T.C.
İSTANBUL
16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/98 Esas
KARAR NO: 2022/610
DAVA: Tazminat (Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
DAVA TARİHİ: 05/02/2020
KARAR TARİHİ: 12/10/2022
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TALEP : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ; 31.10.2018 tarihinde ... sevk ve idaresindeki ...plakalı aracın önündeki araçları geçmek için sola doğru ani bir manevra yaparak... plakalı araca çarpması sonucu yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, meydana gelen kazada... plakalı aracın sürücüsü Süleyman İbze'nin %100 kusurlu olduğunun tespit edildiğini, kazanın meydana gelmesinde kusurlu olduğu tespit edilen... plakalı aracın davalı ... nezdinde Karayolları Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi ile sigortalı bulunduğunu, sigorta şirketine başvuruda bulunulduğunu, davalı tarafça bir kısım ödeme yapıldığını ancak eksik ve mevzuata aykırı hesaplama yapıldığını, meydana gelen kazada davacının her iki omzunda da parçalı kırıklar meydana geldiğini, hareketlerinde kısıtlılık oluştuğunu beyanla davacıda oluşan cismani zarar nedeniyle oluşacak maddi tazminat nedeniyle , sürekli ve geçici maluliyet dönemine ilişkin tazminat tutarının, bakıcı giderinni fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla, 100,00 TL kalıcı maluliyet , 100,00 TL geçici iş göremezlik ve 100,00 TL bakıcı gideri olmak üzere toplam 300,00 TL'nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... adına kayıtlı ... plakalı aracın müvekkili şirket nezdinde 30.11.2017-30.11.2018 tarihleri arasında geçerli olmak üzere Trafik Kanunu Zorunlu Mali Sorumluluk Poliçesi ile teminat altına alındığını, müvekkilinin poliçe kapsamında sorumluluğunun poliçe üzerinde yazılı azami teminat limitleri ile sınırlı olma üzere poliçede yazılı özel şartlar ve trafik sigortası genel şartları kapsamı ile sınırlı olduğunu, bedeni zararlarda 360.000,00 TL azami poliçe ile sınırlı olduğunu, manevi tazminat taleplerinin poliçe teminatı dışında bulunduğunu, dava konusu kaza nedeniyle müvekkili şirket tarafından davacı tarafa 29.279,71 TL ödeme yapıldığını, kaza tespit tutanağındaki sigortalı araç sürücüsü aleyhine yapılan tespitleri kabul etmediklerini, müvekkili şirketin geçici iş göremezlik ve geçici bakıcı gideri tazminatı bakımından poliçe kapsamında sorumluluğunun bulunmadığını, davacı tarafın dava konusu kaza nedeniyle elde ettiği gelir ve tazminatların mahsubunun gerektiğini beyanla davanın reddini savunmuştur.
DELİLLER VE GEREKÇE: Dava; 31/10/2018 tarihinde meydana gelen trafik kazasından kaynaklı geçici/sürekli iş göremezlik ve bakıcı giderine dayalı maddi tazminat istemine ilişkindir.
Davalı ... şirketine yazı yazılarak poliçe ve hasar dosyası celp edilmiştir.
SGK'ya yazı yazılarak davacıya davaya konu trafik kazası nedeni ile ödeme yapılıp yapılmadığına ilişkin kurum kayıtları ve araç tescil kaydı celp edilmiştir.
... Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı soruşturma dosyası uyap üzerinden celp ve tetkik edilmiştir.
Tedavi evraklarının celbine müteakip davacıya ait maluliyet raporu dosyamız arasına alınmıştır.
...Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığının raporunda;"...Şahsın gerek hastane, gerekse hastane dışında yaralarının iyileşmesi ve mevcut haliyle olağan yaşamına dönebilmesi için ihtiyaç duyduğu sürenin üç aya kadar uzayabileceği,
İş göremezlik oranının %3 olduğu,
Bakıcı yardımına muhtaç olduğu sürenin on beş gün olduğu... " sonucuna varıldığına ilişkin mütalaada bulunulduğu görülmüştür.
Mahkememizce dosya kapsamına alınan Bilirkişiler ... ve ... tarafından hazırlanan 17.11.2021 tarihli bilirkişi raporunda; "...KUSUR YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME: Dava dosyası kapsamındaki bilgi-belgeler, hazırlık evrakı kapsamındaki bilgi-belgeler, 31/10/2018 tarihli Ölümlü-Yaralanmalı Trafik Kazası Tespit Tutanağındaki ilk tespitler, kaza yeri krokisindeki tespitler, motosikletin sağ yan kısmına doğrultu değiştiren otomobilin çarptığı hususu, otomobil sürücüsünün beyanı (Beyanında;……araçlar ilerlemeyince ne olduğunu görmek için ve mümkünse sollayıp geçmek için aracımın burnunu sol tarafa çıkardım….) , motosiklet sürücüsünün beyanı, ...CBS ...Soruşturma Nolu, ... Karar Nolu ve 04/12/2018 tarihli Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Kararı içeriği, çarpma noktasının krokideki konumu, araçların son konumları, davacı vekilinin beyanları, davalı vekilinin itirazları, tutanaklar, raporlar ve diğer tüm veriler teknik olarak birlikte değerlendirildiğinde; olayın yukarıdaki “OLAYIN OLUŞ ŞEKLİ” kısmında anlatıldığı şekilde meydana geldiği kanaatine varılmış olup, önündeki araçları geçmek için kontrolsüz şekilde sola yönelen, motosiklet sürücüsünü dikkate almayarak sağ yan kısmına tedbirsizce çarpan ... plaka sayılı araç sürücüsünün %100 oranında KUSURLU olduğu, motoiskletinin sağ yan kısmına çarpan otomobil nedeniyle yaralanan motosiklet sürücüsü davacı ...’ın KUSURSUZ olduğu, motosiklet sürücüsündeki yaralanmanın şekli dikkate alındığında müterafik kusurunun bulunmadığı kanaatine varılmış olup, kusur gerekçeleri aşağıdaki şekilde ayrıntılı olarak açıklanmıştır.
Mevcut verilere göre;
1) Davalı tarafa sigortalı araç sürücüsü dava dışı ... yönetimindeki...plaka sayılı ...marka otomobil ile... Caddesini tikiben seyir halinde iken olay yeri ışık kontrollü kavşak mahallinde mevcut trafiğe göre durmakta iken yeşil trafik lambasının yanmasını takiben önünde hareket için bekleyen araçları kavşak mahallinde geçmek için kontrolsüz şekilde sola manevra yaptığı, davacı sürücü yönetimindeki motosikleti ve kavşaktaki trafiği dikkate almadığı, motosikletin sağ yan kısmına tedbirsizce çarparak olayın meydana gelmesine sebebiyet verdiği ve 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 47/d ( Karayolundan faydalananlar, trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere uymak zorundadırlar) ve 67(Manevraları düzenleyen genel şartlara uymamak) ve 84/f (Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma) maddelerini ihlal ettiği anlaşılmakla, krokideki çarpışma noktasının konumu, motosikletin sağ yan kısmına çarptığı ve otomobil sürücüsünün beyanında 2) Davacı sürücü ... yönetimindeki ...plaka sayılı motosiklet ile Toroslar Caddesini takiben seyir halinde iken olay yeri ışık kontrollü kavşak mahallinde önündeki mevcut trafiğe göre seyir halinde iken, kontrolsüz şekilde doğrultu değiştirerek motosikletin sağ yan kısmına çarpan otomobil nedeniyle karıştığı olayın oluşumunda kusursuzdur.
IV) TAZMİNAT YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRME:
Zorunlu trafik sigorta poliçesinin düzenleme tarihi 01.06 2015 tarihinden sonrana aittir.
Ancak, Anayasa Mahkemesinin 2019/40 sayılı kararı ile Karayolları Trafik Kanunun 90.maddesine ilişkin verilen iptal kararından sonra verilen Yargıtay 17.Hukuk Dairesinin 2019/3292 E sayılı emsal kararında özetle; "...Bu durumda mahkemece, ZMSS Genel Şartları ekindeki cetvellere göre (devre başı ödemeli belirli rant yöntemi, % 1,8 teknik faizle) tazminat hesabının yapılmasına ilişkin olarak KTK'nun90. maddesinde yapılan değişikliğin Anayasa Mahkemesince iptal edildiği, Dairemiz Yargıtay’da uygulama birliğinin sağlanması yönünde tazminat hesaplarında bakiye ömrün belirlenmesinde TRH 2010 tablosunun esas alınması için içtihat geliştirdiği ancak hesaplamalarda progresif rant yönteminin kullanılması ile bilinmeyen (işleyecek) devredeki gelirlerin her yıl için % 10 artırılıp % 10 iskonto edilmesi suretiyle tazminatın hesaplanması için bilirkişiden ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi için yerel mahkeme kararının bozulması gerekmiştir..." demekte olup, buna göre de 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren poliçe genel şartlarında ki hesap ilkelerinin uygulanma imkanı da ortadan kalkmıştır.
Her ne kadar 7327 sayı ve 09.06.2021 tarihli Kanunun 18.maddesi ile Karayolları Trafik Kanunun 90.maddesinde: "..c) Sürekli sakatlık tazminatı, ulusal doğum ve ölüm istatistikleri kullanılarak hazırlanan hayat tablosu, zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarında yüzde 2’yi geçmemek üzere belirlenen iskonto oranı ve sürekli sakatlık oranı esas alınarak hayat anüiteleri ile genel kabul görmüş aktüerya kurallarına uygun olarak, hesaplanır.." şeklinde düzenleme yapılmış ise de; Anılan yasal düzenlemeden sonra verilen Yargıtay 4.Hukuk Dairesinin 2021/14963 E, 2021/2953 K ve 14.06.2021 tarihli kararında özetle; ".... Anayasa Mahkemesi'nin 17.07.2020 tarih2019/40-2020/40 sayılı iptal kararı da gözetilerek, tazminat hesaplamalarında 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren ZMSS Genel Şartları'ndaki düzenlemelerin değil Borçlar Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu düzenlemelerinin esas alınması, hesaplamaların TRH 2010 Tablosuna göre ve progresif rant yöntemiyle yapılması ilkeleri Dairemizce benimsendiğinden, tazminat hesap biçimine ilişkin temyiz itirazlarının yerinde görülmemesine göre, davalı vekilinin diğer tüm temyiz itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir...." demektedir.
Bu durumda;
Nihai takdir ve değerlendirme Sayın Mahkemeye ait olmak üzere işbu kazanın 09.06.2021 tarihli yasal düzenlemeden önce meydana gelmiş olması ve yasal düzenlemeden sonra verilen Yargıtay kararı dikkate alınarak; Hak sahiplerinin bakiye ömür süreleri TRH 2010 yaşam tablosuna göre, bilinmeyen dönem kazançlar ise Yargıtay kararlarındaki gibi %10 artış ve %10 iskonto esasına(progresif rant yöntemine) göre belirlenerek hesaplama yapılacaktır.
1-TETKİK VE TESPİT EDİLEN HUSUSLAR
A)SORUMLULUK DURUMU
Kusur değerlendirmesinde davalı tarafından sigortalanan araç sürücüsünün %100 kusurlu olduğu belirlenmiş olmakla işbu raporda davalının %100 kusur oranındaki sorumluluk durumuna göre hesaplama yapılarak takdire sunulacaktır.
B)DAVACININ GEÇİCİ İŞGÖRMEZLİK DÖNEMİ
a)Akdeniz Ün. Tıp Fak. Adli Tıp Anabilim Dalı tarafından düzenlenen raporda davacının iyileşme(iş göremezlik) süresinin 3 ay olduğu belirlenmiştir. Bu durumda;
b)Davacının 3 aylık iyileşme dönemindeki maddi zararı %100 malul gibi hesaplanarak takdire sunulacaktır.
c)Davacının sürekli iş göremezlik dönemindeki maddi zararı ise iyileşme döneminin bittiği tarihten itibaren maluliyeti ile orantılı olarak hesaplanacaktır.
C)DAVACININ SÜREKLİ İŞGÜCÜ KAYBI VE MALULİYET DURUMU
a) )Akdeniz Ün. Tıp Fak. Adli Tıp Anabilim Dalı tarafından düzenlenen raporda davacının;
11.10.2008 tarih ve 27021 sayılı Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine göre davacının maluliyet oranı %3 Dokuz Eylül Ün. Tıp Fat. Adli Tıp Anabilim Dalı tarafından düzenlenen raporda davacının; 30.03.2013 tarih ve 28603 sayılı Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre tüm vücut engel oranının %6 olduğu belirlenmiştir.
b)Yargıtay 17.Hukuk Dairesinin 2021/2772 ve 2020/11750 E. sayılı kararlarında özetle;".. Maluliyete ilişkin alınacak raporların 11.10.2008 tarihinden önce Sosyal Sigorta Sağlık İşlemleri Tüzüğüne, 11.10.2008 tarihi ile 01.09.2013 tarihleri arasında Çalışma Gücü Ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliğine, 01.09.2013 tarihinden sonra Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliğine, 01.06.2015- 20.02.2019 tarihleri arasında ise Özürlülük Ölçütü Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmeliğine uygun olarak düzenlenmesi gerekir...." demektedir. Bu durumda;
Kazanın 01.06.2015 tarihinden sonra meydana gelmiş olması nedeniyle bu husustaki nihai takdir ve değerlendirme Sayın Mahkemeye ait olmak üzere her iki maluliyet durumuna göre davacının zarar tutarı ayrı ayrı belirlenerek takdire sunulacaktır.
D)KAZALININ YAŞI VE BAKİYE ÖMÜR SÜRESİ
a)10.07.1995 doğumlu olan davacı, 31.10.2018 kaza tarihinde, 23 yıl, 3 ay, 21 günlük olup, 23 yaşında kabul edilerek TRH 2010 yaşam tablosuna göre muhtemel bakiye ömrü (51) yıl ve muhtemelen (74) yaşına kadar yaşayacaktır.
b)Yargıtay’ın bu konuda yerleşmiş içtihatlarında aktif çalışma yaşı sonu kural olarak 60 olarak kabul edilmektedir. Buna göre davacının olay tarihinden itibaren (60) yaşına kadar bakiye aktif hayat süresi (60-23)= 37 yıl ve pasif devresi (74-60)= 14 yıldır.
E)KAZANÇ DURUMU İLE BİLİNEN DÖNEM KAZANÇ TESPİTİ
Dosyada mevcut ücret bordrolarına göre;
Davacının 31.10.2018-31.10.2021 tarihleri arası geçen (3) yıllık işlemiş aktif devredeki net kazançları tespiti aşağıdadır.
Kazalının malul olduğu bilinen dönem kazanç toplamı 36 ay = 141.493,57 TL
2-BİLİNMEYEN DÖNEM KAZANÇ TESPİTİ
A)Davacının işlemiş ve bilinen devredeki net kazançları yukarıdaki esaslara göre belirlenmiş olup, herhangi bir artış ve ıskontoya tabi tutulmaksızın aynen esas alınacaktır. Ancak;
a)İşleyecek ve bilinmeyen bakiye devre sonuna kadar geçecek süre içinde Yargıtay’ın bu konudaki yerleşmiş içtihatlarında belirtilen hususlar nazara alınarak her yıl için ayrı ayrı %10 artış ve %10 iskontolama esasına göre hesaplama yapılacaktır. Bu duruma göre,
b)Kazalının işleyecek devre başındaki net bir yıllık geliri ise; 5.155,54 x 12 Ay = 61.866,48 TL. olup, anılan tutar işleyecek aktif devre maddi zarar hesabına esas alınacaktır. Diğer yandan;
c)Davacı aktif devre sonunda pasif dönemde de emsallerine göre daha fazla efor sarf ederek hayatını idame ettireceğinden Yargıtay’ın bu konudaki kararları dikkate alınarak pasif dönem zarar hesabına da asgari geçim indirimi dikkate alınmaksızın belirlenen net asgari ücretin yıllık tutarı olan (2.557,59 x 12 )= 30.691,08 TL. esas alınacaktır. Buna göre;
B)PEŞİN DEĞER
(48)yıllık işleyecek ıskontolu aktif ve pasif devrenin peşin değer
Kazalının (48) yıllık işleyecek iskontolu aktif ve pasif devre kazanç kaybı peşin değer toplamı = 2.533.135,44 TL
3-DAVALI TARAFINDAN YAPILAN ÖDEMENİN DEĞERLENDİRİLMESİ
a)Davalı ... tarafından davacıya 07.10.2019 tarihinde, 29.279,71 TL ödeme yapıldığı bildirilmiştir. Bu durumda;
Yukarıdaki hesap ilkelerine göre ödemenin yapıldığı tarihe kadar bilinen veriler(ücretler) esas alındığında davacının maddi zararı aşağıdaki gibidir;
-31.10.2018-31.10.2019 arası 1 yıllık bilinen dönemdeki net kazançlar toplamı;
Kazalının malul olduğu bilinen dönem kazanç toplamı 12 ay = 34.770,38 TL
Ödeme tarihindeki verilere göre davacının bilinmeyen aktif ve pasif dönemdeki net gelirleri;
Aktif devrede = ( 3.989,53x12 ay)= 47.874,36 TL x 36 yıl= 1.723.476,96 TL,
Pasif devrede= ( 1.829,02x12 ay)= 21.948,24 TL x 14 yıl= 307.275,36 TL olup, buna göre;
Davacının ödeme tarihindeki verilere göre maddi zararı aşağıdaki gibidir;
A-Kazalının geçici iş göremezlik dönemindeki maddi zararı:
a) 3 Aylık geçici iş göremezlik dönemindeki maddi zararı
6.767,80 TL x 100%mal x 100%kusur = 6.767,80 TL
b) Rücuya tabi SGK ödemelerinin tenzili = + 199,49 TL
c) Kazalının bakiye maddi zararı = 6.568,31 TL
B-Kazalının sürekli(kalıcı) iş göremezlik dönemindeki maddi zararı:
a) 9 Aylık işlemiş iskontosuz aktif devre maddi zararı
34.770,38 TL x 3,0%mal x 100%kusur = 1.043,11 TL
b) 36 Yıllık işleyecek iskontolu aktif ve pasif devre maddi zararı
1.723.476,96 TL x 3,0%mal x 100%kusur = 51.704,31 TL
c) 14 Yıllık işleyecek iskontolu pasif devre maddi zararı
307.275,36 TL x 3,0%mal x 100%kusur = + 9.218,26 TL
d) Kazalının sürekli iş göremezlik dönemindeki maddi zarar toplamı = 61.965,68 TL
b)Ödeme tarihindeki verilere göre ve %3 maluliyete göre davacının geçici ve sürekli iş göremezlik dönemindeki maddi zarar toplamı 68.533,99 TL olarak belirlenmiş olup, buna mukabil davalı tarafından 29.279,71 TL ödeme yapılmıştır.
Bu durumda davacının ödeme tarihindeki verilere göre belirlenen zararı ile ödeme arasında açık fark bulunmaktadır. %6 maluliyete göre hesaplama yapılması halinde aradaki fark yukarıda belirlenin 2 katı olacaktır. Buna göre;
Bu husustaki nihai takdir Sayın Mahkemeye ait olduğundan ayrıca davacının günümüze kadar bilinin verilere göre zarar hesabı yapılarak bu tutardan davalı tarafından yapılan ödeme güncel tutarı tenzil edilerek bakiye zarar tutarı belirlenerek takdire sunulacaktır.
c)Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2011/4-824 E, 2012/134 K. ve 14.03.2012 tarihli bu konudaki en son kararında özetle; ödemenin, ödeme tarihinden rapor tarihine kadar işlemiş yasal faizi ile güncellenerek güncel tutarın hesaplanan tazminattan indirileceği yönündedir. Buna göre davalı tarafından yapılan ödemenin, ödeme tarihinden rapor tarihine kadar işlemiş faizi ve güncel tutarı aşağıdaki gibidir
...Tenzili gereken tutar(Asıl+Faiz) 34.853,28 TL
4-GEÇİCİ VE SÜREKLİ İŞ GÜCÜ KAYBI ZARAR HESABI
Günümüz itibariyle bilinen verilere göre davacının maddi zararı aşağıdaki gibidir;
1.Seçenekte; 11.10.2008 tarih ve 27021 sayılı Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine göre belirlenen %3 maluliyet oranına ve 3 aylık geçici iş göremezlik süresine göre;
A-Kazalının geçici iş göremezlik dönemindeki maddi zararı:
a) 3 Aylık geçici iş göremezlik dönemindeki maddi zararı
6.767,80 TL X 100%mal x 100%kusur = 6.767,80 TL
b) Rücuya tabi SGK ödemelerinin tenzili = + 199,49 TL
c) Kazalının bakiye maddi zararı = 6.568,31 TL
B-Kazalının sürekli(kalıcı) iş göremezlik dönemindeki maddi zararı:
a) 33 Aylık işlemiş iskontosuz aktif devre maddi zararı
141.493,57 TL X 3,0%mal x 100%kusur = 4.244,81 TL
b) 48 Yıllık işleyecek iskontolu aktif ve pasif devre maddi zararı
2.533.135,44 TL X 3,0%mal x 100%kusur = + 75.994,06 TL
c) Kazalının sürekli iş göremezlik dönemindeki maddi zarar toplamı = 80.238,87 TL
d) Ödemenin güncel tutarının tenzili = - 34.853,28 TL
e) Kazalının bakiye maddi zararı = 45.385,59 TL
2.Seçenekte; 30.03.2013 tarih ve 28603 sayılı Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre belirlenen %6 maluliyet oranına ve 3 aylık geçici iş göremezlik süresine göre;
A-Kazalının geçici iş göremezlik dönemindeki maddi zararı:
a) 3 Aylık geçici iş göremezlik dönemindeki maddi zararı
6.767,80 TL x 100%mal x 100%kusur = 6.767,80 TL
b) Rücuya tabi SGK ödemelerinin tenzili = - 199,49 TL
c) Kazalının bakiye maddi zararı = 6.568,31 TL
B-Kazalının sürekli(kalıcı) iş göremezlik dönemindeki maddi zararı:
a) 33 Aylık işlemiş iskontosuz aktif devre maddi zararı
141.493,57 TL x 6,0%mal x 100%kusur = 8.489,61 TL
b) 48 Yıllık işleyecek iskontolu aktif ve pasif devre maddi zararı
2.533.135,44 TL x 6,0%mal x 100%kusur = + 151.988,13 TL
c) Kazalının sürekli iş göremezlik dönemindeki maddi zarar toplamı = 160.477,74 TL
d) Ödemenin güncel tutarının tenzili = - 34.853,28 TL
e) Kazalının bakiye maddi zararı = 125.624,46 TL
5-BAKICI GİDERİ ZARAR HESABI
Akdeniz Ün. Tıp Fak. Adli Tıp Anabilim Dalı tarafından düzenlenen raporda davacının 15 gün süre ile bakıma ihtiyaç duyacağı belirlenmiş olup, kaza tarihinde geçerli olan asgari ücretlere göre 15 günlük bakıcı gideri zararı aşağıdaki gibidir;
2.029,50 /30 x 15 gün x %100 kusur = 1.014,75 TL
6-SİGORTA ŞİRKETİNİN SORUMLULUK KAPSAMI VE TEMERRÜT TARİHİ
a)31.10.2018 kaza tarihinde yürürlükte olan tarifeye göre sigorta şirketinin zorunlu trafik sigorta poliçesine istinaden sorumluluk limiti sakatlık teminatı bakımından 360.000,00 TL.dır.
Daha önce yapılan ödemenin tenzili sonucu davalının sakatlık teminatı bakımından bakiye sorumluluk limiti (360.000,00-29.279,71)= 330.720,29 TL olarak devam etmektedir.
b)Yargıtay 17.Hukuk Dairesinin 2014/16455 ile 2013/2073 E sayılı kararlarında açıkça geçici iş göremezlik zararının zorunlu trafik sigorta poliçesi kapsamında ve sakatlık teminatı limitine dahil olduğu belirtilmektedir.
Yargıtay 17.Hukuk Dairesinin 2011/10149 E. sayılı kararında özetle “..hastanelerce sunulan sağlık hizmet bedelleri yönünden sigorta şirketlerinin ve Güvence Hesabının yükümlülükleri sona erecektir.
Kazazedelerin, bunun dışında kalan bakıcı veya tedaviye bağlı sair harcamaları, sigorta şirketlerinin ve Güvence Hesabının tedavi teminatları kapsamında, yine sigorta şirketleri ve Güvence Hesabı tarafından karşılanmaya devam edecektir..” demektedir.
Yargıtay 4.Hukuk Dairesinin 2021/14845 E. sayılı kararında özetle “..Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı gereği, ZMSS Genel Şartları'nın A.5-c maddesine göre bakıcı giderlerinin sürekli sakatlık teminatı kapsamında kabul edilmesinin mümkün olmadığı; sürekli bakıcı gideri zararının, AYM iptal kararı da dikkate alınarak Dairemizin önceki yerleşik uygulamaları gereği, tedavi giderleri teminatında yer aldığı hususları hep birlikte ele alındığında, Bölge Adliye Mahkemesitarafından yapılan değerlendirmenin doğru olmadığı sonucuna varılmıştır..” demektedir. Bu durumda;
Davacının yukarıda belirlenen zarar tutarları her iki seçenekte de poliçe imitleri içinde kalmaktadır.
c)Karayolları Trafik Kanunun 99.maddesinde; “....Sigortacılar, hak sahibinin kaza veya zarara ilişkin tespit tutanağını veya bilirkişi raporunu, sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar...” demektedir. Bu durumda;
Dava dosyasında başvuru belgesinin hangi tarihte tebliği edildiğine dair bir belge bulunmadığından davalı ... bakımından en erken temerrüt tarihi daha önce ödeme yaptığı 07.10.2029 olarak belirlenmiştir.
d)Sigortalı aracın kullanım şekli hususi gözükmektedir
S O N U Ç: Yukarıda takdim edilen açıklamalar çerçevesinde, hukuki değerlendirme, takdir ve karar Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, tarafımıza verilen görev çerçevesinde; mevcut verilerin değerlendirilmesi sonucu; 31/10/2018 tarihinde meydana gelen olayda;
I-Kusur Durumuna ilişkin olarak;
a) Dava dışı sürücü (...plaka sayılı otomobil sürücüsü)...’nin %100 (Yüzde yüz) oranında KUSURLU olduğu,
b) Davacı sürücü (...plaka sayılı motosiklet sürücüsü) ...’ın KUSURSUZ olduğu,
c) Kolluk Görevlileri tarafından hazırlanan 31/10/2018 tarihli Ölümlü-Yaralanmalı Trafik Kazası Tespit Tutanağının kısmındaki kusur dağılımına tarafımızca uyulduğu (Tutanakta; sürücü ...’nin ASLİ kusurlu olduğu, sürücü ...’ın KUSURSUZolduğu belirtilmiştir).
I-Maddi Zarar Hesabına ilişkin olarak;
Davalının %100 kusur oranındaki sorumluluk durumuna göre davacı ...'ın;
A)Ödeme Tarihindeki Verilere Göre;
a)Geçici ve Sürekli iş göremezlik dönemine ait %3 maluliyet oranı ile ilgili maddi zararının = 68.533,99 TL. olarak belirlendiği,
b)Davalı tarafından ise davacıya 29.279,71 TL ödeme yapıldığı buna göre de ödeme ile ödeme tarihindeki verilere göre belirlenen zara arasında fark bulunması nedeniyle ödeme ile borcun sona erip ermediği hususundaki nihai takdirin Sayın Mahkemeye ait bulunduğu,
B)Sayın Mahkemece ödeme borcun sona ermediğinin ve ödemenin kısmı ifayı içerir makbuz kabul edilmesi halinde;
Günümüze kadar gerçekleşen veriler esas alınarak belirlenen zarar tutarından, ödemenin güncel tutarın tenzili sonucu davacının;
1.Seçenekte; 11.10.2008 tarih ve 27021 sayılı Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine göre belirlenen %3 maluliyet oranına ve 3 aylık geçici iş göremezlik süresine göre;
a)Geçici iş göremezlik dönemine ait maddi zararının = 6.568,31 TL,
b)Sürekli iş göremezlik dönemine ait %3 maluliyet oranı ile ilgili bakiye maddi zararının = 45.385,59 TL,
c)Bakıcı gideri nedeniyle maddi zararının = 1.014,75 TL. olduğu,
2.Seçenekte; 30.03.2013 tarih ve 28603 sayılı Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre belirlenen %6 maluliyet oranına ve 3 aylık geçici iş göremezlik süresine göre;
a)Geçici iş göremezlik dönemine ait maddi zararının = 6.568,31 TL,
b)Sürekli iş göremezlik dönemine ait %6 maluliyet oranı ile ilgili bakiye maddi zararının = 125.624,46 TL,
c)Bakıcı gideri nedeniyle maddi zararının = 1.014,75 TL. olduğu
C)Davacının yukarıda belirlenen maddi zararlarının her iki seçenekte de poliçe limitleri içinde kaldığı,
D)Dosya münderecatına göre davalı bakımından en erken temerrüt tarihinin 07.10.2019 ödeme tarihi olarak belirlendiği,
E)Sigortalı aracın kullanım şeklinin hususi gözüktüğü, " yönünde mütalaada bulunulduğu görülmüştür.
Mahkememizce dosya kapsamına alınan aktüer bilirkişi ... tarafından hazırlanan 11.08.2022 tarihli bilirkişi ek raporunda; ''A-Ödeme tarihindeki verilere göre;
a)Sürekli iş göremezlik dönemine ait
3 maluliyet oranı ile ilgili maddi zararını= 61.965,68 TL olarak belirlendiği,
b)Davalı tarafından ise davacıya 29.279,71 TL ödeme yapıldığı buna göre de ödeme ile ödeme tarihindeki verilere göre belirlenen zarar arasında fark bulunması nedeniyle ödeme ile borcun sona erip ermediği hususundaki nihai takdirin sayın mahkemeye ait bulunduğu,
c)%6 maluliyete dayalı olarak yapılan zarar hesabının iki katı olacağı buna göre %6 maluliyete göre belirlenen zararında ödeme ile karşılanmasının mümkün olmayacağı,
B-Sayın Mahkemece ödeme borcun sora ermediğinin ve ödemenin kısmı ifayı içerir makbuz kabul edilmesi halinde;
Günümüze kadar gerçekleşen veriler esas alınarak belirlenen zarar tutarından, ödemenin güncel tutarın tenzili soncu davacının;
1.Seçenekte ; 11.10.2008 tarih ve 27021 Sayılı Çalışma Gücü ve Meslekte Kazanma Gücü Kaybı Oranı Tespit İşlemleri Yönetmeliği hükümlerine göre belirlenen %3 maluliyet oranına ve 3 aylık geçici iş göremezlik süresine göre;
a)Geçici iş göremezlik dönemine ait maddi zararı geçici iş göremezlik dönemi için tahakkuk eden ücret ve SGK ödemeleri ile karşılanmış olduğundan geçici iş göremezlik dönemi için maddi zararının söz konusu olmayacağı,
b)Sürekli iş göremezlik dönemine ait
%3 maluliyet oranı ile ilgili bakiye maddi zararının = 45.385,59 TL,
c)Bakıcı gideri nedeniyle maddi zararının= 1.014,75 TL olduğu,
2. Seçenekte; 30.03.2013 tarih ve 28603 sayılı Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre belirlenen %6 maluliyet oranına ve 3 aylık geçici iş göremezlik süresine göre;
a)Geçiçi iş göremezlik dönemine ait maddi zararı geçici iş göremezlik dönemi için tahakkuk eden ücret ve SGK ödemeleri ile karşılanmış olduğundan geçici iş göremezlik dönemi için maddi zararının söz konusu olmayacağı,
b)Sürekli iş göremezlik dönemine ait
%6 maluliyet oranı ile ilgili bakiye maddi zararının = 125.624,46 TL,
c)Bakıcı gideri nedeniyle maddi zararının= 1.014,75 TL olduğu,
C-Davacının yukarıda belirlenen maddi zararlarının her iki seçenekte de poliçe limitleri içinde kaldığı,
D-Dosya münderecatına göre davalı bakımından en erken temerrüt tarihinin 07.10.2019 ödeme tarihi olarak belirlendiği,
E-Sigortalı aracın kullanım şeklinin hususi gözüktüğü..." yönünde mütalaada bulunulduğu görülmüştür.
Davacı vekilinin 29/04/2022 tarihli talep arttırım dilekçesi ile dava değerini arttırdığı, 6.568,31-TL geçici iş göremezlik tazminatı alacağı, 125.624,46-TL sürekli iş göremezlik tazminatı alacağı, 1.014,75- TL bakıcı gideri alacağı olmak üzere toplam 133.207,52- TL alacağın faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
Huzurdaki davada; 31/10/2018 tarihinde meydana gelen çift taraflı trafik kazasından kaynaklı geçici/sürekli iş göremezlik ve bakıcı giderine dayalı maddi tazminat istemi ileri sürülmüş olup somut olaydaki uyuşmazlığın; çift taraflı trafik kazası nedeni ile davacının iş göremezliğe uğrayıp uğramadığı, geçici ve sürekli iş göremezlik dönemine ait zararının bulunup bulunmadığı, bakım ihtiyacı altında olup olmadığı, davalıya sigortalı araç sürücüsünün kusurlu olup olmadığı, davacıya dava tarihinden önce davalı ... tarafından yapılan ödemenin yeterli olup olmadığı, dava ve talep arttırım sureti ile talep edilen maddi tazminatın davalı ... şirketinden tahsiline karar verilip verilemeyeceği hususlarında toplandığı anlaşılmıştır.
Huzurdaki davada ileri sürülen talepler kapsamında tatbiki gereken 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1. maddesinde; “İşletenlerin, bu Kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.” hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1. maddesi de; “Sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder.” şeklinde ifade edilmiştir.
Somut olayda davalı ... şirketinin ZMSS ile sigortaladığı aracın, davacının idaresindeki motosiklet ile çarpışması sureti ile 31/10/2018 tarihinde meydana gelen trafik kazası neticesinde kaza tarihi itibari ile yürürlükte olan yönetmelik hükümlerinden (Özürlülük Ölçütü Yönetmeliği) yararlanılarak yapılan inceleme neticesinde düzenlenen Dokuz Eylül Üniversitesi ve Akdeniz Üniversitesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanlığı marifeti ile düzenlenen adli raporlar kapsamında davacının %6 oranında meslekte kazanma gücünden kaybettiği, geçici iş göremezlik süresinin 90 gün olarak tespit edildiği, 15 gün süre ile bakıma muhtaç hâle geldiği tespit edilmiş olup raporun kaza tarihi itibari ile tatbik edilmesi gereken yönetmelik hükmüne göre ayrıntılı, gerekçeli ve dosya kapsamına uygun tanzim edilmesi nedeni ile itibar edilir olduğu kanaatine varılmıştır. Ayrıntılı, gerekçeli ve dosya kapsamına uygun tanzim edilmekle mahkememizce itibar edilir bulunan kusur raporu, kaza tespit tutanağı (KTT) ve celp edilen ceza soruşturma dosyasındaki maddi tespitler ışığında; davalı tarafa sigortalı araç sürücüsü dava dışı ... yönetimindeki ... plakalı otomobil ile seyir halinde iken olay yeri ışık kontrollü kavşak mahallinde mevcut trafiğe göre durmakta iken yeşil trafik lambasının yanmasını takiben önünde hareket için bekleyen araçları kavşak mahallinde geçmek için kontrolsüz şekilde sola manevra yaptığı, davacı sürücü yönetimindeki motosikleti ve kavşaktaki trafiği dikkate almadığı, motosikletin sağ yan kısmına tedbirsizce çarparak olayın meydana gelmesine sebebiyet verdiği , böylece 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 47/d ( Karayolundan faydalananlar, trafik güvenliği ve düzeni ile ilgili olan ve yönetmelikte gösterilen diğer kural, yasak, zorunluluk veya yükümlülüklere uymak zorundadırlar) ve 67(Manevraları düzenleyen genel şartlara uymamak) ve 84/f (Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma) maddelerini ihlal ettiği anlaşılmakla, krokideki çarpışma noktasının konumu, motosikletin sağ yan kısmına çarptığı ve otomobil sürücüsünün beyanında ;araçlar ilerlemeyince ne olduğunu görmek için ve mümkünse sollayıp geçmek için aracımın burnunu sol tarafa çıkardım….) belirttiği hususu da dikkate alındığında, dikkatsiz ve özensiz davranışlarından dolayı %100 (Yüzde yüz) oranında kusurlu olduğu, davacı sürücü ... yönetimindeki 07 SJ 465 plaka sayılı motosiklet ile seyir halinde iken olay yeri ışık kontrollü kavşak mahallinde önündeki mevcut trafiğe göre seyir halinde iken, kontrolsüz şekilde doğrultu değiştirerek motosikletin sağ yan kısmına çarpan otomobil nedeniyle karıştığı olayın oluşumunda kusursuz olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır. Anılı tespitlerin KTT, ceza soruşturma dosyası ve mahkememiz dosya kapsamı ile çelişmediği anlaşılmakla, kusur yönünden yeniden inceleme yapılması yoluna gidilmemiştir.
Davacı yanın talep edebileceği tazminat miktarının hesaplanması noktasında aktüerya bilirkişi incelemesi yapılmış olup ek aktüerya bilirkişi raporundaki tespitlerin dosya kapsamına ve kanuni düzenleme ile yargısal içtihatlara uygun olmakla itibar edilir olduğu kanaatine varılmıştır. Davalı ... şirketinin dava tarihinden önce davacı yana 07/10/2019 tarihinde 29.279,71-TL ödeme yaptığı hususu dosya kapsamında sabit olup 2918 sayılı KTK'nın 111. maddesinde, bu kanunda öngörülen hukuki sorumluluğu kaldıran veya daraltan anlaşmaların geçersiz olduğu, tazminat miktarlarına ilişkin olan ve yetersiz veya fahiş olduğu “açıkça belli olan” anlaşmalar ya da uzlaşmaların, yapıldıkları tarihten başlayarak “iki yıl içinde” iptal edilebileceği düzenlenmiştir. Anılı süre niteliği itibari ile hak düşürücü süre mahiyetinde olup ödeme tarihleri ile dava tarihi (05/02/2020) arasında 2 yıllık hak düşürücü sürenin dolmadığı anlaşılmıştır. Bu kapsamda KTK’nın 111. maddesi çerçevesinde dava tarihinden önceki ödemenin yeterli olup olmadığına ilişkin hesaplama yapılması gerekmiş olup ödeme tarihindeki veriler dikkate alınarak belirlenen tutar ile ödeme miktarı karşılaştırılmış, karar tarihine en yakın veriler dikkate alınarak tazminat hesaplanmış ve zarar miktarlarından da yapılan ödemeye hesaplama yapıldığı tarihe kadar geçen süre için yasal faiz uygulanarak hesaplanan tutardan mahsup edilmesi gerekmiştir.
Somut olayda davacı öğretmen (devlet memuru) olup çalışamadığı dönemde maaşını almaya devam edeceğinden, öğretmen olan davacının bu dönemde ancak maaşı eksik ödenmiş ise buna ilişkin fark bedeli, ek ders/ kurs ücreti gibi ek gelirlerden mahrum kalmasının söz konusu olabileceği anlaşılmakla; davacının çalıştığı kuruma (Anadolu lisesi/MEB) ve SGK'ya yazı yazılarak 3 aylık (31 Ekim 2018 kaza tarihinden itibaren Kasım 2018- Aralık 2018, Ocak 2019 dönemlerine ilişkin) geçici iş göremezlik döneminde davacının maaşını tam olarak alıp almadığı, bu dönemlere ilişkin mahrum kaldığı ek ödeme/ gelirlerin / mahrum kaldığı kazancın bulunup bulunmadığı hususlarında ivedi bilgi verilmesinin istenilmesine, yazı cevabının dönüşüne müteakip ara kararda yazılı anılı hususlara uygun şekilde davacının geçici iş göremezlik zararının mevcut ise hesaplanması amacı ile aktüerya bilirkişisinden ek rapor istenilmesine karar verilmiş ise de gelen yazı cevaplarının tetkiki neticesinde davacı yanın geçici iş göremezlik dönemi içerisinde maddi zararının bulunmadığı anlaşılmış olmakla anılı istem yönünden (geçici iş göremezlik tazminatı) reddine karar verilmesi gerekmiştir. (Emsal ilamlar: Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin 2021/3682 esas, 2021/5055 karar sayılı ilamı, Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2016/4734 esas, 2019/1208 karar sayılı ilamı.) Yine ek rapor kapsamında yapılan hesaplama ve ödemelerin güncellenmesi neticesinde sürekli iş göremezlikten kaynaklı 125.624,46-TL ile bakım ihtiyacından kaynaklanan 1.014,75-TL olmak üzere toplam 126.639,21-TL maddi tazminatın zorunlu poliçe limitini aşmadığı, anılı kanuni düzenlemeler gereğince davalı ... şirketinin sürekli iş göremezlikten ve bakım ihtiyacından doğan işbu maddi zararı tazminle mükellef olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Son olarak temerrüt tarihinin tespiti ve faiz türü noktasında inceleme yapılmış olup 2918 sayılı KTK'nın 99/1. maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın B.2.b. maddesi uyarınca, rizikonun bilgi ve belgeleri ile birlikte ihbar edildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde sigortanın tazminatı ödeme yükümlülüğünün bulunduğu, bu sürenin sonunda ödememe halinde temerrütün gerçekleşeceği, dosya kapsamında en erken temerrüt tarihinin ödeme tarihi olan 07/10/2019 olarak belirlendiği, araç hususi olup yasal faize hükmedilmesinin ve zararın tamamı için temerrüt tarihinin esas alınması gerektiği ( Emsal ilam:Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 2020/1750 esas, 2020/4456 karar sayılı ilamı) anlaşılmakla; davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile,
A-Geçici iş göremezlik talebinin REDDİNE,
B-Sürekli iş göremezlik ve bakıcı tazminat isteminin KABULÜ ile,
125.624,46-TL sürekli iş göremezlik tazminatı, 1.014,75-TL bakıcı tazminatı olmak üzere toplam 126.639,21-TL maddi tazminatın temerrüt tarihi olan 07/10/2019 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
2- Kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 8.650,72 TL karar-ilam harcından, davacı tarafça yatırılan (54,40 TL peşin harç + 454,00 TL tamamlama harcı olmak üzere) 508,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 8.142,32 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydedilmesine,
3- Davacı tarafça yapılan 1.705,2 TL yargılama giderinden davanın kabul oranına göre hesaplanan 1.621,12 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
4- Davalı taraf yargılama gideri yapmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,
5- Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 19.995,88 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine,
6- Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden, reddedilen talep üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 6.568,31 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
7- Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının 6100 sayılı Yasanın 333. maddesi ile Yönetmeliğin 207. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra hesap numarası bildirilmiş ise elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle; hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı kalan paradan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak yazı işleri müdürü tarafından iadesine,
8- Davacı tarafça yatırılan 54,40 TL peşin harç , 54,40 TL başvuru harcı ve 454,00 TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 562,80 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
9- Devletçe karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin, davanın kabul oranına göre hesaplanan 1.254,91 TL 'sinin davalı taraftan, bakiye 65,09 TL'sinin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere istinaf dilekçesi sunulmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.12/10/2022
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır