T.C.
İSTANBUL
16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/473 Esas
KARAR NO: 2024/172
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ: 19/07/2023
KARAR TARİHİ: 13/03/2024
Mahkememizin yukarıda esas numarası yazılı dosyasının mahkememizde yapılan yargılaması sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 2019 yılı Mayıs ayı içinde ...adresinden ...adresine taşındığını, yeni adreste bulunan ofiste yer olmadığı için ticari belgelerin eski adresteki arşiv binasında tutulmaya devam edildiğini, evrak ihtiyacı olduğunda arşiv binasının kullanıldığını, müvekkil şirketin eski adresinin maden sahası içerisinde olması nedeniyle kullanım hakkı bittiğinden başka bir şirkete tüm haklarını devrettiğini, devralan şirketin orada herhangi bir yenileme yapmayacağını beyan ettiğini, yapılırsa haber verileceğini söylediğini, 2023 yılı Haziran ayında müvekkil şirket tarafından ...Şirketi için Vergi dairesinden 2018 yılına ait inceleme talep edildiğini, buna istinaden arşiv binasına gittiklerinde binanın yıkıldığına ve içerisinde hiçbir şey kalmadığına şahit olduklarını, sadece etrafa saçılmış birkaç adet klasör dosya bulabildiklerini fakat onların da tahribata uğradığını fark ettiklerini beyanla ...'nin 2011-2016 yılları yevmiye kebir ve envanter defterleri, 2011-2020 yılları muhasebe fişleri fatura makbuz ödeme dekontları bordrolar, ...Şirketi'nin 2015-2018 yılları yevmiye kebir ve envanter defterleri, 2015-2020 yılları muhasebe fişleri fatura makbuz ödeme dekontları bordrolar, ... Şirketi'nin 2011-2019 yılları yevmiye kebir ve envanter defterleri, 2011-2020 yılları muhasebe fişleri fatura makbuz ödeme dekontları bordrolar, ... Şirketi'nin 2015-2018 yılları yevmiye kebir ve envanter defterleri, 2015-2020 yılları muhasebe fişleri fatura makbuz ödeme dekontları bordroların bir kısmının tahribata uğrayıp kullanılamaz hale geldiğini, bir kısmının da kaybolduğunu beyanla ilgili belgelerin tespiti ile zayi belgesinin verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER
... 6. Noterliği'ne yazılan müzekkerele yanıt verildiği gelen belgelerin dosyamız arasına alınmıştır.
Bilirkişi mali müşavir ... tarafından hazırlanan 05/12/2023 tarihli bilirkişi raporu dosyamız arasına alınmıştır. Bilirkişi Mali Müşavir ... 05/12/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle;
"Davacı vekilince dava dilekçesinde; 2023 yılı haziran ayında Müvekkili Şirket tarafından ... Şirketi için Vergi dairesinden 2018 yılına ait inceleme talep edilmiş buna istinaden arşiv binasına gittiklerinde binanın yıkıldığına ve içerisinde hiçbir şey kalmadığına şahit olduklarının beyan edildiği, davacı tarafça huzurdaki davanın 19.07.2023 tarihinde açıldığı, davacının beyanı çerçevesinde olayı tam olarak ne zaman öğrendiğinin tespit edilemediğinden davanın 15 günlük yasal süresi içerisinde açılıp açılmadığı hususunun sayın mahkemenin takdirlerinde olduğu,
Zayi Belgesi istenen;
2011 yılına ilişkin yasal defterlere ait herhangi bir tasdik bilgisinin dosyaya sunulmadığı,
2012 yılları yevmiye kebir ve envanter defterlerinin açılış tasdiklerinin yasal süresinde yaptırıldığı ancak kapanış tasdiki ile ilgili herhangi bir tasdik bilgisine yer verilmediği,
2013-2014-2015 yılları yevmiye kebir ve envanter defterlerinin açılış tasdikleri ile yevmiye defterlerinin kapanış tasdiklerinin yasal süresinde yaptırıldığı,
2016-2017-2018 ve 2019 yılları envanter defterlerinin açılış tasdiklerinin yasal süresinde yaptırıldığı,
Türk Ticaret Kanunun ticari nitelik tanıdığı Dava konusu ticari defterlerin, 64. Maddenin 3. ve 4. Fıkralarında yer alan hükümler çerçevesinde ilgili yılların son kayıt tarihinden itibaren (son kayıt tarihi her yıl için 31.12... dir) 10 yıllık saklanması gereken defterlerden olduğu, 2011 ve 2012 yıllarına ait yasal defterlerinin 10 yıllık yasal saklanma süresinin dava tarihi itibariyle dolduğu, 2013-2014-2015-2016-2017-2018 ve 2019 yıllarına ait yukarıda belirtilen yasal defterlerin ise saklama sürelerinin devam ettiği,
Ancak Davacı tarafça zayi belgesi istenen yasal defterler ile diğer “2011-2020 yılları muhasebe fişleri fatura makbuz ödeme dekontlarının belirtilen adreste olup olmadığı ve yasal defterler ile dayanak belgelerin bu adreste tahrip olup olmadığı hususunda herhangi bir tespit yapılamamış olup bu hususta takdirin yüce mahkemeye ait olduğu" yönünde mütalaada bulunulduğu görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; TTK'nın 82/7 maddesine dayalı zâyi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
TTK'nın 82. maddesinin 7. fıkrasına göre; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." şeklinde düzenlenmiştir.
Anılı hüküm gereğince zayi belgesi verilebilmesi için, istenen belgenin TTK'nun 82. maddesinde zikredilen tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden olması, yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sonucu ve kanuni saklama süresi içinde zayi olması lazım olup, talebin zıyaanın öğrenildiği tarihten itibaren 15 günlük hak düşürücü süre içerisinde ileri sürülmesi gerekmektedir. Dosya kapsamında dava dilekçesi incelendiğinde davacı, 2023 yılı Haziran ayında belgelerin zayi olduğunu öğrendiğini belirtmiştir. TTK82/7. maddesinde düzenlenen hak düşürücü süre öğrenme ile başlayacaktır. Davacı beyanında net bir tarih olmasa da öğrenme tarihi 30 Haziran 2023 kabul edilse dahi işbu davanın 19/07/2023 tarihinde açıldığı ve 15 günlük hak düşürücü sürenin geçtiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle dava konusu ticari defterlere ilişkin zayi davası hak düşürücü süre içinde açılmadığından davanın reddine dair açıklanan gerekçelerle aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davacı tarafından açılan davanın HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE NEDENİYLE DAVA ŞARTI YOKLUĞUNDAN REDDİNE,
2-Alınması gereken 427,60 TL peşin harçtan davacı tarafından yatırılan 269,85 TL peşin harcın mahsubu ile geriye kalan 157,75 TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı tarafça yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere istinaf dilekçesi sunulmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 13/03/2024
Katip ...
e-imza
Hakim ...
e-imza