T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2017/234 Esas
KARAR NO:2025/441
DAVA:İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:12/06/2017
KARAR TARİHİ:29/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafın müvekkilinin Türkiye genel acenteliğini yaptığı yabancı taşıyan ... Ltd. Vasıtası ile ... numaralı konşimento tahtında 1 adet 20'lik konteyner muhteviyatı emtiayı Çin'in Şangay Limanı'ndan İstanbul Ambarlı Limanı'na denizyolu ile taşıttığını, bu taşımada davalı yanın ithalatçı ve yük alıcısı konumunda olduğunu, emtianın 22/05/2016 tarihinde yükleme limanında gemiye yüklendiğini ve 18/06/2016 tarihinde tahliye limanı olan Ambarlı'da gemiden tahliye edildiğini, emtiaların tahliye limanına ulaşmadan önce arrival notice yani varış ihbarnamesinin davalıya gönderildiğini, 18/06/2016 tarihinde ulaşacağının ihbar edildiğini, davalının 7 günlük serbest ve ücretsiz süre içinde bu yüklerini konteynerden boşaltması aksi halde günlük değişken bazda demuraj ücretlerinin uygulanacağı belirtilerek tahliye limanında uygulanan demuraj tarifesinin bildirildiğini, davalı yanın 27/06/2016 tarihinde taşımaya ilişkin konşimentoyu cirolamak sureti ile müvekkiline ibraz ettiğini, yükün kendisine teslimini talep ettiğini ve bunun karşılığında müvekkilinden teslim ordinoyu aldığını, yükün fiilen 30/07/2016 tarihinde teslim alındığını ve bu tarihte konteynerin müvekkiline boş olarak iade edildiğini, serbest sürenin sonu olan 24/06/2016 ile konteynerin boş olarak müvekkiline iade edildiği 30/07/2016 tarihleri arasında davalı tarafından fuzuli işgal edildiğini, bu tarihler arasında davalı aleyhine demuraj ücreti işletildiğini, davalıya 01/08/2016 tarih, ... numaralı 1.912 USD bedelli demuraj faturası kesilip gönderildiğini, faturanın davalı tarafından tebliğ alındığını, kabul edildiğini ve davalı adına kesinleştiğini, davalı yanın müvekkiline herhangi bir ödeme yapılmadığını, ödenmemiş demuraj ücretinin tahsili için davalı aleyhine .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı yanın icra takibine itiraz ettiğini ve takibin durdurulduğunu, davalı tarafın yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, asıl alacaklarına faiz işletilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; varış ihbarnamesinin geçerliğinin herhangi bir şekle bağlı olmadığını, ihbarın hüküm doğurması için muhatabına ulaşmasının zorunlu olduğunu, varış ihbarının yapılması halinde yükleme süresinin ertesi gün işlemeye başladığını, varış ihbarnamesinin tebliğ edildiğini iddia eden davacının iddiasını ispatlaması gerektiğini, hiçbir şekilde kabul anlamına gelmeksizin 7 günlük serbest süre dolmuş ve temerrüt koşulları oluşmuş olsa dahi navlun üzerine uygulanmış olan günlük değişken bazda demuraj ücreti fahiş miktarda olduğunu, demuraj ücretinin rayiç bedelinin tespit edilebilmesi için İstanbul Deniz Ticaret Odasına müzekkere yazılmasını talep ettiklerini, davaya konu navluna ilişkin gümrük kayıtlarının incelenmesi gerektiğini, alacaklı/davacı tarafından müvekkili şirket aleyhine açılmış olan .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyası hakkında .... İcra Hukuk Mahkemesi ... Esas sayılı dosya ile icra takibinin iptali davası açıldığını, bu sebeple işbu davanın bekletici mesele yapılmasını, müvekkili ... Makina İnşaat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından ... ... Hukuk Mahkemesi'ne ihtiyat-i tedbir talepli iflas erteleme talebinde bulunulduğunu, 22/04/2015 tarihinde ... ... Hukuk Mahkemesi tarafından "28/01/2015 tedbir kararımızdan sonra davacı şirketin hesaplarındaki bloke uygulamalarının kaldırılması seklinde anlaşılması ve uygulanması gerektiğine" karar verildiğini, Mahkemece verilen ara karar ile verilmiş olan tedbir kararının İİK 179/a ve 179//b kapsamında olduğunun açıkça belirtildiğini, ....İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takip dosyasına konu alacak İİK 206 maddesi 1.sırasında yazılı alacaklara ilişkin alacaklardan olmadığını, davacı/alacaklı tarafından iflas erteleme kararı verildikten sonra müvekkili şirket aleyhine icra takip işlemi başlatıldığını, bu durumun ayrıca İİK 16/2 kapsamında olduğu için süresiz şikayete tabi olduğunu, erteleme kararının tebliği gibi bir zorunluluk bulunmadığını, ertelemeye ilişkin kanunun açık olduğunu ve açılmış takiplerin durduğunu, yeni takip açılamaz dendiğini, takip tarihinin ihtiyat-i tedbir kararından çok daha sonra olduğunu, müvekkili şirket ile ilgili ... ... Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dava dosyasından verilmiş olan ihtiyat-i tedbir kararının devam ettiğini gösteren yazıyı dosyaya sunduklarını, alacaklı/davacı tarafından müvekkili firma aleyhine yapılmış olan icra takibinin iptali .... İcra Hukuk Mahkemesi ... Esas sayılı dava dosyasının işbu dava için bekletici mesele yapılmasını talep ettiklerini belirterek davacının ileri süreceği yeni iddia ve delillere karşı cevap verme ve delil sunma hakları saklı kalmak kaydıyla 01.11.2016 tarihli davacı beyanları ile davaya beyan ve itirazlarının kabulü ile davaya konu .... İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı takip dosyasının iptali için .... İcra Hukuk Mahkemesi ... Esas sayılı dava dosyasının iş bu dava için bekletici mesele yapılmasına, davacı tarafından açılan hukuki dayanaktan yoksun haksız ve kötü niyetli davanın ve davacı taleplerinin reddine, yargılama harç ve masraflarıyla vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, tahliye (boşaltma) limanında oluşan demuraj ücretinin tahsili için yapılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.
Davalı taraf hakkında iflas erteleme kararı bulunduğu aşamada icra takibine başlanılmış, davalı tarafça takibe ve yetkiye itiraz edilmesi üzerine icra takibinin durdurulmasına karar verilmiştir.
İflas erteleme tedbiri verilmiş davalı hakkında itirazın iptali davası açılması mümkün olduğundan özel dava şartının bu yönüyle yerinde olduğu anlaşılmıştır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12 Hukuk Dairesi 2019/2101 Esas- 2022/738 Karar)
Davalı şirket dava süresinde hakkında iflas kararı verildiğinde bu aşamada dava da taraf iflas müdürlüğü olarak değiştirilmiştir.
Yetkili icra dairesinde takip yapılması, itirazın iptali davasının koşullarından biridir. Borçlu icra dairesinin yetkisine itiraz ettiğine göre, mahkemece, borçlunun icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı öncelikle incelenmelidir. (HGK 20.03.2002 tarih, 13/241-208 sayılı kararı) Zira; itirazın iptali davasının görülebilmesi için yetkili icra dairesinde geçerli bir takibin yapılmış olması şartına bağlıdır. Borçlu, icra dairesinin yetki itirazını ödeme emrine itiraz süresi içinde icra dairesine bildirmek zorundadır. İİK nın 50/2.maddesi gereğince yetki itirazı esas hakkındaki itiraz ile birlikte yapılmalıdır. Davalı (borçlu), süresi içerisinde ödeme emrine itiraz ederken, icra dairesinin yetkisine itirazını bildirmemiş ise; icra dairesinin yetkisini kabul etmiş sayılır.
Yargıtay'ın yerleşik uygulamasına göre de, borçlunun icra dairesinin yetkisine ve borca itiraz etmesi halinde, mahkemenin önce icra dairesinin yetkili olup olmadığını incelemesi, icra dairesinin yetkili olmadığını tespit etmesi halinde, borcun esasına ilişkin itirazın incelemesine geçilmeksizin takibin yetkili icra dairesinde yapılmadığı ve geçerli bir icra takibi bulunmadığı gözetilerek itirazın iptali davasının da HMK'nın 114/2. ve 115/2. maddeleri uyarınca usulden reddine karar vermesi gerekmektedir.
İcra dairesinin yetkisi İİK'nın 50. maddesinde düzenlenmiş olup, HMK'nın yetkiye dair hükümleri icra takipleri hakkında kıyas yoluyla uygulanır.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) genel yetkiyi düzenleyen 6. maddesinin 1. fıkrasında "Genel yetkili mahkeme, davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesidir"
HMK'nun 10. maddesinde sözleşmeden doğan davalar için, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinin de yetkili olduğu belirtilmiştir ki bu da özel yetkiye ilişkin bir düzenlemedir.
Ayrıca HMK'nun 17. maddesine göre; ''Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır.''
Ayrıca konusu bir miktar paranın ödenmesini içeren alacak kalemlerinde para borçları götürülecek borçlardan olması nedeniyle BK 89 maddesi gereğince alacaklının ikamet mahkemesi de yetkilidir.
Acenta aracılığı ile başlatılan icra takiplerinde acentanın bulunduğu yer icra dairesi BK 89 maddesi gereği yetkili icra dairesi olarak kabul edilmektedir.
Bir davada (takipte) birden fazla genel ve özel yetkili mahkeme varsa, davacı bu mahkemelerden birinde dava açmak ya da icra takibi yapmak hususunda bir seçimlik hakka sahiptir. Davacı, davasını (takibini) bu genel ve özel yetkili mahkemelerden (icra dairelerinden) hiçbirinde açmaz ve yetkisiz bir mahkemede (icra dairesinde) açarsa, o zaman seçme hakkı davalıya geçer.
Genel haciz yolu ile takipte borçlunun yasal sürede yapmış olduğu itiraz, İİK'nun 66. maddesi gereğince icra takibini durduracağından, alacaklı itirazın iptali veya itirazın kaldırılması davası açıp takibin devamı yolunda bir karar almadıkça takibe devam edemez.(Yargıtay 12.HD'nin 2016/11977 Esas-2017/4018 Karar sayılı ilamı)
Somut uyuşmazlıkta, alacaklı şirket vekili tarafından borçlu şirket aleyhine İstanbul İcra Dairelerinde takip başlatılmış davalı taraf takibin yetkisiz icra dairesinde yapıldığını iddia etmiş ve yetkili icra dairesi olarak şirket merkezinin (borçlunun ikamet adresi) bulunduğu ... icra dairelerinin yetkili olduğunu beyan etmiştir. HMK 10 maddesi gereği sözleşmenin ifa yeri Tahliye limanı olan Ambarlı olup ... icra dairesinin yetkisinde bulunmaktadır. Dava konusu alacak faturaya dayalı bir para alacağı olduğundan BK 89 düzenlemesi gereği davacı alacaklının yerleşim yeri icra daireleri ile mahkemelerinin yetkili olduğu davacı şirketin Türkiye'de yerleşim yeri bulunmadığından acentanın yerleşim yeri olan İzmir İcra Dairelerinin takipte yetkili olacağı anlaşılmıştır. Bununla birlikte HMK 6 maddesi gereği davalının yerleşim ... olup ... icra daireleri de takipte yetkilidir.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 12 Hukuk Dairesi'nin 11/11/2021 tarihli 2021/1143 Esas ve 2021/1679 Karar numaralı kararında ve Yargıtay 11 Hukuk Dairesi yerleşik kararlarında belirtildiği hali ile; yabancı tacirin acentesinin bulunduğu yerde dava açılabileceği, aksine yapılan yetki sözleşmelerinin geçersiz olduğu, acentenin bulunduğu yer mahkeme ve icra dairesinin yetkisinin yabancı tacir bakımından münhasır yetkili sayıldığı da dikkate alındığında; İİK'nın 50.maddesinin yollamasıyla uygulanması gereken HMK'nın yetki kuralları karşısında icra takibi, sözleşmenin ifa yeri olan Ambarlı Limanının bulunduğu ... İcra Dairesinde yapılmadığından ve davalı borçlunun adresi de ... olduğundan; neticede takibin başlatıldığı İstanbul İcra Müdürlüğünün yetkisiz olduğunun kabulü ile davanın bu nedenle reddine dair aşağıdaki hali ile karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine,
2-Karar harcı olan 615,40 TL'den peşin alınan 99,55 TL'nin mahsubu ile bakiye 515,85 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davalı vekili için takdir edilen 30.000,00 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,
Dair, davacı taraf yokluğunda, davalı iflas masası vekili yüzüne karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.29/05/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır