T.C.
İSTANBUL
16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2024/325 Esas
KARAR NO:2025/424
DAVA:İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:27/05/2024
KARAR TARİHİ:28/05/2025
Mahkememizin yukarıda esas numarası yazılı dosyasının mahkememizde yapılan
yargılaması sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı Vekili dava dilekçesinde özetle; davalı, müvekkili şirkete ait ... ... ve bağlantılı otoyolları kullanarak ihlalli geçişler yaptığını ve belirlenen yasal süre içinde geçiş ücretlerini ödemediğini, .... İcra Müdürlüğü'nde icra takibi başlatıldığını, ancak davalı, borcunun bulunmadığını iddia ettiğini takibe itiraz ettiğini, yapılan itirazın haksız ve yersiz olduğunu, itirazın iptali ve takibin devamı için bu davayı açtıklarını, davalının itirazının iptalini, icra takibinin devamını, alacağın tahsili ve icra inkar tazminatına hükmedilmesi talep ettiklerini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılması talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki davada, davaya/ takibe konu ihlalli geçişleri yaptığı iddia edilen; ... plakalı araçlar 18002724 nolu Finansal Kiralama Sözleşmesi ile dava dışı ... A.Ş.'ne kiralandığını ve mezkur araç dava dışı şirketin zilyetliğinde bulunduğunu, işleten sıfatı bulunmayan Müvekkili Banka, takibe/ davaya konu taleplerin de muhatabı olamayacağını, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, huzurdaki davada 1 yıllık hak düşürücü sürenin geçmiş olduğunu, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddini, huzurdaki davanın müvekkili banka açısından pasif husumet yokluğu nedeniye reddini, davanın tüm talepler yönünden reddini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıya yüklenmesine, karar verilmesini vekil olarak talep etmiştir.
DELİLLER:
.... İcra Müdürlüğünün ... E. Sayılı takip dosya suretinin UYAP üzerinden mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.
Davaya konu, ... plakalı araçların ihlalli geçiş tarihi olan 05/03/2022 - 10/04/2022 tarihindeki kullanım amacını gösterir tescil kaydının uyap sisteminden alınarak mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.
Karayolları 1. ve 4. Bölge Müdürlüğü ile Karayolları Ana Kontrol Merkezine yazılan müzekkere cevapları mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.
Adli Trafik Uzmanı Uğur Karadavut Tarafından hazırlanan 12.02.2025 tarihli bilirkişi raporundan özetle; "...Dosya muhteviyatının tamamı analiz edilip, incelenip ve yapılan değerlendirmeler neticesinde aşağıda tabloda ayrıntılı belirtildiği üzere;
¸Anapara Kaçak Geçiş Bedeli olarak 2.408,50 TL, Kaçak Geçiş Bedeli 4 Katı Ceza Tutarı olarak 9.634,00 TL, toplamda Anapara 4 Katı Ceza Tutar Toplamı olarak 12.042,50 TL hesaplandığı, 3095 Sayılı Faiz Yasa gereği Dönemlik Yığılmış Avans Faiz Tutarı olarak 483,47 TL olduğu, Kaçak Geçiş 4 Katı Ceza Faiz Toplamı olarak 12.525,97 TL hesaplandığı, Kdv 9618 olarak 87,02 TL dahil edildiğinde, Takiple İstenebilir Güncel TOPLAM ALACAK BEDELİ” nin 12.612,99 TL olarak belirlenmiştir. Buna göre; Davalı ... BANKASI ANONİM ŞİRKETİ” nden takiple istenebilir güncel toplam alacağın 12.612.99 TL olduğunun, 12.042,50 TL” ye takip ye takip tarihi itibari 15,75 olmak üzere yürütüleceği, Davalı ... BANKASI ANONİM ŞİRKETİ” ne ait, davalının ... plakalı araçları ile 05.03.2022 ile 10.04.2022 tarihleri arasında ihlalli geçişlerinin, ihlalli geçiş provizyon b stesi ile uyuştuğu, ayrıca davacı işletici firmanın, aralarında yapılan protokol gereğince davalıya herhangi bir bildirim yapma yükümlülüğünün bulunmadığı ve yukarıda izahatlarının yapıldığı, TC Merkez Bankası tarih aralıklarına göre değişen oranlarda Davacının İcra İnkar Tazminatı talebinin Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu, yapılan hesaplamalar ve incelemeler neticesinde kanaatine varılmıştır. Raporumu, HMK 282. madde hükmü gözetilmek kaydıyla ve HMK 266/c.2 madde uyarınca bilcümle hukuki tavsif ve takdir sayın yargı makamına ait olarak, Sayın Mahkemenin takdirlerine saygıyla arz ederim. 12.02.2025..."şeklinde görüş bildirmişlerdir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava;.... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında otoyol ihlalli geçiş bedeline dayalı alacak istemi ile başlatılan icra takibine davalı yanın itirazının haklı olup olmadığı hususuna ilişkindir.
Mahkememizce dava konusu .... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı ... Şirketi tarafından davalı ... Bankası Anonim Şirketi aleyhine 17/06/2022 tarihinde 12.042,50 TL asıl alacak üzerinden ilamsız takip başlatıldığı, davalının yasal süresi içerisinde takibe ve borca itirazı ile takibin durduğu ve taraflar arasında anlaşma sağlanamadığına dair 23/09/2022 tarihli arabuluculuk son tutanağının düzenlendiği akabinde iş bu davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Husumet itirazı yönünden yapılan değerlendirmede; Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2021/24754 Esas 2022/39 Karar sayılı ilamında " Eldeki davada itirazın iptali istemine konu alacak, işletmeci/hizmet sağlayıcı şirket tarafından işletilen köprü, otoyol ve tünellerden geçiş yapan araç sahiplerinin yaptığı iddia edilen ihlalli geçişten kaynaklı para alacağıdır.
Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler ve açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde uyuşmazlık; finansal kiralama sözleşmesine konu olan aracın ihlalli geçişi nedeniyle davacı şirkete ödenecek geçiş ücreti ve ceza tutarından kimin sorumlu olacağı, husumetin kime yöneltileceği noktasında toplanmaktadır.
Trafik sicilinde araç maliki olarak görünen kişi, bu aracını finansal kiralama sözleşmesi uyarınca kiracıya teslim ettikten sonra trafik kazası meydana gelmesi halinde, malın zilyedi olan kiracı, 2918 sayılı KTK’nın 3. maddesi uyarınca işleten sıfatıyla zarar gören üçüncü kişilere verilecek zararlardan sorumlu olacaktır. Ancak somut olaya konu alacak, 2918 sayılı Kanun hükümlerine göre aracın trafik kazası sonucu üçüncü kişilere verdiği zararlardan işletenin sorumlu tutulduğu bir eylemden kaynaklı olmayıp, davacı şirket tarafından işletilen otoyoldan davalı adına kayıtlı ve ihbar olunan şirketin finansal kiralama sözleşmesi uyarınca kiracısı olduğu aracın ihlalli geçiş eyleminden kaynaklı bir alacaktır. Yaptırım uygulanmasına sebebiyet veren eylem, ücret ödenmeden geçiş yapılması anında tamamlanmış olmakta, ödemesiz geçiş tarihinden itibaren on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi halinde cezanın uygulanmayacağına ilişkin düzenleme, oluşan neticeyi ortadan kaldırmaktadır.
O halde, davaya konu ihlalli geçişten kaynaklı alacak yönünden husumetin araç sahibi/kiralayan davalıya yöneltilebileceği gözetilerek mahkemece, taraf delilleri toplanıp işin esasına girilerek sonucuna göre bir hüküm kurulması gerekirken, ihbar olunan/kiracı şirketin 2918 sayılı KTK hükümleri uyarınca işleten sıfatıyla sorumlu olduğu ve davalı/malike husumet yöneltilemeyeceği şeklindeki hatalı hukuki değerlendirme ile husumet yokluğundan davanın reddine karar verilmiş olması usul ve yasaya uygun düşmediğinden, Adalet Bakanlığının kanun yararına temyiz isteminin kabulüne karar verilerek kararın bozulması gerekmiştir." şeklinde belirtilmiştir.
Anılan yargı kararı gereği somut olaya bakıldığında; davalı her ne kadar uzun süreli kiralama sözleşmesi nedeniyle işleten sıfatı bulunmadığını ve kendisine husumet yöneltilemeyeceğini ileri sürmüş olsa da taraflar arasındaki uyuşmazlığın temelinin 2918 sayılı kanundan kaynaklanmadığı, ihlalli geçiş anında dava konusu araçların malikinin davalı olduğu ve otoyol kullanım bedeline ilişkin ücretten 6001 sayılı kanunun 30/5. Maddesi uyarınca malikin sorumlu olacağı anlaşılmış olup finansal kiralama sözleşmesi gereği kiralayan davalının dava konusu ödemeleri dava dışı kiracıdan rücuen tahsil edebileceği de dikkate alınarak husumet itirazının reddine karar vermek gerekmiştir.
Esas yönünden yapılan değerlendirmede; 6001 Sayılı ‘ Karayolları Genel Müdürlüğü’ nün Hizmetleri Hakkında Kanun’ un ‘Geçiş Ücretini Ödememe ve Güvenliğin İhlali ’ başlıklı 30. Maddesinin 5. fıkrasında ;
‘4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücretini ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin 4 katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir.’ hükmüne yer verildiği, İlgili ‘Yönetmelik ve Kanun Maddeleri’ başlık altından yapılan değerlendirmeler doğrultusunda, Davalının dosya içeriğinde herhangi bir banka hesap dökümü veya herhangi bir ödeme noktasından geçiş ücretlerinin ödendiğine dair belgenin bulunmadığı, OGS ve HGS kartlarından para çekilmemesi halinde davalı geçiş ücretini yetkili idare olan Karayolları Genel Müdürlüğü arasında imzalanan ve ...’nun işletme esaslarını düzenleyen İşletme Protokolü’nün 7.1. maddesi hükmüne göre araç sahipleri, “…OGS veya HGS aracılığı ile Otoyol’u kullanmak istiyorsa, kullanmak istediği sistemin abonesi olmak ve kullanılabilir durumda yeterli Bakiye’ye sahip Etiket bulundurmak…”, 7.7. maddesine göre ise “… Geçiş Ücreti, Hesap’tan elektronik olarak tahsil edilemez ise Araç Sahibi/Sürücü Ücret Toplama Sistemi doğrultusunda belirlenen Geçiş Ücreti’ni Manuel Ödeme şeklinde yapmak…” zorunda olduğunu, Davacı-Alacaklının Müvekkil Şirket’in gerek 6001 sayılı Kanun uyarınca gerekse de başkaca ilgili mevzuat kapsamında ihlalli geçiş yapan araç sahiplerine, ihlalli geçiş yapıldığına ilişkin herhangi bir bildirim yapma yükümlülüğü bulunmadığını, bu yolu kullanan sürücülere daha öncesinde trafik işaret ve levhalarla ücretli yol bilgilendirmesi yapıldığını, belirtilen tarih aralıklarında İhlalli geçişlerin ödendiğine dair dosya içeriğinde herhangi bir belgenin bulunmadığı görülmüştür.
Davanın dayanağını oluşturan 6001 sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Hizmetleri Hakkında Kanun’un 30/5. maddesinde “...(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin on katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. ...” hükmü düzenlenmişken 25.05.2018 tarih ve 30431 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 16.05.2018 tarih ve 7144 sayılı Kanunun 18. maddesi ile birinci ve beşinci fıkralarında yer alan “on” ibareleri “dört” şeklinde değiştirilmiştir. Aynı Kanunun 19. maddesi ile 6001 sayılı Kanuna geçici 3. madde ilave edilmiştir.
6001 sayılı Kanuna eklenen Geçici 3. madde de ise “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden yapılmış olan geçişlerde araç sahiplerine bu Kanunun 30. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tahakkuk ettirilen ancak bu maddenin yürürlük tarihi itibarıyla tahsilatı yapılmamış olan para cezaları hakkında bu Kanunun 30. maddesinde yer alan oranlar uygulanır.” düzenlemesi yapılmıştır.
Kanunun 30. maddesinin, 27.03.2015 tarihli ve 6639 sayılı Kanunun 33. maddesi ile değişiklik yapılan (7) numaralı fıkrasında, geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere bu maddenin (1) numaralı ve (5) numaralı fıkralarında belirtilen cezaların uygulanmayacağı öngörülmektedir.
Anayasa Mahkemesi'nin 18.01.2018 tarih, ... sayılı kararında ".... İşletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücreti ödenmeden geçiş yapılması hâlinde yaptırım uygulanmasına sebebiyet veren eylem ücret ödemeden geçiş yapılması anında tamamlanmış olacaktır. Bu durumda, kuralda belirtilen ödemesiz geçiş tarihinden itibaren on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi hâlinde cezanın uygulanmayacağına ilişkin düzenleme oluşan neticeyi ortadan kaldırılmakta olup ihlalli geçiş eylemini gerçekleştirenler lehine getirilmiş bir düzenlemedir...... kuralda, cezasızlık hâlinin kapsamı, eylemin sonucu olarak öngörülen yaptırımın hangi hâlde uygulanmayacağı, ödemenin hangi süre içinde yapılması gerektiği açık, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olarak belirlenmiştir. Geçiş ücretinin ödenmesi şekil ve yöntemlerinin tümünün önceden öngörülmesi ve kanun koyucu tarafından tek tek belirlenerek kanun metninde ifade edilmesi oldukça güçtür. Geçiş ücretinin tahsili yöntemlerinin zaman içinde değişip gelişebileceği ve otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerinin tahsili yöntemlerinin benzerlik arz ettiği hususları dikkate alındığında kuralda belirlilik ilkesine aykırılık bulunmamaktadır....." yönünde karar vermiştir. Bu durumda davalının ihlali sebebiyle davacının, davalıya ayrıca bir bildirim yapmasına gerek bulunmadığı anlaşılmaktadır. (Emsal ilam: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi'nin 2018/1124 Esas, 2021/347 Karar sayılı ilamı)
Tüm dosya kapsamı ve toplanılan delillerin bir bütün halinde değerlendirilmesi sonucunda, ihlalli geçiş görüntüsü ile provizyon kayıtları incelenmek suretiyle hazırlanmakla ayrıntılı, gerekçeli ve denetime elverişli olmakla mahkememizce hükme esas alınan 12/02/2025 tarihli bilirkişi raporu ile tespit edildiği üzere, ... plakalı araçları ile 05.03.2022 ile 10.04.2022 tarihleri arasında davacı işletimindeki ücretli otoyollardan geçişi ihlalli geçişler yaptığı ve geçiş ücretini 15 günlük süre içinde ödemediği, bu nedenle yasa gereğince geçiş bedelinin 4 katı tutarında ceza bedelini de ödemekle mükellef olduğu, davacı şirketçe talep edilen geçiş ücretinin davacıya ait aracın özelliklerine uygun olduğu, fiyatlandırma hatasının bulunmadığı, davacı yanın davalı yandan alacaklı olduğu anlaşılmıştır.
Yapılan tüm açıklamalar doğrultusunda; davanın kabulü ile; davalının .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazların iptali ile takibin 12.042,50. TL ( 2.408,50 TL kaçak geçiş ücreti ve 9.634,00 TL kaçak geçiş ceza ücreti ) asıl alacak yönünden itirazının iptali ile takibin asıl alacağa yasal faiz uygulanması suretiyle aynı şartlar altında devamına, alacağın likit ve belirlenebilir olduğu anlaşılmakla 2.408,50 TL icra inkar tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine, dair açıklanan gerekçelerle karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ İLE;
Davalının .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyasına yapmış olduğu itirazların iptali ile takibin 12.042,50. TL ( 2.408,50 TL kaçak geçiş ücreti ve 9.634,00 TL kaçak geçiş ceza ücreti ) asıl alacak yönünden itirazının iptali ile takibin asıl alacağa yasal faiz uygulanması suretiyle aynı şartlar altında devamına,
2-Alacağın likit ve belirlenebilir olduğu anlaşılmakla 2.408,50 TL icra inkar tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
3-Kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 822,62 TL karar-ilam harcından, davacı tarafça peşin yatırılan 427,60 TL harcın mahsubu ile bakiye 395,02 TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydedilmesine,
4-Dava tam kabul ile sonuçlandığından, davacı tarafça yapılan 5.096,50 TL yargılama giderinin, davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
5-Davalı tarafından yargılama gideri yapmadığından bu hususta bir karar verilmesine yer olmadığına,
6-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 12.042,50 TL vekalet ücretinin davalılardan alınıp davacıya ödenmesine,
7-Dava tam kabul ile sonuçlandığından, davalı lehine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
8-Taraflarca yatırılan avansların kullanılmayan kısmının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili tarafa iadesine,
9-Davacı tarafça peşin yatırılan 427,60 TL ve başvurma harcı olan 427,60 TL toplam 855,20 TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
10-Devletçe karşılanan 1.560,00 TL arabuluculuk ücretinin, davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydedilmesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/05/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır