T.C
İSTANBUL
16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/768 Esas
KARAR NO : 2024/677
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA DEĞERİ : 741.000 USD ( 1 USD kur karşılığı = 12,1957 TL
741.000 USD x 12,1957 TL = 9.037.013,70 TL)
DAVA TARİHİ : 23/11/2021
KARAR TARİHİ : 24/10/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketlerin grup şirketler olduğunu, 2020 yılının Şubat ayında kurulan ... ... tarafından 2020 yılında "... ..." isimli gemi satın alındığını, geminin teknik bakımına ve onarımına yönelik bir takım işlerin ve hizmetlerin alınan alternatif teklifler sonucunda daha ucuz olması nedeniyle ... ... San. Tic. Ltd. Şti. tarafından yerine getirilmesi için "... Gemi Onarımı Genel Hükümler ve Koşullar" isimli eser sözleşmesi imzalandığını, ... ile imzalanan ve eser sözleşmesinin ekinde yer alan "Finansal Tablolar" başlıklı ek çerçevesinde ...e ödenmesi gereken toplam tutarın 1.800.000.-USD olarak belirlendiğini, müvekkili şirket tarafından ... ... gemisinin bakım ve onarım işlemlerine başlanmadan evvel davalı ...ten ve aynı sektörde faaliyet gösteren bir başka şirket olan ... San ve Tic. Ltd. Şti den, gemi üzerinde yapılacak onarım ve bakım işi için teklif alındığını, ... tarafından verilen teklif; 1.802.387,82.USD ve ... tarafından verilen teklif; 1.950.991.-USD olduğunu, davalı şirkete bugüne kadar toplam 5.770.861.-USD ve 555.547,97.-Euro ödeme yapıldığını, davalı Şirkete fazladan ödenen tutarlara ilişkin her türlü talep ve dava hakkı saklı kalmak kaydı ile; davalı Şirkete Sözleşme bedelinin çok üzerinde bir ödeme yapılmış olmasına rağmen halen ibraz süresi gelmemiş iki adet çek daha bulunduğunu, işbu çeklerin ... ... Şubesine ait, ... numaralı, 26.11.2021 tarih, 341.000.-USD bedelli ve ... numaralı, 22.12.2021 tarih, 400.000.-USD bedelli çekler olduğunu, ancak müvekkili şirket tarafından iş bedelinin üzerinde ödeme yapılmış olup müvekkil şirketlerin, söz konusu çekler yönünden borçlu olmadığının tespiti istemiyle işbu davanın açıldığını, davaya konu çeklerin grup şirketlerden ... tarafından yine grup şirketlerden ... A.Ş. lehine düzenlendiğini, çeklerin lehtar tarafından, ... ... Ltd.ye ciro edilmiş, ... ... Ltd. de işbu çekleri Davalı Şirket ...e ciro ettiğinii , bu cihette Müvekkili Şirketlerin işbu davayı açmakta hukuki yararı ve aktif husumet ehliyeti bulunduğunu, müvekkili Şirketler tarafından Sözleşme ve dahi final fatura bedelinin üzerinde ödeme yapılmış olması nedeniyle henüz ibraz süresi gelmemiş dava konusu ... ... Şubesine ait, ... numaralı, 26.11.2021 tarih, 341.000.-USD bedelli ve ... numaralı, 22.12.2021 tarih, 400.000.-USD bedelli çekler bedelsiz kaldığını, müvekkili ... ... tarafından, ...’e 09.11.2020 ila 01.09.2021 tarihleri arasında banka yoluyla toplam 3.220.861.-USD ve 555.548.-EURO ödendiğini, işbu ödemelerin yanı sıra, 29.04.2021 tarihinde düzenlenen tediye makbuzu ile ...e’e toplam karşılıkları 1.300.000.-USD olan 8 adet çek teslim edildiğini ve işbu çeklerin tümünün karşılığı ... tarafından tahsil edildiğini, işbu dava ile bedelsizliğinin ve bu cihette Müvekkili Şirket’lerin borçlu olmadığının tespitini talep ettikleri 26.11.2021 tarihli ve 22.12.2021 tarihli çeklerin tahsil edilmesi halinde aşkın ödeme miktarının daha da artacağını, oysa ki ... tarafından müvekkili şirketlere gönderilen, düz beyan kağıda fatura olarak adlandırılmış belgeden de görüleceği üzere toplam talepleri 5.055.625,25.-USD olduğunu, bu belgede yer alan işlere ilişkin müvekkilinin tüm itiraz hakları saklı kalmak kaydıyla belirtilen rakamın nihai rakam olduğu kabul edildiğinde dahi müvekkilinin teslim ettiği çeklerle tahsilat yapılmasını gerektiren hiçbir hukuki ve maddi neden olmadığını, müvekkil Şirketin ödeme yapması değil, tam tersine aşkın tahsilat nedeniyle müvekkiline iade edilmesi gereken tutarların mevcut olduğunu beyanla müvekkili şirketler tarafından ...’e yapılan fazla ödeme nedeniyle dava konusu çeklerin bedelsiz kaldığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış, ancak cevap dilekçesi sunulmadığı görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememiz tarafından deliller toplanılmış, ilgili belgeler celp edilerek dosya içerisine alınmıştır.
Mahkememizde açılan işbu dava; davacı şirketlerden ... Şti tarafından 2020 yılında "... ..." isimli gemi satın alındıktan sonra, geminin bakım ve onarımının yapılması için davalı ... ile bakım ve onarımın yapılması işini 1.800.000-USD üzerinden üstlendiği, davalı şirkete gemi bakım ve onarımı yapıldığı sırada toplam 5.770.861-USD ve 555.547,97-EURO ödeme yapıldığı belirtilerek, fazlaya ilişkin ödemenin istirdat hakkı saklı kalmak kaydıyla, davacı gemi sahibi şirketin, grup şirketlerden ... tarafından davacı ... lehine keşide edilen ve davacıya ciro edilen keşideci ... 'e ait ... ... Şubesindeki hesaptan keşide edilen, ... numaralı, 26.11.2021 tarih, 341.000.-USD bedelli ve ... numaralı, 22.12.2021 tarih, 400.000.-USD bedelli henüz keşide tarihi gelmemiş çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasıyla İİK m.72'e göre davalı şirkete borçlarının kalmadığının tespiti talepli menfi tespit davasıdır.
Mahkememiz tarafından taraflardan gemi satın alan ... Şti ile ... arasındaki gemi bakım onarım sözleşmesinin Türkçe örneği dosyaya sunulmuş ve yapılacak iş ile ödenecek 1.800.000-USD bedelin nasıl ödeneceği sözleşmenin eki birinci maddesinde gösterilmiştir.
Mahkememizce dosya bilirkişi heyetine tevdii edilmiş olmakla;
Bilirkişiler ... tarafından hazırlanan 18/10/2023 tarihli raporda;
"1)Dava konusu uyuşmazlık; davalı (yüklenici) ile 2 nolu davacı /... ... Ltd. (ş sahibi) ile akdedilmiş olan Eser Sözleşmesine istinaden davacıların, yapılan işin bedelini aşan tutarda (banka havalesiyle ve çekle) ödeme yapıp yapmadığı, dolayısıyla da henüz bedeli tahsil edilmemiş olan dava konusu 2 adet çekten dolayı davacının davalıya borcunun bulunup bulunmadığı, noktasındadır.
"2)Davalı (yüklenici) ile 2 nolu davacı/... ... Ltd. (ş sahibi) ile akdedilmiş olan Eser Sözleşmesinde, davalının yapımını üstlendiği gemi onarım işinin bedelinin toplam 1.800.000 USD olarak kararlaştırılmış olduğu, görülmektedir.
3)Yazılan müzekkere cevabı olarak dosya içeriğine giren ... Bankası A.O. Genel Müdürlüğü'nün 07/07/2022 tarih ... sayılı yazıda; rapordaki tabloda dava tarihi itibariyle ödenmemiş olduğu işaret edilen 2 adet çekin de ödeme vadelerinde tahsil edilmiş olduğu anlaşılmaktadır.
Buna göre, davacı toplamda, banka havalesi ve çekle 5.570.861,00 USD ve 555.547,97 Euro ödeme yapmıştır.
Davalı tarafından düzenlenen ve davacı tarafından dava dosyasına örneği sunulmuş olan 10/07/2021 tarihli faturanın bedeli 5.055.625,25 USD'dir.
4)Ancak davacılar, davalıya keşide etmiş oldukları 17/11/2021 tarihli İhtarnamede, davalı tarafından 08/04/2021 tarihli 986.066,00 USD bedelli bir başka faturanın daha düzenlenmiş olduğunu beyan etmişlerdir.
Buna göre, davalı tarafından davacılara, toplam (5.055.625,25 USD + 986.066 USD =) 6.041.691,45 USD bedelli fatura düzenlenmiş olduğu anlaşılmaktadır.
Davalı tarafından davacılara toplam 6.041.691,45 USD bedelli fatura düzenlenmiş olduğu, davacılar tarafından ise toplam 5.570.861,00 USD ve 555.547,97 Euro ödeme yapılmış olduğu anlaşılmaktadır.
Raporumuzun Teknik kısmındaki tespitlerde esas alınmış olan 04/11/2021 tarihli Uzman Görüşünde ise, iki adet final fatura tutarının 1.485.867,00 USD fazla bedelli olarak düzenlenmiş olduğu tespit edilmiştir. Bu tespite göre, davalının final faturalarının toplamda (6.041.961,45 USD - 1.485.867,00 USD =) 4.555.824,45 USD olarak düzenlemesi gerekirdi.
Davacıların sadece USD olarak yapmış olduğu ödemelerin tutarı olan 5.570.861,00 USD dahi, davalının toplamda düzenlemesi gereken fatura bedelinden 4.555.824,45 USD'den) yüksektir.
Bu durumlar karşısında, davacıların banka havalesi ve çeklerle (bedelleri ödenmiş olan çeklerle), yapılan iş bedelinden fazla ödeme yapmış olduğu anlaşıldığından, henüz bedelleri ödenmemiş olan dava konusu iki adet çekten dolayı davacıların borçlu olmadığı hususunda takdir Mahkemeye aittir." şeklinde mütalaada bulundukları görülmüştür.
Bilirkişiler ... tarafından hazırlanan 04/07/2024 tarihli ek raporda;
"1)Düzenlenen faturaların tamamı e arşiv fatura olup, karşı tarafa teslim edildiği bilgisi bulunmaktadır. Faturaları iade edildiği hakkında bir tespit yapılmamıştır.
Davacı adına toplam 6 adet fatura düzenlenmiş olup, faturaların toplam tutarı 6.362.552,45 USD ve 555.547,97 Euro dur.
Davalı şirket kayıtlarına göre, davacılar tarafından yapılan ödemelerin toplam tutarı 6.311.861 USD ve 555.547,97 Euro dur.
Kök raporumuzda sözü edilen 5.055.625,25 USD tutarlı davalı faturasının ise, Proforma Fatura olduğu, bu nedenle davalı defterlerinde kayıtlı olmadığı, anlaşılmaktadır.
2)Kök raporda ise davacı kayıtları incelenmiş olup, özetle aşağıdaki hususlar tespit edilmiştir:
Davacı tarafından davalıya Banka Havalesi yoluyla Çek verilmek suretiyle, toplamda 6.311.861,00 USD (dava konusu 2 adet çek ile yapılan ödeme dahil) ve 557.547,97 Euro ödeme yapılmıştır. İşbu davada menfi tespiti talep edilen toplam 741.000 USD tutarlı iki adet çek tutarı da dava sırasında ödenmiş olduğundan, bu ödemeler tutarının içerisine dahil edilmiştir. Şu halde davacı ve davalı kayıtlarındaki ödeme tutarları birbiriyle örtüşmektedir.
3)Gerek kök raporumuzun gerekirse iş bu ek raporumuzun teknik kısmındaki Teknik Tespitlere göre; davalı, taraflar arasında akdedilen Eser sözleşmesi ile onarımını üstlendiği gemiyi, sözleşmeye uygun şekilde onarılmış şekilde (eksiksiz şekilde) davacılara teslim edememiştir. Dolayısıyla sözleşme ile yüklenmiş olduğu onarım ve bakım borcunu eksiksiz şekilde yerine getirememiş olup, eksik şekilde yerine getirilmiştir. Yani yapılan işte eksiklikler bulunmaktadır.
4)Gerek kök raporumuzun gerekse iş bu ek raporumuzun teknik kısmında yapılmış olan Teknik Tespit ve Değerlendirmelerde esas alınmış olan, 04/11/2021 tarihli Uzman Görüşündeki tespit ve değerlendirmelere göre; işbu Raporumuzu Mali Kısmında tespit edilmiş olan toplam 6.362.52,45 USD tutarlı ve 555.547,97 Euro bedelli Faturaların toplam tutarı, davalının yapmış olduğu işler ve eksik bıraktığı işler dolayısıyla hak kazandığı bedelden çok daha yüksek olup; davalı, hak ettiği iş bedelinden çok daha yüksek bedelli fatura düzenlemiş ve bedellerini davacıdan tahsil etmiştir. Davacının fazladan yaptığı ödeme tutarı, davacının işbu davada menfi tespiti talep ettiği toplam 741.000 USD bedelli iki adet çek tutarından da daha yüksektir.
5)Yukarıda açıklanan bu sebeplerle; davacının, menfi tespitini talep ettiği dava konusu toplam 741.000 USD bedelli 2 adet faturadan dolayı davalıya borçlu olmadığı kanaatine varılmış olup, takdiri tamamen Mahkemeye aittir." şeklinde mütalaada bulundukları görülmüştür.
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda;
Dava konusu uyuşmazlık, davacı gemi donatanı ... Şti'ne ait geminin bakım ve onarım ücretinin taraflar arasındaki sözleşme hükümleri gereğince ne miktar olduğu ve yapılan ödemeler ile dava konusu çeklerin bedelsiz hale gelip gelmediğinin belirlenmesi, uyuşmazlık konusudur.
Davalının yapmış bulunduğu sözleşme gereğince dava konusu çeklerin davalı yana 29/09/2021 tarihinde teslim edildiği tartışmasızdır. Yine davacının dava konusu sözleşmeye konu geminin onarımı nedeniyle davalı yana yukarıda incelenen bilirkişi raporlarında teslim edilen 5.770.861-USD ve 555.547,97-EURO ödeme yaptığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Davalı eser yapan şirketin bu sözleşmede gösterilen 1.800.000-USD bedeli aşan miktarda ek ödemeler yaptığı ve davalı şirketin davacı yana 10/07/2021 tarihli ... (final faturası) adı altında 5.055.625,25-USD tutarlı fatura kestiği, mahkememizce alınan bilirkişi raporları ile toplam kesilen fatura bedelinin 6.041.691,45-USD olup yapılan işin rayiç bedelinin 4.555.824,45-USD olduğu, davacının toplam USD cinsinden 5.570.861-USD ödeme yapmış olup 1.015.036,55-USD fazla ödeme yapmış olduğu, mahkememizce, kesilen faturaların ve yapılan işin rayiç bedellerle uyumlu olup olmadığı yukarıda belirtildiği gibi incelenmiş, yapılan işin rayiç bedelinin 4.555.824,45-USD olduğu USD cinsinden yapılan tahsilatın işbu miktarın üzerinde bulunduğu, dava konusu 741.000-USD'nin ödenmesi halinde toplam tahsilatın 6.311.861-USD ve 555.547,97-EURO'yu bulacağı görülmüş olup, alınan ve dosyaya sunulan 04/11/2021 tarihli uzman görüşünde de final faturanın 1.485.867-USD fazla bedelli düzenlendiği (6.041.691,45usd - 1.485.867,00usd= 4.555.824,45-USD) olup, davalı yanın düzenlenmesi gereken fatura 4.555.824,45-USD olduğuna ilişkin bilirkişi kurulunun 18/10/2023 günlü raporu ile uyumlu olduğu ve mahkememizce alınan 04/07/2024 günlü ek raporun da bu raporu tamamladığı, yapılan maddi hataların düzeltildiği ve toplam 6 adet fatura sonucu 6.362.552,45-USD ve 555.547,97-EURO olup, davalı şirket kayıtlarına göre davacıların toplam yaptıkları ödeme miktarı 6.311.861-USD ( dava konusu çekler dahil (iki çek)) ve 555.547,97-EURO olarak belirlenmiş olup, kök raporda belirtilen 5.055.625,25-USD tutarlı davalı faturasının ise proforma fatura olup, bu nedenle davalı defterlerinde kayıtlı olmadığı tespit edildiğinin altı çizilmiştir.
Bu nedenlerle sonuç olarak, davacının gemisinin dava konusu sözleşme kapsamı ve yapılan incelemeler sonucu ortaya çıkan ek tamirat ve onarımlar dahil toplam 4.555.824,45-USD olup, davalı kendi kestiği faturalar nedeniyle toplam 6.362.552,45-USD alacaklı olduğu kendi ticari defter ve kayıtlarında kayıtlı ise de, davalının talep edebileceği alacağın taraf defter ve kayıtları ve yapılan işin niteliğine göre bilirkişi tarafından 4.555.824,45-USD olduğu, böylece davalının 1.806.728,00-USD fazla fatura kestiği, taraf defter ve kayıtlarına göre yapılan toplam ödemenin 6.311.861-USD ve 555.547,97-EURO olup, davalının kendi kayıtlarındaki 6.362.552,45-USD alacaktan 6.311.861-USD çıkarıldığında 50.691,45-USD alacaklı gözükmekte ise de, yapılan işin rayiç bedelinin bilirkişi raporları ve alınan teknik mütalaa ile 4.555.824,45-USD olduğu mahkememizce benimsenmiş olması ve yapılan ödemenin dava konusu dava tarihi 23/11/2021 itibariyle henüz ibraz süresi gelmeyen ve tahsil edilmeyen çekler çıkartıldığında, 5.770.861-USD ve 555.547,97-EURO olup 555.547,97-EURO'luk ödeme bu miktar bedelli faturaya mahsup edildiği, mahkememizce her iki bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden davacının USD ödemesi 5.770.861-USD'den, dava konusu bakım ve onarım işinin bedeli olarak bilirkişilerce belirlenen, ( 5.770.861-USD - 4.555.824,45-USD) 1.215.036,55-USD olarak davacının davalı yana fazla ödeme yaptığı mahkememizce benimsenmiş ve dava konusu 741.000 USD'lik iki adet çekin bedelinin tahsili halinde fazla ödeme miktarının bu miktarla artacağı şüphesiz olup, dava konusu çek bedellerinin dava tarihi itibariyle tahsilinin hak ve nefaset ilkeleri ve sözleşme koşullarına uyumlu olmayacağı mahkememizce benimsenerek, dava konusu çeklerin bedelsiz kaldığının kabulü ile İİK m.72 gereğince, davacının dava konusu çeklerden ötürü davalıya borçlu olmadığının tespitine, ayrıca dava konusu çekler yargılama devam ederken ödenerek bankaya iade edildikleri anlaşılmakla, çeklerin davalıdan istirdatına ilişkin istemin konusu kalmadığından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Ayrıca, çek bedellerinin davalı tarafından keşide tarihlerinde tahsil edildiği anlaşılmakla 341.000 USD'nin 26.11.2021 , 400.000 USD'nin 22.12.2021 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince işleyecek yıllık değişken oranda faizi ile birlikte davalıdan tahsiliyle davacılara verilmesine dair karar verilmiş ve aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davanın KABULÜ ile;
1-Davacılar davalı yana dava konusu ;
a- ... ... Şubesine ait, ... numaralı, 26.11.2021 tarihli, 341.000.-USD bedelli,
b- ... ... Şubesine ait, ... numaralı, 22.12.2021 tarihli, 400.000.-USD bedelli çekler nedeniyle İİK 72 uyarınca borçlu olmadıklarının TESPİTİNE,
Çeklerin davalı istirdatına ilişkin talebin çek bedelleri ödenerek çekler bankaya iade edildikleri anlaşılmakla çeklerin istirdatına ilişkin istemin konusu kalmadığından ESASI HAKKINDA KARAR TESİSİNE YER OLMADIĞINA,
2-Çek bedellerinin davalı tarafından keşide tarihlerinde tahsil edildiği anlaşılmakla 341.000 USD'nin 26.11.2021 , 400.000 USD'nin 22.12.2021 tarihinden itibaren geçerle olmak üzere 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince işleyecek yıllık değişken oranda faizi ile birlikte davalıdan tahsiliyle DAVACILARA VERİLMESİNE,
3- Kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 617.318,41 TL karar-ilam harcından, davacı tarafça peşin yatırılan 141.729,59 TL harcın mahsubu ile bakiye 475.588,82 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir KAYDEDİLMESİNE,
4-Davacı tarafça yapılan 13.147 TL yargılama giderinin, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine
5-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
6-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 672.740,27 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya ÖDENMESİNE,
7- Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının 6100 sayılı Yasanın 333. maddesi ile Yönetmeliğin 207. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra hesap numarası bildirilmiş ise elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle; hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı kalan paradan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak yazı işleri müdürü tarafından İADESİNE,
8- Davacı tarafça peşin yatırılan 141.729,59 TL harç ile 59,30 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 141.788,89 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde ... Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.24/10/2024
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır