T.C.
İSTANBUL
16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO:2025/869 Esas
KARAR NO:2025/824
DAVA:Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:28/11/2025
KARAR TARİHİ:02/12/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ... ile müvekkili arasında 21/07/2023 tarihinde “...MAKİNESİ KİRA SÖZLEŞMESİ” aylık kira bedeli 135.000TL + KDV olarak sözleşme imzalandığını, iş bu sözleşmede Madde-6 15. Paragraf da ( 3. Sayfa 5. parağraf) kiracının kiraya verene 6.500.000,00 TL teminat çeki vereceğinin kararlaştırıldığını, müvekkilinin bu madde kapsamında 6.500.000,00 TL bedelli T.C. ... Bankasının ... İli ...-... Sitesi Şubesine ait 30/12/2024 günlü ... seri numaralı çeki TEMİNAT karşılığı olarak davalı şirkete verdiğini, sözleşme de açıkça "Makinenin teminatı olarak 180.000,00EURO +KDV bedeli karşılığı olarak 6.500.000,00TL Kiracı , Kiraya verene 8 ay süreli şahsi aval'li teminat çeki verecektir. Kira süresinin sonunda makinenin sorunsuz şekilde Kiraya verene teslim edilmesinden sonra teminat çekin kiracıya teslim edilecektir." şeklinde belirtildiğini, davalı şirket ile imzalanan kira sözleşmesi gereği teminat karşılığı olarak verilen çek makinenin davalı şirkete teslim edilmesine rağmen müvekkiline iade edilmemiş ve davalı taraflarca 30.12.2024 keşide tarihli çekin 03.01.2025 tarihinde bankaya ibraz ederek tahsil etmek istendiğini, müvekkilinin sözleşme gereği dava konusu çeki teminat olarak vermesine rağmen davalılar teminat konusu makineyi teslim almalarına rağmen çeki iade etmemiş bankaya ibrazını sağlayarak tahsil etme çabası içerisine girişmiş iş bu davaya konu çeki bankaya ibrazını sağlamak suretiyle karşılıksız işlemi görmesine sebebiyet vermiş olduklarını, sonrasında 6.500.000TL lik dava konusu çeki 1.638.660,80 TL olarak takibe koyarak .... İcra Dairesi ... Esas dosyasında icra takibi başlatıldığını, akabinde ise iş bu çekin karşılıksız olması sebebiyle müvekkili hakkında Karşılıksız çek şikayetinde bulunulmuş, yapılan yargılama sonrasında .... İcra Ceza Mahkemesinin ... Esas Sayılı dosyası ile müvekkili şirket hakkında Karşılıksız çek keşide etme suçundan ceza verilmiş olduğunu, çek hamili ... İNŞ. SAN. VE TİC. LTD ŞTİ olup İş bu şirketin temsilcisi ve ortağının ... olduğunu, .... İcra Ceza Mahkemesine karşılıksız çek şikayeti ... İNŞ. SAN. VE TİC. LTD ŞTİ adına yapılmış ancak icra takibi .... İcra Dairesi ... Esas dosyasında gerçek alacaklı olmamasına rağmen , kötü niyetli olarak ... adına başlatıldığını, yani ...'in , müvekkilininin ... İNŞ. SAN. VE TİC. LTD ŞTİ ne teminat olarak verdiği çeki kötü niyetli olarak tahsile koyduğunu, davalıların, müvekkilinden almış olduğu çekin kira sözleşmesi gereğince teminat olarak verildiğininin bilmekte olduğunu, zira ekte sunulan kira sözleşmesinde bu husus açıkça belirtilmiş olduğunu, müvekkili davalılardan defalarca kez çeki iade istemesine rağmen davalılar teminat olarak kendisine verilen çeki iade etmeyerek kötü niyetli olarak çeki tahsil etme yolunu tercih ettiklerini, iş bu çek icra takibine konu edildiğinden müvekkilinin hem maddi hem manevi yönden telafisi imkânsız zarara uğrayacağını, müvekkilinin bu durum sebebiyle maddi ve manevi zarara uğramaması için davaya konu 6.500.000,00 TL bedelli T.C. ... Bankasının ... İli ...-... Sitesi Şubesine ait 30/12/2024 günlü ... seri numaralı çek 1.638.660,80 TL olarak .... İcra Dairesi ... Esas dosyasında icra takibine konu edilmiş olup İK 72/2 uyarınca icra takibinin durdurulmasına karar verilmesini, iş bu çek sebebiyle borçlu olmadıklarının ve "6.500.000,00 TL bedelli T.C. ... Bankasının ... İli ...-... Sitesi Şubesine ait 30/12/2024 günlü ... seri numaralı" çekin bedelsiz olduğunun tespitini, talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan değerlendirmede; Mahkememizde açılan işbu dava, kira ilişkisine istinaden teminat olarak verildiği iddia olunan çeke dayalı olarak başlatılan takip sebebiyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.
Bir davanın Ticaret Mahkemelerinde görülebilmesi için açılan davanın mutlak veya nispi ticari davalardan olması gerekmektedir. Mutlak ticari davalar 6102 sayılı TTK'nun 4. Maddesi uyarınca TTK'nda düzenlenmiş olan bütün hususlardan doğan davalar ile TTK'nun 4. Maddesinde belirtilen özel kanunlardaki davalardır. Nispi ticari davalar ise her iki tarafın tacir olduğu ve dava konusu uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olduğu davalardır. Yine 6100 Sayılı HMK.'nın Sulh Hukuk Mahkemelerinin Görevi başlıklı 4/1-a maddesinde yer alan; "Kiralanan taşınırların, 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununa göre ilamsız icra yoluyla tahliyesine ilişkin hükümler ayrık olmak üzere, kira ilişkisinden doğan alacak davaları da dâhil olmak üzere tüm uyuşmazlıkları konu alan davalar ile bu davalara karşı açılan davaları," hükmüne göre kira sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkların tümüne bakmakla görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemeleridir.
Mahkememize konu olan menfi tespit davasında, uyuşmazlığın çözümünün, çekin, kira sözleşmesi kapsamında teminat olarak verilip verilmediği, verilmiş ise teminat senedinin takibe konulma koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmış ve bunların ispatı meselesinin de sübut ve esasa ilişkin olup, görevin belirlenmesine bir etkisi olmamasına göre, davanın, kira uyuşmazlıklarında münhasır görevli olan sulh hukuk mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir. Taraflar arasında Kira Sözleşmesi ilişkisinin bulunduğu anlaşılmıştır. 21/07/2023 tarihli sözleşmenin 6.maddesi gereğince davalılara verilen çekin teminat olarak verildiğinin iddia edildiği, eldeki davada taraflar arasında 21/07/2023 tarihli sözleşmeye yönelik, talebin dayanağı çekin kira sözleşmesi kapsamında verilip verilmediğinin tespitinin gerektiği, uyuşmazlığın temeli kira ilişkisinden kaynaklandığından davalı tarafların kira sözleşmesine göre yükümlülüklerine aykırı davranıp davranmadığının tespiti gerekmektedir. Kira sözleşmesi hükümleri gereği varsa oluşan zarardan davalının sorumlu olup olmayacağının görevli mahkemede tartışılması gerekecektir. Taraflardan birinin şirket olmasının eldeki davada mahkememizi görevli hale getirmeyeceği zira uyuşmazlığın doğrudan kira sözleşmesinden kaynaklanması nedeniyle (benzer yönde İstanbul BAM 37. HD, 2025/512 Esas, 2025/2259 Karar) sulh hukuk mahkemeleri kira ilişkilerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar bakımından ihtisas mahkemeleri olup, tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın bütün kira ilişkilerinden kaynaklanan uyuşmazlıklara bakma görevi sulh hukuk mahkemelerine ait olduğundan davanın özel görevli mahkeme olan Sulh Hukuk Mahkemesinde karara bağlanması gerektiği ve usul ekonomisi ilkesi gereğince (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 2017/15-2141 E., 2019/442 K.) dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde anılı davada mahkememizin görevsiz olduğunun kanaati ile izah olunan nedenlerle HMK'nın 4/1-a maddesi gereği mahkememizin HMK.nun 114/c ve HMK.nun 20. maddeleri uyarınca görevsizliğine, dosyanın talep halinde görevli Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
H Ü K Ü M : Gerekçesi açıklandığı üzere;
1-Davacının dava konusu ettiği uyuşmazlığın niteliği sözleşme kapsamı dikkate alındığında kiralama sözleşmede açıkça belirtilen teminat senedinden kaynaklı menfi tespit davası olduğu ve temel ilişkinin kiralama sözleşmesinden kaynaklandığı görülmekle,
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 4/1-a, 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince görev dava şartı noksanlığından DAVANIN USULDEN REDDİNE,
2-HMK'nın 4. maddesi gereğince MAHKEMEMİZİN GÖREVSİZLİĞİNE, görevli Mahkemenin SULH HUKUK MAHKEMESİ OLDUĞUNA, HMK'nun 20. Maddesindeki yasal şartlar yerine getirildiğinde dosyanın görevli İstanbul Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,
3-HMK 20.maddesi uyarınca süresi içerisinde kanun yoluna başvurulmayarak karar kesinleşmişse kararın kesinleştiği tarihten, kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık kesin süre içerisinde taraflardan birinin Mahkememize başvurarak dosyanın görevli Mahkemeye gönderilmesini talep etmesi aksi takdirde Mahkememizce davanın açılmamış sayılmasına karar verileceğinin İHTARINA,
4-Yargılama giderlerinin HMK'nın 331/2 maddesi uyarınca görevsizlik kararından sonra davaya devam edecek olan İstanbul Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesince hükmedilmesine, görevsizlik kararından sonra davaya bir başka mahkemede devam edilmez ise talep halinde yargılama giderleri hakkında Mahkememizce karar verilmesine,
5-Davacının ihtiyati tedbir talebinin GÖREVLİ MAHKEMECE DEĞERLENDİRİLMESİNE,
Dair; tarafların yokluğunda dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize verilecek ya da gönderilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 02/12/2025
Başkan ...
Üye ...
Üye ...
Katip ...