T.C.
İSTANBUL
16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/525 Esas
KARAR NO: 2024/44
DAVA: Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi
DAVA TARİHİ: 14/08/2023
KARAR TARİHİ: 25/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2009 yılında beri davalı firmanın %11,5 hissedarı olduğunu, birkaç dönem yönetim kurulu başkan vekili olarak yönetimde görev yaptığını, şirketin 25 yılı aşkın yayın hayatı süresince dönem dönem hisse satışları olduğunu, yönetim kurullarının değiştiğini, ancak müvekkilinin her daim hissedar olarak davalı firmada yer aldığını, davalı firmanın 2021 ve 2022 yıllarına ait genel kurul toplantısını 10.06.2023 tarihinde gerçekleştirdiğini, bahsi geçen genel kurul toplantısı yapılmadan önce hissedarlara toplantı zamanı bildirildiğini, ancak 2021 ve 2022 yıllarına ilişkin faaliyet raporları ve denetçi raporları ve sair hususlar hissedarlara gönderilmediğini, genel kuruldan 15 gün öncesinde ilgili evrakların hissedarların incelenmesine açılması gerektiğini, ancak bu hususun yönetim kurulu tarafından yerine getirilmediğini, müvekkilinin bu durum karşısında yönetim ile irtibata geçtiğini, kendilerine genel kurul öncesi yönetim kurulunun faaliyetlerinin, denetçi raporunu ve şirket mali tablosunun kendisine gönderilmesini talep etmesine rağmen ilgili verilerin ancak genel kurul toplantısından bir gün önce müvekkili ile paylaşıldığını, gönderilen denetçi raporunun da imzasız olduğunun görüldüğünü, müvekkili tarafından hazırlanan denetim raporunda gerekse diğer veriler üzerinde yaptığı ve uzmanlara yaptırdığı incelemeler karşısında şirket ticari kayıtlarında eksiklikler ve usulsüzlükler olduğunu gördüğünü, usulsüzlükler üzerine müvekkilinin 10.06.2023 tarihinde yapılan genel kurula katılıdığını ve 2021-2022 yıllarına ait genel kurul toplantısında, % 11,5 azınlık hissesine sahip bir ortak olarak şirket ticari defterlerinin incelenmesi için özel denetim yani özel denetçi talebinde bulunduğunu, müvekkilimin iş bu talebi genel kurul gündemine alınmış, yapılan oylama kapsamında oy çokluğu ile reddedildiğini beyanla yönetim kurulunun sorumluluğuna ilişkin dava ve şikâyet hakkını saklı tutmak kaydıyla TTK 439. Maddeden kaynaklı özel denetçi hakkının kullanılması ve ilgili şirketin tüm ticari defterlerinin ve ticari faaliyetlerinin incelenmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı şirket ortağının nihai amacının şirketin denetimini sağlamak değil, paylarını şirkete veya şirket ortaklarına değerinin üzerinde satmak olduğunu, davacının özel denetçi atanması talebinin reddi gerektiğini, davacının , 2021 ve 2022 yıllarına ait genel kurul toplantısını 10.06.2023 tarihinde gerçekleştirdiğini, bahsi geçen genel kurul toplantısı yapılmadan önce hissedarlara toplantı zamanı bildirildiğini ancak 2021 ve 2022 yıllarına ilişkin faaliyet raporları ve denetçi raporları ve sair hususların hissedarlara gönderilmediğini ileri sürse de işbu iddiası gerçek dışı olduğunu, Bağımsız Denetçi raporunun zorunlu olmayan gayri resmi bir rapor olup sınırlı görüş bildirdiğini, söz konusu tutarın şirket kasasında olup böyle bir eksiklik söz konusu olmadığını, bunun tamamen bağımsız denetçinin elindeki bilgi ve belgelere göre sınırlı bildirdiği görüş olup fiziki olarak bu paranın kasada olduğunu, davalı şirket için istanbul şişli'de alınan 11 bağımsız bölümden oluşan binanın resmi kayıtlarda değerinin 10.067,000,00 tl olarak görünmesine rağmen gerçek ödemenin 17.000.000,00 tl olması ve toplam 6.933.000,00 tl'nin nereye, niçin, nasıl ve neden ödendiğinin tatmin edici bir bilgisinin olmadığını, davacı şirkette, şirketten ayrılan bazı eski ortaklar ve diğer şahıslar üzerinde borç olarak verilen paraların söz konusu olduğunu , örneğin eski ortaklardan zekai şekerci'nin 80.000,00 TL şirkete borcu görüldüğünü ve yönetim kurulunun şirketin kaynaklarını usulsüz bir şekilde kullandırmış olduğunu iddia ettiğini, şirket yönetim kurulu ortaklarının yok hükmünde saydığını, küçük ortakların şirket hakkındaki bilgilere ancak genel kurul toplantılarında ulaşabildiğini, 2021 yılı genel kurul toplantısının zamanında yapılmamış, iki yılsonra 2022 yılı ile birlikte yapılabildiğini, özel denetçi talep edilen şirketin; 2022 yıllı karının: 20.000.000,00 TL, bankalarda nakit varlığının 31.000.000,00 TL, müşterilerden alacağının 19.000.000 TL olduğunu, ayrıca alacak olarakta; 77.000.000,00 TL , 78.000.000,00 TL çeki mevcut olduğu halde, son iki yıldan bu yana kar payı dağıtımı yapılmadığını ve bunedenle şirket hissedarlarının zarara uğratıldığını ve mağdur edildiğini, şirket yönetiminin, maliyenin yaptığı vergi affı dönemlerinde; şirketin mevcut stoklarıyla ilgili matrah artırımında bulunduğunu, beyanla davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememiz tarafından deliller toplanılmış, ilgili belgeler celp edilerek dosya içerisine alınmıştır.
Mahkememizde açılan işbu dava, TTK 439 maddesi kapsamında davalı ...'ne özel denetçi atanması istemine ilişkindir.
Mahkememiz dosyası içine celp edilen Ticaret sicil kayıtları ve davalı şirketin kabul beyanı ve dosyaya sunulan genel kurul tutanakları kapsamı ile, davalı ... .. AŞ'nin sermayesinin 10.000.000 TL olup her biri 10.000,00 TL itibari değerli 1000 adet hisseye ayrıldığı ve bunun 1.185.000 TLlik sermayesinin davacı ...'e ait olup şirketin %11,5 hissesine sahip olduğu 10/06/2023 günlü genel kuruluna azınlık hak sahibi ortak olarak katıldığı ve genel kurulda bağımsız denetim raporuna itiraz ederek özel denetçi talebinde bulunduğu , özellikle şirketin mevcutlarının bulunmasına rağmen son 2 yılda kar dağıtımı yapılmamış olması sebebi ile özel denetçi atanmasının istenildiği anlaşılmaktadır.
Dosya kapsamına sunulan 10.06.2023 tarihinde yapılan 2021-2022 yılına ait Olağan Genel Kurul Toplantı tutanağının incelenmesinde; davacının özel denetim talebinde bulunduğu, genel kurulda toplantı başkanı tarafından gündeme alındığı, genel kurulda oylamaya sunulduğu, oylama sonucu kabul edenlerin 2.386.800 oya karşın red edenlerin 7.574.775 oy sonucu oy çokluğu ile reddedildiği, ancak başkanın önerisiyle bu konuda davacı ...'e gerekli bilgi ve dokümanların Genel Kurul tarihi itibariyle 1 ay içerisinde kendisiyle mutabık kalınan tarihte sunulup verilmesine karar verildiği, 1.270.750 pay sahibi olan davacının finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporu denetleme raporları ve yönetim kurulunun kar dağıtım önerisinin Genel kurul toplantısından en az onbeş gün öncesinde hazır bulunmadığını söylediği, bu maddeyi şerh olarak toplantı tutanağına eklenmesini talep ettiği anlaşılmıştır.
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 2017/4089 E. 2019/914 K. Numaralı kararında ; pay sahibinin şirkete özel denetçi atanması talebinde bulunabilmesi için öncelikle bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmış olması gerektiği, '' ...İlk derece Mahkemesince, özel denetçi atanması için öncelikle pay sahibinin bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmış olması gerektiği, bilgi alma talebi reddedildiğinde ise bilgi alamayan pay sahibinin ... gün içerisinde şirketin merkezinin bulunduğu Asliye Ticaret Mahkemesine müracaat ederek bu hakkını kullanabileceği, ... 438. maddesindeki bilgi alma ve inceleme hakkına yönelik ön şartın gerçekleşmediği bu nedenle özel denetçi atanması isteminin yerinde olmadığı, .../08/2016 tarihli genel kurulda, özel denetçi atanması talebinin reddine dair alınan genel kurul kararının iptaline yönelik istem bakımından ise davacının hukuki yararının bulunmadığı, zira genel kurulda istemin reddi halinde azlık hissesine sahip davacının mahkemeden bu yönde talepte bulunabileceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir...'' şeklinde hüküm altına alınmıştır.
Şirketin kar payı dağıtmadığı iddiasına ilişkin; Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, 14.10.1982 tarihli, 1982/... E. ve 1982/... K. sayılı ilkesel kararında, “Kâr payı dağıtımı konusunda TTK.nun 385, 466/f. 2b, 3 ve 469/2. maddeleri hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi zorunludur. Gerçekten, TTK.nun 385. maddesi hükmüyle kâr payı alma kazanılmış hak kabul edilmiş ve paydaşın oluru bulunmaksızın bunda değişiklik yapılamayacağı öngörülmüş ve anılan Yasa`nın 466. maddesi 2. fıkrası 3. bendinde paydaşlara % 5 kâr payı ayrılacağı düzenlemesi getirilmiştir. Ne var ki, aynı Yasa`nın 469/2. maddesi hükmüyle ise; ortaklığın sürekli gelişim ve paydaşlara olabildiğince düzenli biçimde kâr dağıtımı sağlama amacıyla, uygun ve yararlı ise, genel kurulca yasa ve ana sözleşmede öngörülen sınırı da aşar biçimde olağan dışı yedek akçe ayrılabileceği öngörülerek anılan koşullarla, kâr payı dağıtmama kararı alınabileceği olanaklı kılınmıştır. Ancak bu konudaki bağlantı ve duyarlı dengenin zorunlu koşulu, kâr dağıtmamaya yönelik genel kurul kararının, yalnızca, şirketin sürekli gelişimi ve paydaşlara düzenli biçimde kâr dağıtımı sağlama amacına yönelik bulunmasıdır. Ayrıca bu konuda, kâr payının gereksiz biçimde azaltılması ya da dağıtılmamasının anonim ortaklıklara karşı güven ve ilgiyi sarsabileceğinin ve kararın nesnel (afaki-objektif) iyiniyet kurallarına aykırı olmaması kuralının da özenle gözetilmesi gerekir.” şeklinde karar vererek kâr payı dağıtımının zorunlu olmadığı , ancak bu dağıtımın yapılıp yapılmamasında şirket ve ortaklar arasındaki menfaatler dengesinin gözetilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Mahkememizce yapılan değerlendirmede; 6102 sayılı TTK'da özel denetçi atanmasının koşulları , TTK 438 ve 439. Maddeleri birlikte incelenerek değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin yasal düzenlemeleri içermektedir.
Buna göre;
TTK 438 maddesi ;"(1) Her pay sahibi, pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olduğu takdirde ve bilgi alma veya inceleme hakkı daha önce kullanılmışsa, belirli olayların özel bir denetimle açıklığa kavuşturulmasını, gündemde yer almasa bile genel kuruldan isteyebilir. (2) Genel kurul istemi onaylarsa, şirket veya her bir pay sahibi otuz gün içinde, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden bir özel denetçi atanmasını isteyebilir." hükmü ile ,TTK 439 maddesi ; " (1) Genel kurulun özel denetim istemini reddetmesi hâlinde, sermayenin en az onda birini, halka açık anonim şirketlerde yirmide birini oluşturan pay sahipleri veya paylarının itibarî değeri toplamı en az birmilyon Türk Lirası olan pay sahipleri üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinden özel denetçi atamasını isteyebilir.(2) Dilekçe sahiplerinin, kurucuların veya şirket organlarının, kanunu veya esas sözleşmeyi ihlal ederek, şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattıklarını, ikna edici bir şekilde ortaya koymaları hâlinde özel denetçi atanır." şeklinde düzenlemeleri içermektedir.
Dosya kapsamındaki delillere göre , davacının genel kurulda özel denetçi atanmasına ilişkin talebinin reddedildiği ancak yine davacının talep ettiği bilgilerin 30 gün içerisinde verilmesi konusunda karar oluşturulduğu ve dosyadaki davalı şirket cevap dilekçesi ekinde , davacının istediği bilgilerin davacı incelenmesine sunulduğu, 2021-2022 yılına ait genel kurul toplantısının yapılacağı 10/06/2023 tarihinden önce 05/05/2023 tarihli yönetim kurulu kararında belirtilen gündeme göre gerekli finansal tabloların şirket merkezinde incelenebileceğine ilişkin yönetim kurulu kararı davacı yana tebliğ edildiği gibi Ticaret Sicil Gazetesi'nde de ilan edildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca davalı şirket tarafından bağımsız denetim şirketi... Bağımsız .. AŞ'ye denetim yaptırıldığı ve buna ilişkin bilgilerin yer aldığı görülmektedir. Davalı şirketin aynı zamanda kamu gözetim muhasebe ve denetim standartları gereğince bağımsız denetime tabii olup buna ilişkin denetimin yapıldığı dosya kapsamındaki raporlardan yıllık denetimlerin yapılmakta olduğu görülmüştür.
Davacının özel denetçi talep edebilmesi için öncelikle bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmış olması veya bu talebin reddedilmiş bulunması gerekir.
Davacı tarafından 6102 sayılı TTK 'nın 438 ve 439. Maddelerinde düzenlenen özel denetçi atanmasına ilişkin hakkın kullanılması bakımından TTK 437. Mad. Gereğince bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılmış olması ve pay sahiplerinin haklarını kullanabilmesi bakımından bilgi alma ve inceleme hakkı ve sonrasında özel denetçi tayinini isteme hakkının gereklilik oluşturması gerekir.
Mahkememizce sonuç olarak; Davacının bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmadığı gibi genel kurulda istediği özel denetçi tayini talebine ilişkin istemin reddedilmesine rağmen istenilen bilgilerin verilmesine karar verildiği ve bu bilgilerin karar doğrultusunda verilmediğine ilişkin herhangi tespit ve bilginin dosyaya yansımadığı anlaşılmakla , mahkememizce davacının talep ettiği özel denetçi tayini koşulları oluşmadığından davanın reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Davacının TTK 439 ve 438. Maddesi gereğince, talep ettiği özel denetçi tayini koşullarının oluşmadığı anlaşılmakla , subuta ermeyen davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 427,60 TL karar ve ilam harcından, davacı tarafça peşin olarak yatırılan 269,85 TL harcın düşümü sonucu kalan 157,75 TL'nin davacıdan tahsili ile Hazineye gelir KAYDINA,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davalı kendisini vekille temsil ettirmiş olmakla hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Av ....'ne göre hesaplanan 17.900,00 TL ücreti vekaletin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
5-Davacının HMK 120.madde gereğince yatırdığı gider avansından kalan miktarın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,
Dair taraf vekillerinin yüzüne karşı yasa gereği, KESİN OLMAK ÜZERE oy birliğiyle karar verildi.25/01/2024
Başkan ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Üye ...
¸e-imzalıdır
Katip ...
¸e-imzalıdır