T.C.
İSTANBUL
17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
(DENİZCİLİK İHTİSAS MAHKEMESİ SIFATIYLA)
ESAS NO:2015/280 Esas
KARAR NO:2022/602
DAVA:Tazminat (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ:25/05/2015
KARAR TARİHİ:25/10/2022
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı müvekkili şirketin ulusal ve uluslararası taşımacılık işiyle uğraştığını ve yurtdışı taşımalan için davalı şirkete ait ... gemilerini kullanmak üzere farklı tarihlerde anlaşma yaptığını, davalı şirket ile tırlann gidiş-dönüş şeklinde taşınması hususunda anlaşıldığını ve buna ilişkin gerekli rezervasyon ve ödemelerin davacı müvekkili tarafından yapıldığını, davalı şirketle yapılan anlaşma ve davalı şirketin teyidi Üzerine davacı müvekkilinin araçlannı İskenderun Limanı 'na yüklemeye hazır hale getirmesine rağmen davalı şirketin seferi gerçekleştirmediğini, bu nedenle davacıya ait araçların ... Limanı Gümrük Bölgesinde 9 ila 18 gün arasında değişen sürelerde beklemek zorunda kaldığını, davalının kusuru nedeniyle müvekkili davacı şirketin araçlarının toplamda 69 gün beklediğini ve günlük 150.- USD Yatma Bedeli uyarınca toplamda 10.350.-USD zarara uğratıldığını, söz konusu araçlann Gümrük Bölgesinde beklemek zorunda kalması sonucunda ... Gümrük Müdürlüğü tarafından transit sürelerinin aşılması nedeniyle davacı müvekkili şirketin aleyhine toplam 2.184 - TL para cezasının uygulandığını, bu cezalann davacı müvekkili şirket tarafından indirimli olarak ödendiğini ve davacı şirketin toplamda 1.638.-TL zarara uğradığını, davalının taşımayı gerçekleştırmemesi sonucunda davacı şirketin taşımakta olduğu yükleri alıcılarına ulaştırmak ve CMR taşıması altında daha fazla gecikme yaşanmasına engel olmak amacıyla tırlan alternatif güzergahlardan götürmek zorunda kaldığını, bu doğrultuda davacı şirketin İskenderun'dan Taşucu/Mersin'e sevk etmek zorunda kaldığını, bu sevkiyat nedeniyle davacı şirketin her bir araç/römork için 200.-USD ilave yakıt masrafı yapmak zorunda kaldığım; toplamda 6 araç/römork için 1.200.-USD zarara uğratıldığını; Davacı şirketin CMR taşımasını gerçekleştirebilmek amacıyla Taşucu/Mersin'e sevk ettiği araçlan Akgünler Denizcilik isimli şirket vasıtasıyla gemi ile Lübnan'a taşıttığını ve bunun için her bir araç/römork için 1.300.-USD olmak üzere toplam 6 araç/römork için 7.800.-USD ek masraf yapmak zorunda kaldığını; Taşucu/Mersin'den Lübnan'a taşman araçların CMR taşıması doğrultusunda Kuveyt'e sevk edildiğini ve 5 araç/römork için 4.500.-USD ve 1 araç için 3.700.-USD olmak üzere toplamda 26.200.-USI) fazladan sevkiyat masrafı yapıldığını, davacı müvekkili şirketin davalı ile anlaşması uyarınca daha önce davalı tarafından taşınan tırlann Suudi Arabistan - İskenderun hattı ile Türkiye'ye geri dönmek üzere limana giriş yaptığını, burada da davalı şirketin seferi gecikmeli olarak yaptığım, davacının araçları 15 ile 21 gün arasında değişen sürelerde bekletmek zorunda kaldığını, bu nedenle günlük 150.-USD Yatma Bedeli karşılığında 14.700.-USD zarara uğradığını; Davalı şirket tarifesi uyarınca İskenderun - Suudi Arabistan taşıma ücreti gidiş-dönüş 3.500.-USD olup tek yön sefer ücretinin 1.750.-USD olduğunu, bu bağlamda davalı şirketin gerçekleştirilmeyen Suudi Arabistan seferi uyarınca davacı şirketin zararından 1.750.-USD x 6 = 10.500.-USD mahsup edilmesi gerektiğini; ve sonuç olarak; İskenderun Limanı Araç Yatma Zararı: 10.350.-USDİskenderun Gümrük Cezası : 1.638.-TL İskenderun - Taşucu/Mersin Sevkiyat Masrafi: 1.200.-USD Taşucu/Mersin - Lübnan Taşıma Masrafı: 7.800.-USD Suudi Arabistan - İskenderun Hattı Araç Yatma Zararı : 14.700.-USD Toplam: 60.250.-USD + 1.638.-TL her halde İskenderun - Suudi Arabistan Hattı taşıması için davacı tarafından yapılacak 10.500.USD masrafın mahsubu ile toplamda 49.750 USD + 1.638 TL zararın davalı tarafından karşılanması gerektiğini ileri sürmüştür.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili davalı şirketin 06.06.2013 tarihinden itibaren Suriye'de yaşanan iç karışıklıklardan olumsuz etkilenen Hatay bölgesi müşterilerinin talepleri ile İskenderun-Adabiya (Mısır) Limanları arasında ... gemileri ile taşıma hattı açma karan aldığını, İskenderun'dan Mısır'a taşınan araçların bu Limandan ... Şirketi tarafından işletilen Adabiya-Duba (Suudi Arabistan) hattına geçerek Suudi Arabistan ve diğer Orta Doğu ülkelerine güvenli bir şekilde taşındığını; ancak Kızıldeniz'deki ... hattını işleten ... Firmasının 23.05.2014 tarihinde müvekkili davalı şirkete yaptığı yazılı duyuru ile Adabiya Limanı'nda yaşadığı liman ve rıhtım kaynaklı operasyonel sorunlar nedeniyle Adabiya-Duba hattını işletmeyeceğim bildirdiğini, bunun üzerine müvekkil davalı şirketin Mısır makamlarına Adabiya Limanfmn güneyinde bulunan Sukhna Limanı'ndan hattın işletilmesi için başvurduğunu, ancak bu başvuruya olumsuz yamt alması sebebiyle bu hattaki seferlerin davalı şirketten kaynaklanmayan sorunlar nedeniyle durdurulduğunu, bu hattaki seferlerin durdurulduğunun tüm müşterilere detaylı olarak duyurulduğunu ve 24.05.2014 Cumartesi günü ve sonrasında kalkacak olan gemilere alınmış olan tüm rezervasyonların iptal edildiğini, Sefer yapacak olan gemiye ise sadece liman içerisinde bulunan ve ...Acentesinde 23.05.2014 tarihi itibarı ile ödeme işlemlerini tamamladığını, asil listede yer alan ve yüklemeye hazır araçların sefere kabul edileceğinin belirtildiğini, bunun dışında kalan ve gidiş dönüş bilet almak isteyenlerin başvurularının kabul edilmediğini, müvekkili davalı şirketin ... taşıma hizmeti çerçevesinde üzerine düşen yükümlülükleri her zaman yerine getirdiğini, 23.05.2014 tarihinde yapılan duyurudan hemen sonra davacı tarafa ait araçların ifade edilen koşullarda İskenderun-Damietta hattında taşındığını, davacı şirketin davalı müvekkilinin yaptığı yaşanan sorunlara ilişkin duyurulardan haberdar olduğunu, davalı şirketin edimini yerine getirdiğini, bu nedenle davacı şirketin yatma bedeli, gümrük cezası ödemesi, başkaca ek giderleri olması müvekkili davalı şirketin kusurundan kaynaklanmadığını, davacının iddia ettiği gibi seferin iptal edilmesi veya gecikmesi gibi bir durumun söz konusu olması ihtimalinde dahi davacı şirketin araçlarının 69 gün kadar uzun bir süre limanda bekletmesinin hiçbir mantıklı açıklamasının olamayacağını, davacı tarafın fiili durumu bilmesine rağmen gerekli tedbirleri almadığını, dolayısıyla bu ihtimalde dahi davacı kendi fiiliyle zararın artmasına sebebiyet verdiğinden limanda bekleme bedeli ve gümrük cezası adı altında talep edilen tazminatların davalıya yüklenmesinin düşünülemeyeceğini, davacı şirketin gidiş-dönüş olarak davalı şirketle anlaşmasına istinaden araçlarının Suudi Arabistan Limanı'na giriş yaptığım ancak yaşanan gecikme nedeniyle limanda bekleme bedeli ödediğini ve bu zararın da davalı tarafından karşılanması gerektiği yönündeki iddiasının gerçeği yansıtmadığını, müvekkili şirketin sorumluluğunun malların yükleme limanında gemi küpeştesine kabulü ile başlayıp boşaltma limanında mallar gemi küpeştesinden indirilene kadar devam edeceği; Taşıyanın yükleme öncesinde ve gemi küpeştesinden boşaltım sonrasında mallarla ilgili herhangi bir kayıp, el koyma veya hasardan hiçbir şekilde sorumlu olmayacağını, Gemiye veya gemiden nakledilmekte olup olmadığına ya da sevkıyatı, indirilmeyi, depolanmayı veya taşıyana ait olsun ya da olmasın tekneye veya deniz aracına koyulmayı bekleyip beklemediğine bakılmaksızın, bu taşıyanın, temsilcilerinin veya görevlilerinin gözetiminde olan malların riski yüklenmeden Önce ve boşaltımdan sonra yalnızca bu gözetim altında olan malların sahibine, yükleyicisine ve/veya gönderdiği kişiye ait olduğu, hangi nedenden kaynaklanmış olursa olsun ve kısmi veya genel olup olmadığına bakılmaksızın grev, lokavt, iş durdurma ve kısıtlama ile sayılan diğer hallerde kayıp ve hasar sorumluluğundan taşıyanın muaf olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.
Mahkememizce Taşıma Uzmanı ... ile Uzakyol Kaptanı ... 'tan aldırılan raporda özetle, Davaya konu zarardan davalının sorumlu olduğu ve fakat bu sorumluluğunun miktarının taşıması hiç yapılmayan yükler için doğrudan/dolaylı tüm zararları kapsamakla birlikte gecikme ile ifa edilmiş yükler de ise TTK m. 1186/6 kapsamında sınırlı olacağı, zarar miktarını tespitin uzmanlık alanımız dışında olduğundan, bu konunun muhasip bilirkişi marifeti ile tespit edilebileceği düşüncesi ile somut herhangi bir değerlendirme yapılamadığı belirtilmiştir.
Taraf vekillerinin rapora karşı beyan ve itirazları doğrultusunda yeni bir heyetten rapor alınmasına karar verilmiş olup, Taşıma Uzmanı ... , Taşıma Uzmanı ... ile Mali Müşavir ... 'tan aldırılan raporda özetle; Hattın işletilmeme sebebinin, davalının hattı beraber işlettiği şirketin hattı işletmeyi bırakması; bu şirketin hattı işletmeyi bırakmasının sebebinin ise "operasyomî nedenler" olarak açıklanması karşısında, dava konusu olayda TTK'da özel olarak düzenlenen ve navlun sözleşmesinin taraflarına, herhangi bir tazminat vermekle yükümlü olmaksızın sözleşmeyi fesih hakkı veren hâllerden birinin söz konusu olmadığı, dava konusu olayda davacının navlun sözleşmesinin ifa edilmemesi nedeniyle uğradığını iddia ettiği zararlardan davalı taşıyanın sorumlu tutulup tutulamayacağının genel hükümlere göre belirleneceği; taşıma zamanının gelmesinden önce taşıma işinin iptal edildiği bildirildiğinden davalının "erken temerrüdü" halinin gerçekleştiği; bu durumda davacının TIR'lanm İskenderun Limanı'na göndermesi ve üstelik orada taşıma işini yapacak geminin gelmesini bekletmesinin doğru olmadığı ve TBK m. 52 hükmünden kaynaklanan zararı azaltma külfetinin ihlali anlamına geldiği; davacımn temerrütten kaynaklanan haklardan hangisini kullanmak istediğini o dönemde davalıya bildirmesinin de bir gereklilik olduğu; kendisinin bu yönde bir beyanda bulunmayıp, taşıma işini başkasına yaptırmayı tercih ettiği; bu yaklaşımın, borçlu temerrüdünden kaynaklanan ifa yerine tazminat seçeneğinin tercih edildiği tespiti yapılmasını gerekli kıldığı; dolayısıyla davacının, taşıma işinin başkası tarafından yapılmış olması sebebiyle, normalde yapmak zorunda kalmayacağı masraflar yapmak zorunda kalmış ise onların zarar olarak tazminini talep edebileceği; bu bağlamda yeni taşıyıcıya daha fazla navlun ücreti ödemek zorunda kalmış ise aradaki farkı ve ayrıca TIR'lann İskenderun'dan Taşucu'na taşınması söz konusu olmuş ise taşıma masraflarını, aksi taktirde bu mesafeye ilişkin yakın ve diğer masrafları talep edebileceği, Suudi Arabistan-lskenderun hattı ile Türkiye'ye yapılacak dönüş seferindeki gecikme iddiası bakımından ise, TTK m. 1178/4'te tanımlandığı şekliyle eşyanın geç teslim edildiği vakıasını; geç teslime sebebiyet veren olayın eşya taşıyanın hakimiyetinde iken meydana geldiği hususunu ve teslimdeki gecikmenin TTK m. 1185/5'e uygun şekilde taşıyana bildirildiğini ispata yarayan bir belge ya da bilgi sunulmadığından, davacımn üzerine düşen ispat yükünü yerine getiremediği; Suudi Arabistan-İskenderun seferi genel hükümler çerçevesinde değerlendirildiği takdirde ise, davalı, açıkça gidiş-dönüş taşıma işini yapmayacağım beyan ettiği halde davacınm, dönüş yolunda davalının gemilerini bir limanda beklemesinin ve bir takım masraflar oluştuğunu iddia ederek tazminat talep etmesinin mümkün olmadığı; bu ihtimalde de sadece, taşıma işini fiilen yapan şahsa daha fazla navlun ücreti ödemek zorunda kalmış ise, aradaki farkı ve ayrıca bu taşıma sebebiyle fazladan yapmak zorunda kaldığını ispat edebildiği diğer masrafların ödenmesini talep edebileceği, davacının incelenen 2014 yılına ait yasal ticari defterlerinin; TTK m. 64 ve 65'te yer alan defter tutma yükümlülüğü ve defterlerin tutulması hükümlerini ve VUK'un 220-226. maddelerinde yer alan defterlerin tasdiki hükümlerini ihtiva ettiği, davacının davaya konu ettiği araçlar ile, davalının, davacıya ait olan ve İskenderun- Damietta hattında ... isimli gemi ile taşındığını iddia ettiği ..., ... plakalı araçların farklı araçlar olduğu, Kurulumuzda bulunan mali müşavir bilirkişi tarafından davacı ... Nakliyat'ın davadışı ... Denizciliğe, 17.06.2014 tarihinde toplam 7.800 USD navlun bedeli ödediği; ... Gümrük Müdürlüğü tarafından ilgili araçlar için, transit sürelerini 48 saatten fazla bir süre aşarak, liman sahasına giriş yaptığının tespit edilmesi neticesinde toplam 2.184 TL para cezası uygulandığı, davacı tarafından bu cezaların kanuni süresinde ödenmesi neticesinde %25 indirimli olarak toplam 1.638 TL net ödeme yapıldığı tespit edilmiş; buna karşılık 1.200 USD yakıt bedeli, 26.200 USD fazladan sevkiyat masrafı ile bekleme bedeli olarak hesaplanan toplam 25.050 USD'ye ilişkin olarak dosyaya herhangi bir belge sunulmadığından ve bu değerler davacının ticari defterlerinde de kayıtlı olmadığından bir değerlendirme yapılamadığı, davalı taşıma işini yapmayacağını bildirmesine rağmen TIR'lann limanda geminin gelmesini beklemesinin, davacının TBK m. 52'den kaynaklanan "zararı azaltma yükümlülüğü"nün açık ihlali olduğu; davacının TIR'lann limanda beklemesi sebebiyle oluşan zararların tazminini talep edemeyeceği; bu nedenle ... Gümrük Müdürlüğü tarafından uygulanan cezanın ve "araç yatma zararı"nın davalıdan talep edilemeyeceği; davacının ödediği tespit edilen 7.800 USD tutarındaki navlun bedelinden ise, iptal edilen sefere ilişkin olan ve davalının iade ettiği navlun ile mukayese edilmesi ve davacı aleyhine bir farklılık mevcut ise o kısmın kendisine ödenmesi gerektiği; aynı yöntemin dönüş taşıması için de uygulanmasının isabetli olacağı, davacının gerçekte riicu tazminatı talep ettiği; bu sebeple tazminata esas kabul edilecek masraftan fiilen yaptığım veya en azından kendisi aleyhine tahakkuk ettirildiği ve borçlandınldığım hukuken kabul edilebilir belgeler (fatura, makbuz vb.) aracılığı ile ispat etmek zorunda olduğu; dava dosyası içerisinde bu nitelikte delillerin tespit edilememesi sebebiyle bu hususta sağlıklı bir değerlendirme yapılamadığı belirtilmiştir.
Taraf vekillerinin rapora beyan ve itirazları doğrultusunda yeni bir heyetten rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, Taşıma Uzmanı ... , Taşıma Uzmanı ... ile Uzakyol Kaptanı ... 'den aldırılan raporda özetle; Davacı taralından talep edilmekte olan tazminatın 1.638,-TLTik kısmı ile 1.200.-USD'lik kısmının rücu tazminatı niteliği taşıdığı, TBK m. 73 hükmünün kıvasen uygulanması suretiyle bu tür harcamaların Hilen yapıldığı tespit edilen 1.181,42 USD tazminat olarak talep edilebileceği; l.638.-TLTik kısma ilişkin ödemenin ispat edilmiş sayılabileceği, Davacı talep edebileceği olarak yukarıda hesaplanan 60,231,42USD tutarın mahsup sonrası kalan bakî ve kısmı olan 49.731,42 USD tutarı tazminat olarak talep, edebileceği belirtilmiştir.
Dava, taraflar arasında akdedilen taşıma sözleşmelerinin hiç veya gereği gibi yerine getirilmemesi nedeniyle meydana gelen zararın tahsili isteğine ilişkindir.
Davacı taraf davalı ile dava konusu tırların davalıya ait ... gemisi ile gidiş-dönüş şeklinde taşınması hususunda anlaşıldığını, ... Arabistan taşıması için araçlan İskenderun Limanı 'na yüklemeye hazır hale getirmesine rağmen davalı tarafın seferi gerçekleştirmediğini; bu nedenle araçların İskenderun Limanı Gümrük Bölgesinde 9 ila 18 gün arasında değişen sürelerde beklediğini, 10.350 USD bekleme bedeli oluştuğunu, transit bekleme süresinin aşılması nedeniyle para cezası ödendiğini, taşımanın gerçekleşmemesi nedeniyle alternatif güzergahtan taşımanın yapıldığını, bu nedenle fazladan navlun ve yakıt gideri yapıldığını, daha önce yapılan anlaşma ile Suudi Arabistan a götürülüp araçların Türkiye'ye dönmesi sırasında taşımanın gecikmeli olarak gerçekleştirilmesi nedeniyle 14.700 USD bekleme bedeli oluştuğunu belirterek meydana gelen zararın tazminin talep etmektedir. Davalı taraf ise Kızıldeniz'deki ... hattını işleten ... Firmasının 23.05.2014 tarihinde müvekkili davalı şirkete yaptığı yazılı duyuru ile Adabiya Limanı'nda yaşadığı liman ve rıhtım kaynaklı operasyonel sorunlar nedeniyle Adabiya-Duba hattını işletmeyeceğini bildirdiğini; bunun üzerine Mısır makamlarına Adabiya Limanı'nın güneyinde bulunan Sukhna Limanı'ndan hattın işletilmesi için başvurduğunu; ancak bu başvuruya olumsuz yanıt alması sebebiyle bu hattaki seferlerin kendisinden kaynaklanmayan sorunlar nedeniyle durdurulmasından kaynakladığını ve kusurunun bulunmadığını savunmaktadır. Buna göre taraflar arasındaki uyuşmazlık İskenderun- S. Arabistan taşımasının yapılmaması ve S.Arabistan- İskenderun taşımasının gecikmeli yapılması nedeniyle meydana gelen zarar ve araç bekleme ücretini davalıdan talep edilip edilmeyeceği hususundadır.
Dosyaya sunulan 06/10/2020 havale tarihli raporda taşımanın hiç yapılmadığı yükler için TBK m. 112'de yer alan "Borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse, borçlu kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür " hükmü uyarınca davalı aksini ispat etmedikçe, davacının doğrudan ve/veya dolaylı tüm zararlarını tazminle yükümlü olduğu, buna karşılık sorumluluğun yükün geç ifasından kaynaklanan kısmında ise her ne kadar gecikmenin sebep olduğu her türlü zarardan sorumlu olduğu ancak zarar miktarının tespit edilemediğinin belirtildiği, 12/07/2021 havale tarihli bilirkişi raporunda TTK 1209 ve devamı maddelerinin şartlarının oluşmadığı, sorumluluğun genel hükümlere göre tespit edilmesi gerektiği, Arabistan- İskenderun hattı için meydana gelen zararı talep edemeyeceği, İskenderun-Arabistan hattı için davacının, taşıma işinin başkası tarafından yapılmış olması sebebiyle, normalde yapmak zorunda kalmayacağı masraflar yapmak zorunda kalmış ise onların zarar olarak tazminini talep edebileceği; bu bağlamda yeni taşıyıcıya daha fazla navlun ücreti ödemek zorunda kalmış ise aradaki farkı ve ayrıca TIR'lann İskenderun'dan Taşucu'na taşınması söz konusu olmuş ise taşıma masraflarını, aksi taktirde bu mesafeye ilişkin yakın ve diğer masrafları talep edebileceği, 19/08/2022 tarihli bilirkişi raporunda davacının o günkü imkansızlıklar altında makul sayılabilecek bir süre içinde CMR taşımasını gerçekleştirebilmek amacıyla bir müddet tırları limanda bekletmek zorunda kalması ve sonrasında alternatif yollarla Kuveyt'e sevk etmesinin ortaya çıkarttığı ek masrafların davalı tarafça tazmin edilmesi gerekliği, Uluslararası TIR ile eşya taşımalarında 48 saatlik serbest sürenin aşılmasından sonra taşıtan ve taşıyan arasında kurulan sözleşmede aksi yönde bir şart olmadığı takdirde, 150,00 USD nin bekleme bedeli sektör teamül olarak yerleşmiş olduğu, bu durumda davacının gün başına 150.00USD talebi yerinde görülebileceği belirtilmiştir.
İskenderun-Arabistan taşımasına konu tırların nihai olarak Kuveyt e sevkedileceği, davalı tarafın seferi gerçekleştirmemesi nedeniyle tırların 9 ile 18 gün arasında limanda beklemiş olduğu, daha sonra alternatif güzergah olarak önce Taşucu/Mersin' e sevk ettiği araçların ...Denizcilik vasıtasıyla gemi ile Lübnan'a taşıttığı, oradan Kuveyt e sevkedildiği, kara taşıması alanınında uzman bilirkişinin de aralarında bulunduğu heyetten alınan 19/08/2022 tarihli bilirkişi raporunda bu sevkiyatın izlenebilecek en makul seçenek olduğunun belirtildiği görülmektedir. Taşımaya ilişkin olarak yayınlanan duyuru metninde "Mısır üzerinden Suudi Arabistan hattını birlikte işletmekte olduğu ve Kızıldeniz'deki ... hattını işleten ... firmasının 23 Mayıs 2014 tarihi itibarıyla yapmış olduğu yazılı duyuru ile halihazırda çalışmakta olduğu Adabiya Limanı 'nda yaşadığı operasyonel sorunlardan dolayı Adabiya Limanı 'ndan hattı işletemeyeceğini bildirdiği; konuyla ilgili olarak Adabiya Limanı'mn güneyinde bulunan Sukhna Limanından hattın işletilmesi için Mısır makamlarına başvuruda bulunulduğu; olumlu cevap alınamaması üzerine İskenderun-Mısır-Suudi Arabistan hattını sorunlar çözülene kadar durdurmak zorunda kaldıkları" açıklaması yer almaktadır. Hattın işletilmeme sebebinin, davalının hattı beraber işlettiği şirketin hattı işletmeyi bırakması; bu şirketin hattı işletmeyi bırakmasının sebebinin ise "operasyonel nedenler" olarak açıklandığı görülmektedir. Somut olayda olayda TTK'da özel olarak düzenlenen ve navlun sözleşmesinin taraflarına, herhangi bir tazminat vermekle yükümlü olmaksızın sözleşmeyi fesih hakkı veren hâllerden biri de söz konusu değildir. Bu durumda navlun sözleşmesinin ifa edilmemesi nedeniyle uğradığını iddia ettiği zararlardan davalı taşıyanın sorumlu tutulup tutulamayacağı genel hükümlere göre belirlenmesi gerekmektedir. Taşıma zamanın gelmeden önce taşıma işinin iptal edildiği bildirilmiş olduğundan ifa zamanı gelmiş olmasa dahi davalının temerrüdünün gerçekleştiği görülmektedir. Bunun karşısında davacının tırları limanda bir süre bekleterek taşıma işini bir başkasına yaptırdığı ve taşıma işinin bir başkası tarafından yapılmış olması dolayısıyla uğradığı zarann tazminini talep ettiği anlaşılmaktadır. Bu durumda davacının taşıma davalı tarafından ifa edilmiş olsaydı yapmak zorunda kalmayacağı harcamaları tazminat olarak talep edebileceği değerlendirilmiştir. 19/08/2022 tarihli bilirkişi raporunda TIR'ların sonraki tarihli ilk gemi seferi ile taşınmasının sağlandığı, alternatif taşımanın en makul şekilde yapıldığı, davacının TBK m. 52 hükmünden kaynaklanan külfetlerine aykırı hareket ettiği yönünde bir verinin tespit edilemediği belirtilmiştir. Buna göre davacının alternatif taşıma nedeniyle meydana gelen ve bilirkişi raporunda tespit edilen İskenderun Limanından Taşucu/Mersin e ulaşım için yapılan toplam 1.181,42 USD yakıt bedeli, Taşucu- Lübnan deniz taşıması için ödenen 7800,00 USD ve Lübnan- Kuveyt kara taşıması için ödenen 26.200,00 USD navlun bedelinden her halükarda İskenderun- Suudi Arabistan hattı taşıması için davacı tarafından yapılacak 6 araç için 1,750.00USD'den toplam l0.500.USD'nın mahsubu ile toplam 24.681,42 USD bedeli talep edebileceği değerlendirilmiştir.
Davacı tarafın her bir aracın beklediği gün sayısının ayrı ayrı toplamı ile günlüğü 150,00 USD olmak üzere neticeten İskenderun-Arabistan hattı için 10.350 USD Arabistan-İskenderun hattı 14.700 USD talep ettiği görülmektedir. CMR konvansiyonunda bekleme ücretine ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır. TTK 863/3. Maddesinde " Taşıyıcı, sözleşme hükümlerine dayanarak veya kendi risk alanından kaynaklanmayan nedenlerle makul yükleme veya boşaltma süresinden daha fazla beklerse, bekleme ücreti olarak uygun bir ücrete hak kazanır." düzenlenmesi bulunmaktadır. Bilirkişi raporunda Uluslararası TIR ile eşya taşımalarında 48 saatlik serbest sürenin aşılmasından sonra taşıtan ve taşıyan arasında kurulan sözleşmede aksi yönde bir şart olmadığı takdirde, 150,00 USD nin bekleme bedeli sektör teamül olarak yerleşmiş olduğu, bu durumda davacının gün başına 150.00USD talebi yerinde görülebileceği belirtilmiş ise de bu hususun kara taşımasında teamül haline gelmiş olduğu ve kara taşımasını üstlenen taşıyıcının tırların makul yükleme ve boşaltma süresinden fazla beklemesi nedeniyle talep edebileceği bir ücret olduğu anlaşılmaktadır. Somut olayda taraflar arasındaki ilişki deniz taşıması olup taşıtan, taşımanın yapılmaması nedeniyle taşıyandan bekleme ücreti talep etmektedir. Taraflar arasında bu konuda bir anlaşma bulunmadığı sabit olup davacı tarafın bekleme nedeniyle somut zararı ortaya koyması gerekmektedir. Davacı tarafın bu yönde bir iddiası bulunmayıp gerek İskenderun-Arabistan taşıması , gerekse ... İskenderun taşıması yönünden bekleme ücreti talep edemeyeceği kanaatine varılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle davacı tarafın İskenderun-Arabistan taşıması için alternatif taşıma nedeniyle meydana gelen zararı talep edebileceği, araç bekleme ücretini ve bu beklemeler nedeniyle ödenen para cezasını talep edemeyeceği kanaatine varılarak İskenderun Limanından Taşucu/Mersin e ulaşım için yapılan toplam 1.181,42 USD yakıt bedeli, Taşucu- Lübnan deniz taşıması için ödenen 7800,00 USD ve Lübnan- ... taşıması için ödenen 26.200,00 USD navlun bedelinden her halükarda İskenderun- Suudi Arabistan hattı taşıması için davacı tarafından yapılacak 6 araç için 1,750.00USD'den toplam l0.500.USD'nın mahsubu ile toplam 24.681,42 USD yönünden davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM:
1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; 24.681,42 USD asıl alacağın 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca dava tarihinden itibaren işleyecek dolar faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
2-Karar harcı olan 4.383,23 TL'den peşin alınan 2.236,80 TL'nin mahsubu ile bakiye 2.146,43 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,
3-Davacının peşin olarak yatırdığı 2.236,80 TL harcın davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
4-Davacı yargı gider toplamı olan 9.771,40 TL'nin ( 27,70 TL başvurma harcı, 243,70 TL posta gideri ve 9.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 4.838,79 TL'sinin davalıdan alınıp davacıya ödenmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı yargı gider toplamı olan 1.504,50 TL'nin ( 4,50 TL posta gideri ve 1.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere) davanın kabul ve reddi oranına göre hesaplanan 759,47 TL'sinin davacıdan alınıp davalıya ödenmesine, bakiye giderin davalı üzerinde bırakılmasına,
6-Davacı için takdir edilen 10.266,68 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa ödenmesine,
7-Davalı vekili için takdir edilen 10.689,81 TL red vekalet ücretinin davacıdan alınıp davalıya verilmesine,
8-Bakiye gider avansının kesinleşmeye müteakip talep halinde taraflara iadesine
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde ... Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.25/10/2022
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır