar verilmiştir.Asıl dava dosyasında davanın kısmen kabulüne, birleşen .... ATM’nin ... – ... Sayılı dosyasında; .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında davacı alacaklının tespit edilen 195.219,33 USD asıl alacağı aşar şekilde 19/04/2018 tarihinde 288.176,00 USD ödenmiş olmakla konusuz kalan itirazın iptali isteminde karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
Mahkememizden verilen 09/06/2022 tarih ve 2020/768 Esas 2022/490 sayılı karar taraf vekillerince temyiz edilmiş,Yargıtay 6. Hukuk Dairesi 30/04/2024 tarih ve 2023/398 Esas 2024/1226 Karar sayılı ilamında
"2. Dosyadaki yazılara ve mahkemece uyulan bozma kararı gereğince inceleme yapılarak hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve bozmanın şümulü dışında kalarak kesinleşen cihetlere ait temyiz itirazlarının incelenmesinin artık mümkün olmamasına göre taraflar vekillerinin aşağıdaki bentler kapsamı dışında kalan sair temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir.
2.1. Davalı birleşen davada davalı tarafından .... Sulh Hukuk Mahkemesi’nin ... D.iş sayılı dosyasında tespit raporu istenmiş, bilirkişi gemi mühendisi tarafından düzenlenen 02/10/2014 tarihli raporda ilave işler bakımından 21.650,00 USD belirlenmiş olup, hükme esas alınan raporda ilave işler 73.000,00 USD olarak belirlenmiştir. Tespit raporu ile hükme esas alınan raporda aynı kalem ilave işler bakımından belirlenen bedeller arasındaki fark fahiş nitelikte ve çelişkili olup, ilave işler bakımından aradaki çelişkiyi giderecek şekilde yeniden rapor alınıp karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.
2.2. İlave ya da sözleşme kapsamında bir işin fiyatı hesaplanırken, belirlenen fiyatın içerisinde tüm maliyetler ve yüklenici kârının olduğu kabul edilmelidir. Bu bakımdan asıl ve birleşen dava konusu sözleşme kapsamında ya da ilave işler bakımından taraflar arasındaki sözleşme ve teklif tablosunda fazla mesainin ayrı bir alacak kalemi olarak belirtilmediği, sözleşme kapsamındaki işlerde ve ilave işler için belirlenen piyasa fiyatının içerisinde maliyet kalemi olarak işçiliğe ilişkin kalemin bulunduğunun kabulü gerekmektedir.
2.2.1. Yerel mahkemece, fazla mesai ücreti olarak 101.426,33 USD tespit edildiği, 16/12/2021 tarihli sosyal güvenlik uzmanı raporunda, davalı birleşen davada davacının konuya ilişkin herhangi bir SGK kaydı veya dökümü sunmadığı, davalı birleşen davada davacının, 11/11/2021 tarihli celsede dava konusu edilen işlerde 8 alt işverenin çalıştırıldığını beyan ettiği, bu alt işverenlere yönelik olarak ise el yazısı ile her zaman ikmal edilebilecek belgeler sunduğu, bu belgelerle fazla mesai ücret hesabının yapılmasının mümkün olmadığı belirtilmiş ve raporun devamında geminin tamirat tadilat işlerinin yapıldığı 31/07/2014-17/09/2014 tarihleri arasında davacı birleşen davalının SGK dosyasında bildirilen tüm çalışanların hepsinin dava konusu işte çalışmış olduğu varsayılarak bir hesaplama yapıldığı görülmüştür. Söz konusu hesaplama yönteminin de hukuka aykırı ve kabul edilebilir bir yanının olmadığı görülmüştür. Anılan nedenlerle, davalı birleşen davada davacı yüklenicinin hak ettiği iş bedeli hesaplanırken fazla mesai kaleminin alacak kalemi olarak kabul edilmemesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.
2.3. Yerel mahkemece verilen 19/04/2018 tarihli karar sonrasında, icra dosyası üzerinden bir kısım ödemenin yapılmış olduğu, mahkemece icra dosyasının güncel hali tetkik edilmeden ve ilgili belgeler getirilmeden gerekçeli kararda yer alan ifadelerle ‘’ menfi tespit isteyen davacının icra takip dosyasında önceki karar gereğince 288.176,00 USD üzerinden ödeme yaptığı düşünülerek’’ istirdada dönen 92.956,67 USD nin davalıdan istirdadına, bu ödeme nedeniyle itirazın iptali isteminde karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
2.3.1. Dava tarihinden sonra yapılan ödemeler bakımından; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 100. maddesi gereğince dava ya da takipten sonra alacağın bir kısmının ödenmesi halinde, ödenen miktar ve tarih belirtilerek yapılan ödemenin belirtilen yasa maddesi hükümleri gözetilerek icra müdürlüğünde infaz aşamasında dikkate alınmasına şeklinde hüküm kurulması gerekirken, yüklenicinin bu yöndeki savunmasına rağmen ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılmaması, icra dosyasının güncel durumunun tetkik edilmemesi ve 6098 sayılı TBK 100. maddesinin uygulanması bakımından olumlu ya da olumsuz herhangi bir karar verilmemiş olması doğru olmamıştır.
2.4. Mahkemece yapılması gereken iş; ek rapor alınarak ilave işler bakımından tespit raporu ile hükme esas alınan rapor arasındaki çelişkinin giderilmesi, önceki bozma ilamı da dikkate alınarak yüklenicinin hak ettiği iş bedeli hesaplanırken fazla mesai kaleminin dikkate alınmaması, yüklenicinin hak ettiği iş bedelinin bulunarak icra takibi ve dava öncesinde yapılan ödemelerin mahsubu ile bakiye iş bedelinin hesaplanması, ulaşılan sonuca göre yüklenicinin hak ettiği bir bedel var ise davadan sonra yapılan ödemeler bakımından icra takip dosyasının tetkiki sonrasında TBK 100. maddesi gereğince ödenen miktar ve tarih belirtilerek yapılan ödemenin belirtilen yasa maddesi hükümleri gözetilerek icra müdürlüğünde infaz aşamasında dikkate alınması gerektiğine dair karar verilmesinden ibaret olup, yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, kararın bozulması uygun bulunmuştur."
Gerekçesini açıklayarak mahkememiz kararını bozmuştur. Bozma kararına karşı taraf vekilleri karar düzeltme talebinde bulunmuş, Yargıtay 6 Hukuk Dairesi 2024/2420 Esas 2024/3311 karar sayılı 09/10/2024 tarihli ilamıyla karar düzeltme istemlerinin reddine karar vermiştir.
Dava dosyası mahkememizin ... esasına kaydedilmiş, Yargıtay, 6. Hukuk Dairesi'nin 30/04/2024 tarih ve 2023/398 Esas 2024/1226 Karar sayılı bozma ilamına uyulmuştur. Bozma ilamı doğrultusunda ; " ek rapor alınarak ilave işler bakımından tespit raporu ile hükme esas alınan rapor arasındaki çelişkinin giderilmesi, önceki bozma ilamı da dikkate alınarak yüklenicinin hak ettiği iş bedeli hesaplanırken fazla mesai kaleminin dikkate alınmaması, yüklenicinin hak ettiği iş bedelinin bulunarak icra takibi ve dava öncesinde yapılan ödemelerin mahsubu ile bakiye iş bedelinin hesaplanması, ulaşılan sonuca göre yüklenicinin hak ettiği bir bedel var ise davadan sonra yapılan ödemeler bakımından icra takip dosyasının tetkiki sonrasında TBK 100. maddesi gereğince ödenen miktar ve tarih belirtilerek yapılan ödemenin belirlenmesi " bakımından bilirkişi SMM/bağımsız denetçi ..., gemi inşaat ve gemi makineleri yüksek mühendisi ... , deniz taşımacılığı uzmanı ..., ... gemi inşaat ve makine yüksek mühendisi ... , BAU Hukuk fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr . ... ve SGK Müfettişi ... 'in 26/03/2025 tarihli heyet bilirkişi raporu alınmıştır.
Somut olayda; Taraf vekillerince dosyaya sunulan tamir ve bakıma yönelik işlem detayları, çizimler, hesaplamalar, fotoğraflar ve sair yazışmaların incelemesi sonucunda, 14.07.2014 tarihinde davacı tarafından sponsonlara ilişkin bütün çizimlerin e-posta yolu ile gönderildiği, davalı tarafından yapılan çalışmalar kapsamında mutabık kalınması üzerine 16.07.2014 tarihinde davacı ve davalı arasında sözleşmenin ve genel fiyat listesinin imzalandığı, geminin 31.07.2014 tarihinde tersaneye geldiği ve 16.09.2014 tarihinde tadilat işlemlerinin tamamlanması üzerine havuzdan indirildiği tespit edilmiştir. Buna göre ... ... gemisinin 47 takvim günü boyunca tersanede bulunduğu belirlenmiş olup taraflar arsında akdedilen sözleşme çerçevesinde 13 takvim günü gecikmenin söz konusu olduğu tespit edilmiştir.
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu, plan tadilatların yapılması, gerekli onayların alınması ve tuvalet kabinlerinin nakli gibi hususlar dikkate alınmıştır. Bu doğrultuda, taraflarca hunhar üretim işinin sözleşmede kararlaştırılanın aksine 17.08.2014 tarihinde değil de, 26.08.2014 tarihinde tamamlanmasında mutabık kaldıkları anlaşılmakta olup dolayısıyla işbu tanımlanan süreçte imalattan kaynaklanan herhangi bir gecikmenin söz konusu olmadığı tespit edilmiştir.
Geminin 31.08.2018 tarihinde havuza alınması ve taraflar arasında imzalanan sözleşmede havuzdaki luınbarlann takılmasının 10 takvim günü içerisinde yapılacağı belirtilmesine rağmen, sözü edilen gemi 16.09.2014 tarihinde havuzdan çıkartılmış olduğu anlaşılmıştır. Ancak dava dosyasına işbu duruma davacının neden olduğuna dair herhangi bir belge sunulmamıştır.
Davacı/Karşı Davalı tarafın ekstra bir talebi olmadan sadece yapılması gereken işlerin, sözleşmeye uygun olarak yapıldığı tespit edilmiş olup ... ... gemisinin havuzdan sözleşmede öngörülen süreden 6 gün sonra çıkabildiği anlaşılmaktadır.PORH ... gemisinin havuzu 6 gün geç terk etmesi nedeniyle davacıdan havuzlama bedeli talep edilmesinin mümkün olamayacağı takdir edilmiştir.
Taraflar arasında imzalanan sözleşmede, sponsonların imalatı için kullanılacak saç ve profillerin malzeme dahil 2,50 USD/kg birim fiyattan hesaplanacağı kararlaştırılmıştır. Borular için malzemeli olması durumunda 6,00 USD/kg, malzeme davacı tarafından temin edilip davalıya verilmesi halinde ise 3,00 USD/kg birim fiyat üzerinden ödeme yapılacağının kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.Aşağıda verilen hesaplamada, kullanılan boru malzemesinin tamamı armatör tarafından tersaneye verildiği tespit edildiğinden, boru işçilik fiyatı 3,00 USD/kg (üç dolar/kg) birim fiyatı esas alınarak yapılmıştır.
Yargılama aşamasında taraflar arasındaki uyuşmazlığın; 16.07.2014 tarihli sözleşme ve bu sözleşmenin 7. maddesi gereğince gönderildiği anlaşılan yazılı teklif kapsamında yapılan değerlendirmede, gemide yapılacak tüm işlemlerin 16.07.2014 tarihine kadar, yani sözleşmenin imzalandığı tarihe kadar belirlendiği ve davalı tarafından verilen fiyat teklifinin de tüm işlemleri kapsadığı belirlenmiştir. Fazla mesai hususu taraflar arasında imzalanan sözleşmede belirlenen kalemlerden biri değildir. Yargıtayın temyiz ve karar düzeltme aşamalarında verilen kararlar kapsamında Davalı/Karşı Davacı tarafından verilen fiyat teklifinin fazla mesai hususunu da kapsaması gerektiği kabul edilmekle davalı/karşı taraftan talep edilebilecek bir fazla mesai ücreti bulunmadığı sabit olmuştur.
Davalı tarafından belirlenen verilere göre sac ve malzemeli profil işleri için toplamda 225 ton 380 kg malzeme kullanıldığı, işbu malzemeler kapsamında 2,50 USD/kg (Y.ikidolarellisenttir) birim fiyat uygulandığında toplam bedelin 563.450 USD olduğu, Gemi tamirinde kullanılan boru malzemesinin net ağırlığının 16 ton 286 kg olduğu belirlenmiş olup adı geçen malzeme için mutabık kalınan birim fiyatının 3,00 USD/kg(Y.üçdolardır) göz önüne alınması ile 48.858 USD mertebesinde olduğu tespit edilmiştir.
Taraflar arasında yapılan sözleşmenin "Sözleşmenin Esaslı Noktaları" başlıklı 19.maddesinde, Üst Güvertenin k esilmesi ve yukarı kaldırılarak gemi vasatına kaldırılması için lumpsum ücret teklifinin 6.000 USD olarak ve bu fiyat içerisinde fiyata dahil edilen işlerin anılı maddenin açıkça belirlendiği ve bu bedelin kabul edilebilir olduğu takdir edilmiştir.Davalı/karşı davacı tarafından tanzim edilen 17.09.2012 tarihli faturanın incelenmesi sonucunda,15.09.2014 günü havuz işgaliye bedeli açıklaması düşülerek, 8.000-USD/gün tahakkuk ettirildiği bilirkişi raporu teknik bilirkişi değerlendirmesi ile tespit edilmiştir. 16.09.2014 tarihli kronoloji incelendiğinde 15.09.2014 tarihinde davacının iş teslim protokolünü imzalamaması nedeniyle havuzdan çıkarına operasyonun iptal edildiğinin belirtilmiş olduğu, geminin, davacı tarafın kusurundan kaynaklanmayıp iş teslim protokolünün imzalanması amacıyla Davalı tarafından tek taraflı olarak havuzda tutulduğu anlaşıldığından, Davalı/karşı davacı tarafından talep edilen havuz işgaliye bedelinin yerinde olmadığı görülmüştür. Dosyaya tahakkuk ettirilen rıhtım işgali nedenine dair herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı tespit edilmiştir.Sözü edilen rıhtım işgaliyesinin havuz işgaliye bedelinde yapmış olduğumuz değerlendirmeye benzer şekilde herhangi bir bedelin talep edilemeyeceği anlaşılmıştır.Bu bağlamda davalı tarafından 8.000,-USD/gün havuz işgaliyesi ve 1.500,-USD / gün rıhtım işgali bedeli tahakkuk ettirilerek, toplamda günlük 9.500,- USD, dolayısı ile 6 günlük süre için ise (9.500,- USD I gün x 6 gün olmak üzere) genel toplamda 57.000,- USD mertebesinde talep edilen bedelin hakkaniyete uygfun olmadığı tamdir edilmiştir.Havuza alınamayan gemi sebebiyle Davalı/karşı davacı tarafın herhangi bir "İş Kaybı" bedeli talep edilmesi de teamüllere göre mümkün değildir.
Davalı/karşı davacı yetkilisi tarafından 14.07.2014 tarihinde Davacıya gönderilen e-mail ile geminin tersanede yapılması gereken işleri için havuzlamayı da içeren bütçenin 400.000 ila 450.000-USD civarında olmasının beklendiği, deklere edilen 400.000 ila 450.000,- USD aralığındaki tahmini bütçenin iş sonucu Davalı/karşı davacı tarafından yaklaşık 500.000 USD gibi %50’den fazla artışla 938.766,- USD ye çıkarılması Gemi İnşa Sektöründeki genel teamüllere göre hayatın olağan iş akışına uygun bulunmamıştır. İşin sonunda ortaya çıkan maliyetlerin (başlangıçta hesaba katılmayan ilave işler,farklı ilave talepler vb.) nedeniyle ilk deklereye göre farklı olması doğal olmakla birlikte, bu farkın makul ve kabul edilir olması şarttır.
Mahkememizce; Yargıtay, 6. Hukuk Dairesi nin 30/04/2024 tarih ve 2023/398 Esas 2024/1226 Karar sayılı ilamında açıklanan; Mahkemece yapılması gereken iş; ek rapor alınarak ilave işler bakımından tespit raporu ile hükme esas alınan rapor arasındaki çelişkinin giderilmesi, önceki bozma ilamı da dikkate alınarak yüklenicinin hak ettiği iş bedeli hesaplanırken fazla mesai kaleminin dikkate alınmaması, yüklenicinin hak ettiği iş bedelinin bulunarak icra takibi ve dava öncesinde yapılan ödemelerin mahsubu ile bakiye iş bedelinin hesaplanması, ulaşılan sonuca göre yüklenicinin hak ettiği bir bedel var ise davadan sonra yapılan ödemeler bakımından icra takip dosyasının tetkiki sonrasında TBK 100. maddesi gereğince ödenen miktar ve tarih belirtilerek yapılan ödemenin belirtilen yasa maddesi hükümleri gözetilerek icra müdürlüğünde infaz aşamasında dikkate alınması gerektiği belirlemesi çerçevesinde 26/03/2025 tarihli heyet bilirkişi raporunda teknik bilirkişi Serhat Kesebol un açıkladığı şekilde
Sac + Profil İşleri (malzemeli) (2.50 USD/kg) 563.450,-
Boru İşleri (malzemesiz) (3,00 USD/kg) 48.858,-
Üst Yapının Kesim ve Montajı(Lumpsum) 60.000,-
İlave İşler 73.000,-
Yapılan İş Tutarı (USD) Toplam: 795.308 USD olarak belirlenmiştir.
Asıl dava dosyası ... ATM nin ... esas sayılı dosyasında;
Davalı-borçlu ... ... Ltd nin davacı-alacaklıya 650.000 USD ödeme yaptığı tarafların kabulündedir.
Belirlenen iş bedeli 795.308 USD -650.000 USD (ödenen) =145.308,00 USD bakiye davacı-alacağı sabit bulunmuştur.
.... İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyasında istenen 315.875 USD asıl alacaktan 145.308,00 bakiye alacağın mahsubu ile davacı-borçlu ... ... Ltd nin 170.567,00 USD borçlu olmadığının tespitine, fazla istemin reddine, karar vermek gerekmiştir.
Yargıtay, 6. Hukuk Dairesi nin 30/04/2024 tarih ve 2023/398 Esas 2024/1226 Karar sayılı ilamında açıklanan;
2.3. Yerel mahkemece verilen 19/04/2018 tarihli karar sonrasında, icra dosyası üzerinden bir kısım ödemenin yapılmış olduğu, mahkemece icra dosyasının güncel hali tetkik edilmeden ve ilgili belgeler getirilmeden gerekçeli kararda yer alan ifadelerle ‘’ menfi tespit isteyen davacının icra takip dosyasında önceki karar gereğince 288.176,00 USD üzerinden ödeme yaptığı düşünülerek’’ istirdada dönen 92.956,67 USD nin davalıdan istirdadına, bu ödeme nedeniyle itirazın iptali isteminde karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
2.3.1. Dava tarihinden sonra yapılan ödemeler bakımından; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 100. maddesi gereğince dava ya da takipten sonra alacağın bir kısmının ödenmesi halinde, ödenen miktar ve tarih belirtilerek yapılan ödemenin belirtilen yasa maddesi hükümleri gözetilerek icra müdürlüğünde infaz aşamasında dikkate alınmasına şeklinde hüküm kurulması gerekirken, yüklenicinin bu yöndeki savunmasına rağmen ödeme yapılıp yapılmadığının araştırılmaması, icra dosyasının güncel durumunun tetkik edilmemesi ve 6098 sayılı TBK 100. maddesinin uygulanması bakımından olumlu ya da olumsuz herhangi bir karar verilmemiş olması doğru olmamıştır. belirlemesi çerçevesinde 26/03/2025 tarihli heyet bilirkişi raporunda
Davacı / karşı davalı ... ... Ltd.’nin, davalı/karşı davacı ... İnşa Tic. A.Ş. vekilinin aleyhine başlattığı .... İcra Dairesi ... E. ilamsız icra takibi dosyasına yapmış olduğu ödemeler:
.... İcra Dairesinin ... E sayılı takip dosyasında Borçlu-davalı ... ... Ltd tarafından icra dosyası borcunu karşılılık 25.09.20214 tarihinde 703.576,00 TL “Hapis Hakkı Teminat Bedeli” açıklaması ile ödeme yapıldığı, bu tutar dışında borçlu-davalı ... ... Ltd tarafından icra dairesine nakit ödeme yapılmadığı, icra dosyasına yapılan 703.576,00 TL ödemenin icra müdürlüğü tarafından faizlendirilmesi neticesi, teminat bedelinin toplam 779.256,19 (741.931,44 TL +37.324,75 TL ) TL olduğu,
Dosyada mübrez İcra Dairesinin 14.11.2024 tarihli yazısı ekindeki Reddiyat Beyanları ve 22.09.2014 – 14.11.2024 tarihleri arası Dosya Hesabından;
Borçlu ... ... Ltd’nin toplam 779.256,19 TL ödemesinden, 20.06.2018 tarihinde, - Resmi Tahsil Harcı, % 2 Cezaevi Harcı toplamı 51.041,28 (1.995,94 TL+1.237,45 TL+47.807,89 TL) TL- kesintiler düşüldükten sonra 728.214,91 (779.256,19 TL-51.041,28 TL) TL nin alacaklı-davacıya ödendiği belirlenmiştir.
Birleşen .... ATM’nin ... – ... Sayılı dosyasında;
.... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında 145.308,00 USD asıl alacak üzerinden itirazın iptaline takibin devamına, fazla istemin reddine
İcra takip dosyasında 20/06/2018 tarihinde alacaklı davacıya ödenen 779.256,19 TL nin TBK 100 md gereğince icra müdürlüğü tarafından dikkate alınmasına
Davacının icra inkar tazminatı talebinin alacak yargılamayı gerektirdiğinden ve belirlenebilir olmadığından yasal koşullar oluşmamakla reddine karar vermek gerekmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle;
H Ü K Ü M /
1-Asıl dava dosyası ... ATM nin ... esas sayılı dosyasında;
Davanın kısmen kabulü ile; Davacının .... İcra Dairesinin ... Esas sayılı takip dosyasında istenen 315.875 USD asıl alacaktan 170.567,00 USD borçlu olmadığının tespitine, fazla istemin reddine,
2-Birleşen .... ATM’nin ... – ... Sayılı dosyasında;
.... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında 145.308,00 USD asıl alacak üzerinden itirazın iptaline takibin devamına, fazla istemin reddine
İcra takip dosyasında 20/06/2018 tarihinde alacaklı davacıya ödenen 779.256,19 TL nin TBK 100 md gereğince icra müdürlüğü tarafından dikkate alınmasına
Davacının icra inkar tazminatı talebinin alacak yargılamayı gerektirdiğinden ve belirlenebilir olmadığından yasal koşullar oluşmamakla reddine,
3-Davalı-birleşen dosya davacı vekilinin yeni rapor alınması isteminin reddine,
4-Asıl davada:
a-Harçlar kanunu hükümlerine göre alınması gereken 26.099,21 TL harcın peşin alınan alınan 12.078,00 TL harçtan mahsubuna eksik 14.021,21 TL harcın davalı ... San. Ve Tic. A.Ş.'nden alınrak hazineye gelir kaydına
b-Birleşen davada;
Harçlar kanunu hükümlerine göre alınması gereken 22.303,70 TL harçtan peşin alınan 8.493,34 TL harcın mahsup edilerek eksik 13.810,36 TL harcın davalı ... ... Ltd.'nden alınarak hazineye gelir kaydına,
5-Asıl davada;
a-Davacı tarafından 12.103,20 TL ilk gider 46.704,73 TL bilirkişi ücreti , tebligat ve müzekkere gideri olan toplam 58.807,93 TL yargılama giderinden davanın kabul nispetine göre 37.322,94 TL yargılama giderinin davalı ... San. Ve Tic. A.Ş.'nden alınarak davacı ... ... Ltd.'ne verilmesine,
Birleşen davada;
b-Davacı tarafından yapılan 8.518,54 TL ilk gider 5.710,22 TL bilirkişi ücreti , tebligat ve müzekkere gideri olmak üzere toplam 14.228,76 TL yargılama giderinden davanın kabul nispetine göre 11.145,34 TL yargılama giderinin davalı ... ... Ltd.'nden alınarak davacı ... San. Ve Tic. A.Ş.'ne verilmesine,
6-Asıl davada;
a-Davacı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT gereğince 61.131,21 TL nispi ücreti vekaletin davalı ... San. Ve Tic. A.Ş.'nden alınarak davacı ... ... Ltd.'ne verilmesine,
b-Davalı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT gereğince 50.823,49 TL nispi ücreti vekaletin davacı ... ... Ltd.'nden alınarak davalı ... San. Ve Tic. A.Ş.'ne verilmesine,
7-Birleşen davada;
a-Davacı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT gereğince 52.241,13 TL nispi ücreti vekaletin davalı ... ... Ltd.'nden alınarak davacı ... San. Ve Tic. A.Ş.'ne verilmesine,
b-Davalı vekil ile temsil edildiğinden yürürlükte olan AAÜT gereğince 59.489,61 TL nispi ücreti vekaletin davacı ... San. Ve Tic. A.Ş.'nden alınarak davalı ... ... Ltd.'ne verilmesine
8-Artan avansın karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Davacı karşı davalı vekilinin ve davalı karşı davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstanbul BAM da istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 15/05/2025
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır