T.C.
İSTANBUL
16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/201 Esas
KARAR NO:2025/537
DAVA:Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:23/03/2023
KARAR TARİHİ:10/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ... ... A.Ş. İle ... ... ... Nak. Turizm İnş. San. Tic. Ltd. Şti.arasında ticari ilişkinin yıllardır devam ettiğini, İşbu davaya konu ... Şubesine 2.500.000,00-TL bedelli 05.04.2023 ileri tarihli, ... seri nolu ve 05.03.2023 tarihli ... seri nolu iki adet çekin ... ... ... Nak. Turizm İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından keşide edilmek sureti ile ticari ilişki içerisinde teklif sunulan bir iş ( malzeme alımına dair) özelinde müvekkili Şirket namına düzenlenmek sureti ile müvekkil Şirkete gönderildiğini, söz konusu çekler karşılığında alınacak ürünlerin teslim vadesinin belirlenmesi hususunda müvekkili Şirket ile ... ... arasında mutabakat sağlanamadığı için söz konusu çeklerin ... ... Şirketine müvekkili Şirket tarafından iade edilmek üzere ... Kargo ... Şubesi'ne ... Kargo No ile 05/01/2023 tarihinde teslim edildiğini, müvekkili Şirket çalışanı ile ... ... Şirketi çalışanı arasındaki mail yazışmasına göre söz konusu çeklere ilişkin iş kapsamında anlaşma sağlanamadığı için çeklerin kargo yolu ile iade edileceği hususunda mutabık kalındığını, çekin kargo aşamasında kaybolduğunu, ilgili kargo hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, kaybolan çekler hakkında .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas Numaralı dosyası ile çek zayi ve iptali davası da açıldığını, 06/03/2023 tarihinde, ... Şubesi Takas Biriminden ... yetkililerine 05.03.2023 tarihli çekin takas birimine ibraz edildiğine dair bilgi verilmesi üzerine ... tarafından müvekkili Şirket yetkilileri aranılarak çeklerin bankaya ibraz edildiğine ilişkin bilgi verildiğini, ayrıca 3. kişiler tarafından bankaya ibraz edilen çeklerin görüntülerinin banka yetkilileri tarafından müvekkili şirket ile paylaşıldığını, müvekkili şirketin dava dışı ... ... tarafından namına düzenlenen çeki dava dışı ... ... ŞİRKETİNE iade etmek üzere kargo şirketine teslim ettiğinde çekin arkasında herhangi bir ciro olmadığı halde banka yetkililerince kendilerine gönderilen çeklerin arkasında müvekkili şirket adına sahte kaşe ve imza kullanılmak sureti ile davalı ... Ltd. Şti. Şirketine cirolandığını, ... Ltd. Şti. Şirketi tarafından diğer Davalı ... ... ... San. Tic. Ltd. Şti. Şirketine cirolandığı daha sonra da ... Ve Ticaret Anonim Şirketi ŞİRKETİne cirolandığı ve son olarak da ... ... A.Ş.'ne cirolandığının görüldüğünü, buna ilişkin suç duyurusunda bulunulduğunu, müvekkil şirkerin dava dışı ... ... ŞİRKETİ ile ticari ilişkisi devam etmekle birlikte müvekkil şirketin ... ... ŞİRKETİ haricinde çekin arkasındaki ciro silsilesinde yer alan hiçbir şirketle ticari ilişkisi bulunmadığını, dava konusu edilen çeklerden 05.03.2023 tarihli çekte müvekkili şirket adına kullanılan kaşe sahte olarak kullanıldığını ve müvekkili şirket adına sahte imza atıldığını, imza sirküsünde müvekkili şirket yetkililerine ait imza ile kaşe üzerinde bulunan imzanın hiçbir ilgisi bulunmadığının çıplak gözle dahi anlaşıldığını, imza incelemesi yapılması halinde de söz konusu çekte sahte olarak müvekkili şirket kaşesinin kullanılarak müvekkili şirket adına cirolandığının açıkça ortaya çıkmış olacağını, davaya konu ettikleri 05.03.2023 tarihli çekin sahte olarak cirolandığının açıkça görülmekle birlikte diğer ileri tarihli çekin günü de 05.04.2023 tarihi olup bu çekin de kötüniyetli kişilerce sahte olarak cirolanıp bankaya ibraz edilmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu, sahte olarak cirolanan ve davaya konu ettikleri işbu çekler hakkında müvekkili şirket aleyhine icra takibi başlatılması halinde çeklerin her birinin değerinin de 2.500.000,00 TL olduğu dikkate alındığında müvekkili şirket açısından telafisi imkansız zarara ve mağduriyete yol açacağını, 05.04.2023 ileri tarihli, ... seri nolu 2.500.000,00-TL bedelli çek ile 05.03.2023 tarihli ... seri nolu 2.500.000,00-TL bedelli çek yönünden müvekkil şirketin davalılara borçlu olmadığının tespiti ayrıca, davalıların % 20 den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini talep ettiği görülmüştür.
CEVAP: Davalı ... .... Şirekti vekili cevap dilekçesinde; davacının dava konusu çeklerdeki imzanın kendisine ait olmadığı iddiasıyla menfi tespit talebinde bulunduğunu ancak Yargıtay 19. HD'nin ... E, ... K sayılı ilamında; yetkisiz temsilcinin düzenlediği başka çekleri benimseyip ödeyen davacının, dava konusu çekten sorumlu olacağının karara bağlanacağını, davacının menfi tespit talebinde haklı olabilmesi için çeklerdeki imzayı benimsemediğini veya imzaya icazet vermemiş olması gerektiğini, davacı tarafın dava konusu çeklerde lehtarın davadışı Karnallar şirketi ise davacıdan sonraki ciranta olduğunu, dava konusu çekin davacı tarafından davadışı Karnallar şirketine verilip verilmediğinin ortaya çıkması için her iki şirketin ticari defter ve kayıtlarının incelemesini talep ettiklerini, ... için çeklerdeki imzanın davacı şirket yetkililerine ait olmadığı varsayımında dahi müvekkili aleyhine tazminata mahkum edilmesine yasal olanak bulunmadığını, dava konusu çekler incelendiğinde; çekin müvekkiline ciro yoluyla geçtiğini ve davacı ile müvekkili arasında başka cirantalar bulunduğunun anlaşılacağını, müvekkilinin çekleri davacıdan almadığından çekteki imzanın davacıya ait olup olmadığını bilecek durumda olmadığını, bu nedenle iyiniyetli olduğunu, müvekkilinin çekten doğan alacağının tahsili amacıyla iyiniyetle takip başlattığını, bu nedenle yapılacak inceleme neticesinde, çeklerdeki imzanın davacı şirket yetkililerine ait olmadığı tespit edilse dahi müvekkilinin tazminatla sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını beyanla davanın reddini talep etmiştir.
BİRLEŞEN ... ATM ... ESAS ... KARAR SAYILI DAVADA TALEP : Davacı vekili tarafından sunulan 04/04/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... ... ... Turizm İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. ile davalı ... ... Levha Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında mal alım satımı konusunda anlaşma sağlandığını, bu anlaşmaya istinaden davalı şirket ... ... Levha Sanayi ve Ticaret A.Ş lehine; Keşide yeri ... olan, 05.03.2023 keşide tarihli ...' a ait ... 2.500.000,00 TL bedelli çek keşide edildiğini, ancak müvekkil ile davalı ... ... Levha Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında mal alımı olmadığını, bunun üzerine müvekkili şirket ise çekin iadesini talep ettiğini, davalı şirket ... A.Ş tarafından, müvekkili şirkete çeki iade etmek suretiyle kargoya verildiği belirtildiğini, ... kargo ... Şubesine ait kargo paketi, ... kargo no ile 05.01.2023 tarihinde müvekkili şirkete teslim edildiğini ancak kargo paketi açıldığında içerisinde çekin olmadığı görüldüğünü, durum davalı ... ... Levha Sanayi ve Ticaret A.Ş yetkililerine bildirildiğini, şirket yetkilileri ise çekin kargoda kaybolduğunu belirterek çekin zayi olması sebebiyle 09.01.2023 tarihinde, zayi olan çekin ödenmemesi için ihtiyati tedbir konulması ve ödeme yasağının muhatap bankaya bildirilmesi ve çekin iptaline karar verilmesi için .... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne kayıtlı ... Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası ikame ettiğini, bahsi geçen çekin, müvekkili ile davalı ... ... Levha Sanayi ve Ticaret A.Ş arasındaki çeke konu temel borç ilişkisinin sonlanması nedeniyle müvekkili şirkete kargo yolu ile iadesi esnasında kaybolduğunu, çalındığını, davalı ... ... Levha Sanayi ve Ticaret A.Ş nin müvekkili ile görüşmesinde, çekin iptali için açmış olduğu davasında ve savcılığa bulunmuş olduğu suç duyurusunda; taraflarından mahkemeye sunulan çekin suretinde, çekin arka yüzünde herhangi bir ciro da bulunmadığı ve çekin kaybolduktan sonra davalı ... ... Levha Sanayi ve Ticaret A.Ş nin kaşelerinin ve imzalarının sahte olarak atıldığını ve çekin bu suretle ciro yolu ile tedavüle çıkarıldığı ileri sürüldüğünü, ... ... A.Ş tarafından ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... soruşturma numaralı dosyası ile savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu, Müvekkili şirkete ait çekin kaybolmasının sonrasında çek, diğer davalılar arasında sırayla ciro edildiğini ve en son davalı ... ... San. Tic. A.Ş. tarafından çek bankaya ibraz edildiğini, mahkemece ödemeden men yasağı tedbir kararı bulunduğundan ibraz üzerine çeke herhangi bir işlem yapılmadığını, Akabinde ... Sist. San. Tic. A.Ş tarafından .... İcra Müdürlüğü' nün ... E. Sayılı dosyası ile takip başlatıldığını, bu nedenlerden dolayı; dava konusu çek icra takibine konu edildiğinden takibin devamı halinde müvekkilinin telafisi imkansız zararlara uğrayacağı açık olup % 15 teminat karşılığında icra takibin durdulmasına yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesine, takibin durdurulmasının mümkün olmaması halinde dosya borcunun tamamını yatırmaya hazır olmakla birlikte % 15 teminatla ya da mahkemece uygun görülecek teminatla icra veznesine yatırılan paranın alacaklıya ödenmemesine yönelik ihtiyadi tedbir kararı verilmesine ve tedbiren takibin durdurulmasına, davanın kabulüne, Müvekkilinin, Keşide yeri ... olan, 05.03.2023 keşide tarihli ...' a ait ... 2.500.000,00 TL bedelli çek bakımından borçlu olmadığının tespitine ve .... İcra Müdürlüğü' nün ... E. Sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespitine , dava değerinin % 20’sinden aşağı olmamak üzere belirlenecek kötü niyet tazminatının kötüniyetli davalılardan tahsili ile müvekkiline ödenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıların üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
BİRLEŞEN ... ATM ... ESAS ... KARAR SAYILI DAVADA TALEP : Davacı vekili tarafından sunulan 05/04/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı ... ... Levha Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında mal alım satımı konusunda anlaşma sağlandığını, bu anlaşmaya istinaden davalı şirket ... ... Levha Sanayi ve Ticaret A.Ş lehine; keşide yeri ... olan, 05.04.2023 keşide tarihli ...' a ait ... 2.500.000,00 TL bedelli çek keşide edildiğini, müvekkili ile davalı ... ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. arasında mal alımı olmadığını , bunun üzerine müvekkili şirket ise çekin iadesini talep ettiğini, davalı şirket ... ... Sanayi ve Ticaret A.Ş tarafından, müvekkili şirkete çeki iade etmek suretiyle kargoya verildiği belirtildiğini, ... kargo ... Şubesine ait kargo paketi, ... kargo no ile 05.01.2023 tarihinde müvekkili şirkete teslim edildiğini ancak kargo paketi açıldığında içerisinde çekin olmadığı görüldüğünü, durumun davalı ... ... Sanayi ve Ticaret A.Ş yetkililerine bildirildiğini, şirket yetkilileri ise çekin kargoda kaybolduğunu belirterek çekin zayi olması sebebiyle 09.01.2023 tarihinde, zayi olan çekin ödenmemesi için ihtiyati tedbir konulması ve ödeme yasağının muhatap bankaya bildirilmesi ve çekin iptaline karar verilmesi için .... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne kayıtlı ... Esas sayılı dosyası ile çek iptali davası ikame ettiğini, dava konusu çek hakkında dava sonuçlanıncaya kadar ödemeden men kararı verildiğini, Ticaret Sicil Gazetesinde 3 kez ilan edildiğini, çek, müvekkili ile davalı ... ... Sanayi ve Ticaret A.Ş arasındaki çeke konu temel borç ilişkisinin sonlanması nedeniyle müvekkili şirkete kargo yolu ile iadesi esnasında kaybolduğunu, çalındığını, müvekkili ile davalı şirketin bu çeke bağlı aralarında herhangi bir alacak borç ilişkisi bulunmadığını, bu sebeplerden dolayı; dava konusu çek henüz icra takibine konu edilmediğinden, takibin başlatılması ve devamı halinde müvekkilinin telafisi imkansız zararlara uğrayacağından İK 72/2 maddesi doğrultusunda % 15 teminat karşılığında yargılama sonuna kadar icra takibin durdulmasına yönelik ihtiyadi tedbir kararı verilmesine, müvekkilinin, Keşide yeri ... olan, 05.04.2023 keşide tarihli ...' a ait ... 2.500.000,00 TL bedelli çek bakımından borçlu olmadığının tespitine, dava değerinin % 20’sinden aşağı olmamak üzere belirlenecek kötü niyet tazminatının kötüniyetli davalılardan tahsili ile müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmişlerdir.
BİRLEŞEN DAVALAR CEVAP : Davalı ... ... A.Ş. vekili tarafından sunulan 17/04/2023 tarihli cevap dilekçesinde özetle; Davacının, dava konusu çekin keşidecisi olduğunu, çekteki imzasına bir itirazı bulunmadığını, davacının iddiası, çekin lehtarıyla olan temel borç ilişkisinin ortadan kalktığını, bu nedenle de çekin bedelsiz kaldığı yönünde olduğunu, dava dilekçesinde, müvekkilinin bile bile davacının zararına hareket ettiğini ve kötüniyetli olduğuna dair somut hiçbir delil sunulmadığını, dava dilekçesinde, çekteki imzanın çekin lehtarı olan ... şirketi yetkilisine ait olmadığı iddia edilmiş ise de ; çekteki lehtar imzasının sahte olması TTK 677 maddesinde belirtilen imzaların istiklali prensibi gereği çekteki imzasına itiraz etmeyen keşideciyi sorumluluktan kurtaran bir sebep olmadığını, davacının, çekte ödeme yasağı bulunduğunu belirtmiş ise de ; çekte ödeme yasağı bulunması davaya taraf olmayan müvekkilini bağlamadığı gibi davacıyı borçtan kurtaran bir sebep de olmadığını, çekte ödeme yasağı bulunması çekin icra takibine konu edilmesine engel teşkil etmeyeceği gibi müvekkilinin kötüniyetli olduğunu da göstermediğini, müvekkili, dava konusu çeki aralarındaki ticari ilişkiye istinaden ... şirketinden aldığını, çekte ödeme yasağı bulunması nedeniyle çek bedelini tahsil edemediğini ve bu nedenle de büyük bir mağduriyet yaşadığını, çeki kendisine veren ... şirketi ve yetkilisi hakkında suç duyurusunda dahi bulunduğunu, soruşturma ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın.... nolu dosyasıyla devam ettiğini, müvekkilinin çekin bedelsiz kalıp kalmadığı ve çekteki imzanın diğer davalı ... şirketi yetkilisine ait olup olmadığı yönünde hiçbir bilgisi bulunmadığını, bu nedenlerden dolayı; davanın reddine, davacının %20'den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye çıkarılan tebligatın davalıya usul ve yasaya uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen davalı taraf davaya cevap vermeyerek HMK 128. maddesi gereğince davacının iddialarının tamamını inkar etmiş sayılmıştır.
Davalı ... ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili tarafından sunulan 14/06/2023 tarihli beyan dilekçesinde özetle; Müvekkilinin davacı ... ... ... Nak. Turizm İnş. San. Tic. Ltd. Şti. uzun yıllardan bu yana ticari ilişki bulunduğunu, bu davaya ve .... İcra Dairesi ... Esas sayılı takibe konu ... ... Organize Sanayi Şubesine ait 2.500.000,00-TL bedelli 05.03.2023 tarihli ... seri nolu çek ve davaya konu diğer 2.500.000,00-TL bedelli 05.04.2023 tarihli ... seri nolu toplam iki adet çek ... ... ... Nak. Turizm İnş. San. Tic. Ltd. Şti. tarafından keşide edilmek sureti ile ticari ilişki içerisinde teklif sunulan bir iş özelinde müvekkili Şirket namına düzenlenmek sureti ile müvekkili şirkete gönderildiğini, söz konusu çekler karşılığında alınacak ürünlerin teslim vadesinin belirlenmesi hususunda müvekkili Şirket ile ... ... arasında mutabakat sağlanamadığı için söz konusu çekler ... ... Şirketine müvekkili Şirket tarafından iade edilmek üzere ... Kargo ... Şubesi'ne ... Kargo No ile 05/01/2023 tarihinde teslim edildiğini, müvekkili Şirket çalışanı ... ile ... ... Şirketi çalışanı ... arasında geçen mail içeriğinde söz konusu çeklere ilişkin iş kapsamında anlaşma sağlanamadığı için çeklerin kargo yolu ile iade edileceği hususunda mutabık kalındığını, müvekkili şirket, davaya konu olan işbu çekleri ... Kargo ... Şubesi'ne ... Kargo No ile 05/01/2023 tarihinde teslim etmiş ise de davacı ... ... ... Nak. Turizm İnş. San. Tic. Ltd. Şti. Tarafından gönderilen ilgili yazıda ''kargonun taraflarına ulaştığı ancak kargo paketinin içinden çeklerin çıkmadığı, kargonun kaybolduğu '' hususu Müvekkili Şirkete bildirildiğini, bu hususun Müvekkili Şirket tarafından öğrenilmesinin akabinde kaybolan çekin meşru hamil olmayan kişilerce tahsiline mahal vermemek amacıyla Müvekkil Şirket açısından ileride daha büyük zararların doğmaması için derhal ... Kargo hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, ... Kargo hakkında yapılan suç duyurusunun haricinde aynı zamanda kaybolan çekler hakkında .... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas Numaralı dosyası ile çek zayi ve iptali davası da açıldığını, bu esnada 06/03/2023 tarihinde, ... İstanbul ... ... Şubesi Takas Biriminden ... yetkililerine 05.03.2023 tarihli işbu davaya ve .... İcra Dairesi ... Esas sayılı takibe konu edilen çekin takas birimine ibraz edildiğine dair bilgi verilmesi üzerine ... tarafından müvekkili Şirket yetkilileri aranılarak çeklerin bankaya ibraz edildiğine ilişkin bilgi verildiğini, ayrıca 3. kişiler tarafından bankaya ibraz edilen çeklerin görüntüleri banka yetkilileri tarafından müvekkili şirket ile paylaşıldığını, müvekkili şirket ... ... tarafından namına düzenlenen çeki ... ... Şirketine iade etmek üzere kargo şirketine teslim ettiğinde çekin arkasında herhangi bir ciro olmadığı halde banka yetkililerince kendilerine gönderilen çeklerin arkasında müvekkili şirket adına sahte kaşe ve imza kullanılmak sureti ile davalı ... Ltd. Şti. Şirketine cirolandığını, ... Ltd. Şti. şirketi tarafından diğer davalı ... Plastik ... San. Tic. Ltd. Şti. şirketine cirolandığı daha sonra da ... ve Ticaret Anonim Şirketi'ne cirolandığı ve son olarak da ... ... A.Ş.'ne cirolandığını, söz konusu çekte müvekkili şirket kaşe ve imzasının taklit edilmek sureti ile çekin sahte olarak cirolanmasının anlaşılması üzerine derhal cumhuriyet başsavcılığına taraflarınca şikayette bulunulduğunu, .. 16. Asliye Ticaret Mahkemesi ...Esas Sayılı Dosya İle: ... ... Sanayi Şubesine ait, 2.500.000,00-TL bedelli 05.03.2023 tarihli ... seri nolu çek 2.500.000,00-TL bedelli 05.04.2023 tarihli ... seri nolu toplam iki adet çek Hakkında takibe konu edilmeden önce menfi tespit davası açıldığını, bu nedenlerden dolayı; Mahkememizin işbu dosyasının konu birliği bulunması ve delillerin ve taleplerin birlikte incelenmesinde hukuki yarar bulunması sebebiyle 23/03/2023 tarihinde taraflarınca ikame edilen ... 16. Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas Sayılı Dosyası ile birleştirilmesine, borçlu olmadıklarının tespiti ile işbu davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacının üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmişlerdir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememiz tarafından deliller toplanılmış, ilgili belgeler celp edilerek dosya içerisine alınmıştır.
Mahkememizde açılan asıl dava davacı Lehtar ... ... San. ve Tic. A.Ş. Tarafından kendinden sonraki cirantaları karşı açtığı İİK 72.maddesine dayalı menfi tespit davasında davacı dava konusu edilen ; keşidecisi ... ... ... Nak. Turizm İnş. San. Tic. Ltd. Şti., lehtarı ... ... San. ve Tic. A.Ş. Olan ... ... Organize Sanayi Şubesine ait 2.500.000,00-TL ( İkiMilyonBeşYüzBinTL) bedelli 05.04.2023 ileri tarihli, ... seri nolu çek ile yine keşidecisi ... ... ... Nak. Turizm İnş. San. Tic. Ltd. Şti., lehtarı ... ... Levha San. ve Tic. A.Ş. Olan ... ...Şubesine ait 2.500.000,00-TL ( İkiMilyonBeşYüzBinTL) bedelli 05.03.2023 tarihli ... seri nolu çeklerden kendisinin lehtar olarak yer aldığını ancak çeklerin kendi tarafından ciro edilmeden keşideci iadesi sırasında kargoda kayıp edildiği ve davalı 3.şahıslara gerçek bir ciro varmış gibi ciro edilerek intikalinin sağlandığı, oysa lehtar cirosunun kendisine ait olmadığını belirterek iş bu çeklerden ötürü davacı lehtar ... ... Levha San. ve Tic. A.Ş'nin davalı cirantalara borçlu olmadığının tespitine ilişkin menfi tespit davasıdır.
Mahkememiz dosyası ile birleşen ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dava; davacı , keşideci olduğu şirket tarafından davalılar aleyhine açılan dava konusu ... ... Organize Sanayi Şubesine ait 2.500.000,00-TL ( İkiMilyonBeşYüzBinTL) bedelli 05.03.2023 ileri tarihli, ... seri nolu çek ile yine keşidecisi ... ... ... Nak. Turizm İnş. San. Tic. Ltd. Şti., lehtarı ... ... Levha San. ve Tic. A.Ş. Ve icra takibine iş bu çeki konu eden son ciranta ... sistemleri ... .AŞ., aleyhine dava konusu çek ve bu çeke karşı yapılan .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasından ötürü davalılara borçlu olmadığının tespiti ve %20 kötü niyet tazminatı tahsiline karar verilmesi istemine ilişkin olup, iş bu dava konusu mahkememizin 2023/201 esas sayılı dosyası ile, aşağıda incelenen yine ... ATM nin ... Esas sayılı dosyası birleştikten sonra birleştirilmiş olduğu görülmüştür.
Mahkememiz dosyası ile birleşen ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas ... Karar sayılı dava; davacı , keşideci olduğu şirket tarafından davalılar aleyhine açılan dava konusu ... ... Organize Sanayi Şubesine ait 2.500.000,00-TL ( İkiMilyonBeşYüzBinTL) bedelli 05.04.2023 ileri tarihli, ... seri nolu çek ile yine keşidecisi ... ... ... Nak. Turizm İnş. San. Tic. Ltd. Şti., lehtarı ... ... Levha San. ve Tic. A.Ş. Ve icra takibine iş bu çeki konu eden son ciranta ... sistemleri ... .AŞ., aleyhine dava konusu çek ve bu çeke karşı yapılan .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra dosyasından ötürü davalılara borçlu olmadığının tespiti ve %20 kötü niyet tazminatı tahsiline karar verilmesi istemine ilişkin olup, iş bu dava yine .... ATM nin ... Esas sayılı dava dosyası ile birleştikten sonra dosyamız dosyasına birleşerek geldiği görülmüştür.
Mahkememiz tarafından dava konusu çekler yönünden icra takibine konu dosyaların örnekleri celp ve dosya içerisine alınmış ve incelenmesinde;
a).... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyasının uyap kayıtlarının incelenmesinde; alacaklı davalı ... ... A.Ş. tarafından borçlu davacı ... ... ... Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., ile diğer borçlular aleyhine 05/03/2023 keşide tarihli ... seri numaralı 2.500.000,00-TL bedelli çeke dayalı toplam 2.775.171,23-TL alacağa ilişkin kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatılmıştır.
b).... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyasının uyap kayıtlarının incelenmesinde; alacaklı davalı ... ... A.Ş. tarafından borçlu davacı ... ... ... Tur. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti., ile diğer borçlular aleyhine 05/04/2023 keşide tarihli ... seri numaralı 2.500.000,00-TL bedelli çeke dayalı toplam 2.774.434,93-TL alacağa ilişkin kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizde asıl dava yönünden davacı çeklerin lehtarı asıl davada davacı ve birleşen davalarda davalı ... ... Levha San. ve Tic. A.Ş.tarafından çeklerdeki lehtar cirolarının kendisine ait olmadığı ve çeklerin yurt içi kargo ile gönderilirken çalındığı iddia edilmekle, mahkememizce davacı şirketin çeklerin keşide tarihleri 05/03/2023 -05/04/2023 kapsar şekilde imza sirküleri ve davacı şirketin temsilcilerinin imza örnekleri celp edildikten sonra ciranta imzalarının iş bu lehtar a ait olup olmadığı yönünden inceleme yapılmak üzere dosya ATK başkanlığına gönderilmiş olup,;
Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Kurulu tarafından hazırlanan raporda özetle; " İnceleme konusu çeklerin arka yüz 1.ciro bölümlerinde basılı bulunan kaşe izleri ile tarafımıza mukayese amaçlı gönderilmiş kaşeden elde edilen kaşe izleri arasında; içerik ve tasarım bakımından farklılıklar saptandığından söz konusu kaşe izlerinin tarafımıza gönderilen kaşe ile oluşturulmamış oldukları,Tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, eğim, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından yapılan incelemede; inceleme konusu çeklerin arka yüzünde 1. ciro ... kaşe izleri üzerine atılı imzalar ile ...'nın mevcut mukayese imzaları arasında ilgi ve irtibat tespit edilemediği " şeklinde mütalaada bulunulduğu görülmüştür.
Mahkememizde açılan asıl davada lehtar ... ... Levha San. ve Tic. A.Ş., kendinden sonra gelen tüm cirantalara karşı cira silsilesinin, lehtar imzasının ciranta şirket yetkililerine ait olmadığı ve keşidece ... ... Ltd.şti. Ye ticari ilişkinin gerçekleşmemesi nedeniyle çeklerin iade edilirken kargoda kaybolması nedeni ile açtığı İİK 72 maddesine dayalı menfi tespit davasıdır.
Birleşen ve keşideci ... ... Ltd.şti. Tarafından kendisinin ticarit ilişkide bulunduğu lehtar ... ... Levha San. ve Tic. A.Ş., nin aralarındaki ticari ilişki nedeniyle gönderdiği çeklerin bedelsiz kaldığı, ticari ilişkinin yerine getirilmeyeceği ve bu nedenle iade edilmek üzere Yurtiçi kargoya verilen çeklerin kargoda kaybolduğu halde ciro silsilesi lehtarın imzasının sahteliği nedeniyle koptuğu halde3.şahıslar tarafından ciro edilerek diğer davalı ... sistemleri tarafından icra takibine konu edildiği gerekçesi ile, lehtar ve son ciranta icra takibi alacaklısı ... sistemleri A.Ş tarafınan İİK 72.maddesine göre açtığı menfi tespit davaları olduğu tartışmasızdır.
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda ;
Dava konusu 2 adet çekin davacı ... ... San. ve Tic. A.Ş.tarafından keşideci ... ile aralarındaki ticari ilişki nedeniyle iş bu lehtar şirkete intikal ettiği ve çeklerin lehtar tarafından ciro edilmeksizin keşideciye iade edilmek üzere yurtiçi kargoya verildiği ve kargoda çalıştığı bu konuda soruşturmanın devam ettiği dosya kapsamıyla belirlenmiş olup, mahkememizce alının ve yukarıda incelenen ATK rapor ile de dava konusu çeklerdeki lehtar cirosundaki imzanın, davacı lehtar ... ... San. ve Tic. A.Ş.yetkililerine ait olmadığı tespit edilmiştir.
Bu nedenle asıl dava yönünden çekteki hakkın usulüne uygun olarak davalı cirantalara intikal etmediği ve icra takibine ... sistemleri tarafından konu edilen çekler nedeniyle, asıl davadaki davacı ... ... Levha San. ve Tic. A.Ş.nin ciranta ve icra takibi alacaklısı ... sistemleri A.Ş.ye borçlu olmadığı mahkememizce benimsenmiş ve ne tesadüftür ki çeklerin her ikisi de aynı şirketler tarafında ciro edilmek suretiyle, icra takibi alacakları ... ... A.Ş., intikal ettiği ve dosyamızdan iş bu cirantalardan davalı ... dışında şirketlere çıkarılan tebligatların TK/35 e göre tebliğ edildiği ve her hangi bir cevap verilmediği gözlenmiş olup, son yıllarda kargo aracılığı ile gönderilen çeklerin kötü niyetli 3.şahısların eline geçmek suretiyle icra takibine konu edildiği bilinmekte olup, davacı ile keşideci arasındaki ticari ilişkinin de, gerek keşideci ve gerekse lehtarın beyanları ile alım satım ilişkisinin gerçekleşmemesi nedeniyle sona ermiş olduğu anlaşılmıştır.
Asıl dava yönünden davanın kabulüne karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Birleşen dava yönünden yapılan yargılamada ise keşidecinin lehtar ve son cirantaya karşı açtığı dava yönünden menfi tespit davası bakımından mahkememizce tüm delillerin birlikte değerlendirilmesinde esasen, davacı keşideci ... ile davalı ciranta ... ... Levha San. ve Tic. A.Ş.,arasındaki alım satım ilişkisinin taraflarca sonlandırıldığı ve davalı tarafından teslimi gereken malın davacı keşideciye teslimi konusunda anlaşılamadığından alım satımdan vazgeçildiği dosyadaki çalışanlar arası emeği yolu ile yapılan yazışmalar ve tarafların davadaki ve cevap dilekçelerindeki beyanları ile sabittir.
Bu nedenle her iki davanın davalı lehtar yönünden kabulüne çekin bedelsiz hale gelmesi nedeniyle bir sorun bulunmamaktadır. Dosyada ki belgeler ile dava konusu çeklerin ... kargo aracılığı ile 05/01/2023 tarihinde davacı keşideciye gönderilmek üzere davalı lehtar tarafından kargoya verildiği, birleşen davada davacı ... tarafından kargodan gelen evrakların içinde dava konusu çeklerin çıkmadığının beyan edildiği anlaşılmaktadır.
Dava konusu çekler yönünden ... ATM nin ... esas sayılı dosyasından zayi nedeniyle iptal davası açılmışsa da çekleri ... a takas yolu ile ibraz eden diğer davalı ... .. A.Ş., çeklerin kendilerinde olduğuna ilişkin beyan sunmaları üzerine davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Dava konusu çeklerden ötürü davacının davalı 3.şahıs niteliğindeki ... sistemleri aleyhine yapılan icra takibi yönünden keşidecinin iş bu ciro yolu ile şeklen kendisine çeklerin intikal ettiğini beyan eden ve iyi niyetli olduğunu savunan davalıya karşı sorumlu tutulup tutulmayacağının değerlendirilmesinde ;
Dava konusu çek 6102sayılı TTK nın 3.kitabında düzenlen 5941 sayılı çek kanunu ve bu kanun uyarınca çıkarılan tebliğlere uygun tanzim edilen kıymetli bir evrak olup, TTK 670 ve devamı maddeleri gereğince çek, poliçe ve bono gibi bir kambiyo senedi olup, çeke 818 sayılı madde gereğince yapılan atıf nedeniyle TTK nın 780-823 maddeleri uygulanmaktadır.
TTK 687.maddesi gereğince, çekten dolayı kendisine başvuran kişi düzenleyen ve önceki hamillerden biri ile kendisi ile doğrudan doğruya var olan ilişkiye dayanan defilere başvuran yetkili hamile karşı kural olarak ileri süremez, ancak hamil çeki iktisap ederken, çekin keşidecisinin rızası dışında elinden çıktığını yada çekin karşılığının daha önceki elinde bulunduran kişiye, keşideci tarafından ödendiğini bile bile keşidecinin zararına hareket etmiş olması durumunda keşideci hamile karşı kötü niyet definde bulunabileceği tartışmasızdır.
Çeklerin devrinin nasıl yapılacağı 6102 sayılı TTK nın 788.maddesinde düzenlenmiş olup, buna göre, emre yazılı kaydı ile veya bu kayıt olmadan belirli bir kişiliğine ödenmesi şart kılınan bir çek, ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile devir edilebilir, 6102 sayılı TTK nın 818.maddesine göndermesi ile TTK 684 maddesine göre ciro ve zilyetliğin geçirilmesi ile çekten doğan bütün haklar devrolunmuş olur.
Çekteki hakkın devrinin TTK 683.maddesi gereğince çek arka yüzüne veya çeke bağlı olan alonj adı verilen kağıt üzerine yazılması ve ciranta tarafından imzalanması ile mümkündür. Bu nedenle cirantanın imzasını taşımayan, ciro sayılamaz. Böyle bir ciro ise çek üzerinde bulunan hakkın devrini sağlayamaz.
Mahkememizce tüm değerlendirmelerin birlikte yapılması sonucunda dava konusu çeklerdeki lehtar cirosunun sahte olması sebebiyle TTK 683.maddesi gereğince çek üzerinde kah bundan sonraki hamillere intikal etmeyeceği , hak sahibi olabilmek için çekte hamil olmak gerektiği ve 6102 sayılı TTK nın 790.maddesine göre cirosu kabil bir şekilde çeki elinde bulunduran kişi son ciro beyaz ciro olsa bile kendini haklı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan yetkili hamil olduğunu ispat etmesi gerekir. Bu maddeden anlaşılacağı üzerine, çeki elinde bulunduran kişi yetkili hamil olduğu yani çek üzerindeki hakkın kendisine ait olduğun, çek üzerinde bulunan birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile ispat edebilir. Çek üzerindeki cirolardan birinin sahteliği nedeniyle birbirini takip etmiyor yada ciro zincirinde bulunan cirolardan birinin geçersiz ve sahte olması durumunda, ciro zincirindeki kopukluk nedeniyle çeki elinde bulunduranın yetkili hamil sayılamayacağı bu nedenle davalının son ciranta olsa da lehtar ve ondan önceki keşideciye karşı ciro zinciri kopuk olduğundan, keşideciye ve imzası sahte olan cirantaya başvura da bulunamayacaktır.
Sonuç olarak dava konusu olayda 3.şahıs ... ... .AŞ. ... için iyi niyetli hamil olduğu kabul edilse dahi, ciro silsilesindeki kapukluk nedeniyle bu kapuk ciroyu yapan lehtar ve ondan önceki keşideciye başvuru hakkını kullanamaz ise de, TTK 677.maddesi gereğince imzaların istiklali prensibi gereğince, kendisine yapılan ciro ve sahtelik nedeniyle ciro zinciri kopan cirantadan sonraki ciro edenlere karşı başvurma hakkını kullanabileceği kabul edilerek, TTK 683-684 ve 790.maddeleri ile İİK 72.maddesi gereğince davacı keşidecinin davalıya borçlu olmadığını TTK 778 maddesi gereğince geçerli bir ciro ile hakkı devraldığı ve yine 790 maddesine göre birbirini takip eden geçerli ciro zinciri ile yetkili hamil olduğunu ispat edemeyen davalı son ciranta olan ... sistemleri yönünden menfi tespit davasının birleşen davalar bakımından kabul edilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmış ve aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun... sayılı ve 30/11/2021 günlü kararı bu doğrultudadır.
Davacı kötü niyet tazminatı talep etmiş ise de, dava konusu icra takiplerinin davacı keşideci tarafından menfi tespit davalarının açılmasından sonra yapılmış olduğu İİK 72/5 koşulları oluşmadığı mahkememizce benimsenmekte kötü niyet tazminatı isteminin reddi gerektiği sonucuna varılmış ve aşağıdaki gibi hüküm tesis etmek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Asıl Davanın KABULÜ ile;
A)Keşidecisi ... ... ... Nak. Turizm İnş. San. Tic. Ltd. Şti., lehtarı ... ... Levha San. ve Tic. A.Ş. Olan ... ... Organize Sanayi Şubesine ait 2.500.000,00-TL bedelli 05.04.2023 tarihli, ... seri nolu çek ile yine keşidecisi ... ... ... Nak. Turizm İnş. San. Tic. Ltd. Şti., lehtarı ... ... Levha San. ve Tic. A.Ş. Olan ... ... Organize Sanayi Şubesine ait 2.500.000,00-TL bedelli 05.03.2023 tarihli ... seri nolu çek nedeniyle davacının davalılara BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
B) Asıl davanın açıldığı tarih 23.03.2023 tarihi olup icra takiplerinin asıl davanın açılmasından sonra başlatıldığı anlaşılmakla; icra takibinden önce açılan menfi tespit davalarında, dava tarihi itibari ile haksız ve kötü niyetli bir takibin varlığından bahsedilemeyeceğinden, davacının İİK 72/5 uyarınca şartları oluşmayan haksız takip tazminatı talebinin reddine,
C)Alınması gereken 341.550 TL karar ve ilam harcından , davacı tarafça peşin olarak yatırılan 85.387,50 TL harcın düşümü sonucu kalan 256.162,50 TL harcın davalılardan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
D)Davacı tarafından yapılan 1.258,25 TL yargılama gideri ile 7.100,00 TL ATK faturası olmak üzere toplam 8.358,25 TL 'nin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine,
E)Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden, reddedilen talep üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 526.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine,
F)Davacı tarafından yatırılan 179,90 TL başvuru harcı ile 85.387,50 TL peşin harç olmak üzere toplam 85.567,40 TL'nin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine,
2-Birleşen .... ATM'nin ... sayılı dosyası ile anılan dosyada birleşen yine .... ATM'nin ... Esas ve ... Karar sayılı dosyasında;
Davaların KABULÜ ile;
A)Davacının, keşide yeri ... olan, 05.03.2023 keşide tarihli ...' a ait ... 2.500.000,00 TL bedelli çek bakımından ve anılan çeke dayalı olarak başlatılan .... İcra Müdürlüğü' nün ... E. Sayılı dosyasından davalılara BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
B)Davacının, keşide yeri ... olan, 05.04.2023 keşide tarihli ...' a ait ... 2.500.000,00 TL bedelli çek bakımından davalılara BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
C)-Birleşen .... ATM'nin ... sayılı dosyasında; davalıların lehtar ..... A.Ş ve ..... A.Ş oldukları, takip başlatan .....A.Ş nin son ciranta olduğu, lehtar ile aralarında başkaca ciroların da bulunduğu, bu sebeple ..... A.Ş nin icra takibini sırf davacıyı zarara uğratmak için ve haksız olarak başlattığı hususunun ispat edilemediği anlaşılmakla davacının İİK 72/5 uyarınca şartları oluşmayan haksız takip tazminatı talebinin reddine,
D) .... ATM'nin ... Esas ve ... Karar sayılı dosyasında; davanın açıldığı tarih 05.04.2023 tarihi olup icra takibinin anılan davanın açılmasından sonra başlatıldığı anlaşılmakla; icra takibinden önce açılan menfi tespit davalarında, dava tarihi itibari ile haksız ve kötü niyetli bir takibin varlığından bahsedilemeyeceğinden, davacının İİK 72/5 uyarınca şartları oluşmayan haksız takip tazminatı talebinin reddine,
3).... ATM'nin ... sayılı dosyasında;
a) Alınması gereken 170.775 TL karar ve ilam harcından , davacı tarafça peşin olarak yatırılan 42.693,75 TL harcın düşümü sonucu kalan 128.081,25 TL harcın davalılardan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
b) Davacı tarafından yapılan 881,75 TL yargılama giderinin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine,
c)Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden, reddedilen talep üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 335.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine,
d)Davacı tarafından yatırılan 179,90 TL başvuru harcı ile 42.693,75 TL peşin harç olmak üzere toplam 42.873,65 TL'nin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine,
4).... ATM'nin ... Esas ve ... Karar sayılı dosyasında;
a) Alınması gereken 170.775 TL karar ve ilam harcından , davacı tarafça peşin olarak yatırılan 42.693,75 TL harcın düşümü sonucu kalan 128.081,25 TL harcın davalılardan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
b)Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden, reddedilen talep üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 335.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine,
c)Davacı tarafından yatırılan 179,90 TL başvuru harcı ile 42.693,75 TL peşin harç olmak üzere toplam 42.873,65 TL'nin davalılardan alınarak davacıya ödenmesine,
Dair; davacı ... vekilinin ve birleşen davada davacı ... vekilinin yüzüne karşı , davalıların yokluğunda, kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yasa yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.10/07/2025
Başkan ...
Üye ...
Üye ...
Katip ...