T.C.
İSTANBUL
16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/382 Esas
KARAR NO: 2024/577
DAVA: Tasarrufun İptali (İİK 277 Ve Devamı)
DAVA TARİHİ: 19/08/2011
KARAR TARİHİ: 26/09/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tasarrufun İptali (İİK 277 Ve Devamı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili bankanın, davadışı...A.Ş.'ye çeşitli krediler kullandırdığını ve (1). davalı...A.Ş.nin de bu kredileri, başka bazı şirketlerle birlikte, müşterek borçlu- müteselsil kefil olarak imzaladığını, kredi borcunun ödenmemesi üzerine borçlulara Beyoğlu (...). Noterliğinin 05.05.2010/...yev. numaralı hesap kat ihtarnamesi keşide edilerek hesabın kat'edildiğini; borcun ödenmemesi üzerin, müvekkil banka İstanbul (...). Asliye Ticaret Mahkemesinden 23.06.2010 gün ve ... D.İş sayılı dosyasından 3.180.618 TL üzerinden ihtiyati haciz kararı alındığını ve İstanbul (...). İcra Müdürlüğünün E... sayılı dosyasıyla da, aralarında...A.Ş.'nin de bulunduğu borçlular aleyhine 25.06.2010 tarihinde 3.784.353.72 TL için adi haciz yoluyla takibe geçildiğini, müvekkili bankanın, ihtiyati haciz kararı çerçevesinde müşterek borçlu- müteselsil kefil (1). davalı ...A.Ş.'nin, ... Köyü. Kurtdere. ...Mevkii. ... parsel sayılı. 47.800 m2 yüzölçümlü, tarla vasıflı taşınmazı üzerine 30.06.2010 tarihinde haciz koydurduğunu, ancak, mahcuz taşınmazın takyidatlı son tapu kaydına göre, bu taşınmaz üzerinde, (3).kişiler: ..., ... ve ... lehine 31.08.2009/21260 yev. nosuyla 3.derecede 1,500.000.-TL'lik ipotek tesis edilmiş bulunduğunun anlaşıldığını, müvekkili-alacaklı banka, ihtiyati hacizden 10 ay önce yapılmış olan bu ipotek tesisi işleminin "ipotek veren şirketin doğmuş ve doğacak tüm borçlarının teminatı olarak" yapıldığının 31.08.2009/21260 noluı resmi senetle sabit bulunduğunu öğrendiğini, oysa İİK.m.279. f.l. b.l uyarınca "borçlunun teminat göstermeği evvelce taahhüt elmiş olduğu haller müstesna olmak üzere borçlu tarafından mevcut bir borcu temin için yapılan rehin..." işleminin, bu işlem "borcunu ödemeyen bir borçlu tarafından hacizden evvelki bir sene içinde yapılmışsa batıl" olacağını; şu halde, olayda, ihtiyati hacizden 10 ay önce üçüncü kişiler lehine yapılmış olan ipotek tesisi işleminin ihtiyati hacizden evvelki bir sene içinde yapılmış bir tasarruf olmakla iptale tabi bulunduğu, dava konusu tasarrufun İİK.m.280 uyarınca da iptal edilmesi gerektiğini öne sürerek, 31.08.2009/21260 yev. nolu tapu işlem belgesi (resmi senet) ile yapılan tasarrufun iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılardan... A.Ş cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davanın zamanında açılmadığından bahisle hakdüşürücü süre ve zamanaşımı itirazının olduğunu, huzurdaki tasarrufun iptali davasında kanunun aramış olduğu şartların gerçekleşmediği, ipotek tesisi işleminin iptale tabi bir tasarruf olmadığını, şirketin aciz durumda olmadığını, davacı bankanın İİK 277 maddesi gereğince davacı sıfatının bulunmadığını, yine davacı tarafın davaya konu ipotek işleminin muvazaalı olduğu iddiasının doğru olmadığını beyan ederek;
Diğer davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davalılar...A.Ş. ile .... ... ve ... önce davacı takip alacaklısı bankanın ... A.Ş. aleyhine İstanbul ...İcra Müdürlüğü E....sayılı dosyasından 25.06.2010 tarihinde başlattığı icra takibinde İİK.m.105 anlamında bir haciz tutanağının bulunmadığını, davacı takip alacaklısı bankanın takip konusu alacağının, takip borçlusu ... A.Ş.'ye karşı kesinleşmediğini, halen devam etmekte olan bir itirazın iptali davasına konu teşkil ettiğini, kaldı ki. İstanbul (...).İcra Müdürlüğünde başlatılan E...sayılı icra takibi çerçevesinde takip alacaklısı banka tarafından haczedilmiş olan ve takip borçlusu ...A.Ş.'ye ait bulunan taşınmaza icra dairesince kıymet takdiri de yapılmadığını, halbuki kıymet takdiri yapılırsa, 47.800 m2 yüzölçümlü bir sanayi arazisi niteliğinde olan bu taşınmazın davacı bankanın alacağını rahatlıkla karşılayabileceğinin görüleceğini öne sürerek, yasa, usul ve hakkaniyete aykırı olarak açılmış bulunan davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
TAHKİKAT, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Mahkememizce delillerin ibrazını müteakip celbi gereken deliller de celp edilerek dosyamız arasına alınmıştır.
Mahkememizde açılan işbu dava; davacı bankanın dava dışı... AŞ ve davalı müşterek ve müteselsil kefil borçlu... AŞ alacağını tahsil edemediğinden bahisle, işbu şirketin davalı gerçek şahıslar lehine ipoteğe (borçluya ait taşınmaz üzerine) tesis edilen ipotek tasarruf işleminin iptali istemine ilişkindir.
Mahkememizin 2011/256 Esas ...Karar sayılı dosyasında; "Davanın Reddine" dair karar verildiği, kararın istinaf edilmesi üzerinde dosyanın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'ne gönderildiği,
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi 2019/2599 Esas 2022/702 Karar sayılı ilamı ile; "0/17624 sayılı takip dosyasına davalı borçlu ...A.Ş.'nin itiraz ettiği ve itiraz üzerine takibin durduğu, akabinde davacı...AŞ tarafından İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas sırasında itirazın iptali davası açıldığı, yapılan yargılama sonunda İstanbul... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, 2017/Karar sayılı kararı ile davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verildiği; kararın istinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi tarafından istinaf başvurusunun esastan reddine (Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere) karar verildiği, Uyap üzerinden yapılan sorgulamada dosyanın temyizen incelenmek üzere Yargıtay'da gönderildiği, halen Yargıtay'da bulunduğu, bu şekilde itirazın iptali davasında verilen kararın henüz kesinleşmediği anlaşıldığından; yerel mahkemece İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar sayılı kararının kesinleşmesinin beklenmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile kararın HMK 353/1.a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına; kararın kaldırma sebep ve şekline göre davacı vekilinin sair, davalılar ..., ... ve ... vekilinin tüm istinaf itirazlarının şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır." gerekçesi ile mahkememiz kararı kaldırılmış, dosya mahkememize gönderilmiş ve yukarıdaki esasa kaydı yapılmıştır.
Mahkememizce yapılan yargılama sırasında; davalı vekilince 26/09/2024 tarihli dilekçesi ile görevsizlik kararı verilmesinin talep edildiği anlaşıldı.
6100 sayılı HMK'nın 114/1-b, 114/1-c ve 115. maddeleri gereğince yargı yolu ve görev hususu; kamu düzenine ilişkin dava şartlarından olmakla; mahkememizce davanın her aşamasında resen nazara alınması gerektiğinden dava dosyası öncelikle bu noktalarda incelenmiştir.
Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2014/3027 E.2014/6606 K. Say. kararında ;" nisbi nitelikte yasadan doğan bir dava olup tasarrufa konu malların aynı ile ilgili olmadığı gibi satışın tacirler arasında yapılmasının ve ticari işletmenin veya ticari bir hakkın dava konusu edilmesinin de görev hususunun belirlenmesine doğrudan bir etkisi yoktur. Kaldı ki davada incelenmesi gereken husus davalı borçlunun yaptığı tasarruflarının iptali gerekip gerekmediği, başka bir anlatımla İİK 277 vd maddelerinde belirtilen şartların gerçekleşip gerçekleşmediğidir. Açıklanan şekli ile görevin, İİK 281. maddesine göre genel mahkemelere ait olduğu da açıktır." Yargıtay 17. Hukuk Dairesi 2016/928 E. 2016/1888 K.Say. Kararında "Mahkemece evrak üzerinde yapılan inceleme sonunda; tasarrufun iptali davalarının ticari dava olmadığı, her iki tarafin tacir olmadığı gibi ticari işletmesiyle de ilgili olmadığı," Hukuk Genel Kurulu 2014/2389 E. 2016/129 K. Say. Kararında "Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nisbi nitelikte yasadandoğan bir dava olup tasarrufa konu malların aynı ile ilgili olmadığı gibi tarafların tacir olmasının da görev hususunun belirlenmesine doğrudan bir etkisi yoktur. Kaldı ki davada incelenmesi gereken husus davalı borçlunun yaptığı tasarruflarının iptali gerekip gerekmediği, başka bir anlatımla BK.nın 19. maddesinde yazılı şartların gerçekleşip gerçekleşmediğidir. Açıklanan şekli ile görevin, genel mahkemelere ait olduğu da açıktır...."tasarrufun iptali istemli davada görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi mi, Asliye Ticaret Mahkemesi mi olduğu noktasında toplanmaktadır."...“hem iptal davasında hükümsüzlüğü istenilen tasarrufi işlemde hem de muvazaa davasında geçersizliği istenilen muvazaalı işlemde borçlu ya da hak sahibi ile 3. kişi arasındaki işlem hedeflenmekte olup alacaklı ile borçlu arasındaki hukuki işlem konu edilmemektedir”."Gerçekten hem “muvazaa davasında” hem de “tasarrufun iptali” davasında görevli mahkemeye ilişkin özel bir düzenlemeye yer verilmemiş olup genel kurallara göre görevli mahkemenin belirlenmesi gerekmektedir. 6100 sayılı HMK’nin 2. maddesinin 1. fıkrası gereğince malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. Yine 2. maddenin 2. fıkrası uyarınca HMK’da ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir."...."O halde, TBK m. 19 gereğince İİK’nin 283. Maddesinin kıyasen uygulanması istemli muvazaa davasında Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu yönündeki Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen Özel Daire bozma kararına uyulmak gerekirken, önceki kararda direnilmesi usul ve yasaya aykırıdır." Yargıtay 20. HD., E. 2004/10857 K. Say. Kararında "İİY.nın 277. maddesi olup, hukuki uyuşmazlığın Bankalar Yasasından kaynaklanmadığına göre, uyuşmazlığın çözümünde Bursa Yedinci Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu sonucuna ulaşılır." Yargıtay17-H.D.2015-11218-k-2015-10956-Say. Kararında "Mahkemece, davanın tasarrufun iptali bağlı alacak davası nietliğinde olduğu, İİK'nun 277 ve devamı maddelerine dayalı tasarrufun iptali davalarının da kişisel hakka dayalı dava olup Asliye Hukuk mahkemesinin görevli olduğundan bahisle davanın görev yönünden reddine verilmiş hüküm davalı borçlu Hasan vekili tarafından temyiz edilmiştir. Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde ve değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davalı Hasan vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanunun uygun bulunan hükmün ONANMASINA" , Yargıtay 17. HD., E. 2013/14346 K. 2015/602 T. 20Say. Kararında "6100 sayılı HMK’nin ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun yürürlüğe girmesi ile tasarrufun iptali davaları mutlak ticari dava niteliğinde olmayıp şahsi nitelikte ve borçlunun tasarruflarına yönelik bulunması nedeniyle asliye hukuk mahkemelerinin görevine girmektedir. Öte yandan 01/07/2012 tarihinden itibaren açılan davalarda artık asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi arasındaki ilişki işbölümü değil görev ilişkisi olup, somut olayda da dava bu tarihten önce 15.06.2012 tarihinde İİK.nin 277 ve devamı maddelerine dayanılarak açılmış olduğundan görevli mahkeme asliye hukuk mahkesi iken görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırıdır." Yargıtay 17. HD., E. 2014/3342 K. 2014/4229 Say. Kararında "Dosya içeriğine, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, davalı borçlunun yaptığı tasarruflarının iptali gerekip gerekmediği, başka bir anlatımla İİK 277 vd maddelerinde belirtilen şartların gerçekleşip gerçekleşmediğine ilişkin görevin, İİK 281. maddesine göre genel mahkemelere ait olduğunun açık olmasına, " Yargıtay 17. HD., E. 2013/11763 K. 2013/14381 Say. Kararında "Dava, İİK.nın 277 ve devamı maddeleri uyarınca açılan tasarrufun iptali istemine ilişkindir. Bu tür davaların İİK.nın 281. maddesi uyarınca genel mahkemelerde görülmesi gerekmekte olup nitelikleri itibariyle de 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda sayılan ticari davalardan da değildirler...Bu durumda, açılan davanın ticari nitelikte olmaması nedeniyle davanın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp, sonuçlandırılması gerekmektedir....SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 Sayılı HMK.’nun 21. ve 22. maddeleri gereğince Antalya 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE, 25.10.2013 gününde Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla ile karar verildi." Yargıtay 17. HD., E. 2007/5165 K. 2007/3670 T. Say. Kararında "Hal böyle olunca uyuşmazlığın İİY'nın 277 ve devamı maddelerine dayalı tasarrufun iptali davası olduğunda duraksamamak gerekir. Tasarrufun iptali davalarında görevli mahkeme alacağın miktarına göre Sulh veya Asliye Mahkemeleridir". şeklinde içtihat olunmuştur.
TTK'nın 4 ve 5. maddeleri ile ticari davaların; '' Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın; a) Bu Kanunda, b) Türk Medeni Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ila 969 uncu maddelerinde, c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ila 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ila 519, komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ila 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ila 554, havale hakkındaki 555 ila 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ila 580 inci maddelerinde, d) Fikri mülkiyet hukukuna dair mevzuatta, e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde, f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde, öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır.'' şeklinde tanımlandığı görülmüştür. İzah edilen kanun maddeleri gereğince bir uyuşmazlığın ticari dava sayılması için TTK 4/1.maddesine göre her iki tarafın da tacir olması/ uyuşmazlığın ticari işletmeleri ilgili hususlardan doğması, yahut tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın “a-f” bentlerinde sayılan hususlardan doğmasının gerektiği anlaşılmıştır.
Mahkememizde açılan işbu dava, davacı bankanın dava dışı ... AŞ ve davalı müşterek ve müteselsil kefil borçlu ...AŞ alacağını tahsil edemediğinden bahisle, işbu şirketin davalı gerçek şahıslar lehine ipoteğe (borçluya ait taşınmaz üzerine) tesis edilen ipotek tasarruf işleminin iptaline ilişkin olup, ipotek tesis işleminin İİK 177. Ve devamı maddelerinde düzenlenen İİK 179/1-b ve 280 maddesi gereğince işbu davanın açıldığı, davanın taraflarının tacir olmadığı gibi, tasarrufun iptali davasının TTK'da düzenlenmediği, bu nedenle mutlak ve nispi ticari dava niteliğinde olmadığı, İİK 281 ve 282 maddeleri gereğince haksız fiil niteliğinde olan tasarrufun iptali davalarının görev yerinin Genel Mahkemeler olduğu anlaşılmakla; 6100 sayılı HMK'nun 114/1-c ve 115. Maddeleri gereğince; mahkememizin görevsizliği nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine dair karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Mahkememizde açılan işbu dava, davacı bankanın dava dışı ... AŞ ve davalı müşterek ve müteselsil kefil borçlu...AŞ alacağını tahsil edemediğinden bahisle, işbu şirketin davalı gerçek şahıslar lehine ipoteğe (borçluya ait taşınmaz üzerine) tesis edilen ipotek tasarruf işleminin iptaline ilişkin olup, ipotek tesis işleminin İİK 177. Ve devamı maddelerinde düzenlenen İİK 179/1-b ve 280 maddesi gereğince işbu davanın açıldığı, davanın taraflarının tacir olmadığı gibi, tasarrufun iptali davasının TTK'da düzenlenmediği, bu nedenle mutlak ve nispi ticari dava niteliğinde olmadığı, İİK 281 ve 282 maddeleri gereğince haksız fiil niteliğinde olan tasarrufun iptali davalarının görev yerinin Genel Mahkemeler olduğu anlaşılmakla; 6100 sayılı HMK'nun 114/1-c ve 115. Maddeleri gereğince; mahkememizin görevsizliği nedeniyle dava şartı yokluğundan DAVANIN USULDEN REDDİNE,
2-Kararın istinaf yoluna başvurulmaksızın kesinleşmesine müteakip bu tarihten itibaren istinaf yoluna başvurulması ve istinaf talebinin reddinin kesinleşmesine müteakip iki haftalık süre içinde talep halinde dosyanın görevli İstanbul Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
Süresi içinde gönderilme başvurusunun olmaması halinde davanın açılmamış sayılacağına karar VERİLECEĞİNE,
3-HMK nın 331. Maddesi uyarınca harç ve yargılama giderlerinin görevli mahkemece DEĞERLENDİRİLMESİNE,
4-Dosyanın kanuni süresi içinde gönderilmemesi durumunda talep halinde yargılama gideri ve vekalet ücretinin mahkememizce karara BAĞLANMASINA,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize verilecek ya da gönderilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oy birliğiyle karar verildi.
26/09/2024
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır