T.C.
İSTANBUL
16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2022/408 Esas
KARAR NO :2025/670
DAVA:Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:10/06/2022
KARAR TARİHİ:15/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflarca 03.08.2021 tarihli ve 25.10.2021 tarihli Acentecilik Sözleşmesi akdedildiğini, davalı şirkete toplam 60.000.-TL ödendiğini, davalı şirketin 5.000.-TL’yi iade ettiğini, davalı ile imzaladığı sözleşme uyarınca davalı şirketin emir ve talimatı doğrultusunda 01.10.2021 tarihinde 1.000.-TL kira bedeli ile yer kiraladığını, her ne kadar sözleşmede yer almasa da müvekkilinin 4 kurumsal firma ile anlaşarak günde 200 kargo geleceğini beyan ettiğini ancak bunu yerine getirmediğini, önce ... ve daha sonra ... ile anlaşmaları olduğunu belirttiği ancak şüpheli davranışları yüzünden müvekkilinin ufak bir araştırma yaparak yetki belgesi vb izinlerin olmadığının öğrenildiğini belirterek kiralanan yere ait kira bedelleri, ödenen faturalar, yapılması zorunlu giderler, araç kaplama bedeli gibi bir çok harcamanın yapılarak zarara sebep olunduğunu ve davalıdan tazmin edilmesini, sözleşmelerin haklı nedenle feshini, sözleşmelere istinaden ödenen 55.000.-TL bedelin ödeme gününden itibaren işleyecek avans faizi ile tahsilini, haklı fesih sebebiyle şimdilik 1.000.-TL maddi tazminatın fesih tarihinden itibaren faiziyle tahsilini, yargı ve harç giderlerinin davalıya tahmilini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili davasını 16/09/2024 tarihinde 1.000 TL olan talebini, 37.626,83 TL daha arttırarak davanın toplam değerini 38.626,83 TL ye ıslah ettiği ve görülmüştür.
CEVAP :
Davalının usulüne uygun tebliğe rağmen davaya cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.
DELİLER
Bilgi Teknolojileri İletişim Kurumu, ... Kargo ve Vergi dairelerine yazılan müzekkere yanıtlarının dosya arasına alınmıştır.
Bilirkişi ... 14/03/2024 tarihli raporunda : Mevcut yasal defterler ve dava dosyasındaki sözleşme ve belgelerin incelenmesi doğrultusunda, nihai takdir ve değerlendirilmesi sayın mahkemeye ait olmak üzere ;Davalı ... ... ... Hizmetleri A.Ş. ' nin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun Kargo Taşımacılığı faaliyetini yapmasının yasal olarak gereken yetki belgelerinin olmaması, bunun sonucunda faaliyeti sürdürmesinin yasal zemininin olmamasından ötürü bu faaliyeti yapamayacağı, ayrıca bu faaliyet türü ile ilgili davalı firma adına faturalarının acente tarafından düzenlenemeyeceğinden ötürü davacı taraf olana acente ... ... Turizm Ticaret Limited Şirketi yönüyle haklı fesih şartları oluşmuştur. Dava dosyasında davacı tarafın dekontlarını ibraz ederek ödemiş olduğu ve talep ettiği acente demirbaş ve kaporo bedeli olan 55.000 TL ve sözleşmenin fesih tarihinden itibaren yasal faiz yönüyle zararları olduğu tespit edilmiştir. Dosyada bulunan diğer ödeme belgelerinin ve faturaların davacı şirket acente yönüyle direkt kargo taşımacılığı ile ilgili olup olmadığının tespit edilmesine imkan bulunmamaktadır. Bilirkişi olarak görüş ve kanaatimi içeren iş bu raporu sayın mahkemenizin takdirine saygılarımla arz ederim. 14/03/2024 '' şeklinde görüşte bulunmuştur.
Bilirkişiler ... Prof. Dr. ... 20/08/2024 tarihli heyet raporunda''Takdir ve hukuki nitelendirme Sayın Mahkemeye ait olmak üzere, dosya kapsamında yaptığımız incelemeler sonucunda, Kargo taşımacılığı hakkındaki abonelik sözleşmesinde davalının tarafın yasal mevzuat uyarınca gerekli niteliklere sahip olmadığı halde, bu durumu gizleyerek sözleşme kurması, karşı tarafı abonelik faaliyetlerine başlamaya teşvik etmesi halinde, bu sebebin TTK m.121’deki olağanüstü fesih hakkı açısından haklı sebep sayılabileceği; bununla birlikte taşımacılık işini davalı hesabına yapmayı üstlenen davacının da gerekli yetki belgesine sahip olmadığı dosyaya sunulan belgelerde belirtildiğinden davacının basiretli bir tacir olduğu nazara alındığında TBK m.114/f.2 atfıyla TBK m.52 uyarınca bu durumun tazminattan indirim sebebi olabileceğinin takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu, Davacının davalıya sözleşmenin geçerli olarak kurulduğuna güvenerek ödediği bedelin iadesini sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre talep edebileceği, ödenen bedelin iadesi ... Noterliğinden gönderilen ihtarnamede tebliğden itibaren 3 gün süre verilerek borcun ifası istendiğinden temerrüt faizi bu sürenin dolduğu tarihi takiben diğerlerinde ise daha önceden temerrüt ihtarı olmadığından dava tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiği, buna göre 55.000 TL ve temerrüt faizi olarak 1.251,25.-TL talep edebileceği
Başlama Tarihi Bitiş Tarihi Gün Sayısı Oran (%) Tutar
19.04.2022 10.06.2022 52 15,75 1.251,25
Davacının haklı sebeple sözleşmeyi feshettiği (sözleşmeden döndüğü) kanaatine varılması durumunda, sözleşmenin ifasına henüz başlanmamışsa olumsuz zararın tazminini talep edebileceği, Zararın varlığını ve miktarını ispat etmek için dosyaya sunulan belgelerin davalının sözleşmeye aykırı davranması sebebiyle doğup doğmadığının (uygun illiyet bağının varlığının) takdiri sayın mahkemeye ait olup, Sayın Mahkemece davacının tazminat talebinin şartlarının somut olayda gerçekleştiğine ve uygun illiyet bağının bulunduğuna kanaat getirmesi ihtimalinde ise davacının davalıdan 10.456,40 +28.170,43 = 38.626,83 TL yapılan giderleri tazminat talep edebileceği Görüş ve kanaatimi içerir iş bu raporumuzu hukuki değerlendirme ve takdir Yüksek Mahkeme’nize ait olmak üzere, saygılarımıza arz ederiz. 20.08.2024.'' şeklinde görüşte bulunmuşlardır.
Mahkememiz tanık dinletilmesi için .... Asliye Hukuk Mahkemesi'ne talimat yoluyla başvurmuş olup ; yerel mahkemenin 2023/6 Talimat dosyasıyla tanık ifadeleri mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.
Davacı tanığı ...'nun 01/03/2023 tarihli tanık beyanından özetle; Davacı ... Kargo Taşımacılık şirketinin ortağıyım. Davalı şirketolan ... ... ... Hiz. A.ş. Nin Türkiye geneli kuracağı kargo şirketine ilişin ... bayiliği için anlaştık. ...'da iki bayilik alacaktık. Bayilik ücreti 50.000TL idi. Birini gönderdik, diğer bayilik içinde 10.000TL olmak üzere 60.000TL gönderdik. Bayilere ilişkin whatsap grubu kuruldu. Orada diğer bayilerinde şikayetlerini dinleyince sıkıntı olduğunu anladık ve paramızı geri istedik. Sadece göndermiş olduğumuz ikinci bayilik için 10000TL'den sadece 5000TL sini geri gönderdiler. 55.000TL parayı geri vermediler. Kargo şirketinin bayiliği içinde sözleşme imzaladık. Kendileri kargo şirketi için stand olarak bir banko, bilgisayar, tartı, sandalye gibi demirbaşlar gönderdiler. Bunların dışında iş yerinin bize açık tutmamızı istediler. İş yeri 7-8 ay olarak iş yerini açık tuttuk ve kira ödedik. Ben istanbul'dan ... iline taşındım, diğer ortağım memuriyetini bıraktı, kargo dağıtım araçları için kaplamalar için ayrıca masraflar yapıldı. Ortağım... ile birlikte davalı şirketin İstanbul'da bulunan ofisine gittik ve orada ... isminden bahsederek sektörün içerisinde olduğunu bu işleri yaptığını bize ... isminde şirket genel müdürü diye görüştüğümüz kişi bize söyledi. ... gibi 4 tane büyük firma ile anlaştıklarını söylediler. Biz sonradan araştırdığımız kadarı ile böyle bir anlaşma olmadığını bununda yalan olduğunu öğrendik. Yine ... Kargo şirketi ile de yetersiz kaldıkları yerlerde bu firmanın dağıtacağını söylediler. Bize günlük 200 kargo geleceği hususunda garanti verdiler ancak bu durum sözleşmede geçmiyordu. Çünkü şirket gizliliği olduğunu belirterek söylemediler. Bize kargı dağıtımı için herhangi bir kargo gelmedi bize dağıtım yapmadık, kargo gelmediğini söyleyince bize kendiniz kargo bulun şeklinde sözler söylediler. Davalı şirket hakkında İstanbul ilinde İstanbul adliyesinde suç duyurusunda bulunduk. Bununla ilgili soruşturma da devam etmektedir. Ayrıca ulaştırma bakanlığını telefonla aradık ve şirket bilgilerini vererek böyle bir kargo şirketinin olup olmadığını sorduk, böyle bir şirketin olmadığını, başvurularının olmadığını söylediler. Bu şekilde kargo dağıtılması halinde suçlu olabileceğimizi söylediler. Bizde bu aşamadan sonra sözleşmenin iptali ve alacaklarımızın iade edilmesi için dava açtık ve şikayetçi olduk. Söyleyeceklerim bu kadardır, tanıklık ücreti istemiyorum, şeklinde beyanda bulunmuştur.
Mahkememiz tanık dinletilmesi için ... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yoluyla başvurmuş olup ; yerel mahkemenin ... Talimat dosyasıyla tanık ifadeleri mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.
Davacı tanığı... 'nun 28/03/2023 tarihli tanık beyanından özetle''Ben davacı kargo şirketini tanımıyorum, davalı ile arasındaki ilişkiyi bilmiyorum, ancak davalı ... ... kargo şirketini bilirim, ben ... gelesin kargo şirketinin ... acenteliğini almıştım, 50.000,00 TL sözleşme gereğince ödeme yaptım, bize günlük 250-300 arası kargo geleceğini söylemişlerdi, İstanbulda'ki şirkette sözleşme imzaladık, siz herşeyinizi hazırlayın Türkiye genelinde açılış yapacağız ve bu anlaşma gereğince de size kargolar gelmeye başlayacak dediler, biz biryer kiraladık, araç aldık herşeyi hazırladık Türkiye genelinde 07/02/2022 tarihinde açılış yaptık, bir adet kargo geldi, bunun dışında bana herhangi bir kargo gelmedi, Türkiye genelinde Cumhuriyet Kargo olarak kullandığımız bir whatssapp grubumuz vardı, benim yaşadığım sorunları ... gelsinden acentelik alan hemen hemen herkes yaşıyordu, hemen hemen herkes sözleşmesini feshetti, çünkü ... ... şirketi vermiş olduğu hiç bir sözü tutmadı herkes ciddi zarara uğradı ve bir çok kişi bu şekilde davalar açtılar, bende dava açmıştım, ancak dava masraflarını karşılayamadığım için davama devam edemedim, herhangi bir tanıklık ücreti talebim yoktur dedi '' şeklinde beyanda bulunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE:
Dava; sözleşmenin feshi nedeniyle ödenen bedelin iadesi ve tazminat talebine ilişkindir.
Huzurdaki davada uyuşmazlık; taraflar arasında imzalanan 03/08/2021 ve 25/10/2021 tarihli sözleşmeler sonrası davalı yanın sözleşmeye aykırı edimleri olup olmadığı, davalının sözleşmeye aykırı davranması nedeniyle davacı tarafından sözleşmenin haklı feshedilip feshedilmediği, sözleşmenin kurulması için ödenen 55.000 TL'nin ödeme tarihi itibariyle işleyecek avans faizi ile iadesinin talep edilip edilemeyeceği, davacının zarara uğrayıp uğramadığı, zarara uğramış ise talep edilebilecek tazminatın belirlenmesi noktalarında toplandığı görülmektedir. Mahkememizce tespit edilen uyuşmazlık noktalarında 14/03/2024 tarihli bilirkişi raporu ve 20/08/2024 tarihli bilirkişi heyet raporu dosyamız arasına alınmıştır.
Taraflar arasında imzalanan 03/08/2021 ve 25/10/2021 tarihli sözleşme incelendiğinde; taraflar arasında sürekli edimli borç ilişkisi niteliğinde acentelik sözleşmesi imzalandığı, davacının davalının acentesi olarak kargo taşımacılık faaliyetini yürütmeyi taahhüt ettiği (9. ve 11. madde), davalının ise kargo taşımacılık faaliyeti karşısında hak ediş bedelini ödemeyi üstlendiği ( 42. madde) , sözleşmenin 1 yıl süreli olarak ( 3.madde) imzalandığı ve sözleşmenin demirbaş bedeli ve hizmet ücreti ödendiğinde başlayacağı belirlenmiştir. Sözleşmede acentenin hangi hallerde sözleşmeyi feshedebileceği hususu ise düzenlenmemiştir.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının 24/06/2022 tarihli cevabi yazısında davacı ve davalının 6425 sayılı kanun gereği taşıma işlerine ilişkin yetki belgesi bulunmadığı bildirilmiştir.
Yapılan açıklamalar doğrultusunda somut olay değerlendirildiğinde; davacı, sözleşmenin haklı feshi nedeniyle alacak ve tazminat talebinde bulunmuş davalı ise davaya cevap vermemiştir. Davacının sunduğu sözleşmeler ve ticari defterler ile davalının davaya cevap sunmadığı hususu bütün olarak ele alındığında taraflar arasında acentelik sözleşmesi imzalandığı hususunda ihtilaf bulunmamaktadır. İhtilaf tarafların edimini yerine getirip getirmediği noktasında toplanmıştır. Davacı defterleri üzerinde yapılan bilirkişi incelenmesi sonucu hazırlanan 14/03/2024 tarihli raporda davacı kayıtlarının HMK 222.ye uygun tutulduğu, davacı yanca acente demirbaş bedeli ve hizmet bedeli olarak 60.000 TL'nin davalıya ödendiği bunun 5000 TL'sinin davacıya iade edildiği , davacının 55.000 TL bedel yönünden alacaklı olduğu tespit edilmiştir. 20/08/2024 tarihli raporda ise davalının defterlerini incelemeye sunmadığı, davacının sözleşmenin kurulması için ödediği 55.000 TL yi sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre talep edebileceği, tazminat hususunda ise taktirin mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir. Mahkememizce taşımacılık hususunda ek inceleme yapılması için bilirkişi ara kararı kurulmuş davacıya iki kez süre verilmiş davacı ise delil avansını yatırmamış olup dosyada mevcut hali ile değerlendirme yapılmıştır. Buna göre taraflar arasındaki kargo taşımacılığı hakkındaki acentelik sözleşmesinde davalının tarafın yasal mevzuat uyarınca yetki belgesi olmaması nedeniyle gerekli niteliklere sahip olmadığı halde, bu durumu gizleyerek sözleşme kurması,davacıyı acentelik faaliyetlerine başlamaya teşvik etmesi sonucu davacının TTK m.121’deki olağanüstü fesih hakkını kullanabileceği ve feshin haklı olduğu kanaatine varılmış olup davacının davalıya sözleşmenin geçerli olarak kurulduğuna güvenerek ödediği 55.000 TL bedelin iadesini sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre talep edebileceği anlaşılmakla bu tutar yönünden davanın kabulüne karar verilmiş ve ödenen bedelin iadesi ... Noterliğinden gönderilen ihtarnamede tebliğden itibaren 3 gün süre verilerek borcun ifası istendiğinden temerrüt faizi bu sürenin dolduğu tarih olarak belirlenerek aşağıdaki şekilde hüküm altına alınmıştır.
Davacının sözleşme nedeniyle uğradığı zararın tazmini talebi değerlendirildiğinde; davacı her ne kadar sözleşmenin ifasına henüz başlanmaması nedeniyle olumsuz zararın tazminini talep edebilecek ise de zararın varlığını ve miktarını ispat etmek için uygun illiyet bağının varlığı tespit edilmelidir. Bu hususta inceleme yapılması için ara karar kurulmuş, davacı yan iki kez süre verilmesine rağmen delil avansını yatırmamış ve bilirkişi incelemesi yapılamamıştır. Netice olarak davacı sadece davalı ile olan sözleşmesi gereği masrafta bulunduğuna ilişkin illiyet bağını ispat edememiştir. Yine taşımacılık işini davalı hesabına yapmayı üstlenen davacının da gerekli taşıma yetki belgesine sahip olmadığı da dikkate alındığında TBK m.114/f.2 atfıyla TBK m.52 uyarınca tazminat talebi kabul edilse dahi bu durumun tazminattan indirim sebebi olabileceği tespit edilmiş ancak gerekli bilirkişi incelemesi yapılamadığından talebin kabulü mümkün olmamıştır. Açıklanan sebeplerle davacı zarar iddiasını ispatlayamamış olup tazminat talebi yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Yukarıda açıklanan tüm bu nedenlerle; Davacı tarafından açılan davanın KISMEN KABULÜ ile; 55.000 TL'nin temerrüt tarihi olan 14/04/2022'den itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsili suretiyle davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçe ve nedenlerle;
1-Davacı tarafından açılan davanın KISMEN KABULÜ ile;
55.000 TL'nin temerrüt tarihi olan 14/04/2022'den itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan tahsili suretiyle davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 3.757,05 TL karar-ilam harcından, davacılar tarafından peşin yatırılan ve ıslahla yatırılan toplam 1.599,34 TL harcın mahsubu ile bakiye 2.157,71 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydedilmesine,
3-Davacılarca yapılan 7.835,75 TL yargılama giderinden davanın kabul oranına göre hesaplanan 4.602,71 TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacılara ödenmesine, kalan kısmın davacılar üzerinde bırakılmasına,
4-Davacılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacılara ödenmesine,
7-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu hususta hüküm kurulmasına yer olmadığına,
8-Taraflarca yatırılan avansların kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve istek halinde ilgili tarafa iadesine,
9-Devletçe karşılanan 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin 916,34 TL 'sinin davalıdan bakiye kalan 643,66 TL 'sinin davacılardan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,
Dair, tarafların yokluğunda, gerekçeli kararın kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere istinaf dilekçesi sunulmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 15/10/2025
Katip ...
E-imza
Hakim ...
E-imza