T.C.
İSTANBUL
16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/592 Esas
KARAR NO: 2024/443
DAVA: Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Alacak)
DAVA TARİHİ: 20/10/2020
KARAR TARİHİ: 03/07/2024
Mahkememizde görülmekte olan Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Alacak) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilleri ile davalı banka arasında İcra Takibi ve Dava Dosyası borçlarının tasfiyesi amacıyla Borç Tasfiye Sözleşmesi" akdedildiğini, sözleşmeye istinaden ... adına bir hesap açılarak Sözleşme konusu çeklerin yaprak bedeli karşılığı olan 17.830,-TL nın bu hesapta bloke edildiğini, sözleşmenin 3/2 maddesinde 17.831,- TL 16 adet çek yaprak bedeli olan Gayrinakdi risk için ödeme brçlulardab biri adına adına Banka Şubesi nde Mevduat Rehin Sözleşmesi imzalanması ile açılacak hesaba aktarılacak olduğu, söz konusu çekler zaman aşımına uğrar yada iade edilirse karşılığı kadar tutarı Şube yazlı başvuru İle kendilerine iade edecektir. “ hükmünün yer aldığı, söz konunusu çeklerin zaman aşımına uğradığını, ve davalı bankaya başvurulduğunu, bankaya bu konuda ... 40 Noterliği'nin ... yevmiye nolu ihtamamesi nin keşide edildiğini, buna rağmen blokenin kaldırılmadığını ödemenin kendilerine yapılmadığını, 5941 sayılı çek Yasasında yer alan ; “Çek defterlerinin herbir yaprağı üzerine çekin basıldığı tarihin yazılmasının zorunlu kılındığını, (Md 37) çekin üzerindeki baskı tarihinden itibaren 5 yıl içerisinde ibraz edilmemesi halinde Bankanın karşılıksız çeklerle ilgili ödemekle yükümlü tutara ilişkin sorumluluğunun sona ermesinin öngörüldüğünü, (Md 3/9) sözleşmeye konu Çeklerin basım tarihi 2012 olmakla çekler için davalı Bankanın 5 yıllık sürenin dolduğunu, sözleşme konusu çekler üzerinde basılma tarihleri bulunmasa dahi Çek Yasasının 3 maddesinde “ Bankaların müşterilerine verdikleri eski çek defterleri ile ilgili olarak muhatap bankanın 3 maddenin 3 fıkrasına göre ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu, 30.06.2018 tarihinde sona erer” denildiğini, Bankanın yasal olarak ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğunun 30.06.2018 de sona ereceğini, 0.06.2018 tarihinden bu yana blokesi kaldırılmayan ve müvekkillerine ödenmeyen 17.830,- TL nın 30.06.2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte kendilerine ödenmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı Bankaya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili bankanın, davacıların da kefil olarak borçlu olduğu dava dışı kredi borçlusu ...Şti Hakkında .. 12 İcra Md ğü'nün ... E slı Dosyası na konu asıl alacak ve gayri nakdi risklerle ilgili alacakların tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığını, davacıların takibe itirazı nedeniyle ... 18 ATM 'nin...E slı Dosyasında itirazın iptali davası devam ederken davacıların talebi ile 30.03.2018 tarihli Borç Tasfiye Sözleşmesi imzalandığını, borç tasfiye protokolünde davaya konu edilen çeklerle ilgili olarak o dönem için risk bedeli olan 17.830.-TL nın davacılar (... ) tarafından, ana kredi borçlusu ...Ltd Şti Adına depo edilmek sureti ile protokol hükümleri davacılar tarafından yerine getirildiğini, takibe ve davaya konu çeklerin statüleri arkası yazılmış ( bankaya ibraz edilmiş ancak bankanın ödemekle yükümlü olduğu çek yaprak bedelleri henüz tahsil edilmemiş ) çekler olup söz konusu çeklerle ilgili olarak ...Şti 'nin hali hazırda ki güncel çek riski 14.630,-TL olup, A statülü ve garanti bedeli bankanın sorumlu oldugu çek yaprak bedeli ödenmeyen konu çekler, arkası yazılma tarihinden itibaren TBK uyarınca genel alacak zamanaşımı olan 10 yıl sonra zamanaşımına uğrayacak olması nedeni ile çek riski 14.630,-TL üzerinden devam ettiğini, GKS uyarınca 3.200- TL tutarın da, çek riski için lehine depo edilen ... Tic Ltd Şti 'nin ve davacıların dava dışı ... Itd Şti 'ne kefil olmalan ve saner tarım'ın müvekkil bankaya 21.900.-TL çek kamesi riski olması ve davacıların da kefillikten doğan riskinin devam ediyor olması nedeni ile iadesi hukuken mümkün olmadığı, taraflar arasında yapılan borç tasfiye sözleşmesinin 3. Bendinde de açık bir şekilde söz konusu çeklerin zamanaşımına uğraması veya İade edilmesi halinde karşılığı kadar tutarların kendilerine iade edileceği hüküm altına alındığını, A statülü ve garanti bedeli (Yasal Kaşılığı) ödenmeyen çeklerin aşağıda iletilen arkası yazılma tarihlerinden itibaren 10 yıl sonra zamanaşımına uğrayacak olduğu davacılar tarafından iddia edilen 5941 sayılı çek kanunun 3/7 d fıkrasında belirtilen yazılı baskı tarihi durumunun dava konusu çekler için söz konusu olmadığı, bu çeklerde baskı tarihinin yer almadığı, bu nedenle bu fikra hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığı, ayrıca yine iddia edilen çek kanunun geçici 3. Maddesindeki durumda arkası yazılmamış ( yani çekin bankaya hiç ibraz edilmemiş) hali için geçerli olan bir hüküm olup davacıların bu madde uyarınca talepte bulunması da davaya konu çeklerin arkası yazılmış çekler olması nedeniyle mümkün olmadığı, Arkası yazılmamış eski çeklerle ilgili sorumluluğun, (davacının da iddia ettiği Üzere) 30.06.2018'de sona erdiğini, Üzerinde basıldığı tarih yer almayan çeklerle ilgili olarak muhatap bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu tutara ilişkin sorumluluğu ise çek kanunu'nun geçici 3 üncü maddesi uyarınca bu çeklerin 30.06.2018 tarihine kadar muhatap bankaya ibraz edilmemesi halinde sona ereceği konusunda da bir tereddüdün bulunmadığı, 5941 slı Çek Yasası nın 1/2 fıkrasında da değinildiği üzere; "bu kanunda hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler uygulanacağı " yine ilgili kanunun geçici 1. Maddesinin 3.fıkrası uyarınca da " bankaların müşterilerine verdikleri eski çek defterleriyle ilgili olarak, 3167 sayılı kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı' hükümlerinin mevcut olduğu, davaya konu olan arkası yazılmış çeklerde yazıldığı tarihten itbaren banka sorumluluğunun (BK Md 125) 10 yıllık genel zamanaşımı süresine tabi olduğunu müvekkili bankanın dava konusu çeklerle ilgili olarak riski devam etmekte olup henüz zamananaşımı süresi dolmamış olduğu, Bu yasal düzenlemeler karşısında davacı yanını taleplerinin reddi gerektiği, Haksız ve mesnetsiz davanın reddi ile yargılama giderlerinin davacılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiş ve savunmuştur.
DAVANIN HUKUKİ NİTELİĞİ :
... 1. İcra müdürlüğünün ...Esas sayılı dosyası Uyap üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.
... 12. İcra müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası Uyap üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.
... 18. Asliye Ticaret mahkemesinin ... Esas sayılı Esas sayılı dosyası Uyap üzerinden celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.
... Bankasının 01/12/2021 tarihli müzekkere cevabı dosyamız arasına alınmıştır.
...bankasının 19/12/2023 tarihli ve 01/04/2024 tarihli müzekkere cevapları dosyamız arasına alınmıştır.
Bilirkişiler bankacı ... ve ...tarafından hazırlanan 24/06/2022 tarihli bilirkişi raporu dosyamız arasına alınmıştır.
Bilirkişiler bankacı ... ve ... tarafından hazırlanan 19/06/2023 tarihli bilirkişi ek raporu dosyamız arasına alınmıştır.
Bilirkişiler bankacı ...ve ... tarafından hazırlanan 27/05/2024 tarihli bilirkişi ek raporu dosyamız arasına alınmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; davacılar ile davalı banka arasında yapılan borç tasfiye sözleşmesi uyarınca bankaya depo edilen çek yaprak bedellerinin karşılığı 17.830,00-TL'nin tazmini istemine ilişkindir.
Dava, cevap, beyan dilekçeleri, taraf delilleri, banka kayıtları, taraflar arasında yapılan 30/03/2018 tarihli Borç Tasfiye Sözleşmesi, ihtarnameler, celp edilen takip ve dava dosyası, davaya Konu çek listesi raporu, çek teslim belgeleri, davaya konu çekler, menkul rehin sözleşmesi, Genel Kredi ve Teminat Sözleşmeleri, dayanak belgeler ve tüm dosya kapsamının tetkiki ile davacılar ile davalı banka arasında yapılan borç tasfiye sözleşmesi uyarınca bankaya depo edilen çek yaprak bedellerinin karşılığı 17.830,00 TL'nin iadesi istemi yönünden çek risklerinin devam edip etmediğinin zamanaşımı meselesi etrafında tetkiki amacı ile dosya bankacı bilirkişiler ...ile ...'ye tevdi edilmiştir.
Bilirkişiler 24/06/2022 tarihli raporunda özetle; "Davaya konu olan ve yasal karşılıkları Borç Tasfiye Sözleşmesi kapsamın da davalı Bankada 17.830,-TL olarak depo ve bloke edilen, 16 adet çek ile ilgili olmak üzere, borç tasfiye Sözleşmesinin 3/2 maddesinde; “söz konusu çekler zaman aşımına uğrar ya da iade edilirse; karşılığı kadar tutar şubeye yazılı başvuruları ile bloke eden (davacıların) kendilerine iade edileceği denilmiş olduğu, çekler yasal süreleri içinde bankaya ibraz edildiği, Takas/ tarihleri itibariyle de arkaları yazılmış ve ancak, arkaları yazılmış olmakla birlikte çek Banka sorumluluk miktarları (Çek Yasal karşılıkları) çek hamilleri tarafından tahsil edilmemiş olduğu ve çeklerin arkası yazılma tarihinden itibaren BK md 125 kapsamında Genel Alacak Zaman Aşımı olan 10 yıl sonra zaman aşımına uğrayacak olması nedeniyle, çek hamilleri tarafından (10 uncu yıl sonu olan) 2024 yılına kadar Çeklerin yasal Banka karşılıkları Bankadan talep edebilecek olmaları nedeniyle)14-16 adet olan davaya konu çeklerin arkaları 2013 ve 2014 yıllarında yazılmış olduğu, genel zaman aşımının (10 yıl sonra) 2024 yılında dolacağı düşünüldüğü, davacıların 10 yıllık zaman aşımı süresi dolmadan Çek yasal bedeli olarak depo edilen 17.830,- TL lik blokeli parayı Bankadan talep edemeyecekleri,"yönünde mütalaada bulundukları görülmüştür.
Mahkememiz kasasına alınan banka cevabi yazısı eklerinde davaya konu 16 adet çekin suretlerinin bulunmadığı, yalnızca çek listeleme raporlarının mevcut olduğu ve bilirkişi raporu içeriğinde de 14 çek yönünden yalnızca çek numarası ve risk /çek yazılma tarihlerinin betimlendiği, iki adet çek yönünden ise somut verilerin yazılı olmadığı anlaşılmakla; davalı bankaya yeniden yazı yazılarak davaya konu 14+2 adet çek yönünden çek suretlerini (ön ve arka yüzü gösterir ve çek bilgileri okunaklı olacak şekilde) ivedi mahkememize göndermesinin istenilmesine, ayrıca usul ekonomisi ilkesi gereğince bu hususta anılı belgeleri sunmak üzere davalı vekiline 1 aylık süre verilmesine, gönderilen bilgi/ belgelerin irdelenmesi, davaya konu her bir çek yönünden betimleyici açıklama yapılması, davacı yanın itirazlarının gerekli olması halinde davalı banka kayıtlarının HMK'nın 218. maddesi uyarınca yerinde inceleme yetkisi ile tetkik edilmesi sureti ile dosyanın bankacı bilirkişilere tevdi edilmiştir.
Bilirkişiler bankacı ...ve ...19/06/2023 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "Davalı Banka'nın sunduğu çek suretlerinin incelenmesi sonucunda aşağıdaki maddede belirtilen istisna dışında Kök Raporumuzdaki tespit ve değerlendirmelerin muhafaza edildiği, davacılar ile Banka arasında yapılan Borç Tasfiye Sözleşmesi'nin, keşidecisi ... Ltd. Şti. olan çekleri içermediği, davacıların ... Ltd.Şti. İle Banka arasında imzalanan GKTS'ni imzalamakla birlikte, ... Ltd.Şti.nin keşidecisi çekler nedeniyle risk doğmadan 'depo' dan kefillerin sorumlu olacağına ilişkin düzenlemenin bulunduğunu Banka'nın kanıtlayamadığı haline göre, bu çekler için blokede tutulan 3.200,00-TL'yi mevduat sahibine iade etmesi gerekeceği,"yönünde ek mütalaada bulundukları görülmüştür.
Gönderilen bilgi/ belgelerin irdelenmesi, davaya konu her bir çek yönünden betimleyici açıklama yapılması, davacı yanın itirazlarının gerekli olması halinde davalı banka kayıtlarının HMK'nın 218. maddesi uyarınca yerinde inceleme yetkisi ile tetkik edilmesi sureti ile dosya bankacı bilirkişilere tevdi edilmiştir.
Bilirkişiler bankacı ... ve... 27/05/2024 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; Davacıların Borçlu sıfatıyla imzaladıkları Borç Tasfiye Sözleşmesi (BTS) ile dava dışı ... Tic. Ltd.Şti.'nin borçlarının tasfiyesinin öngörüldüğü, BTS kapsamındaki borcun, ... 30.Not.'inin ... tarih ve .. yevmiye sayılı hesabın katı ihtarında ve ... 12. İcra Md'nün ...-E sy dosyasında, çek taahhüdünden oluşan gayri nakdi riskin 28 adet çek karşılığı 29.600,00-TL olarak gösterildiği, BTS'de karşılığı depo edilmesi kararlaştırılan 16 adet çek karşılığının 17.830,00-TL olduğu, hesabın katı ihtarında 28 adet çek karşılığı 29.600,00-TL olarak gösterilen çek karşılığı gayrinakdi risk tutarının, tasfiye sözleşmesi düzenlenmeden önce bir kısmının dönmüş olmasına göre 16 adete düştüğü ve bunun karşılığının 17.830,00-TL olarak gösterildiği, BTS'de çeklerin somut olarak belirtilmediği, yargılama sürecinde Borçlu ... Ltd.Şti. tarafından keşide edilen toplam 14 adet çekin davalı Banka'ya ibrazının kanıtlanabildiği, iki adet çekin ise kefil ...Şti'nin keşide ettiği çeklerden kaynaklandığının ifade edildiği, ancak, ...Şti'nin Banka ile ayrı bir kredi ilişkisinin bulunduğu ve bizzat kullandığı kredilerden kaynaklanan risklerin ...'nin kapsamı içinde kalan borçlardan olmadığı, Dava tarihi tarihi (20.10.2020) tarihi itibariyle, davalı bankanın sorumluluğunun on yıllık genel zamanaşımına tabi olduğunun kabulüne göre, borçlu ... Ltd.Şti tarafından düzenlenen 14 adet çek için toplam 14.630,00-TL'sı riskinin devam ettiği, kalan 3.200,00-TL bloke tutarın karşılığı BTS kapsamında çek tespit edilemediği, davalı Banka'nın karşılığında ibraz edilen çek gösteremediği 3.200,00-TL'sını, bedelin iadesine ilişkin ... 40.Not.'in ... yevmiye sayılı ihtarın davalı Banka'ya tebliğinden itibaren işleyecek yasal faizi ile mevduat sahibine iade edilmesi gerektiği, diğer çek karşılıklarının ise, her bir çek yaprağı için ibraz tarihinden itibaren on yıllık süre doluncaya kadar banka tarafından tutulabileceği, "yönünde ek mütalaada bulundukları görülmüştür.
Taraf vekillerinin 03/07/2024 tarihli dilekçesi ile aralarında yapılan protokol kapsamında anlaştıklarını beyan ettikleri, beyanları doğrultusunda sulh nedeni ile tarafların birbirlerinden hiçbir talebi kalmadığından, vekalet ücreti, harç, masraf, yargılama gideri ve benzeri hiçbir taleplerinin olmadığını bildirir dilekçe gönderdikleri anlaşıldı.
Taraflar arasında akdedilen sulh protokolünde tarafların beyanında özetle;Taraflar İşbu protokolün imzalandığı günden itibaren geçerli olmak üzere devam etmekte olan ... 16.Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı davasına protokolün imzası akabinde 3" gün içinde davanın konusuz kaldığı, tarafların karşılıklı herhangi bir yargılama gideri,vekalet ücreti talebi olmadığı” hususlarında beyanda bulunmayı kabul, beyan ve taahhüt ederler. Dosyanın kesinleşmesi ile birlikte ... ... nolu hesabında blokeli olan 17.830-TL'nin ...'in serbest kullanımına bırakılması hususunda taraflar anlaşmışlardır." yönünde protokol imzaladıkları görülmüştür.
Sulh görülmekte olan bir davada, tarafların aralarındaki uyuşmazlığı kısmen veya tamamen sona erdirmek amacıyla, mahkeme huzurunda yapmış oldukları bir sözleşmedir. Sulh, ancak tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri uyuşmazlıkları konu alan davalarda yapılabilir (HMK m.313/1,2). Sulh, ilgili bulunduğu davayı sona erdirir ve kesin hüküm gibi hukuki sonuç doğurur. Mahkeme, taraflar sulhe göre karar verilmesini isterlerse, sulh sözleşmesine göre; sulhe göre karar verilmesini istemezlerse, karar verilmesine yer olmadığına karar verir (HMK m. 315).
Vekilin sulh olabilmesi için bu hususta vekaletnamesinde özel yetkisinin bulunması gerekir. Davadan feragat veya davayı kabul veya sulh muhakemenin ilk celsesinde vuku bulursa, karar ve ilam harcının üçte biri daha sonra olursa üçte ikisi alınır.( Harçlar Kanunu m.22/1) Anlaşmazlık sulh nedeniyle ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse, Tarife hükümleriyle belirlenen ücretlerin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilirse tamamına hükmolunur. (AAÜT m.6). Sulh olunmuş olmasından dolayı tarafların yargılama giderleri ve vekalet ücreti yönünden genel kurallardan farklı uygulamayı gerektiren kendi aleyhlerine bir beyanı olduğu takdirde bu beyana göre işlem yapılır.
Tarafların sulh beyanları belirtilen kurallarla birlikte değerlendirildiğinde sulh doğrultusunda karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesi isteminde bulunulduğu, sulh kapsamında birbirlerinden yargılama gideri ve vekalet ücreti taleplerinin de bulunmadığının bildirildiği görülmüştür. Dava konusunun tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği haklardan olduğu anlaşılmakla HMK'nın 315. Maddesi gereğince dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Dava konusuz kaldığından KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2-Taraflar arasında imzalanan sulh protokolü gereği taraf vekilleri lehine avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,
3-Karar tarihinde alınması gerekli 427,60TL harçtan, davacı tarafça yatırılan 304,50-TL'peşin harcın mahsubu ile bakiye 123,1-TL'nin davacılardan tahsili ile Hazineye gelir KAYDINA,
4-Taraflarca yapılan yargılama giderlerinin üzerlerinde bırakılmasına,
5-Taraflarca talep edilmediğinden vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 13. Bendine göre; arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda anlaşamamaları hallerinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödendiğinde ve bu ücret ve ayrıca adliye arabuluculuk bürosu tarafından yapılmış zaruri giderler de Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılandığından ve bu giderler de yargılama gideri sayıldığından buna göre hazineden ödenen toplam 1.320,00-TL arabuluculuk ücretinin davacılardan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
7-Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının 6100 sayılı Yasanın 333. maddesi ile Yönetmeliğin 207. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra hesap numarası bildirilmiş ise elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle; hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı kalan paradan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak yazı işleri müdürü tarafından iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı HMK'nın 341.maddesi gereğine miktar itibari ile kesin olarak verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 03/07/2024
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır