T.C.
İSTANBUL
16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/122 Esas
KARAR NO:2025/398
DAVA:Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:22/02/2022
KARAR TARİHİ:15/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili ..., ...(...) tarafından gerçekleştirilen çekilişe katılmış ve 26.06.2019 tarihinde çekilen bu çekilişle; İstanbul İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 2. Etap - .... Konut Projesi kapsamında;
970 Ada, 6 Parsel, C22 Blok Kat: 4, Daire: 11 künyeli dairenin mülkiyetini, ... tarafından belirlenen ücret ve şartlar mucibince kazanma hakkı elde ettiğini, bunun üzerine 54.652 TL olarak belirlenen peşinat bedelini toparlamaya çalışan müvekkilinin; süreç zarfında, ... T.C. numaralı ...’in teklifiyle karşılaştığını, bu teklife göre ...; gerekli peşinatı bulabileceğini söylediğini ancak bunun karşılığında, ilgili taşınmaz üzerinde alım-satım dahil her türlü işlemi gerçekleştirmesine olanak sağlayacak vekaletnamenin, müvekkili tarafından kendisine verilmesini istediğini, bunun üzerine söz konusu vekaletname, 16.09.2021 tarihinde .... Noterliğinde … yevmiye numarasıyla müvekkil tarafından ...’e verildiğini, mezkur taşınmazın satımına ilişkin vekaletnameyi elde eden ...'in, bu vekaletnameyle birlikte, aynı tarihte, ... T.C. numaralı ... ‘nın alıcı olarak yer aldığı, harici bir satış sözleşmesi de hazırladığını, sözde taşınmaz devir borcu doğuran ancak resmi şekle uyulmadan imza edilen bu sözleşmeye göre; mezkur taşınmaz, 150.000 TL karşılığında ...’ya satılmış görünmekte olduğunu, taşınmaz devir borcu doğurmasına rağmen resmi şekle uyulmadan hazırlandığı için kesin hükümsüz olan bu sözleşmeye göre; satıcı olarak geçen müvekkil, taşınmazı ...’ya devredecek; ... da 150.000 TL’yi müvekkili hesabına geçeceğini, ancak sadece bu kadar değil aynı zamanda, bu geçersiz devir borcuna teminat olması adına; müvekkilin keşideci, müvekkilin kızı ...’ün avalist/KEFİL, sözde alıcı ...’nın ise lehtar olduğu ve tam 550.000 TL değerinde olan bir bono da tanzim ettirildiğini, bu bononun, ilgili sözleşmeye binaen ve müvekkilinin sözde devir borcuna teminat olması için düzenlendiği; dilekçe ekinde sunulan sözleşmenin metninde, kuşkuya mahal vermeyecek derecede açıkça ifade edildiğini, taşınmaz devir borcu doğurmasına rağmen resmi şekle uyulmadan hazırlanan 16.09.2021 tarihli kesin hükümsüz sözleşme ve dava konusu bedelsiz bononun, bu sözleşmeye binaen hazırlandığını açıkça ortaya koyan sözleşme metni) gerçek değeri milyonları bulan taşınmazı, 150.000 TL’ye ele geçirdiklerini düşünen ... ve ..., fırsatı kaçırmamak adına, 25.10.2021 tarihinde, müvekkil adına peşinat parasının ödenmesini de sağlamışlardır ancak yine aynı tarihte, 25.10.2021’de zannımızca işleri daha da bulandırmak ve takibi zorlaştırmak adına, ..., ... T.C. numaralı ...’e ilgili taşınmaz
için teamüllere aykırı olarak alt vekalet verdiğini, müvekkilinden vekalet alan ...’in ...’e verdiği; .... Noterliği, ... yevmiye numaralı, 25.10.2021 tarihli alt vekalet) oyuna getirildiğini ve kullanıldığını fark eden müvekkilinin, 04.02.2022 tarihinde, vekalet görevini kötüye kullanan ...’i azlettiğini, kesin hükümsüz olan sözleşmeye dayanarak tescile zorlama davası açılamayacak oluşu nedeniyle, bu hususta ayrıca bir hukuki işleme gerek olmasa da bünyesinde barındırdığı mücerretli niteliği ve ciro edilme tehlikesi nedeniyle; mezkur bononun bedelsizliğinin tespiti ve bu suretle iptalini, dava sonuçlanana kadar ihtiyati tedbir olması adına, dava konusu senet aslının ivedi olarak muhafaza altına alınmasına ve ciro edilmesini önleyecek başkaca her türlü tedbire dava konusu senedin kaynağı olan satış sözleşmesinin kesin hükümsüz olması nedeniyle senedin bedelsizliğine ve dolayısıyla müvekkilin bu senedin borçlusu olmayacağına dair menfi tespite bedelsizliği tespit edilen dava konusu senedin iptaline, vekalet ücreti ve her türlü yargılama giderinin davalı taraf üzerine
bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde ; davacının haksız ve hukuka aykırı olarak mesnetsiz beyanlarla menfi tespit davası açtığını, davacının dava dilekçesinde yazılan yanlış bilgiler ile konuyu saptırılmaya çalışıldığını, davacı tarafın yanlış bilgiler, yalan yanlış itamlar ile bana ve vekalet alan ...'e iftira atarak, olayları çarpıtarak haklı çıkmaya çalışmakta olduğunu, tarafına ve Gürkan Keskine atılan asılsız iftiranın yalan olduğunu ... ve Kızı ... te ayrıntısı ile bilmekte olduğunu, davacıyla anlaşarak İstanbul ... ... 2. (İkinci) Etapta hak sahiplerine verilen proje içinde ada 970 ve parsel 6 da C2-22 Blok 4. Kat 11 nolu konuttaki tahsis hakkını ve bilumum hukuk vecibeleriyle birlikte ...'den alınmış ve borcu bitmemiş daireyi, devir işlemi ile kendisine devrettiğini, ...'nın Kızı ... kendisi gibi ... Belediyesinde çalışan bir memur iş arkadaşına muhabbet esnasında annesinin ... de daire hakkı olduğunu ve bunu da satmak istediklerini beyan ettiğini, ilgili arkadaşının da bu gibi daireleri alan emlakçıların olduğunu beyan ederek istersen size yönlendiririm diyerek kendisinden onay alarak kendilerine yönlendirdiğini, ... ... telefon ile aranarak bağlantıya geçildiğini, kendisinin ... deki daire haklarını satıp satmayacaklarının sorulduğunu, kendilerinin de ... daire haklarını satmak istediklerini beyan ederek ... Belediyesinde buluşma talebin de bulunduklarını, telefonda kendilerine daire hakkının kime ait olduğu sorulmuş kendisi daire hakkının annesinin adına olduğunu beyan ettiğini, ... bizi arayarak Annesi ile konuştuğunu ... daire haklarını satacağını beyan etmiş ve prosedür ile bilgi aldığını ve devir ile ilgili örnek belgeleri kendisine gönderildiğini ve maddeler üzerinde anlaşılarak bize satış devir ile ilgili konuları konuşmak için ... Belediyesinde çalıştığı birimde randevu vererek belediyeye çağırdığını, 14.19.2021 tarihinde ... Belediyesine ... ile birlikte istenilen tarih ve saatte görüşmeye gidilerek ...'ün çalışma ofisine gidilmiş kendisi ile buluşup bizi kendinin çalıştığı birimin amirinin odasına götürerek annesi ... ile toplam 5 kişi olarak oturup tanıştıktan sonra konu olan mevzuyu konuşmaya başladıklarını, ...'nın ve ...'ın da ... hemşehrileri olduğunu öğrendikleri ve belediye de başka ortak tanıdıklasrının çıkması sebebi ile ve ...'nın kızının da belediye memuru olması sebebi ile kendilerine güvenerek dairesini almaya karar verdiklerini, arz ve izah ettikleri ve resen nazara alınacak sebeplerle; fazlaya ilişkin dava ve talep haklarım saklı kalmak kaydıyla; haksız, mesnetsiz ve hukuka aykırı davanın reddine, dava masrafları ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememiz tarafından deliller toplanılmış, ilgili belgeler celp edilerek dosya içerisine alınmıştır.
Mahkememizde açılan işbu dava, davacı ... ...'ün ... tarafından gerçekleştirilen çekilişe katılmış ve 26.06.2019 tarihinde çekilen bu çekilişle; İstanbul
İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 2. Etap - .... Konut Projesi kapsamında;
970 Ada, 6 Parsel, C22 Blok Kat: 4, Daire: 11 nolu dairenin mülkiyetini düşük gelirli insanların konut sahibi olması için kura hak sahibi olarak elde etme hakkını davacıya ait iken işbu taşınmaz için ödenmesi gereken peşinat ve katılım paylarını ödeyememesi üzerine davalı ...'ya 16/09/2021 günlü 150.000-TL bedelli adi yazılı sözleşme ile satmayı taahhüt etmiş, taşınmazın ...'ye olan peşinatını ve aylık taksitlerini alıcı ... ...'ye ödemeyi kabul ettiği gibi dairenin satış bedelini de davacıya 25/10/2021 tarihinde 54.652,28-TL, 16.09.2021 tarihinde 145.000-TL, 22.04.2021 tarihinde 5.000-TL olmak üzere toplam 204.652,28-TL davacı tarafından yapılan ödeme karşılığı davacı evin alıcı ...'ya devri için ... isimli arkadaşına vekaletname verdiği, ayrıca ödenen paranın teminatı ve devrin gerçekleştirilmesi için 550.000-TL'lik dava konusu 16/09/2021 tanzim tarihli 550.000-TL meblağlı 18/02/2022 vadeli borçlusu ... ve kefili ... olan lehtarı ... olduğu görülen bononun tanzim edilerek davacı tarafından ...ya'ya verildiği, işbu şahsın da senedi ciro ederek ...'ya verdiği ve ... tarafından .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında, ... ve senedin borçluları davacı ... ve kızı ... aleyhine kambiyo senetlerine müstenit takip yolu ile icra takibi yapıldığı, davacının işbu davada takibin konusu olan bononun yapılan satış sözleşmesinin kesin hükümsüz olması sebebiyle bedelsizliğine ve davacının senedin borçlusu olamayacağının tespiti ve bedelsiz senedin iptali için İİK m.72 gereğince senedin lehtarı ... aleyhine açtığı menfi tespit davasında, işbu bono nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Mahkememiz tarafından celp ve incelenen dava konusu bononun dayanağı olan .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; ... tarafından ..., ... ..., ... aleyhine açtığı icra takibinde 550.000,00 TL asıl alacak, 4,12 TL geçmiş gün faizi , 1.650,00 TL komisyon olmak üzere toplam 551.654,12 TL'nin tahsilinin talep edildiği anlaşılmıştır.
Mahkememiz tarafından davacının dava konusu bono nedeniyle davalıya borçlu olup olmadığının tespiti, borçlu ise miktarının belirlenmesi bakımından dosya bilirkişi kuruluna tevdi edilmiş olup;
Bilirkişiler ... tarafından hazırlanan raporda özetle;
"-Dava konusu uyuşmazlığın esası, davacı/satıcı ... ile Davalı/Alıcı/... arasında akdedilen 16.09.2021 tarihli “emlak satım sözleşmesi” nden doğmuş 550.000,00 TL tutarlı senedin bedelsizli ü talebinden ibarettir.
- Sayın Mahkeme tarafından heyetimize verilen görev çerçevesinde; dava konusu senedin bedelsizliğinin tespiti için; taraflar arasında akdedilen emlak satım sözleşmesi gereğince, davalı tarafın davacı yana parça parça ödediği olduğu tutarların dava tarihi itibariyle reel değerinin tespiti talep edilmektedir.
-Davalı ... tarafından davacı ...' ya; 16.09.2021 tarihinde 145.000,00 TL, 22.09.2021 tarihinde 5.000,00 TL, 25.10.2021 tarihinde 54.652,28 TL olmak üzere toplam 204.652,28 TL havale şeklinde gerçekleşen ödemelerin, dava tarihi olan 22.02.2022 itibariyle toplam reel değerinin 314.775,74 TL olarak hesap ve tespit edildiği" şeklinde mütalaada bulunulduğu görülmüştür.
Mahkememizde açılan işbu davada, davacı ... tarafından ... (...) tarafından gerçekleştirilen 26/06/2019 tarihli çekilişte, "... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 2. Etap - .... Konut Projesi kapsamında;
970 Ada, 6 Parsel, C22 Blok Kat: 4, Daire: 11 nolu dairenin" davacıya isabet ettiği ve amacın düşük gelirli insanların konut sahibi olmasını sağlamak olduğu halde, kura sonrası davacının yatırması gereken 54.652-TL peşinatın temini için ...'den yardım istediği ve dava dışı bu şahsın kendisine alım satım dahil her türlü işlemi gerçekleştirecek vekaletin verilmesi halinde peşinatı bulabileceğini söylemesi üzerine, davacının ...'e .... Noterliğinin 16/09/2021 tarihli ... yevmiyeli vekaletnamesinin düzenlendiği ve aynı günlü Emlak Alım Satım Sözleşmesinin düzenlenerek dava konusu edilen bağımsız bölümün davacı tarafından davalıya 16/09/2021 tarihli Harici Satış Sözleşmesi ile satılması ve koşulları konusunda adi yazılı şekilde sözleşme yapıldığı, işbu sözleşmede alıcı davalı ...'nın taşınmazı sözleşme tarihindeki rayiçlere göre satın aldığını, davacının taşınmaz değerinin artması halinde davalıdan değer farkı alıcının da satıcıdan değerin düşmesi halinde fark talep etmeyeceğini taşınmazın 150.000-TL'sine tamamını ...'ya sattığını taahhüt ettiğini, bu paranın ödenmesi halinde hissesi üzerinde herhangi bir hak talebinde bulunmayacağını, taşınmazın satın alana ait olduğunu kabul ettiğini ve dilediği gibi tasarruf etmesine rıza göstereceğini beyan ve kabul ettiği ve yapılan peşinat ödemesi ve taşınmaz bedeli için ödemeler yönünden 16/09/2021 tanzim tarihli 550.000-TL'lik bir adet senedin gayrimenkulü satın alan davalıya teslim edildiğini, taşınmazın alıcıya kesin devrinden sonra senedin bedelsiz hale geleceğini beyan ve kabul ettiği ve bu sözleşmenin nitelik olarak harici gayri resmi gayrimenkul satış vaadi niteliğinde olduğu tartışmasızdır.
Dava konusu satış bedeli ve peşinatın davalı tarafından ödendiği ve toplam yapılan ödemenin 204.652-TL olduğu dosyadaki ödeme belgeleri ve davacının kabulü ile sabit olduğu görülmüştür.
Mahkememizce yapılan yargılama sonunda, dava konusu harici gayrimenkul satış sözleşmesi hukuken davacıya gayrimenkul devir borcu yüklediği iddia edilmekte ise de dava konusu harici satış taahhütünün TBK m.12/2 ve m.11 , TMK m.706 ve m.634 gereğince tapuda kayıtlı bir taşınmazın harici satış ve devrinin geçersiz olduğu, işbu sözleşmelerin tapuda veya resen noterde düzenlenmesi gerektiği yasal düzenlemeler gereğidir.
Taşınmaz teslim edilmiş olsa dahi, yapılan devir bu nedenle hukuki sonuç doğurmayacaktır. Cezai şart niteliğinde taşınmaz satış bedeli ve peşinat olarak ödenen toplam 204.652-TL'lik ödeme karşılığında dava konusu 16/09/2021 tarihli davacının keşidecisi ve davacının kızı ... ...'ün kefil, ...'nın lehtar olarak yer aldığı ve ciro yolu ile dava dışı ...'ya intikal eden 550.000-TL'lik bononun, esasen ödenen bedelin teminatı ve satışın yapılmaması halinde cezai şart niteliğinde düzenlendiği anlaşılmakta ise de, geçersiz bir sözleşmenin hukuken cezai şart talebine engel olduğu yerleşik yargıtay içtihatları gereği olup, davacının ancak sebepsiz zenginleşme ve denkleştirici adalet kuralı gereğince TMK m.2'de göz önünde bulundurularak yapılan ödemenin denkleştirici adalet ilkesine göre dava tarihi 22/02/2022 tarihi itibariyle 314.775,74-TL olduğu ve davacının bu miktar borçtan sorumlu olup, bu miktarı aşan 550.000-TL bononun 235.224,26-TL'sinden ötürü davalı harici satış sözleşmesini yapan ...'ya borçlu olmadığının kabulü gerekeceği, senedin 3.şahsa intikal etmiş ve icra takibine konu edilmesi sebebiyle kambiyo senetlerinin niteliği gereği üçüncü şahıs ... yönünden geçerliliğini koruduğu dikkate alınarak dava konusu bono yönünden davacının davalı lehtar ...'ya 235.224,26TL bono bedelinden borçlu ve sorumlu olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davasının kabulü gerektiği , fazlaya ilişkin istemin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış ve aşağıdaki gibi hüküm tesis etmek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacının açtığı menfi tespit davasının dava konusu bononun icra takibine konu edilmesinden önce açıldığı, bononun dava konusu gayrimenkul harici satış sözleşmesi ödeme bedelinin sözleşmenin ifa edilmemesi halinde, sözleşme gereği gayrimenkul devri borcunun üstten davacı tarafından davalıya , ödeme bedeli ve bu nedenle oluşacak zararların tazmini için verildiği, denkleştirici adalet ilkesi gereğince harici satış ve taahhüdün hukuki sonuç doğurmadığı TBK 12/2 , TMK 706 , TBK 11 ve TMK 634 , 706 maddeleri gereğince tespit edilmekle, ödeme bedelinin yerleşik yargıtay içtihatlarına göre ve denkleştirici adalet ilkesi gereğince davacı tarafından davalıya bilirkişi raporunda belirlenen takip tarihindeki paranın reel değer olarak tespit edilen 314.775,74 TL olarak iade edilmesi gerektiği tespit edilmekle, menfi tespit davasının KISMEN KABULÜ İLE;
2-Dava konusu "Keşidecisi ... (...) ... , tanzim tarihi 16/09/2021, tanzim yeri İstanbul , 18/12/2022 vadeli 550.000,00 TL meblağlı, lehtarı davalı ... olup , 3. Şahsa ciro yolu ile intikal eden ve senette ... ...'ün kefil sıfatı ile yer aldığı " bonodan ötürü davacının davalıya 235.224,26 TL borçlu olmadığının TESPİTİNE,
3- Kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 16.068,17 TL karar-ilam harcından, davacı tarafça peşin yatırılan 9.392,63 TL harcın mahsubu ile bakiye 6.675,54 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydedilmesine,
4- Davacı tarafça yapılan 23.587,94 TL yargılama giderinden davanın kabul oranına göre (% 42,77) hesaplanan 10.088,10 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
5- Davalı tarafça yapılan 100 TL yargılama giderinden davanın red oranına göre (% 57,23) hesaplanan 57,23 TL yargılama giderinin davacıdan alınıp davalıya ödenmesine, kalan kısmın davalı üzerinde bırakılmasına,
6- Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 37.635,88 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine,
7- Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden, reddedilen talep üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 50.364,12 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
8- Taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının 6100 sayılı Yasanın 333. maddesi ile Yönetmeliğin 207. maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra hesap numarası bildirilmiş ise elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle; hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı kalan paradan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak yazı işleri müdürü tarafından iadesine,
9- Davacı tarafça yatırılan 9.392,63 TL peşin harç ile 80,70 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 9.473,33 TL'nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı , davalıların yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.15/05/2025
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır