T.C.
İSTANBUL
16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2023/264 Esas
KARAR NO :2025/203
DAVA:İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:11/04/2023
KARAR TARİHİ:18/03/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasındaki 24/11/2017 tarihinde kese kağıdı makine yapılması konusunda bir eser sözleşmesi imzalandığını, teslim süresinin 60 gün olarak belirlendiğini, makinenin teslim edilmemesi durumunda avansların iade edilmesinin hükme bağlandığını, müvekkilinin sözleşme uyarınca 22.000-TL avans ödemesi yaptığını, müvekkilinin imalat yerinde makinenin ne aşamada olduğunu görmeye gittiğini, teslim süresi yaklaşan makinenin yapılmadığını, işin zamanında teslim edilmeyeceğini gördüğünü, ayrıca sözleşme gereği davalının üstlendiği eski makinaların parça bakım, tamir gibi işlerinin de hiç bir şekilde yapılmadığını, bu duruma istinaden 04/01/2018 tarihinde ihtar e-maili gönderildiğini, davalının cevap vermediğini, aradan geçen bir süre sonunda müvekkilinin davalı ile görüşmeye gittiğini, davalı tarafın biraz daha ödeme yapılması durumunda işi teslim edeceğini beyan ettiğini, akabinde müvekkilinin 15/12/2018 tarihinde davalıya üç adet çek verdiğini ve davalının bu kapsamda 25.470-TL tahsilat daha yaptığını, davalı yanın işi yine bitirmediğini , 03/07/2018 tarihinde davalıya bir ihtarname gönderildiğini , işin 10 gün içinde teslim edilmesi aksi halde ödenen tutarların aynı sürede iade edilmesinin istendiğini, davalının bu ihtara karşılık 10/07/2018 tarihli cevabında özetle, ödemelerin zamanında yapılmadığını , tarafların yeniden bir araya gelmesi gerektiğini, ödeme ve teslim şartlarında anlaşma sağlanması gerektiğini ve ödemelerin iade edilmeyeceğini beyan ettiğini, müvekkilinin bu duruma istinaden davalı ile görüşüp konuyu çözmeye çalıştığını ancak çözüm elde edilemediğini, müvekkilinin yasal yollara başvurduğunu ve delil tespiti yaptırdığını, raporda davalının müvekkiline özel kısmi olsa da herhangi bir iş yapmadığının tespit edildiğini ve müvekkilinin de haklı olarak sözleşmeyi fesih ettiğini, akabinde yapılan arabuluculuk görüşmelerinden de bir sonuç alınamadığından işbu davanın açıldığını belirterek , davanın kabulüne, ....İcra Müdürlüğü'nün ... takip sayılı dosyasında takibin devamına , en yüksek tutarda icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya tahmiline karar verilmesini arz ve dava etmiştir.
Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış olup , davalı yanca cevap dilekçesi sunulmamıştır.
TAHKİKAT, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;
Dava; eser sözleşmesine dayalı olarak ödenen bedelin iadesi istemiyle başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.
Mahkememizce celp edilen ....İcra Müdürlüğü'nün ... takip sayılı icra dosyasının yapılan tetkikinde; takibin davacı tarafça davalı aleyhine ödenen iş bedeli, masraf ve faiz alacağına istinaden faizler dahil toplam 74.095,60-TL alacağın avans faizi ile birlikte tahsili için yapılan ilamsız icra takibinden ibaret bulunup davalının yasal süre içerisinde sunduğu itiraz dilekçesi ile; ödeme emrine, borca, ferilerine itiraz ettiği, takibin durduğu ve davanın yasal süre içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Bilirkişiler ... tarafından düzenlenen 22/07/2024 tarihli bilirkişi raporunda;
''..1-Davacı tarafından 18/01/2022 tarihinde ....İcra Müdürlüğü'nün ... takip sayılı dosyası ile davalı aleyhine icra takibinin başlatıldığı;
-45.470-TL asıl alacak (ödenen tutarların iadesi)
-26.000-TL işlemiş faiz (10/07/2018 tar.itibaren avans faizi)
-1.719,60-TL delil tespit masrafı (yasal faiziyle)
-151-TL ihtarname masrafı (yasal faiziyle)
-755-TL delil tespit dosyası avukatlık ücreti (yasal faiziyle)
Olmak üzere toplam 74.095,60-TL'nin ödenmesinin talep edildiği; "borcun sebebi" olarak ise "24.11.2017 tarihli makine imalat sözleşmesinin feshiyle sözleşmeden dönme nedeniyle daha önce ödenen iş bedellerinin ödenmesi, masrafların ve faizin ödenmesi" nin gösterildiği,
2-"taraflar arasındaki sözleşme kapsamında tarafların üzerine düşen iş ve işlemlerin neler olduğu" hususunda borçlar mevzuatına yönelik inceleme neticesinde:
A. Taraflar arasında adi yazılı şekilde 24/11/2017 tarihinde , TBK m.470 hükmü gereğince eser sözleşmesinin kurulduğu; buna göre davacının " işsahibi" , davalının ise "yüklenici" sıfatını haiz olduğu; perforeli kese kağıdı makinasının üretimi hususunda taraflarca anlaşmaya varıldığı;
B. Sözleşmesinin ikinci sayfasında teslim süresinin 60 iş günü olduğu; siparişin başlangıcında 20.000-TL'lik avansın verileceği; her on günde bir beş taksitin 14.000-TL şeklinde ödeneceği; makine bittiğinde bedelin yarısının ödenmiş olacağı, toplam bedelin 185.000-TL olduğu hususunun kararlaştırıldığı;
C. Davacı tarafından ... 57.Noterliği'nden 03.07.2018 tarihinde davalıya ... yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderildiği ve özetle makinanın 10 gün içinde teslim edilmesinin , teslim edilmeyecek ise bedelin iadesinin talep edildiği makinanın teslim edilmemesi durumunda sözleşmeden dönüleceği ve zararın tazmin edilmesinin talep edileceği hususunun ihtar edildiği; işbu ihtarnamenin 07.07.2018 tarihinde tebliğ edildiğinin anlaşıldığı;
D. Davalı tarafından ... 6.Noterliği'nden 10.07.2018 tarihinde davacıya 12738 yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderildiği ve özetle mağduriyetler hususunda adım atılması gerektiğinin , aksi halde sorumluluk için davacıya başvurulacağının beyan edildiği,
3-"davacıya teslim edilen bir makine olup olmadığı; "edimlerin taraflarca gereği gibi yerine getirilip getirilmediği, eğer yerine getirilmemiş ise tarafların kusur durumu, işin ifasında bir gecikmenin olup olmadığı ve gecikme var ise hangi tarafın kusurundan kaynaklandığı" hususunda teknik inceleme yapıldığında: 24/11/2017 tarihinde imzalanan sözleşmenin ikinci sayfasında teslim süresinin 60 iş günü olduğu kararlaştırıldığından söz konusu makinenin sözleşmeye uygun olarak kararlaştırılan sürede teslim edilmediği; her iki tarafı da eşit kusurlu olduğu,
4-"davacı tarafça davaya konu imalat nedeniyle davalıya ödeme yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise miktarı" hususunda mali inceleme yapıldığında: sözleşmede siparişin başlangıcında 20.000-TL'lik avansın verileceği ; her on günde bir beş taksitin 14.000-TL şeklinde ödeneceği; toplam bedelin 185.000-TL olduğu, makine bittiğinde bedelin yarısının ödenmiş olacağı hususunun kararlaştırılmış olduğu görülmekle olup davacı tarafından 2017 yılı içerisinde toplam 23.000-TL'nin, 2018 yılı içerisinde de 25.470-TL'nin davalıya ödendiği tespit edilerek davacı tarafından toplam 48.470-TL'nin davalıya ödendiği; dolayısıyla davacı tarafından sözleşmede kararlaştırıldığı şekilde ödemelerin yapılmadığı,
5-Davaya konu edilen icra takibinde davacı tarafından alacak kalemleri
-45.470-TL asıl alacak (ödenen tutarların iadesi)
-26.000-TL işlemiş faiz (10.07.2018 tar.itibaren avans faizi)
-1.719,60-TL delil tespit masrafı (yasal faiziyle)
151-TL ihtarname masrafı (yasal faiziyle)
755-TL delil tespit dosyası avukatlık ücreti (yasal faiziyle)
Olarak belirtiğinden bu alacak kalemlerinin her biri yönünden mali inceleme yapıldığında; Davacı tarafından davalıya toplam 48.470,00-TL ödeme yapılmış olduğunun tespit edildiğ,i davacının icra takibinde 45.470,00-TL asıl alacak talep ettiği, talep edilen asıl alacağa 10.07.2018 tarihinden itibaren takip tarihi itibarıyla 27.305,36-TL işlemiş faiz hesaplandığı, icra takibinde talep edilen 26.000,00-TL işlemiş faizin dikkate alınması gerektiği,
....Sulh Hukuk Mahkemesi ... D.iş sayılı delil tespiti dosyasına ilişkin; 1.719,60-TL delil tespit masrafı ile 755,00-TL avukatlık ücretinin, 151,00-TL ihtarname masrafının talep edilmekte olduğu,
6-Davaya konu edilen icra takibinde " borcun sebebi " olarak "24.11.2017 tarihli makine imalat sözleşmesinin feshiyle sözleşmeden dönme nedeniyle daha önce ödenen iş bedellerinin ödenmesi, masrafların ve faizin ödenmesi" gösterilmiş olup sözleşmeden dönmenin söz konusu olup olmadığı hususunda borçlar mevzuatına yönelik inceleme neticesinde: yukarıdaki teknik değerlendirmede her iki tarafın da eşit kusurlu olduğu beyan edilmiş olup sözleşmenin haklı neden olmaksızın da feshedip edilemeyeceği, başka bir ifadeyle " sözleşmenin feshi yönündeki bozucu yenilik doğuran hak tek taraflı olarak kullanıldığında ve muhatabına / karşı tarafa ulaştığında / varlığında , altında yatan gerekçenin haklı olup olmadığı, bu hususun önem taşıyıp taşımadığı" meselesi hakkındaki Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun E. 2011/11-693, K. 2012/88, t.22/02/2012 kararının "... feshin haksız olması halinde , karşı tarafın bundan doğan zararlarından sorumluluğunun da bulunacağı tabiidir ." şeklinde olduğu; ayrıca buna ilişkin Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin E. 2016/7313, K. 2017/2727, T.9.5.2017 kararı" ...sözleşmenin feshi için haklı bir sebebin bulunması ...gerektiğinden, ...kullanılan fesih hakkının yasa ve iyiniyet kurallarına göre haklı sebeplere dayalı bir kullanım niteliğinde bulunup bulunmadığının belirlenmesi gerekirken , bu hususta ...eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirmeye dayalı hüküm tesisi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir." şeklinde olduğu; görüldüğü üzere anılan içtihatta , sözleşmenin sona erdirilmesi için haklı nedenin bulunup bulunmadığı; salt olarak sözleşmenin sona erdirilmesi yönündeki bozucu yenilik doğuran hakkın kullanılmasının TMK m.2 hükmüne göre dürüstlük kuralına / hakkın kötüye kullanılması yasağına aykırılık teşkil edip etmediğinin incelenmesi gerektiğinin ifade edildiği;
7-Hal böyle olmakla eğer eşit kusurlu davacının haklı bir sebebe dayanmadığı, sözleşmeden dönme hakkını kullanmasında TMK m.2 hükmüne aykırılık bulunduğu kabul edilir ise bu halde sözleşmeden doğan sorumluluk kapsamınca davacının uğradığı zararların tazmininini isteyemeyeceği; ancak sözleşmenin sona erdiğinin kabulü halinde TBK m.77/II hükmü gereğince " sona eren sebebe dayalı" olarak sebepsiz zenginleşme uyarınca " verilenlerin iadesini talep edebileceği kanaatine varılacağı; bununla birlikte talep edilen zarar kalemlerinin haklılığını ve illiyet bağının olup olmadığını, verilenlerin iadesi için birlikte zarar kalemlerinin de talep edilip edilemeyeceğini takdirin elbette Sayın Mahkeme'ye ait olduğu;
Yönündeki kanaatimizi saygı ile arz ederiz. "şeklinde mütalaada bulunmuşlardır.
Yargılama kapsamında toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda; Taraflar arasında 24.11.2017 tarihli kese kağıdı makinesi yapımı işi için anlaşma yapıldığı, davacı işverenin makinenin zamanında teslim edilmediğinden bahisle ödediğini beyan ettiği avansın iadesi ve masrafların tazmini amacıyla eldeki davayı ikame ettiği, davalı yanın davaya cevap vermediği ancak takibe itirazında ve beyanlarında davacının ödemeleri ve üzerine düşen edimleri zamanında ifa etmemesi nedeniyle gecikme doğduğunu savunduğu, taraflar arasındaki sözleşmede teslim süresinin 60 iş günü olarak belirlendiği, başlangıçta 20.000 TL avans verileceğinin, 5 taksitte ve 10 ar gün ara ile 14.000 TL ödeme yapılacağının, makine bitiminde bedelinin yarısının ödenmiş olacağının, makinenin KDV hariç fiyatının 185.000 TL olduğunun ve otomasyon sisteminin davacı tarafça yapılacağının kararlaştırıldığı, davalının ilk celse imzalı beyanında 53-55 bin TL kadar avans ödemesi aldığını kabul ettiği, bunun dışında mahkememizce alınan bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere davacının 2017 yılında 23.000 TL ve 15.12.2018 tarihinde 3 çekle yapılan 25.470 TL olmak üzere davalıya 48.470 TL ödemiş olduğu, ancak bu ödemelerin sözleşmede belirtildiği şekliyle 10 ar gün arayla yapılmadığı, bu noktada sözleşmenin davacı tarafça gereği gibi ifa edilmediği,davalının yasal süresi içinde davaya cevap vermediği, bunun yanında davalının teslim süresi 60 gün olmasına rağmen eğer işin ilerlemesi için davacının yapması gereken bir iş var ise ve bu sebeple gecikme doğuyorsa bunu davacı yana ihtar etmediği, zira işin tamamını davalının üstlendiği, davacının işin sadece bir kısmını yapacağı ve kendi ifası için hangi zamanda işe başlaması gerektiğini, ne zaman artık otomasyon sisteminin kurulmasının ve davacının çalışmaya başlamasının gerektiğini ancak davalının haber vermesi ile bilebileceği, zira makinenin ve parçaların davalı uhdesinde bulunduğu, davacının teslim tarihine yaklaşık 20 gün kala 04.01.2018 tarihinde davalıya makinenin hala % 50 sinin dahi yapılmadığını mail ile bildirmesine rağmen davalının varsa gecikmede davacının kusurunu, yapması gereken işlerin neler olduğunu ve ifa zamanının geldiğini bildirmediği, davacının ödediği avans ile birlikte davalıya yaptığı ödeme toplamına bakıldığında sürelere uyulmamış olsa da nihayetinde 15.12.2018 tarihine kadar ara ara ödemelerin yapılmış olduğu, ancak işin ilerlemediği, .... SHM'nin ... D.iş sayılı dosyasına sunulan 09.07.2020 tarihli rapor itibari ile hala makinenin tüm parçaları hazır olsa da tamamlanmamış, yarı mamul halde durduğunun tespit edildiği, bu sebeple davalının da basiretli bir tacir gibi davranmadığı, sözleşmenin davalı tarafça da gereği gibi ifa edilmediği, anılan sebeplerle ve davalının elindeki malzemeyi başka şekilde de kullanma ihtimali nazara alınarak davacının davalıya yaptığı ve takibe konu ettiği 45.470 TL ödeme ile davacının iade talebi-takip arasında geçen zamanda 26.000 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 71.470-TL üzerinden davanın kısmen kabulüne , makine teslim edilmediğinden anılan bedelin davacıya iadesine, fazlaya ilişkin zarar istemlerinin reddine, kusur ve varsa iadesi gereken tutarın belirlenmesinin ancak yargılamayla anlaşılması karşısında alacak likit olmadığından icra inkar tazminatı talebinin de reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile,
....İcra Müdürlüğünün ... takip sayılı dosyasında, takip tarihi itibari ile davacının davalıdan 45.470-TL asıl alacak, 26.000-TL işlemiş faiz olmak üzere olmak üzere toplam 71.470-TL alacaklı olduğunun tespiti ile bu miktara vaki itirazının iptaline, takibin diğer kayıt ve şartlarla aynen devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine,
Alacak likit olmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine,
2-Kabul edilen dava değeri üzerinden hesaplanan 4.882,12-TL karar-ilam harcından, davacı tarafça peşin yatırılan 894,89-TL harcın mahsubu ile bakiye 3.987,23-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydedilmesine,
3- Davacı tarafça yapılan 15.288,75-TL yargılama giderinden davanın kabul oranına göre hesaplanan 14.747,53-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı taraf yargılama gideri yapmadığından bu hususta bir karar verilmesine yerolmadığına,
5- Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 30.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine,
6-Davalı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden, reddedilen talep üzerinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve taktir olunan 2.625,60-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya ödenmesine,
7-Taraflarca yatırılan avansların kullanılmayan kısmının, karar kesinleştiğinde, istek halinde ilgili tarafa iadesine,
8-Davacı tarafça yatırılan 894,89-TL peşin ve 179,90-TL başvura harcı olmak üzere toplam 1.074,79-TL nin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,
9-Devletçe karşılanan 1.560-TL arabuluculuk ücretinin, davanın kabul oranına göre hesaplanan 1.504,78-TL 'sinin davalı taraftan, bakiye 55,22-TL'sinin davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydedilmesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı , gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere istinaf dilekçesi sunulmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 18/03/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır