T.C.
İSTANBUL
16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2014/801
KARAR NO: 2018/573
DAVA: Tazminat
DAVA TARİHİ: 29/08/2012
KARAR TARİHİ: 07/06/2018
Taraflar arasında mahkememizde görülen tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda:
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili ... Asliye Hukuk Mahkemesi'ne sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı firma arasında 19/10/2010 tarihli bir inşaat yapım sözleşmesinin akdedilmiş olduğunu, sözleşmeye göre toplam 34 adet ikiz villanın her parselin bir etap olarak kabul edilerek 3 aşamada işin yapılacağının kararlaştırıldığını, davanın konusunu oluşturan ve davalı tarafça yerine getirilmeyen yükümlülüklerden dolayı müvekkilinin yüklenici firma olarak işi sürdüremez duruma geldiğini ve bu nedenle işi durdurmak zorunda kaldığını, davalının müvekkili firma ile sözleşmeyi feshetmeden ve davalı henüz sözleşme ile bağlı iken başka bir inşaat şirketinin elemanlarını çalıştırmaya başladığını, davalının bu eylemleri müvekkilinin telafisi imkansız zararlara uğrattığını beyanla öncelikle müvekkilinin daha fazla zarara uğramasını engellemek ve dava sonunda elde edeceği zararı temin etmek adına duruşma günü beklemeksizin İstanbul ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... çivi ağzı mevkiinde ... pafta no ... Parsel no, ... pafta no ... parsel no, ... pafta no ... parsel no, ... pafta no ... parsel no' lu taşınmaz tapularının 3. ki...re devrinin engellenmesine, inşaat alanında devam edilen çalışmalar var ise durdurulması ve şantiyenin mühürlenmesi, davalının müvekkili, ile akdetmiş olduğu 19/10/2010 tarihinde gerçekleşen sözleşmeye aykırı davrandığının tespitine, tahkikat sonucunda müvekkilinin maddi ve manevi zararının değerini tam ve kesin olarak belirlenmesinin mümkün olduğu anda arttırılmak üzere asgari 10.000 TL maddi ve 10.000 TL manevi tazminat ile sözleşme hükümleri gereği ödenmesi gereken cezai şartın davalıya gönderilen ihtarname tarihi olan 20/11/2011 tarihinden itibaren ticari işlerde uygulanacak en yüksek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D.iş sayılı dosyasından da yapılan masraflar da dahil olmak üzere yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verdiği cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında sözleşme akdedilirken yetkili mahkemelerin genel yetkili mahkemeler olacağını kararlaştırıldığını, bu nedenle mahkemenin yetkisine itiraz ettiklerini, yetkili mahkemelerin İstanbul Ticaret Mahkemeleri olacağını, huzurdaki davranın belirsiz alacak davası olarak görülmesinin mümkün olmadığını, müvekkili kooperatif ile davacı arasında 19/10/2010 tarihli eser sözleşmesinin akdedilmiş olduğunu, sözleşme çerçevesinde ... ilçesi ... Mahallesi ... çivi ağzı mevkiinde inşa edeceği 17 adet ikiz villanın kaba inşaatını yapma hususunda anlaşmış olduklarını, iş bu anlaşmaya göre davacı 17 adet ikiz villanın 6 adedini 31/03/2011 tarihinde sözleşmede belirlenen şartlara uygun olarak tamamlayacağını, müvekkili kooperatifte davacı yüklenicinin yapacağı işlere karşılık 2 adet ikiz villayı anahtar teslim olarak 1.000.000 TL bedelle davacıya teslim edeceğini, yüklenici 6 adet villanın kaba inşaatı bitine kadar müvekkilinden ödeme talep etmeyeceğini beyan ettiğini, davacı 6 adet villayı teslim etme tarihinden yaklaşık 6,5 ay sonra ... 3 Noterliğinin 20/09/2011 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarname keşide edilerek 31/03/2011 tarihinde teslim etmesi gereken 6 adet villanın kaba işlerini % 80 oranında bitirdiklerini beyan ettiğini, müvekkiline haksız ve mesnetsiz kusurlar isnat ederek verilmesi kararlaştırılan villaların tapularının devrini, hakediş ödemesi olarak 525.810,1 l.-TL'nin 15 gün içinde kendilerine ödenmesini, işin devamı ile ilgili ödeme taahhüdü verilmesinin ihtaren bildirildiğini,davacının iş bu ihtarname ile kendisine verilmesi kararlaştırılan 2 adet ikiz villanın tapularının kendilerine devredilmesini talep ettiğini, davacının hak ediş ödemesi olarak 525.810,1l TL'nin 15 gün içinde ödenmesini talep etmesinin taraflar arasındaki sözleşmeye ve TBK hükümlerine aykırı olduğunu, davacının ihtarnamede müvekkili kooperatifin işin devamı ile ilgili ödeme taahhüdü verilmesini talep etmesinin de hiç bir sözleşmesel ve hukuki mesnedinin olmadığını, dava konusu sözleşmenin eser sözleşmesi olpuğunu, davacının temerrüde düştüğünü, müvekkili kooperatifin TBK m.125 gereğince sözleşmeyi feshederek aynen ifadan vazgeçtiğini davacıya bildirdiğini, davacı yüklenicinin salt sözleşmeye aykırılık sebebiyle manevi tazminat istemesinin hukuken mümkün olmadığından bahisle neticeten;davanın reddine, HMK m.329/1 gereğince hiç bir hakkı olmamasına rağmen dava açan davacının asgari ücret tarifesinde belirlenen vekalet ücretinden az olmamak üzere dava değerinin % 15'i olarak kararlaştırılan sözleşmesel vekalet ücretini ödemesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı tarafa yüketilmesine karar verilmesini savunmuştur.
... Asliye Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararı ile dosya ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesine devredilmiş, yine ... 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin kapatılması üzerine dosya İstanbul Anadolu ... Asliye Ticaret Mahkemesi devrolmuş ve İstanbul Anadolu .... Asliye Ticaret Mahkemesince verilen yetkisizlik kararı ile dosya ... 21. Asliye Ticaret Mahkemesine tevzi olmuştur.
HSYK’ nın 26/8/2014 tarih ve 1876 sayılı müstemir yetkilere ilişkin kararı gereğince, kapatılan İstanbul .... Asliye Ticaret Mahkemesinin dosyaları mahkememize devredilmiştir.
TAHKİKAT, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
İstanbul ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nce ve mahkememizce delillerin ibrazını müteakip, celbi gerekli deliller celp edilerek dosyamız arasına girmiştir.
İstanbul ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nce uyuşmazlığın çözümü dosya üzerinde teknik incelemeyi gerektirdiğinden İddia, savunma toplanan tüm deliller ve yanlar arasındaki sözleşmede yanların ilişki dönemini kapsayan ticari defler ve dayanağı belgeler üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak sözleşme nedeni ile tarafların temerrüde uğrayıp uğramadığı temerrüt tarihi, sözleşmenin haksız feshedilip edilmediği konusunda bilirki...r İnşaat Mühendisi ..., Mali Müşavir ... ve Prof. Dr. ... marifetiyle inceleme icra edilerek konuya ilişkin 03/02/2014 tarihli rapor teminle dosya arasına alınmıştır.
Bilirki... anılı raporlarında özetle;
''Huzurdaki dava bir Tazminat davası olup davacı, taraflar arasındaki sözleşmenin davalı tarafından ihlali nedeniyle uğradığını iddia ettiği şimdilik 10.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 20.000,00 TL tazminatın ticari işlerde uygulanacak oranda faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmektedir.
Davacı ... Yapı A.Ş. ile davalı ... ... Konakları Konut Yapı Kooperatifi arasında 19/10/2010 tarihinde akdedilmiş bir sözleşmenin mevcut olduğu ve söz konusu sözleşmenin altında tarafların kaşe ve imzalarının bulunduğu görülmektedir.
Taraflar arasındaki mevcut sözleşmenin işin konusu başlıklı 2. maddesi "İşverenin İstanbul İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... çivi ağzı mevkiinde yaptırmakta olduğu, 1.Etap; ...pafta ... Parsel üzerine yapılacak 19 adet ikiz villadan kalan 17 adet ikiz villanın, 2.Etap; ... Pafta ... parsel üzerine yapılacak 9 adet ikiz villanın, 3. Etap; ... Pafta ... parsel üzerine yapılacak 3 adet ikiz villanın, 4.Etap;... pafta ... parsel üzerine yapılacak 4 adet ikiz villanın toplam 34 adet ikiz villadan geriye kalan 32 adet ikiz villanın, her parsel bir etap olarak kabul edilerek;
1.aşama; İnşaatların kaba kısmı ( hafriyat, betonarme, demir, kalıp, tuğla, çatı işi), 2.aşama; İnşaatların ince ve montaj kısmı (mekanik ve elektrik tesisatı, sıva, şap, mantolama, boya, seramik, kapı, pencere, mutfak dolabı, parke gibi anahtar teslim işleri), 3.aşama; çevre düzenlemesi, ortak alanlar, sosyal tesisler ve ekstra her türlü inşaat işleri, işveren'in 4 etap 3 aşamadan oluşan yukarıda işin konusu olarak belirtilen arazinin, tüm inşaat işleri yüklenici firma tarafından aşağıda belirtilen sistem ve anlaşmalar doğrultusunda yapılacaktır.
Her aşama ve detayları için yüklenici firma fiyat ve iş şartlarını belirten teklifini işverene verecek, her aşama ve detayları ile ilgili işveren ve yüklenici firma arasında ayrı sözleşme yapılacak, yüklenici firma ve işveren arasında sözleşme ile belirlenmeyen işler ile ilgili iki tarafta birbirlerinden hiçbir hak ve sorumluluk talep edemezler. Her aşama ve detayları ile ilgili işveren farklı firmalardan teklif alarak yüklenici firma ile pazarlık konusu yapabilir. İş bu sözleşme ile sözleşme konusu işlerin etaplarının ve aşamalarının tamamının yüklenici firma tarafından yapılması hedeflenmiştir. Ancak yüklenici firma ile anlaşma sağlanmayan işleri işveren uygun görür ise firmaya yaptırabilir. Yüklenici firmanın işverenin yaptırmak istediği kalemlere hiçbir şekilde müdahale hakkı yoktur.
Aşamalar dışında veya sözleşme dışında kalan işlerin zaman içerisinde yapılması söz konusu olduğunda yapılan aşama sözleşmesine ek bir yazışma ile işin yapımı sağlanacaktır..'' şeklindedir.
Davacı şirket tarafından ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D.iş. sayılı dosyası ile "...ileride açılacak maddi ve manevi tazminat talepli alacak davasına delil teşkil etmek üzere aleyhinde tespit istenen firma ile yapılan sözleşmedeki bir takım borçların söz konusu firma tarafından yerine getirilip getirilmediğinin tespiti ve daha fazla zarara uğramasını engellemek amacıyla aleyhinde tespit talep edilenlere ait tapuların 3. ki...re devrinin engellenmesi yönünde ihtiyati tedbir konulmasını..." talep etmiştir.
Davacının tespit talebi ... Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından kabul edilmiş olup, görevlendirilen uzman inşaat mühendisi ... ve harita ve kadastro fen bilirkişisi ... tarafından düzenlenen 06/04/2012 tarihli bilirkişi raporunun sonuç kısmı: "...Davalı tarafından (1-2) (5-6) ( 7.8 ) (9-10) (11-12) (13-14 ) nolu 6 adet ikiz konutlarının hafriyatları ikmal edilmiş, dolgu işlerinin bir kısmı yapılmış ve geriye kalan 26 adet ikiz konutlarının hafriyatlarının yapılmamış olduğu, tespit konusu taşınmazlar üzerinde temel ve kaba inşaatları yapılmış bulunan 6 adet ikiz konutun tasdikli projesine aykırı olarak brüt alanlarında ve taşıyıcı sistemlerinde kısmen değişiklik yapılmış olduğu, keşif sırasında dava konusu inşaat alanlarında herhangi bir çalışma görülmediği, tespit isteyen tarafından yapılmış bulunan imalatların toplam maliyeti (malzemeler dahil) 450.956,00 TL tutarında olabileceği" şeklindedir.
Davacı yan defter ibraz etmediğinden, talep ettiği maddi tazminat ile ilgili olarak defterlerden herhangi bir tespit yapmak mümkün olmamıştır. Davacı; dava dilekçesinde (sayfa 4 ), yapılan ve yapılacak hak edişlere karşılık olmak üzere ... pafta ... ada üzerindeki tapudaki numaralandırmaya göre A3. A4. A7 ve A8 numaralı dört adet villanın kooperatif senetlerinin noterden düzenlenerek tapu devirlerinin gerçekleştirilmesini, bunun mümkün olmaması halinde ise ihtarname tarihine kadar yapılan ve ihtarnamenin ekinde bulunan hakediş tutarı olan 525.810 TL.nin ödenmesini talep etmektedir.
İnceleme esnasında davalı yan tarafından kooperatife ait üye kayıt ve karar defterleri ibraz edilerek, davacının kooperatife üye edildiğine dair karar ile üye defterinin sayfası sunulmuştur. Burada davacı ... Yapı ...A.Ş. olup, kararda ise ... ... 'in üyeliğine karar verildiği görülmektedir.
Yine aynı şekilde üye kayıt defterine de davacı ... Yapı ...A.Ş. nin değil, ... ...'in üye kaydedildiği görülmektedir. Durum bu şekilde olmakla birlikte, dosyanın tetkikinde, davalı tarafından davacı adına noterden düzenlenmiş herhangi bir resmi kooperatif senedi ne rastlanmamıştır.
Yukarıdaki mali incelemede de arz edildiği üzere, davacı yaptığı hakedişlere karşılık, dört adet villanın (A3. A4. A7 ve A8 numaralı ) kooperatif senetlerinin noterden düzenlenerek tapu devirlerinin gerçekleştirilmesini, bunun mümkün olmaması halinde ise ihtarname tarihine kadar yapılan ve ihtarnamenin ekinde hakediş tutarı olan 525.810.-TL.nin ödenmesini talep etmektedir.
Her ne kadar mahkemece 11/11/2013 tarihinde inşaat alanında keşfen inceleme yapılmasına karar verilmiş ise de; tarafların ortak beyanı ile keşif ara kararından dönülmesi talep edilmiş ve mahkemenizce de bu talep uygun görülüp, keşfen incelemeden vazgeçilerek, gerek duyulması halinde inceleme yapılması hususunda bilirki...re yetki verilmiştir.
Davacı tarafından yapılan hakedişler ile ilgili olarak ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... D.İş. sayılı dosyası ile tespit yaptırılmış, inşaat mühendisi ... ve harita ve kadastro fen bilirkişisi ... tarafından 06/04/2012 tarihli bilirkişi raporu düzenlenmiş, yapılmış bulunan inşaadarın toplam maliyederinin malzeme dahil 450.956,00.-TL olduğu tespit edilmiştir.
Söz konusu tespit dosyası, sunulan rapor ve ekli fotoğraflar, inşaadarın gözüken durumları, sözleşme, yapı ruhsatı, 02/10/2011 tarihli tespit tutanağı tarafımızdan da incelenmiş, hakediş ve hesaplamaların piyasa rayiçleri ile uyumlu olduğu anlaşılmış olup, tarafımızca da iş bu tespit raporunda yapılan hesaplamanın ve yapılan hakediş bedelleri toplamının 450.956.-TL olduğu yönünde kanaat oluşmuştur.
Taraflar arasında akdedilmiş sözleşmenin eser sözleşmesi olduğu ve belli aşamalarda anlaşma sağlanması koşuluyla devam etme şartını taşıdığı anlaşılmaktadır. Sözleşmeye göre birinci aşama olarak altı adet villanın inşaatlarının kaba kısmı 31.03.2011 de bitirilecek ve her bir ikiz villanın kaba inşaatı için 118.000 TL ödenecektir. İki ikiz villanın anahtar teslim 1.000.000 TL. na sayılarak mahsubu da kararlaştırılmıştır. İlk ödemenin altı adet ikiz villanın kaba inşaatının tamamlanması ile talep edileceği, sonraki ikiz villalar bakımından ise aylık hak edişler de kararlaştırılmış başka bir husustur.
O halde Davacının 31.3.2011 den itibaren altı adet ikiz villanın 1. aşama işlerini tamamladıktan sonra ücret talep teme hakkı doğmuştur. Davacı, davalının yükümlülüklerine uymadığını, bu nedenle 20.9.2011 tarihinde ihtarname ile inşaatın 31.3.2011'de %80 tamamlandığını, ancak işverenden kaynaklanan nedenlerle inşaatın sürdürülemeyecek halde olduklarını belirterek işi durdurduklarını belirtmiştir. Davacının bu ihtarında davalının üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediğine ilişkin beyanlarda bulunmuştur. Bunlar ... numaralarının işveren davalı tarafından alınması, hafriyat işlerinin yapılması, inşaat ruhsatına aykırılık ve yine denetim şirketinin olmaması nedeniyle inşaatın Belediye tarafından mühürlenmiş olması, ruhsat tadilatlarının alınmamış olması Yapı Denetleme Şirketi'nin olmaması gösterilmiştir. Davacı bu ihtarnamede ödeme ile ilgili olarak kendilerine verilecek villalarla ilgili bir belirleme ve tapu devri işlemenin da yapılmamasını sözleşmeye aykırılık olarak göstermektedir. Davacı, işe devam edilmesi için tapu devirlerinin yapılmasını ve hakediş ödemelerinin de yapılmasını talep etmiştir.
Davalı cevabi ihtarnamede ilk aşamanın sözleşmede ön görülen tarihlerde bitirilmediğini, kendilerine aksaklığın olduğu tarihte bildirim yapılmadığını belirtmiş, hakediş miktarına itiraz etmiş ve sözleşmenin kendileri tarafında feshedildiğini belirtmiştir.
Davalının sözleşmeyi feshinin temerrüt hükümlerine binaen yapıldığı görülmekte ise de; fesih hakkının kullanılması için BK m. 106'da (TBK. m. 124) verilmesi gereken uygun süre verilmeden fesih hakkı kullanıldığından usulsüz bir fesih olduğu söylenmelidir. Çünkü süre vermeyi gerektirmeyen bir halin olduğu da görülmemektedir. Diğer yandan feshin usulüne uygun olması için davalının alacaklı temerrüdünde de olmaması gerekmektedir. Davacının ileri sürdüğü Belediye tarafında mühürlenme vb. olgular davalı işverenin yükümlülüklerine uymadığı ve davacının işi yapamayacak durumda olduğunu kabule götürebilir. Nitekim 31.3.2011 tarihinden sonra davalının davacıya yaptığı bir bildirim de görülmemektedir. Gerek davacının borçlu temerrüdüne düştüğüne ilişkin getirilmiş bir kanıt olmadığından ( davalı davacının ileri sürdüğü hususların aksini kanıtlayan belge sunmamıştır) gerekse temerrüde bağlı olan fesih prosedürüne uymamaktadır. Borçlar Kanunu'ndaki düzenlemelerde iş sahibinin sözleşmeyi feshinin BK. m. 369'da düzenlendiği görülmektedir. İş sahibi BK m. 369 (TBK. m. 484) gereği o zamana kadar yapılan işin değeri ve müteahhidin kar yoksunluğunun tamamını ödemek suretiyle sözleşmeyi her zaman feshedebilir. Bu hakkın kullanımı için her hangi bir haklı sebep gerekmemektedir. Teknik incelemede tamamlanan iş için hakediş bedelleri toplamının 450.956 TL olduğu yönünde kanaat belirtilmiştir.
Davacı ikiz villanın verilmesini talep etmekte ise de sözleşmeye göre bu hükmün yerine getirilmesi için 1.000.000 TL' lık iş yapılması gerektiği anlaşılmaktadır. Davacının bu miktar işi yapmadan villa talep etme hakkının doğmayacağı düşünülmektedir.'' şeklinde beyan ve mütaalada bulunmuşlardır.
....Asliye Ticaret Mahkemesi'nce kök raporu hazırlayan bilirki...rden davacı ve davalı vekili itirazları, önceki bilirkişi raporu ve dosyadaki tüm deliller dikkate alınarak yapılan işlere karşılık davalının davacıya ödeme yapıp yapmadığı, cezai şart ve alacak faizi oranlarının ne olduğu, faizin hangi tarihte başladığı, bu hususların ve hak edişlerin de değerlendirilmesi babında ek rapor alınmıştır.
Bilirki...r anılı 15/07/2014 tarihli ek raporlarında özetle;
''Davacı sözleşmeye aykınlığın tespit ile 10.000 TL maddi 10.000 TL manevi tazminat talepli dava açmıştır.
Sözleşmenin cezai şartla ilgili m.4/son hükmüne göre yüklenici firma aldığı villaların işini tamamlayacak, işveren ise yüklenici firmanın tamamladığı alacağı villaları anahtar teslim olarak işbu sözleşme tarihinden itibaren 18 ay içinde yapıp teslim edecektir. Eğer bu süreç içinde teslim edilmezse her villa için aylık 1000 TL cezai şart ödeyecektir. Davacı cezai şartın davalıya gönderilen ihtarname tarihi olan 20/11/2011 tarihinden itibaren ticari işlerde uygulanacak en yüksek reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.
Hak ediş ödemesi ile ilgili sözleşmenin 3. maddesine göre hak ediş onaylanmış ise; en geç on gün içinde işveren tarafından yükleniciye ödeme yapılacaktır. Ödemelerin gecikmesi durumunda yüklenici firma tarafından aylık %5 vade farkı konularak fatura edilecektir.
Ancak sözleşmenin davacı tarafmdan işin durdurulması yoluyla feshedilmek istendiği fakat temerrüde bağlı hak kullanımı olan fesih hakkının usulüne uyulmadığı görülmektedir. Davalının bu arada sözleşmeyi feshettiği görülmektedir. Davalı her zaman işin bedeli vererek fesih hakkını kullanabilir. Bu bedelin 450.956.-TL olduğu görülmektedir.
Davacının cezai şart talep hakkı villa tesliminin sözleşme tarihinden itibaren 18 ay içinde yapılıp teslim edilmemesi halinde gündeme gelecektir. Sözleşmenin 3. maddesine göre davacının 31.3.2011 den itibaren altı adet ikiz villanın 1. aşama işlerini tamamladıktan sonra ücret talep etme hakkı doğmuştur. Davacı 20.9.2011 tarihinde ihtarname ile inşaatın 31.3.2011 de %80 tamamlandığını, Davalının yükümlülüklerine uymadığını, bu nedenle işverenden kaynaklanan nedenlerle inşaatın sürdürülemeyecek halde olduklarını belirterek işi durdurduklarını belirtmiştir. Görüldüğü gibi davacı dokuzuncu ayda çektiği ihtarda mart sonu itibariyle bitmesi gereken işin %80 tamamlandığını beyan etmektedir.
Davacının sözleşmeye uygun cezai şart ve ücret talep etmesi için sözleşmede bulunan takvime uygun işi yapmış olması gerekirdi. Bu nedenle bu hükümlerden yararlanmayacaktır.
Davalı ise 2.10.2011 itibariyle sözleşmeyi feshetmiş olduğundan belirlenen işin bedelini ve fesih tarihinden itibaren temerrüt faizi ile talep hakkı olacaktır. Davalı 450.956 TL. sini 02.10.2011 tarihinden itibaren hesap edilecek faizi ile ödemelidir. Manevi tazminat talebinin değerlendirilmesi Sayın mahkemenin takdirindedir.
Davalının itirazları bakımından dikkate alınması gereken hususlar: davalının ödeyeceği bedel sözleşmeye göre belirlenen her villa için 118.000 TL üzerinden değil, objektif değer üzerinden olacaktır. Çünkü sözleşme ilişkisi son bulmakla davacı da elde etmesi gereken menfaatleri elde edememektedir. Davacıya bir adet villanın ücrete mahsuben verildiği durumda sözleşme hükümsüz kaldığından bu tahsis işlemi de sebepsiz kalmaktadır. Ancak bu talep işbu davanın konusu değildir.'' şeklinde beyan ve mütalaada bulunmuşlardır.
Mahkememizce mevcut rapor hükme yeterli görülmediğinden iptal edilmeksizin heyet değişikliğine gidilerek hukukçu bilirkişi ..., mimar bilirkişi ..., İnşaatçı bilirkişi ... ve mali müşavir ... marifetiyle inceleme icra edilerek konuya ilişkin 24/12/2015 tarihli rapor teminle dosyamız arasına alınmıştır.
Bilirki...r anılı raporlarında özetle;
"Davacı ... Yapı İnşaat Taahhüt Turizm San. ve Dış Tic. A.Ş. alacak miktarı hususunda tespitler yapılmıştır. Yapılan bu tespitlerin davacı ... Yapı İnşaat Taahhüt Turizm San. Ve Dış Tic. A.Ş/nin ticari defter kayıtları üzerinden de görülmesi için davacı ... Yapı İnşaat Taahhüt Turizm San. Ve Dış Tic. A.Ş. vekillerine Ek:l'deki e-mail gönderilmiştir. Bu e-maile cevap olarak ise, davacı ... Yapı İnşaat Taahhüt Turizm San. Ve Dış Tic. A.Ş. yetkilisi ... ... imzalı bila tarihli yazı ekinde (Ek: 2); 2010 ve 2011 yılı kurumlar vergisi beyannamesi, 2010 ve 2011 yılı yevmiye defteri, defterikebir ve envanter defteri'nin açılış noter tasdik bilgileri gönderilmiştir.
Davacı... Yapı İnşaat Taahhüt Turizm San. Ve Dış Tic. A.Ş. iştigal konuları ile ilgili olarak 2010 yılında (önceki yıldan gelen devir ile birlikte) 1.561.407,45 TL tutarında Yarı Mamuller-Üretim faaliyeti gerçekleştirmiştir. Bunun da 731.323,30 Tl/sinin Satılan Mamüller Maliyetine aktarıldığı, yani, bu tutardaki üretiminin (inşaat faaliyetinin) karşılığında fatura düzenlenerek satışını gerçekleştirdiği görülmüştür. Yarı Mamuller-Üretim faaliyetinin kalan 830.084,15 TL'nin ise faturalandırılmasının, yani, satışın gerçekleşmediği ve bu bakiyenin de sonraki yıla devir ettiği görülmüştür.
Bu durumda da; üstte yapılan tespitler muvacehesinde, davacı ... Yapı İnşaat Taahhüt Turizm San. Ve Dış Tic. A.Ş/nin, davalı ... ... Konakları Konut Yapı Kooperatifi ile ilgili söz konusu sözleşme çerçevesinde yaptığı inşaat faaliyetinin rakamsal boyutlarının davacı ticari defter kayıtları üzerinden tespiti mümkün görülmemektedir.
İşveren: Davalı ... ... Konakları Konut Yapı Kooperatifi ile Yüklenici: davacı ... Yapı İnşaat Taahhüt Turizm San. Ve Dış Tic. A.Ş. arasında, 19.10.2010 tarihinde akdedilmiş olan sözleşmede; madde 2 - Sözleşmenin konusunun: İşverenin İstanbul ili, ... ilçesi, ... mahallesi, ... Çivi ağzı mevkiinde yaptırmakta olduğu;
1.Etap: ... Pafta ... Parsel üzerinde yapılacak 19 adet ikiz villadan, kalan 17 adet ikiz villanın, 2.Etap: ... Pafta ... Parsel üzerinde yapılacak 9 adet ikiz villanın,3.Etap: ... Pafta ... Parsel üzerinde yapılacak 2 adet ikiz villanın, 4.Etap: 1 Pafta 84 Parsel üzerinde yapılacak 4 adet ikiz villanın toplam 34 adet ikiz villadan, kalan 32 adet ikiz villanın, Bodrum kat + Zemin kat + 1. normal, katının kaba işi olduğu, madde 3-1. aşama özel şartlar: inşaatta hafriyat ve çatı işinin İşverene ait olduğu, İşin Süresinin; 17 adet ikiz villanın 6 adedinin 31.03.2011 tarihine kadar tamamlanacağı, ayda en az 1 adet ikiz villanın yapılması gerektiği, işin bedelinin; 1 adet ikiz villa için 118.000.-TL olduğu, işverenin yüklenici firmanın yapacağı işe karşılık 2 adet ikiz villayı (4 adet villa) anahtar teslimi olarak 1.000.000.-TL bedelle Yüklenici firmaya vereceği, hususlarının kabul ve taahhüt edildiği görülmektedir.
İhtarname ekinde sunulmuş olan hakediş raporunda: 1 adet ikiz villanın kaba inşaat metrajı; 869,58 m2 olarak hesap edilmiş olup, 1 adet ikiz villanın sözleşme bedeli olan 118.000,00.-TL'den; M2 maliyeti: 118.000,00.-TL / 869,58 m2 = 135,70.-TL olarak hesap edilmiş olduğu görülmüştür. Temel M2 maliyetinin ise bir kabulden yola çıkarak: 135,70.-TL x 1,50 = 135,70.-TL olarak hesap edilmiş olduğu görülmüştür. A5-A6 (A34-A33) Blokta: 148.089,41.-TL, A7-A8 (A32-A31) Blokta: 148.089,41.-TL, A9-A10 (A30-A29) Blokta: 148.089,41.-TL, 8.750,00.-TL, (Temel İzolasyon) 75.544,19.-TL, 99.449,10.-TL, ... pafta ... parselde 8.750,00.-TL, (Temel İzolasyon) Demir fiyat farkı 7.638,00.-TL, sözleşme dışı ilave işler 23.500,00.-TL, şantiye ofisi ve alt yapı 6.000,00 TL toplam 525.810,11 TL olarak hesap edilmiş olduğu görülmüştür.
Dosyaya sunulmuş ... 3. Noterliğinin 20.09.2011 tarih, ve ... yevmiye numaralı ihtarnamede: İhtar eden Yüklenici firma -davacı- ... Yapı İnşaat Taahhüt Turizm San. ve Dış Tic. A.Ş/nin, Muhatap İşveren -dayah- ... ... Konakları Konut Yapı Kooperatifini, ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... ... Mevkii, ... Pafta ..., ...., ..., ... Parseller üzerinde, sözleşmeye uygun olarak 20.10.2010 tarihinde sözleşmeye başlamış, 31.03.2011 tarihine kadar imalatı %80 oranında tamamlamış oldukları, işverenden kaynaklı çalıştırdıkları kalfa ve işçilerin ... ödemelerinin yapılmamış olması sebebiyle işçilerin işi bıraktıkları ve şantiyede işin aksadığı, hafriyatın sözleşme gereği işveren tarafından yapılması gerekirken bu işin aylarca geciktirilmiş olduğu, 22.03.2011 tarihinde ... Belediyesi tarafından, kendilerine inşaat yeri olarak gösterilen yerlerin ölçülerinde ruhsata aykırılık tespit edildiği için şantiyenin mühürlenmiş olduğu, yüklenici olarak 31.03.2011 tarihine kadar yaptıkları imalatları denetleyecek bir yapı denetim firması bulunmaması sebebiyle sağlıklı bir çalışma ortamı sağlanamamış olduğu, sözleşmeye göre, I. etapta inşaatın %80'ini tamamlamış olmalarına rağmen, yaptıkları işe karşılık alacakları ... Pafta ... Parsel üzerindeki, ... nolu 4 adet villanın (2 adet ikiz villa) yerlerinin belirlenmediği, tapuları verilmediği için yüklenici olarak yaptıkları yatırımın karşılığını alamamış oldukları, sayılan sebeplerden ötürü, kalan %20'lik imalatın tamamlanmasının beklenemeyeceği ve ekte sunulan 525.810,11 TL hakkediş tutarının en geç 15 gün içerisinde kendilerine ödenmesi, aksi halde kalan işin %1'i kadar aylık ceza uygulanarak ve yapılan işlerin aylık hakkedişleri tespit edilerek yapıldığı aydan itibaren %5 + KDV vade farkı uygulanarak icra takibi başlatacakları hususunda ihtar etmiş olduğu görülmektedir.
Dosyada bulunan ve taraflar arasında 02.10.2011 tarihinde düzenlenmiş bulunan, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2012/7 D.iş sayılı dosyasında yer alan, 06.04.2012 tarihli Bilirkişi Raporunun da dayanağını oluşturan "... ... Konakları Konut Yapı Kooperatifi ... İnşaaat" iş tespit tutanağında; ... parsel: 1 ve 2 nolu villaların; temel grobetonu ve yan duvar izolasyonunun tamamlanmış olduğu, 930 parsel: 5 ve 6 nolu villaların; 2. Bodrum kat, 1. Bodrum kat ve zemin katlarının betonlarının tamamlanmış olduğu, ... parsel: ... ve ... nolu villaların; 2. bodrum kat, 1. bodrum kat ve zemin katlarının betonlarının tamamlanmış olduğu, ... parsel: ... ve ... nolu villaların; 1. bodrum kat ve zemin katlarının betonlarının tamamlanmış olduğu, ... parsel: ... ve ... nolu villaların; 1. bodrum kat betonunun tamamlanmış olduğu, ... parsel: ... ve ... nolu villaların; temel grobetonu ve yan duvar izolasyonunun tamamlanmış olduğu, sahada; 4,5 bağ demir, 150 torba çimento, 1 araba kum, 22 paket asmolen strafor bulunduğu tespit edilerek imza altına alınmıştır. 2.5 tespit raporu: ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2012/7 D.iş sayılı dosyasında yer alan, 06.04.2012 tarihli bilirkişi raporunda aşağıdaki hususların tespit edilmiş olduğu görülmektedir.
Keşif esnasında dava konusu inşaat alanında herhangi bir çalışma olmadığı, -2 adet ikiz villanın temel kazısı ile 5-6, 7-8, 9-10, 11-12 olmak üzere 4 adet ikiz villanın temel kazıları ile kaba inşaatlarının ikmal edilmiş olduğu, geriye kalan 26 adet ikiz villanın temel kazılarının yapılmamış olduğu, ... parsel: 1 ve 2 nolu villaların; Temel grobetonu ve yan duvar izolasyonunun tamamlanmış olduğu, 930 parsel: 5 ve 6 nolu villaların; 2. bodrum kat, 1. bodrum kat ve zemin katlarının kaba inşaatlarının tamamlanmış olduğu, ... parsel: 7 ve 8 nolu villaların; 2. bodrum kat, bodrum kat ve zemin katlarının kaba inşaatlarının tamamlanmış olduğu, ... parsel: 9 ve 10 nolu villaların; 1. bodrum kat, zemin kat katlarının kaba inşaatlarının ve 1. normal kat kolon imalatlarının tamamlanmış olduğu, ... parsel: 11 ve 12 nolu villaların; 1. bodrum kat betonunun ve zemin kat kolonlarının tamamlanmış olduğu, ... parsel: 13 ve 14 nolu villaların; temel grobetonu ve yan duvar izolasyonunun tamamlanmış olduğu, dosyada mevcut, taraflar arasında imzalanmış, 02.10.2011tarihli tespit tutanağında; yapının bodrum katının: 13,60 m. x 11,40 m. = 155,04 m2, yapının zemin katının: 13,60 m. x 8,10 m. = 110,16 m2, yapının 1. normal katının: 13,60 m. x 8,10 m. = 110,16 m2. toplam 375,36 m2 bürüt alanlı olduğu, sözleşmeye göre m2 birim fiyatının: 118.000,00.-TL / 375,36 m2 = 314.-TL/m2 olduğu, villaların imalat bedelleri toplamının 434.606.-TL, taraflar arasında imzalanmış,02.10.2011tarihli tespit tutanağı ile belirlenmiş inşaat malzemelerinin toplam bedelinin (nakliye dahil) 16.350.-TL olduğu ve toplam tutarın: 450.956.-TL olduğu belirtilmiştir.
Dosyada onaylı proje bulunmamaktadır. Ancak ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D.iş sayılı dosyasında yer alan, 06.04.2012 tarihli bilirkişi raporunda; tasdikli projesinde: yapının bodrum katının: 152,54 m2, yapının zemin katının: 101,25 m2, yapının 1. normal katının: 105,97 m2. toplam 359,76 m2 bürüt alanlı olduğu belirtilmiştir.
Keşif günü "... ... Konakları Konut Yapı Kooperatifi" şantiyesinde yaptığımız incelemede; 1 adet ikiz villanın ince işçilikleriyle birlikte tamamlanmış olduğu (1 nolu fotoğraf), 1 adet ikiz villanın kaba inşaatının tamamlanmış olup, dış sıvasının tamamlanmış olduğu (1 nolu fotoğraf), 3 adet ikiz villanın kaba inşaatının tamamlanmış olup, dış sıvasının tamamlanmış olduğu (1 nolu fotoğraf), 1 adet ikiz villanın kaba inşaatının tamamlanmış olduğu (2 nolu fotoğraf), 1 adet ikiz villanın kaba inşaatının tamamlanmış olup, dış sıvasının tamamlanmış olduğu (2 nolu fotoğraf), 1 adet ikiz villanın kaba inşaatının tamamlanmış olup, dış cephe kaplama çalışmasının devam etmekte olduğu (2 nolu fotoğraf), 1 adet ikiz villanın kaba inşaatının tamamlanmış olduğu (3 nolu fotoğraf), 1 adet ikiz villanın 1. Normal kat tuğla işinin eksik olduğu (3 nolu fotoğraf), 1 adet ikiz villanın zemin kat ve 1. normal kat tuğla işinin eksik olduğu (4 nolu fotoğraf), 2adet ikiz villanın kaba inşaatının tamamlanmış olduğu (5 nolu fotoğraf) görülmüştür. Dosyada onaylı proje ve vaziyet planı bulunmaması sebebiyle, yukarıda inşaat durum tespiti yapılmış villaların, hangi adada bulunduğu ve ikiz villaların numaralarının tespiti mümkün olmamıştır.
Heyetimiz, taraflar arasında akdedilmiş sözleşmenin feshedilmiş olması, davacı firmanın şantiyede son yapmış olduğu imalatların, ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... D.iş sayılı dosyasında yer alan, 06.04.2012 tarihli bilirkişi raporunda yer alıyor olması sebebiyle, bu rapordaki inşaat durumu dosyada mevcut, taraflar arasında imzalanmış, 02.10.2011tarihli tespit tutanağında; Yapının bodrum katının: 13,60 m. x 11,40 m. = 155,04 m2, yapının zemin katının: 13,60 m. x 8,10 m. = 110,16 m2, yapının 1. normal katının: 13,60 m. x 8,10 m. = 110,16 m2. toplam 375,36 m2 bürüt alanlı olduğu belirtilmiştir.
Sözleşmeye göre m2 birim fiyatı: 118.000,00.-TL / 375,36 m2 = 314.-TL/m2 olmaktadır. ... parsel: 1 ve 2 nolu villaların; temel grobetonu ve yan duvar izolasyonunun tamamlanmış olduğu, ... parsel: 5 ve 6 nolu villaların; 2. bodrum kat, 1. bodrum kat ve zemin katlarının kaba inşaatlarının tamamlanmış olduğu, ... parsel: 7 ve 8 nolu villaların; 2. Bodrum kat, 1. bodrum kat ve zemin katlarının kaba inşaatlarının tamamlanmış olduğu, ... parsel: 9 ve 10 nolu villaların; 1. bodrum kat, zemin kat katlarının kaba inşaatlarının ve 1. normal kat kolon imalatlarının tamamlanmış olduğu, ... parsel: 11 ve 12 nolu villaların; 1. bodrum kat betonunun ve zemin kat kolonlarının tamamlanmış olduğu, ... parsel: 13 ve 14 nolu villaların; temel grobetonu ve yan duvar izolasyonunun tamamlanmış olduğu, ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... D.iş sayılı dosyasında yer alan, 06.04.2012 tarihli Bilirkişi Raporunda tespit edilmiş olup, aşağıda bu tespit üzerinden bedel hesabı yer almaktadır.
... parsel: 1 ve 2 nolu villaların; temel grobetonu ve yan duvar izolasyonu tamamlanmış olup, 13,60 m. x 11,40 m. = 155,04 m2 bürüt alanlı olan yerin grobeton, membranlı izolasyon ve iki sıra tuğla duvar örülmesi maliyeti: 155,04 m2 x 50,00.-TL/m2 = 7.752,00 TL, ... parsel: 5 ve 6 nolu villaların; 2. bodrum kat (155,04 m2), 1. bodrum kat (155,04 m2) ve zemin katlarının (110,16 m2) kaba inşaatlarının tamamlanmış olup, 420,24 m2 olan toplam inşaat alanının kaba inşaat maliyeti: 420,24 m2 x 314,00.-TL/m2 = 131.955,00.-TL, ... parsel: 7 ve 8 nolu villaların; 2. bodrum kat (155,04 m2), 1. bodrum kat (155,04 m2) ve zemin katlarının (110,16 m2) kaba inşaatlarının tamamlanmış olup, 420,24 m2 olan toplam inşaat alanının kaba inşaat maliyeti: 420,24 m2 x 314,00.-TL/m2 = 131.955,00.-TL, ... parsel: 9 ve 10 nolu villaların; 1. bodrum kat (155,04 m2) ve zemin katlarının (110,16 m2) kaba inşaatlarının ve 1. normal kat kolon (110,16 m2/3= 37 m2) imalatlarının tamamlanmış olup, 302,20 m2 olan toplam inşaat alanının kaba inşaat maliyeti: 302,20 m2 x 314,00.-TL/m2 = 94.891,00.-TL, 930 parsel: 11 ve 12 nolu villaların; 1. bodrum kat (155,04 m2) ve zemin kat kolon (110,16 m2/3= 37 m2) imalatlarının tamamlanmış olup, 192,04 m2 olan toplam inşaat alanının kaba inşaat maliyeti: 192,04 m2 x 314,00.-TL/m2 = 60.301,00.-TL ... parsel: 13 ve 14 nolu villaların; temel grobetonu ve yan duvar izolasyonunun tamamlanmış 13,60 m. x 11,40 m. = 155,04 m2 bürüt alanlı olan yerin grobeton, membranlı izolasyon ve iki sıra tuğla duvar örülmesi maliyeti: 155,04 m2 x 50,00.-TL/m2 = 7.752,00.-TL, inşaat toplam bedeli: (7.752,00.-TL) x 2 + (131.955,00.-TL) x 2 + 94.891,00.-TL + 60.301,00.-TL= 434.606,00.-TL olarak hesap ve takdir edilmiştir.
Tespit tutanağında belirlenen miktarlar itibariyle malzeme bedeli: 4,5 bağ Demir: 4,5 bağ x 2 ton = 9 ton, 9.000 kg x l,5.-TL/kg = 13.500.-TL, 150 torba Çimento: 150 torba x 50 kg = 7.500 kg, 7,5 tn x 200.-TL/tn = 1.500.-TL, 1 araba kum: 10 m3 x 70.-TL/ m2 = 700.-TL, 22 paket asmolen Strafor: 22 paket x 75.-TL/m2 = 1.650.-TL, malzeme toplam bedeli: 13.500.-TL + 1.500.-TL + 700.-TL + 1.650.-TL= 17.350,00.-TL (tespit raporunda sehven 16.350,00.-TL olarak yazılmış) olarak hesap ve takdir edilmiştir.
Davacı yüklenici ... Yapı İnşaat Taahhüt Turizm San. ve Dış Tic. A.Ş. tarafından yapılmış bulunan imalatların toplam bedelleri: 434.606,00.-TL + 17.350,00.-TL = 451.956,00.-TL (tespit raporunda sehven 450.956,00.-TL olarak yazılmış) olarak hesap ve takdir edilmiştir.
Heyetimiz, 06.04.2012 tarihli raporda belirlenmiş olan bedelleri, kadri marufunda bularak, davacı yüklenici ... Yapı İnşaat Taahhüt Turizm San. Ve Dış Tic. A.Ş. tarafından yapılmış inşaat işleri bedeli ile şantiyeye getirilmiş bulunan malzeme bedelleri toplamının, dava tarihi itibariyle değerinin; 451.956,00.-TL (tespit raporunda sehven 450.956,00.-TL olarak yazılmış) olduğunu hesap ve takdir etmiştir.
Dava, inşaat sözleşmesinin ihlalinden doğan maddi ve manevi zararın tazmini istemine ilişkin olup TBK. 470 ve sonraki maddelerine ilişkin bulunmaktadır. Davacı vekili 17.08.2012 havale tarihli dilekçesinde, müvekkili yüklenici ile işveren Kooperatif arasında 19.10.2010 havale tarihli olarak akdedilen inşaat sözleşmesinde 34 adet ikiz villanın her parselin bir etap kabul edilerek üç etapta yapılmasının kararlaştırıldığını, davalı işverenin üzerine düşen edimleri yerine getirmemesi nedeniyle inşaatı durdurmak zorunda kaldığını ileri sürerek fazlaya dair talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydıyla 10.000 TL maddi ve 10.000 TL manevi tazminatın ihtarname tarihi 20.11.2011 den itibaren en yüksek reeskont faizi ile birlikte tahsilini istemiş; ayrıca davacı yüklenici vekili verdiği 01.10.2014 harç ikmal tarihli dilekçe ile, davayı ıslah ederek müddeabih değerini 440.956 TL artırarak 450.956 TL' ye çıkarmış ve tahsili isteminde bulunmuştur.
Davalı Kooperatif ile davacı Anonim Şirket arasında 19.10.2010 tarihli inşaat sözleşmesi düzenlenmiş ve imzalanmıştır. Sözleşmenin taraflarından davacı ... YAPI A.Ş. yüklenici, davalı ... Yapı Kooperatifi arsa sahibi işverendir. Karşılıklı edimleri içeren sözkonusu inşaat sözleşmesinin 2.maddesi "İşin Konusu" başlıklı olup İşveren'in İstanbul ili ... ilçesi, ... mahallesi, ... çivi ağzı mevkiinde yaptırmakta olduğu toplam 34 adet ikiz villadan kalan 32 adet ikiz villanın her parsel bir etap kabul edilerek 3 aşamada yapılmasına ilişkindir. Sözleşmenin 2. maddesi hükmüne göre ilk olarak 6 adet villanın kaba olarak 31.03.2011 tarihine kadar tamamlanıp teslim edilmesi ve her bir ikiz villa için 118.000 TL ödenmesi gerekmektedir.
Sözleşmenin madde 3, bölüm 1 de belirtildiği üzere yapılacak kaba inşaat işinin bir adet ikiz villa için işveren tarafından yükleniciye ödenecek bedel 118.000 TL olduğu kararlaştırılmıştır. Ayrıca işveren, yüklenici firmanın yapacağı işe karşılık iki adet ikiz villayı anahtar teslim olarak 1.000.000 TL bedelle yüklenici firmaya verecek ve yüklenicinin hak edişlerinden işverenin uyguladığı muhasebe esaslarına göre düşümü yapılacağı sözleşmede öngörülmüştür.
Taraflar arasındaki inşaat sözleşmesinin madde 4/son hükmü cezai şart alacağına ilişkin olup, buna göre; "Yüklenici firma öncelikle aldığı villaların işini tamamlayacak, işveren ise yüklenici firmanın tamamladığı alacağı villaları anahtar teslimi olarak işbu sözleşme tarihinden itibaren 18 ay içerisinde yapıp teslim edecektir. Eğer bu süreç içerisinde teslim edemez ise her villa için aylık 1.000 TL cezai şart ödeyecektir." Madde içeriğinden anlaşıldığı üzere cezai şart borçlusu inşaatı zamanında teslim edemeyen yüklenici davacı olduğu anlaşılmaktadır.
Esasen davacı yüklenici işverene keşide ettiği ... 3.Noterliğinin 20.09.2011 tarih ve ...5 yevmiye numaralı ihtarnamesi ile "...ekte sunduğumuz 525.810,11 TL hak ediş tutarının tarafımıza ödenmesi..." denildiği ve dava konusunun da bu miktara ilişkin bulunduğu görülmektedir. Davanın cezai şart alacağı ile bir alakası olmadığı anlaşılmıştır. Nitekim davacının noter ihtarnamesine ekli toplam 525.810.11 TL tutarlı "Hakediş Raporu" da bunu açıkça göstermektedir. Davanın konusu ve müddeabih hak ediş tutarının tahsili için işbu dava açılmış bulunmaktadır.
Davacı yüklenici, ihtarnamesinde sözleşme şartlarına uygun olarak çalışmaya başladığı 20.10.2010 tarihinden 31.03.2011 tarihine kadar imalatı %80 oranında tamamladıklarını, ancak davalının işveren olarak ... işyeri açılış işlemi yapmadığı için yüklenici firma olarak taşeron açılışı yapılamadığını, sigorta imkanı bulunamadığını, hafriyatın davalıca aksamalarla yerine getirildiğini ve ruhsata aykırılık nedeniyle inşaatın Belediye tarafından mühürlendiğini ve hakediş ödemelerinin yapılmadığını belirtmiştir. Davalı ise, teslimi gereken 6 adet ikiz villanın süresinde teslim edilmediğini, davacı ihtarının kendilerine 26.09.2011 tarihinde tebliğ edildiğini, aksaklıklar bildirilmeyerek imalata devam olunduğunu ve zamanında villaların teslim edilmediğinden pazarlama süresinin de kaçırıldığını belirterek sözleşmeyi süre vermeksizin feshettiği görülmüştür.
Davalı işveren tarafından inşaat sözleşmesi, davacı yüklenicinin edimlerini yerine getirmemesi ve kısmen yerine getirmiş olduğunu ileri sürerek fesih yoluna gitmiştir. Sözleşmede inşaata başlama, bitirme ve teslim süresi tarih olarak kısmen belirlenmemiş olmakla yüklenicinin sözleşmeyi imzaladıktan sonra işe başlaması ve kararlaştırılan sürede bitirmesi asıldır. Yüklenici davacı, işsahibi tarafından ancak verilecek uygun bir süre verilerek tebliğ edilecek ihtarname ile temerrüde düşürülebilir. Oysa dosya içeriği delillerle görülmektedir ki, uygun bir süre verilerek fesih yapılmadığından fesih haksız olup ,ayrıca fesih için süre verilmesini gerektirmeyen bir durum da görülmemektedir.
Davalının inşaat sözleşmesini olayların akışına göre TBK 484 m. uyarınca feshettiği kabul edilebilir. Dava konusu eser tamamlanmış değildir. TBK m.484 uyarınca işsahibi,eserin tamamlanmasından önce yapılmış olan kısmın karşılığını ödemek ve yüklenicinin bütün zararlarını gidermek koşuluyla sözleşmeyi feshedebilir. Tek fıkradan oluşan 484. maddesinde, eser sözleşmesinin tazminat karşılığında feshi düzenlenmiştir. Gerçekten, öğretide (doktrinde) ve uygulamada kabul edildiği gibi, işsahibi eser sözleşmesini tek yanlı olarak feshederse, yüklenicinin bütün zararlarını, teknik bir anlatımla, onun ifaya olan menfaatini (olumlu zararını) gidermek zorundadır. Kural olarak eser sözleşmelerinde yapılan eser bitmezden önce işsahibi yapılmış olan kısmın bedelini vermek ve yüklenicinin olumlu zararını en üst düzeyde karşılamak koşuluyla sözleşmeyi feshetmeye hakkı vardır. (TBK m.484) Davalı işveren yükleniciye eserin yapılan kısmına ait bedeli 450.956 TL faizi ile birlikte ödemek durumundadır. Ancak bu miktarın ayrıca davacı ticari defter kayıtları ve belgeleri ile doğrulanması gerekir.
Diğer taraftan, her türlü inşaat ticari bir iş olup, aynı kanunun 19/2.maddesinde bir taraf için ticari olan işin diğer taraf için de ticari iş olduğu kabul edilmiş ve bu gibi durumlarda istek halinde banka ıskonto haddi üzerinden temerrüt faizine hükmedilmesi gerekir. Kaldı ki dava tarafları ticaret şirketleridir. Davalının temerrüde düştüğü tarihin tespiti için kendisine" tebliğ edilen ihtarnamenin dosyaya tebliğ şerhli olarak ibraz edilmesi ve tebliğ tarihine verilen sürenin ilave edilmesi gerekir. Ancak davalı taraf, davacı tarafından gönderilen ihtarnamenin kendilerine 26.09.2011 tarihinde tebliğ edildiğini bildirdiğinden verilen 15 günlük ödeme süresi eklendiğinde temerrüt tarihi 11.10.2011 olarak bulunmaktadır ki bu tarihten itibaren değişen oranlarda banka reeskont faizi ile birlikte tahsiline karar vermek gerektiği kanaatine varılmıştır.'' şeklinde beyan ve mütalaada bulunmuşlardır,
Davacı vekili mahkememize sunmuş olduğu 11/03/2016 tarihli ıslah dilekçesi ile; 10.000TL maddi tazminat alacağını, 440.956,00TL arttırarak, 450.956,00TL olarak ıslah etmiştir.
Mahkememizce mevcut bilirkişi heyetine kooperatif bilirkişisi ...'in de dahil edilerek gerek kooperatif kayıtları üzerinde gerektiğinde yerinde inceleme yetkisi de kullanılarak kooperatif hissesine isabet eden villanın fesih tarihi ve dava tarihi itibarıyla ayrı ayrı imalat oranları itibariyle değerinin tespiti, yine davacı yanın kooperatif üyeliğine ilişkin itirazlartıın kooperatif kayıtlarında değerlendirilmesi suretiyle alternatifli olarak davacı taraf şirket temsilcisi adına yapılan kooperatif hissesi değerinin mahsubu suretiyle var ise davacı alacağının itirazlarla karşılanarak belirlenmesi babında alınan 07/12/2016 tarihli ek rapor teminle dosyamız arasına alınmıştır.
Bilirki... anılı ek raporlarında özetle;
"Önceki raporlarda da belirtildiği gibi davanın esası davacı inşaat şirketi ile davalı kooperatif arasında yapılmış bulunan 19/10/2010 tarihli sözleşmeye dayanmaktadır. Kooperatiflerde sözleşme yapma yetkisi; kooperatif yönetim kurullarına ait bulunmaktadır. Dolayısı ile kooperatife ait inşaatların yapımı sözleşmelerini tanzim etme yetkisi de yönetim kurullarına aittir. Ancak gerek 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu, gerekse konut yapı kooperatifleri anasözleşmelerindeki düzenlemelere göre kooperatif konutları üzerinde tasarruf etme hak ve yetkisi yönetim kurullarına ait bir yetki değildir. K.K.42. md. ve anasözleşmenin 23'ncü maddeleri gereğince kooperatife ait gayrimenkuller hakkında karar verme yetkisi münhasıran genel kurullara aittir ve yönetim kurulları kooperatife ait gayrimenkullerin alış ve satış şartlarını belirleyemeyeceği gibi fiyatlarını da belirleyemez. Genel kurula ait olan bu yetki başka bir organa da devredilemez.
Somut olayda 19/10/2010 tarihli sözleşme kooperatif yönetim kurulu tarafından imzalanmış ve sözleşmenin genel kurul tarafından onaylandığına dair bir belge sunulmamıştır
Mevcut durumda 19/10/2010 tarihli sözleşmenin 3'ncü maddesinin ikinci fıkrasında yazılı olan (İşveren yüklenici firmanın yapacağı işin bedeline karşılık 2 adet ikiz villayı anahtar teslim olarak 1.000,00 TL bedelle yüklenici firmaya verecek ve yüklenici firmanın hak edişlerden işverenin muhasebe sistemine göre mahsup edecektir) şeklindeki hüküm kooperatif açısından geçerli ve bağlayıcı bir hüküm olmayacaktır. Bunun dışında yüklenici firma yapmış olduğu işin parasal karşılığını talep etme hakkına sahip olacaktır. Kök raporda da bu bedel 451.956,00 TL. olarak belirlenmiştir.
Bunun dışında davalı kooperatif 20/11/2010 tarihli 34 no.lu yönetim kurulu kararı ile müteahhit firmanın hakim ortağı olan ... ...'i kooperatif ortaklığına kabul etmiş bulunmaktadır. Bu ortaklığın yapılan inşaat işlerinin maliyeti veya müteahhit ödemeleri ile bir ilişkisi yoktur. Kooperatifteki diğer ortaklar gibi ... ...'te ortaklıktan doğan aidat borçlarını ödemek mecburiyetinde olacaktır. Zira ... ...'in ortaklığı genel kurulca karara bağlanmış bir sabit fiyat ortaklığı değildir. Kooperatiflerde bazı ortakların herhangi bir aidat ödemeden veya bir kereye mahsus muayyen bir aidatı ödemek sureti ile diğer ödemelerden muaf tutularak oluşturulan ortaklıklara sabit fiyatlı ortaklık adı verilmekte olup, bu biçimdeki ortaklıklar ancak genel kurul kararı ile tesis edilebilir. Somut olayda ... ...'in ortaklığı bu şekilde tesis edilmiş bir ortaklık olmayıp, ... ... de diğer ortaklar gibi ve diğer ortaklar kadar bir aidatı ödemek durumunda olan bir kooperatif ortağı sayılacaktır. Bu husus esasen mevcut davanın dışında ayrı bir dava konusu olabilecek bir olgudur. Sonuç olarak; 24/12/2015 tarihli kök raporumuzdaki değerlendirmelerde bir değişiklik yoktur.'' şeklinde beyan ve mütalaada bulunmuşlardır.
Dava; davacı yüklenici ile davalı iş sahibi kooperatif arasında akdedilen 19/10/2010 tarihli bir inşaat yapım sözleşmesinin ihlalinden doğan maddi ve manevi zararın tazmini istemine ilişkindir. Davalı taraf davanın reddini savunmuştur.
Taraflar arasında;davacı ... YAPI A.Ş. yüklenici, davalı ... Yapı Kooperatifi arsa sahibi işveren olarak yer aldığı "İşveren'in İstanbul ili ... ilçesi, ... mahallesi, ... çivi ağzı mevkiinde yaptırmakta olduğu toplam 34 adet ikiz villadan kalan 32 adet ikiz villanın her parsel bir etap kabul edilerek 3 aşamada yapılmasına ilişkindir. Sözleşmenin 2. maddesi hükmüne göre ilk olarak 6 adet villanın kaba olarak 31.03.2011 tarihine kadar tamamlanıp teslim edilmesi ve her bir ikiz villa için 118.000 TL ödenmesi" konulu ve 19.10.2010 tarihli inşaat sözleşmesi imzalandığı hususunda herhangi bir ihtilaf bulunmamaktadır.
Taraflar arasındaki sözleşmede "1.Etap: ... Pafta ... Parsel üzerinde yapılacak 19 adet ikiz villadan, kalan 17 adet ikiz villanın, 2.Etap: ... Pafta ... Parsel üzerinde yapılacak 9 adet ikiz villanın,3.Etap: 1 Pafta ... Parsel üzerinde yapılacak 2 adet ikiz villanın,4.Etap: 1 Pafta ... Parsel üzerinde yapılacak 4 adet ikiz villanın toplam 34 adet ikiz villadan, kalan 32 adet ikiz villanın, Bodrum kat + Zemin kat + 1. normal, katının kaba işi olduğu, madde 3-1. aşama özel şartlar: inşaatta hafriyat ve çatı işinin İşverene ait olduğu, İşin Süresinin; 17 adet ikiz villanın 6 adedinin 31.03.2011 tarihine kadar tamamlanacağı, ayda en az 1 adet ikiz villanın yapılması gerektiği, işin bedelinin; 1 adet ikiz villa için 118.000.-TL olduğu, işverenin yüklenici firmanın yapacağı işe karşılık 2 adet ikiz villayı (4 adet villa) anahtar teslimi olarak 1.000.000.-TL bedelle Yüklenici firmaya vereceği, hususlarının kabul ve taahhüt edildiği" hususlarının kararlaştırıldığı görülmüştür.
Taraflar arasındaki ihtilaf; davalı iş sahibinin sözleşmeyi haklı nedenle feshedip etmediği, yüklenicinin usulüne uygun temerrüte düşürülüp düşürülmediği, davacı yüklenicinin hak ediş alacağının olup olmadığı, varsa miktarı ve manevi tazminat talebinin yasal şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarına ilişkindir.
Dava, eser sözleşmesine ilişkin olmakla; mahkememizce öncelikle eser sözleşmesiyle ilgili yasal düzenleme ilişkin olarak inceleme yapılmasında fayda mülahaza edilmiştir.
Eser sözleşmeleri Türk borçlar kanununun 470-486. Maddeleri arasında düzenlenmiştir
MADDE 470- Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, işsahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.
MADDE 471- Yüklenici, üstlendiği edimleri işsahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır.
Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken meslekî ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır.
Yüklenici, meydana getirilecek eseri doğrudan doğruya kendisi yapmak veya kendi yönetimi altında yaptırmakla yükümlüdür. Ancak, eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin kişisel özellikleri önem taşımıyorsa, işi başkasına da yaptırabilir.
Aksine âdet veya anlaşma olmadıkça yüklenici, eserin meydana getirilmesi için kullanılacak olan araç ve gereçleri kendisi sağlamak zorundadır.
MADDE 472- Malzeme yüklenici tarafından sağlanmışsa yüklenici, bu malzemenin ayıplı olması yüzünden işsahibine karşı, satıcı gibi sorumludur.
Malzeme işsahibi tarafından sağlanmışsa yüklenici, onları gereken özeni göstererek kullanmakla ve bundan dolayı hesap ve artanı geri vermekle yükümlüdür.
Eser meydana getirilirken, işsahibinin sağladığı malzemenin veya eserin yapılması için gösterdiği yerin ayıplı olduğu anlaşılır veya eserin gereği gibi ya da zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek başka bir durum ortaya çıkarsa, yüklenici bu durumu hemen işsahibine bildirmek zorundadır; bildirmezse bundan doğacak sonuçlardan sorumlu olur.
MADDE 473- Yüklenicinin işe zamanında başlamaması veya sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirmesi ya da işsahibine yüklenemeyecek bir sebeple ortaya çıkan gecikme yüzünden bütün tahminlere göre yüklenicinin işi kararlaştırılan zamanda bitiremeyeceği açıkça anlaşılırsa, işsahibi teslim için belirlenen günü beklemek zorunda olmaksızın sözleşmeden dönebilir.
Meydana getirilmesi sırasında, eserin yüklenicinin kusuru yüzünden ayıplı veya sözleşmeye aykırı olarak meydana getirileceği açıkça görülüyorsa, işsahibi bunu önlemek üzere vereceği veya verdireceği uygun bir süre içinde yükleniciye, ayıbın veya aykırılığın giderilmesi; aksi takdirde hasar ve masrafları kendisine ait olmak üzere, onarımın veya işe devamın bir üçüncü kişiye verileceği konusunda ihtarda bulunabilir.
MADDE 474- İşsahibi, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve ayıpları varsa, bunu uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır.
Taraflardan her biri, giderini karşılayarak, eserin bilirkişi tarafından gözden geçirilmesini ve sonucun bir raporla belirlenmesini isteyebilir.
MADDE 475- Eserdeki ayıp sebebiyle yüklenicinin sorumlu olduğu hâllerde işsahibi, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir:
1. Eser işsahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme.
2. Eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme.
3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere, eserin ücretsiz onarılmasını isteme.
İşsahibinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.
Eser, işsahibinin taşınmazı üzerinde yapılmış olup, sökülüp kaldırılması aşırı zarar doğuracaksa işsahibi, sözleşmeden dönme hakkını kullanamaz.
MADDE 476- Eserin ayıplı olması, yüklenicinin açıkça yaptığı ihtara karşın, işsahibinin verdiği talimattan doğmuş bulunur veya herhangi bir sebeple işsahibine yüklenebilecek olursa işsahibi, eserin ayıplı olmasından doğan haklarını kullanamaz.
MADDE 477- Eserin açıkça veya örtülü olarak kabulünden sonra, yüklenici her türlü sorumluluktan kurtulur; ancak, onun tarafından kasten gizlenen ve usulüne göre gözden geçirme sırasında fark edilemeyecek olan ayıplar için sorumluluğu devam eder.
İşsahibi, gözden geçirmeyi ve bildirimde bulunmayı ihmal ederse, eseri kabul etmiş sayılır.
Eserdeki ayıp sonradan ortaya çıkarsa işsahibi, gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorundadır; bildirmezse eseri kabul etmiş sayılır.
MADDE 478- Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmişse, bu sebeple açılacak davalar, teslim tarihinden başlayarak, taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın; taşınmaz yapılarda ise beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa, ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar.
MADDE 479- İşsahibinin bedel ödeme borcu, eserin teslimi anında muaccel olur.
Eserin parça parça teslim edilmesi kararlaştırılmış ve bedel parçalara göre belirlenmişse, her parçanın bedeli onun teslimi anında muaccel olur.
MADDE 480- Bedel götürü olarak belirlenmişse yüklenici, eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlüdür. Eser, öngörülenden fazla emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile yüklenici, belirlenen bedelin artırılmasını isteyemez.
Ancak, başlangıçta öngörülemeyen veya öngörülebilip de taraflarca göz önünde tutulmayan durumlar, taraflarca belirlenen götürü bedel ile eserin yapılmasına engel olur veya son derece güçleştirirse yüklenici, hâkimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bu mümkün olmadığı veya karşı taraftan beklenemediği takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir. Dürüstlük kurallarının gerektirdiği durumlarda yüklenici, ancak fesih hakkını kullanabilir.
Eser, öngörülenden az emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile işsahibi, belirlenen bedelin tamamını ödemekle yükümlüdür.
MADDE 481- Eserin bedeli önceden belirlenmemiş veya yaklaşık olarak belirlenmişse bedel, yapıldığı yer ve zamanda eserin değerine ve yüklenicinin giderine bakılarak belirlenir.
MADDE 482- Başlangıçta yaklaşık olarak belirlenen bedelin, işsahibinin kusuru olmaksızın aşırı ölçüde aşılacağı anlaşılırsa işsahibi, eser henüz tamamlanmadan veya tamamlandıktan sonra sözleşmeden dönebilir.
Eser, işsahibinin arsası üzerine yapılıyorsa işsahibi, bedelden uygun bir miktarın indirilmesini isteyebileceği gibi, eser henüz tamamlanmamışsa, yükleniciyi işe devamdan alıkoyarak, tamamlanan kısım için hakkaniyete uygun bir bedel ödemek suretiyle sözleşmeyi feshedebilir.
MADDE 483- Eser teslimden önce beklenmedik olay sonucu yok olursa işsahibi, eseri teslim almada temerrüde düşmedikçe yüklenici, yaptığı işin ücretini ve giderlerinin ödenmesini isteyemez. Bu durumda malzemeye gelen hasar, onu sağlayana ait olur.
Eserin işsahibince verilen malzeme veya gösterilen arsanın ayıbı veya işsahibinin talimatına uygun yapılması yüzünden yok olması durumunda yüklenici, doğabilecek olumsuz sonuçları zamanında bildirmişse, yaptığı işin değerini ve bu değere girmeyen giderlerinin ödenmesini isteyebilir. İşsahibinin kusuru varsa, yüklenicinin ayrıca zararının giderilmesini de isteme hakkı vardır.
MADDE 484- İşsahibi, eserin tamamlanmasından önce yapılmış olan kısmın karşılığını ödemek ve yüklenicinin bütün zararlarını gidermek koşuluyla sözleşmeyi feshedebilir.
MADDE 485- Eserin tamamlanması, işsahibi ile ilgili beklenmedik olay dolayısıyla imkânsızlaşırsa yüklenici, yaptığı işin değerini ve bu değere girmeyen giderlerini isteyebilir.
İfa imkânsızlığının ortaya çıkmasında işsahibi kusurluysa, yüklenicinin ayrıca tazminat isteme hakkı vardır.
MADDE 486- Yüklenicinin kişisel özellikleri göz önünde tutularak yapılmış olan sözleşme, onun ölümü veya kusuru olmaksızın eseri tamamlama yeteneğini kaybetmesi durumunda kendiliğinden sona erer. Bu durumda işsahibi, eserin tamamlanan kısmından yararlanabilecek ise, onu kabul etmek ve karşılığını vermekle yükümlüdür.
Eser sözleşmesine ilişkin bu yasal düzenlemelerin ertelenmesini sonrası somut olay değerlendirildiğinde ;
Mübrez raporda da ifade edildiği üzere dava; hak ediş tutarının ve manevi tazminatın tahsili için açılmış bulunmaktadır.
Davacı yüklenici, ihtarnamesinde sözleşme şartlarına uygun olarak çalışmaya başladığı 20.10.2010 tarihinden 31.03.2011 tarihine kadar imalatı %80 oranında tamamladıklarını, ancak davalının işveren olarak ... işyeri açılış işlemi yapmadığı için yüklenici firma olarak taşeron açılışı yapılamadığını, sigorta imkanı bulunamadığını, hafriyatın davalıca aksamalarla yerine getirildiğini ve ruhsata aykırılık nedeniyle inşaatın Belediye tarafından mühürlendiğini ve hakediş ödemelerinin yapılmadığını belirtmiştir. Davalı ise, teslimi gereken 6 adet ikiz villanın süresinde teslim edilmediğini, davacı ihtarının kendilerine 26.09.2011 tarihinde tebliğ edildiğini, aksaklıklar bildirilmeyerek imalata devam olunduğunu ve zamanında villaların teslim edilmediğinden pazarlama süresinin de kaçırıldığını belirterek sözleşmeyi süre vermeksizin feshettiği görülmüştür.
Davalı işveren tarafından inşaat sözleşmesi, davacı yüklenicinin edimlerini yerine getirmemesi ve kısmen yerine getirmiş olduğunu ileri sürerek fesih yoluna gitmiştir. Sözleşmede inşaata başlama, bitirme ve teslim süresi tarih olarak kısmen belirlenmemiş olmakla yüklenicinin sözleşmeyi imzaladıktan sonra işe başlaması ve kararlaştırılan sürede bitirmesi asıldır. Yüklenici davacı, işsahibi tarafından ancak verilecek uygun bir süre verilerek tebliğ edilecek ihtarname ile temerrüde düşürülebilir. Oysa dosya içeriği delillerle görülmektedir ki, uygun bir süre verilerek fesih yapılmadığından fesih haksız olup, ayrıca fesih için süre verilmesini gerektirmeyen bir durum da görülmemektedir.
Davalının inşaat sözleşmesini olayların akışına göre TBK 484 m. uyarınca feshettiği kabul edilebilir. Dava konusu eser tamamlanmış değildir. TBK m. 484 uyarınca işsahibi,eserin tamamlanmasından önce yapılmış olan kısmın karşılığını ödemek ve yüklenicinin bütün zararlarını gidermek koşuluyla sözleşmeyi feshedebilir. TBK 484. maddesinde, eser sözleşmesinin tazminat karşılığında feshi düzenlenmiştir. Gerçekten, öğretide (doktrinde) ve uygulamada kabul edildiği gibi, işsahibi eser sözleşmesini tek yanlı olarak feshederse, yüklenicinin bütün zararlarını, teknik bir anlatımla, onun ifaya olan menfaatini (olumlu zararını) gidermek zorundadır. Kural olarak eser sözleşmelerinde yapılan eser bitmezden önce işsahibi yapılmış olan kısmın bedelini vermek ve yüklenicinin olumlu zararını en üst düzeyde karşılamak koşuluyla sözleşmeyi feshetmeye hakkı vardır.Davalının sözleşmeyi feshinin temerrüt hükümlerine binaen yapıldığı görülmekte ise de; fesih hakkının kullanılması için BK m. 106'da (TBK. m. 124) verilmesi gereken uygun süre verilmeden fesih hakkı kullanıldığından usulsüne uygun fesihten söz edilemez.
Ayrıca imalat bedelinden kaynaklı hak ediş alacağı; sözleşmenin haklı ya haksız fesih sonucuna bağlanamaz. Sözleşmenin haklı veya haksız feshi ancak tazminat sorunu teşkil eder.
Mübrez raporda "davalı işveren yükleniciye eserin yapılan kısmına ait bedeli 450.956 TL faizi ile birlikte ödemek durumundadır" mütalaasına yer verilmiştir.
Taraflar arasındaki sözleşmede ;yüklenici firmanın yapacağı işe karşılık 2 adet ikiz villayı (4 adet villa) anahtar teslimi olarak 1.000.000 TL bedelle Yüklenici firmaya vereceği, hususlarının kabul ve taahhüt edildiği" görülmüştür. Ayrıca davalı kooperatif 20/11/2010 tarihli 34 no.lu yönetim kurulu kararı ile müteahhit firmanın hakim ortağı olan ... ...'i kooperatif ortaklığına kabul etmiş bulunmaktadır. Bu kooperatif hissesi için davacı şirket temsilcisi ... ...'ten herhangi bir bedel tahsil edilmemiştir.
Mahkememiz tarafından davacı tarafa davalı kooperatifin müvekkili şirket temsilcisi ... ... adına kooperatif hissesi tahsisine ilişkin kararının iptali ve hissenin terkini yönünde süre verilmesine rağmen bu yönde herhangi bir davanın açılmadığı veya işlem tesis edilmediği görülmüştür.
Davacı şirket temsilcisine tahsis edilen kooperatif hissesine yönelik ihtilaf, davacı tarafça dava açmak veya işlem tesis etmek suretiyle giderilmediğinden; yasanın hakime verdiği huzurdaki ihtilafa ilişkin çözüm geliştirme görevi kapsamında; taraflar arasındaki söyleşmede 4 adet villa için 1.000.000 TL kararlaştırılmış olup davacı şirket temsilcisine tahsis edilen 1 adet villanın karşılığı 250.000 TL'nin; davalı kooperatifin sözleşmedeki taahhüdüne istinaden şirket temsilcisine kooperatif hissesi tahsis ettiğinin mahkememizce benimsenmesi suretiyle davacı yüklenicinin hak ediş bedeli alacağından (davalı kooperatif tarafından davacı yüklenici şirket temsilcisine tahsis edilen 1 adet villa karşılığı kooperatif hissesinin sözleşmedeki kararlaştırılan bedel ve taahhüde istinaden 1 adet villaya tekabül eden 250.000 TL'nin davacı yüklenicinin hak edişinden mahsup yapılmış olduğundan ve kendisine hak edişine istinaden verildiğinden 1 adet villanın adı geçene anahtar teslim süresiyle teslim edilmesi ve kooperatif hissedarlığı sıfatıyla anahtar teslim aşamasına kadar imalat nedeniyle diğer kooperatif üyelerine yansıtılan aidatların 250.000 TL'ye kadar olan -hisse tekabül eden arsa bedeli ve tüm imalatlar dahil- kısmının mahsup konusu davacı şirket temsilcisine tahsis edilen hisseye yansıtılmaması kaydıyla) mahsup yoluna gidilmiş ve davacı yüklenicinin bakiye hak ediş alacağı ( 450.956 TL-250.000 TL)= 200.956,00 TL olarak mahkememizce tespit edilmek suretiyle davacının hak ediş alacağı belirlenmiştir.
Davacı taraf her ne kadar; sözleşmenin iş sahibi tarafından ihlali iddiasından kaynaklı manevi tazminat talebinde bulunmuş ise de; iş sahibinin işlem ve eylemlerinin ne şekilde davacı şirketin kişilik haklarına saldırı mahiyetinde olduğu izah ve ispat edilemediğinden yerinde görülmeyen manevi tazminat talebinin reddi gerekmiştir.
Mahkememizce icra edilen yargılama ve tekmil dosya mündericatından edinilen vicdani kanaat gereğince; davacının maddi tazminata ilişkin davasının kısmen kabulü ile 200.956,00 TL maddi tazminatın 10.12.2011 temerrüt tarihinden işleyecek değişen oranlı reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davacının yerinde görülmeyen manevi tazminat talebinin reddine, davacı taraf her ne kadar cezai şart ve vade farkı talebinde bulunmuş ise de bu alacak kalemi ile ilgili miktar belirtilip harçlandırılmak suretiyle usulüne uygun dava açılmış bulunmadığından karar tesisine yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulması cihetine gidilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının maddi tazminata ilişkin davasının kısmen kabulü ile 200.956,00TL maddi tazminatın 10.12.2011 temerrüt tarihinden işleyecek değişen oranlı reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine, Fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Davacının yerinde görülmeyen manevi tazminat talebinin reddine,
3-Davacı taraf her ne kadar cezai şart ve vade farkı talebinde bulunmuş ise de bu alacak kalemi ile ilgili miktar belirtilip harçlandırılmak suretiyle usulüne uygun dava açılmış bulunmadığından karar tesisine yer olmadığına,
Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi gereğince hesaplanan 13.727,30 TL. Karar harcından, peşin ve ıslahla alınan 7.827,40 TL.nin mahsubu ile, bakiye 5.899,90 TL.nin davalıdan alınarak, hazineye irad kaydına,
Davacı kendisini vekille temsil ettirmiş bulunduğundan, yürürlükte bulunan, A.A.Ü.T.gereğince hesaplanan 18.007,36 TL. Vekalet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
Davaı kendisini vekille temsil ettirmiş bulunduğundan, yürürlükte bulunan, A.A.Ü.T.gereğince, red edilen maddi tazminat yönünden hesaplanan 20.950,00 TL. Vekalet ücreti ile, red edilen manevi tazminat yönünden hesaplanan 2.180,00 TL. Olmak üzere toplam: 23.130,00 TL. Vekalet ücretinin davacıdan alınarak, dava1ıya verilmesine,
Davacı yargılama gideri 6.672,00 TL.nin, davanın kabul-red oranına göre hesaplanan 2.909,00 TL. Yargılama giderinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
Davacı tarafından peşin-ıslahla yatırılan harçlar toplamı: 8.019,40 TL.nin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
Davalı gideri 50,00 TL.nin davanın red-kabul oranına göre hesaplanan 28,20 TL.nin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
Tarafların yatırdıkları gider avanslaranın karar kesinleştiğinde, talep halinde davacıya iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere başka yer mahkemesine istinaf dilekçesi sunulmak suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzereoy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.07/06/2018
Başkan
Üye
Üye
Katip